LỜI DẪN
Cuốn sách này như tên gọi của nó “Quan phẩm và Nhân phẩm”, muốn nhắm đến việc lý giải: Quan phẩm đặc quyền mà mọi người đều thích, nhưng Nhân phẩm mới là giá trị cao nhất và rộng nhất của con người. Tất nhiên, cuốn sách không thể là những lý giải khiên cưỡng về giá trị, về đạo đức là thước đo cao nhất của con người theo cách người ta vẫn gọi là giáo điều, mô phạm, hay võ đoán áp đặt cho đạo đức phải có một giá trị cao nhất, không ai có thể cưỡng được; mà bằng cách lý giải vừa khoa học, vừa cuộc sống, cuốn sách muốn thuyết phục mọi người cách minh nhiên và mạnh mẽ nhất: niềm hân hoan làm người rộng lớn mênh mông- cao cả hơn gấp bội nhãn hiệu làm quan.
“Quan phẩm và nhân phẩm” đó là tên gọi được Hán hoá, kỳ thực nó có thể mang một cái tên thuần Việt hơn: “ Học làm quan và học làm người”. Học làm quan khó hay học làm người khó? Hiển nhiên, theo cách nghĩ đơn giản nhất, không ít người nghĩ: người ta sinh ra đã làm người, không học, dốt nát vẫn cứ làm người, vẫn ăn, vẫn uống, vẫn xây nhà, vẫn dựng vợ gả chồng, đêm đông lạnh lẽo vẫn có bạn tình nằm bên gối ấp má kề, rồi vẫn sinh con đẻ cái, như vậy không là con người sao? Vậy tháng tháng, năm năm , ta vẫn dự đình đám của làng, vẫn dự hiếu- hỉ vẫn chu toàn cúng giỗ cho ông bà, cụ kị, tổ tiên của ta là người đi hai chân, ta vẫn đi hai chân, thì làm sao ta có thể tiếp tục không phải là người? Người Việt có câu:
Văn hay chữ tốt
Không bằng ngu dốt lắm tiền
Và cũng còn có câu đưa ra so sánh cái thú làm quan suy đi nghĩ lại trước sau không bằng cái thú làm người:
Nhất sĩ nhì nông
Hết gạo chạy rông
Nhất nông nhì sĩ
Tuy nhiên, đây mới là một phép so sánh chưa đầy đủ mới căn cứ trên vấn đề ăn uống của dạ dày. Để bắt đầu một cách có chiều sâu, chúng ta thấy, ở đời, theo cách bình thường và phổ biến, người ta lo học hành đỗ đạt làm quan, chứ mấy ai lo học làm người bình thường? Người Trung Quốc có câu “Học nhi ưu tắc sĩ” (học mà giỏi thì làm quan) (1). Người Trung Quốc cũng có câu:
Di tử thiên mãn kim
Hà như giáo độc thư
Dưỡng tử giáo độc thư
Trung thư hữu kim ngọc
Tức là:
Cho con nghìn vàng
Không bằng dạy con đọc sách
Nuôi con bằng đọc sách
Trong sách có vàng bạc
“Quan phẩm và nhân phẩm” đó là tên gọi được Hán hoá, kỳ thực nó có thể mang một cái tên thuần Việt hơn: “ Học làm quan và học làm người”. Học làm quan khó hay học làm người khó? Hiển nhiên, theo cách nghĩ đơn giản nhất, không ít người nghĩ: người ta sinh ra đã làm người, không học, dốt nát vẫn cứ làm người, vẫn ăn, vẫn uống, vẫn xây nhà, vẫn dựng vợ gả chồng, đêm đông lạnh lẽo vẫn có bạn tình nằm bên gối ấp má kề, rồi vẫn sinh con đẻ cái, như vậy không là con người sao? Vậy tháng tháng, năm năm , ta vẫn dự đình đám của làng, vẫn dự hiếu- hỉ vẫn chu toàn cúng giỗ cho ông bà, cụ kị, tổ tiên của ta là người đi hai chân, ta vẫn đi hai chân, thì làm sao ta có thể tiếp tục không phải là người? Người Việt có câu:
Văn hay chữ tốt
Không bằng ngu dốt lắm tiền
Và cũng còn có câu đưa ra so sánh cái thú làm quan suy đi nghĩ lại trước sau không bằng cái thú làm người:
Nhất sĩ nhì nông
Hết gạo chạy rông
Nhất nông nhì sĩ
Tuy nhiên, đây mới là một phép so sánh chưa đầy đủ mới căn cứ trên vấn đề ăn uống của dạ dày. Để bắt đầu một cách có chiều sâu, chúng ta thấy, ở đời, theo cách bình thường và phổ biến, người ta lo học hành đỗ đạt làm quan, chứ mấy ai lo học làm người bình thường? Người Trung Quốc có câu “Học nhi ưu tắc sĩ” (học mà giỏi thì làm quan) (1). Người Trung Quốc cũng có câu:
Di tử thiên mãn kim
Hà như giáo độc thư
Dưỡng tử giáo độc thư
Trung thư hữu kim ngọc
Tức là:
Cho con nghìn vàng
Không bằng dạy con đọc sách
Nuôi con bằng đọc sách
Trong sách có vàng bạc
(còn nữa)
Phần nhận xét hiển thị trên trang
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét