Trích TT:

Tôi vừa đi vừa suy nghĩ miên man như thế, quên cả hoàn cảnh thực tại của bản thân mình.

Tự nhiên thấy thương thương điều gì đấy mơ hồ chưa rõ nghĩa. Hóa ra tôi là phần hậu duệ, tinh hoa của quốc gia vĩ đại  ấy còn sót lại? Một lãnh thổ rộng lớn giống như trong chuyện “Miếng da lừa” của Ban zắc, sau mỗi điều ước lại thu hẹp dần lại?

Cho đến bây giờ còn dải đất chật hẹp này, chênh vênh trên bờ biển Đông.

Không rõ bây giờ và sau này nữa, còn bao người phải vượt biển ra đi vì bị dồn đến bước cùng đường?

Một số phận vừa điêu linh, vừa kiên cường, hào dũng của bao thế hệ sinh ra trước cuộc đời tôi?

Chính tôi cũng không hiểu vì sao với thân phận mình của tôi khi ấy, tôi lại nghĩ đến những điều xa xôi, diệu vợi chả dính gì đến mình lúc đó?

Gia đình tan tác, mỗi người một phương.

Con đường tôi đang đi như thể con đường vô định, chưa biết bến bờ nơi đâu?

Tuổi trẻ ngây thơ trong sáng, vô tư hay sự hiểu biết hạn hẹp, không đủ giúp tôi nhận chân giá trị những điều bất hạnh đang xảy ra?

Hay còn người hay mơ mộng viển vông, quá nhậy cảm để liên tưởng những chuyện không đâu vào đâu?

Tư tưởng và ý nghĩ con người quả là quá phức tạp.

Nhiều khi nó dẫn dắt luồng suy tư chệch khỏi hoàn cảnh và số phận.

Ra khỏi những khuôn định thông thường.

Nó là con ngựa bất kham, có lúc không chịu tuân theo ý chí chủ nhân của nó.

Tôi tự cảm thấy ân hận, xấu hổ vì những ý nghĩ vơ vẩn, nông nổi của mình.

Cắm cúi đi.

Đến đồi Cây Me thì trời xập tối.

Chỗ này ngang với khúc sông đêm nào nhà tôi ghé lại hồi tản cư. Nơi ấy có người đàn bà ngồi khóc bên chiếc quan tài của chồng vì chưa nhờ được người mai táng cho người xấu số mồ yên, mả đẹp.

Bố tôi phải dừng thuyền vào làng tìm người giúp người ta..

Đã gần mười năm trời, sao hình ảnh ấy cứ khắc sâu vào trong trí nhớ của tôi?

Có cảm tưởng tiếng khóc nỉ non của người xa lạ vẫn vương vấn trên cánh đồng. Ý nghĩ ấy khiến tôi chột dạ.

Có lẽ tôi nên tìm một chỗ nào nghỉ qua đêm, không thể tiếp tục hành trình trong đêm như dự định ban đầu.

Đi đêm như thế tránh được cái nắng gay gắt ban ngày, nhưng rất dễ lạc đường, mất phương hướng lại rủi ro bất ngờ không lường trước được.

Đang thời cuộc đấu tranh giữa hai con đường, ai thắng ai vào giai đoạn quyết liệt. Nơi đâu cũng canh gác, đề phòng nghiêm ngặt. Người ta nói bọn Mỹ ngụy trong nam đang âm mưu tung biệt kích, gián điệp ra phá hoại miền bắc xã hội chủ nghĩa. Bọn phản động, ngụy quân, ngụy quyền đang chờ thời cơ ngóc đầu dậy. Rất nhiều kẻ địch âm thầm trong bóng tối, cả hiện thực, lẫn tưởng tượng ra.

Nói chung cần “cảnh giác cao độ, ý chí cách mạng không bao giờ lơi lỏng, không bao giờ thừa”!

Đi ban ngày còn đỡ, đi đêm dễ bị xét hỏi lôi thôi. Không chừng bị bắt vì không có giấy tờ “Căn cước bất minh”.

Giữa đường giữa chợ này, nào ai biết tôi là ai? Giả dụ có người biết, người ta cũng sợ liên lụy lôi thôi. Người ta cũng có thể ngứa mắt về thân nhân, lai lịch của tôi. Sự nghiêm trọng ấy rất có thể xảy ra bất cứ lúc nào.

