Một Thế Giới

Quần đảo Điếu Ngư/Senkaku. Ảnh: Kyodo

Khi giải thích về kế hoạch sửa Hiến pháp, nhằm cho phép Nhật Bản có thể thực hiện quyền tự vệ tập thể, Thủ tướng Shinzo Abe không hề đề cập trực tiếp đến Trung Quốc. Nhưng theo báo Asahi Shimbun, Bắc Kinh rõ ràng là mối đe dọa tiềm tàng trong sự bận tâm của ông Abe.

“Chúng tôi sẽ tạo ra các cơ cấu pháp lý trong nước để có những phản ứng liền mạch. Trong thế giới ngày nay, một quốc gia không thể tự bảo vệ nền hòa bình của mình được”, ông Abe nói tại cuộc họp báo ngày 15.5, giải thích lý do tại sao sự thay đổi trong cách diễn giải Hiến pháp là cần thiết.

Nhật Bản nhắm đến đối tượng là Trung Quốc

Bóng dáng của Trung Quốc cũng xuất hiện đậm nét, khi ông Abe giải thích sự cần thiết trong việc đối phó với các tình huống xảy ra ở “vùng xám”. Hiện nay Nhật Bản chưa có một khung pháp lý để triển khai lực lượng tự vệ ở khu vực đó.

“Có thể có khả năng một nhóm vũ trang cải trang thành ngư dân đổ bộ lên một trong những hòn đảo xa xôi hẻo lánh của Nhật Bản. Chúng tôi sẽ tiếp tục tăng cường phản ứng nhằm chống lại một tình huống ở “vùng xám” tương tự như thế”, ông Abe đưa ra một ví dụ minh họa với hàm ý rõ ràng đang nhắc đến quần đảo tranh chấp Điếu Ngư/Senkaku.

Mặc dù ông Abe không hề nêu lên cái tên Trung Quốc trong các phát ngôn của mình, Ban cố vấn về Tái cấu trúc Cơ sở pháp lý cho an ninh Nhật Bản nhắc đến ngân sách quân sự của Trung Quốc: “Nó (ngân sách) đã được tăng lên gấp 4 lần trong một thập kỷ qua, và con số công bố công khai trong năm tài chính này là 118 tỉ USD, gấp 3 lần chi tiêu quốc phòng của Nhật Bản”.

Bản báo cáo cũng kêu gọi xem xét lại các biện pháp để đối phó với trường hợp các tàu ngầm nước ngoài xâm nhập vào vùng biển Nhật Bản và từ chối các yêu cầu rời khỏi. Điều này là một tham chiếu rõ ràng tới tần suất hoạt động ngày càng tăng của tàu ngầm Trung Quốc.

Không những muốn thay đổi cách diễn giải Hiến pháp để có thể đưa quân ra tham chiến ở nước ngoài, Tokyo còn đang có kế hoạch thay đổi Luật về Cục phòng vệ (SDF) để cho phép SDF được sử dụng nhiều loại vũ khí hơn trong việc đối phó với các tình huống như vậy.

Trong cách giải thích Hiến pháp hiện hành, Nhật Bản bị cấm thực hiện quyền tự vệ tập thể.

Một số quan chức cao cấp Nhật Bản đã đề cập đến khả năng nước này có thể sẽ thực hiện quyền tự vệ tập thể với các nước khác ngoài Mỹ, bao gồm Philippines, Việt Nam, Malaysia và Indonesia.

Lực lượng phòng vệ Nhật Bản trong một cuộc tập trận. Ảnh: AP

Ông Abe khẳng định lập trường của mình là việc thay đổi cách diễn giải Hiến pháp không có nghĩa là Nhật Bản sẽ ngay lập tức đưa quân ra chiến trường. Tuy nhiên, với tình hình căng thẳng giữa Việt Nam và Trung Quốc khi Bắc Kinh đưa giàn khoan Haiyang Shiyou 981 vào vùng đặc quyền kinh tế Việt Nam, Nhật Bản có thể sẽ phải giúp đỡ Việt Nam nếu Tokyo quyết định mở rộng quyền tự vệ tập thể.

TrungQuốc lo ngại

Ngay sau tuyên bố của Thủ tướng Shinzo Abe, Trung Quốc và Hàn Quốc đã lên tiếng bày tỏ sự lo ngại.

“Các nước châu Á, bao gồm Trung Quốc, và cộng đồng quốc tế có đủ lý do để cảnh giác về ý định thực sự của Nhật Bản”, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh cho biết trong cuộc họp báo ngày 15.5.

Cùng ngày, một quan chức cao cấp của Bộ Ngoại giao Trung Quốc nói với tờ Asahi Shimbun, rằng quyết định của ông Abe thay đổi cách giải thích truyền thống về Hiến pháp hòa bình của Nhật Bản, sẽ có thể ảnh hưởng tới tình hình an ninh hiện nay ở khu vực Đông Á.

Tuy nói như vậy, nhưng Bắc Kinh cũng biết rằng việc Nhật Bản thay đổi chính sách an ninh là việc “chẳng chóng thì chầy”.

Khi chính quyền của ông Abe cập nhật Hướng dẫn chương trình quốc phòng hồi năm ngoái, trong đó có đề cập đến các biện pháp đối phó với khả năng quân sự ngày càng tăng của Trung Quốc, một chuyên gia tại Học viện Khoa học xã hội Trung Quốc đã dự đoán rằng “mục tiêu tiếp theo của Thủ tướng Abe là có được quyền tự vệ tập thể”.

Hoài Anh (Theo Asahi Shimbun)

Phần nhận xét hiển thị trên trang