Nghĩ tới đây tôi quyết định tìm một chỗ nghỉ qua đêm, sớm mai đi tiếp.

Không nhớ được chỗ nhà quen bố tôi từng một lần dẫn tôi đến. Có thể làng xóm ở đây có nhiều thay đổi, khó nhận ra chỗ cũ. Cũng có thể đêm tối, không tìm ra nhà quen.

Tôi đánh bạo vào một nhà ở đầu xóm.

Hình như vợ chồng chủ nhà đang có việc gì rất vội, nên không căn vặn. Chỉ hỏi qua loa:

“Đi đâu?” Tôi nói “ Cháu về nhà bị tối giữa đường, sợ lạc không dám đi”

Người chồng có vẻ xuề xòa, dễ tính:

- Vậy ở đây với cô chú, mai hãy đi.

Người vợ xem ý cẩn thận hơn bảo:

- Biết người thế nào mà nhà bảo nó ở lại?

- Ùi dào, tôi nom mặt tôi biết nó con nhà tử tế, không trộm cắp gì đâu. Mà mình có gì mà sợ mất chứ? Đang không nhờ được người, may gặp nó đây bảo luôn nó đỡ một tay..

Người vợ không nói gì, nhưng có vẻ miễn cưỡng.

Người chồng hỏi tôi đã ăn uống gì chưa? “dạ cháu ăn rồi!”. Tôi nói dối họ như vậy chứ thực ra bụng tôi đã có gì bỏ vào đâu? Tôi đang đói cồn cào. Những thứ mang theo ăn đường tôi đã ăn hết từ buổi trưa nay dọc đường rồi.

Giá như người vợ vui vẻ như ông chồng, có lẽ tôi đã nói thực.

Ở tuổi tôi người ta nói đang tuổi ăn tuổi ngủ. Đến bữa bạch định thế này là chuyện bần cùng, cơn đói sẽ dày vò kinh khủng. Cơn đói có thể xé rách ruột gan không biết chừng.

Vừa may ông chồng bảo bà vợ:

- Nó nói thế chứ ăn gì dọc đường? Hàng quán đâu đâu bây giờ cũng dẹp hết, có còn ai bán gì mà bỏ vào mồm? Thôi chỗ xôi cháy để trong bếp bớt cho nó một ít. Đằng nào con nhà mình ăn cũng không hết. Thể nào liên hoan xong rồi chả còn thừa khối? Liên hoan vui là chính, ai người ta cần ăn nhiều? Cơm treo mèo nhịn đói, phải tội mẹ nó ạ!

Lúc bấy giờ tôi mới để ý đến hai đôi quang gánh đặt trong lòng nhà. Những chiếc mủng mới tinh như mới dùng lần đầu lót lá, chất đầy xôi, chuối. Xôi thì nắm vắt thành từng nắm như hồi dân công mang cơm tiếp tế ra mặt trận. Chuối cắt từng chùm bốn năm quả một.

Không biết vợ chồng nhà ông bà này có công việc gì mà chuẩn bị nhiều chuối, nhiều xôi như thế? Còn lâu mới đến rằm tháng tám, chắc chắn không phải mang cho trẻ trung thu?

Ông chồng gánh một gánh, tay xách cái đèn bão, có vòng dây thép uốn bảo vệ xung quanh bóng đèn. Người vợ cũng đưa tôi một bó đuốc, định cất nốt gánh còn lại. Tôi bảo:

- Cô để cháu!

- Gánh nổi không?

- Dạ được!

Chúng tôi đi ra hướng nhà ủy ban.Tối nay ở đấy có đám cưới tập thể. Một tiểu đội quân nhân vừa phục viên, vừa đang tại ngũ tối nay tuyên bố kết hôn tập thể.

Người ta không tổ chức ăn mặn.

Chỉ có hai gánh xôi và chuối này cùng ít kẹo lạc, tút thuốc lá, nước chè để liên hoan.

Đời sống mới như vậy là trịnh trọng rồi. Có nơi người ta “chủ yếu chỉ hát hò, vỗ tay” vui liên hoan là chính, chả cần ăn uống gì. Người chồng vừa gánh đồ liên hoan vừa nói như thế.

Về sau tôi mới biết ông chồng đang phụ trách dân quân, còn bà vợ là cán bộ phụ nữ xã nên mới được trên tin tưởng, được giao cho trọng trách lo việc “hậu cần” này.

Lần đầu tiên trong đời, tôi được biết thế nào là đám cưới tập thể, lại theo đời sống mới! Phần nhiều nghe người ta rỉ tai nhau ở hội hôn rằng, các cặp vợ chồng ấy do tổ chức giới thiệu. Đã là tổ chức giới thiệu đương nhiên là xứng đáng, là tốt đẹp rồi.

Đến lúc cô dâu chú dể ra mắt thiên hạ tôi mới thấy thật băn khoăn. Hình như có cái gì đó khập khiễng, chưa thật hài hòa.

Có chị mặt hoa da phấn rất xinh, thế nào lại lấy một ông chồng đứng tuổi, mặt rỗ chằng rỗ chịt. Lại có anh dáng trắng trẻo thư sinh kết duyên cùng chị béo trục béo tròn, người nom như cái chum. Chỉ có một hai đôi là xứng đôi vừa lứa!

Thời dân chủ rồi, không có chuyện cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy. Ý kiến của tổ chức đương nhiên là phục tùng tối cao. Dù có nghĩ thế nào cũng không ai nói ra mồm. Hát ví, hát đối đáp, hát chèo, cải lương.. Thôi thì vô vàn tiết mục. Vỗ tay như pháo ran, rung chuyển cánh đồng, bờ tre, bãi mía..

Tôi cảm nhận có cái gì đó rung chuyển còn sâu xa hơn, nhưng nó là cái gì thì chưa nghĩ ra được.

Tôi như tạm quên đi nỗi cơ cực dọc đường. Quên hoàn cảnh éo le sắp tới của mình. Mọi người vỗ tay, tôi cũng vỗ tay.

Tôi trải qua một đêm dọc đường như vậy. Một thoáng vui, dằng dặc nỗi buồn..

Ngày mai còn nửa chặng đường về nơi chốn cũ chờ tôi học hành ở phía trước. Còn những khắc khoải lo âu, mong ngóng về cha mẹ, anh chị em của mình.

Tôi biết chặng đường ấy còn rất dài và còn nhiều thử thách..

( Còn nữa..)

Nguyễn Quang Vinh

LỜI TỎ TÌNH...
- Mẹ không thể biết được đâu, con đã chết điếng vì lời tỏ tình của anh ấy, lời tỏ tình, mẹ hiểu chứ?
- Mẹ đã qua tuổi để nhận lời tỏ tình, con cứ bình tĩnh mà kể, không cần phải run bắn lên thế. Anh ấy nói sao?
- Đầu tiên anh ấy nhìn vào mắt con, anh ấy rót vào con một lời thì thầm: Trong đôi mắt em, anh thấy cả một biển yêu, hãy cứu lấy anh, đừng để anh chết đớn đau trong đáy biển ở mắt em...
- Rồi tiếp đó, có phải anh ấy lại nói tiếp: Em hãy biến anh thành một mái chèo để lướt sóng con thuyền tình yêu của chúng ta, đúng không?
-Vâng. Đúng thế thưa mẹ.
- Rồi anh ấy cầm lấy hai cánh tay của con, từ từ kéo con vào và lại rót vào không gian đêm một lời thổn thức: Em yêu, hãy dành cho anh một đặc ân, hãy cho anh mãi mãi là nô lệ tình ái của em. Đúng không?
- Ôi đúng! Mẹ tài quá!
- Khoan đã. Nghe tiếp, rồi anh ấy chui đầu vào ngực của con và nghẹn ngào: Em hãy làm cho anh nghẹt thở, hãy giết anh đi... Và một giọt nước mắt nóng hổi rơi trên ngực trần của con, đúng không?
- Vâng...
- Rồi anh ấy quỳ xuống đặt con lên thân thể của anh ấy và gào lên những tiếng gào đứt quãng: Em yêu, hãy dìm chết anh trong những nụ hôn của em, trong bầu lửa nóng rực của em, hãy xé nát anh ra... Và sau đó, con bị kéo tuột vào một cuộc mây mưa, đúng không?
- Mẹ...
- Hắn đâu?
- Anh ấy chứ, hắn nào?
- Thằng già ấy đâu?
- Mẹ...
- Cách đây 20 năm, hắn cũng nói với mẹ những điều như vậy...

Phần nhận xét hiển thị trên trang