: I. QUE DIÊM
Mình có nghề tay trái: đi truyền nghề mình đang làm.
Những tiết học, mình thường có vài trò chơi nho nhỏ, trò thì do mình nghĩ ra, trò thì do mình học được từ thầy hoặc bạn học.
Ví như ở môn Kỹ năng báo chí, trò chơi đầu tiên thế này:
Mình cầm một bao diêm, vừa quẹt lần lượt 3 que vừa hướng dẫn: Bây giờ mỗi em quẹt một que, trong thời gian que diêm cháy, phải giới thiệu với mọi người thông tin về mình. Làm sao để khi que diêm cháy xong, người khác có thông tin tốt nhất để có thể liên lạc với em.
Trò này thầy Lars Moeller dạy.
Có lần hướng dẫn xong, mình thấy cả lớp ai nấy đều ngơ ngơ, có vẻ không hiểu, bèn hỏi, các em có biết chơi trò đó làm gì không. Tiếng trả lời đều ran: Dạ khoooông!
Bèn nói: Trò này có hai ý nghĩa, một là, người chơi phải có kỹ năng sống, trong trường hợp này là quẹt cháy que diêm và làm sao để nó cháy lâu nhất; hai là, rèn luyện cách truyền thông tin.
Trong lĩnh vực báo chí, đó là kỹ năng làm sao với một thời lượng có hạn, mình có thể chuyển tải được những thông tin tốt nhất đến người khác. Thông tin nào cần thiết nhất phải nói trước.
Còn tìm cách để que diêm cháy lâu làm gì? Ngoài việc mình truyền được nhiều thông tin nhất cò có ý nói rằng, mình phải viết chặt chẽ và hấp dẫn nhất đến mức có thể, buộc người biên tập không thể cắt gọt được chỗ nào cả và người đọc (người nghe) dù có dài hơi vẫn thấy hấp dẫn…
Mặt hết ngơ.
Nhiều người quẹt diêm không cháy.
Nhiều người vừa thấy cháy đã thả (sợ nóng).
Nhiều người nói liến thoắng đến mức chẳng ai nghe gì.
Nhiều người nói khá mạch lạc nhưng đến hai phần ba que diêm thì thả.
Đến lượt người truyền nghề quẹt. Que diêm cháy và anh ta bắt đầu giới thiệu về mình. Khi que diêm cháy đến 2/3 thì anh ta dùng tay khác cầm đầu mũ que diêm đã cháy (lúc đó đã hết nóng), phần còn lại của que diêm vẫn cháy và anh ta vẫn tiếp tục nói cho đến khi que diêm rụi lửa.
Không biết quẹt que diêm làm sao cho cháy cũng là việc bình thường, vì xét cho cùng nhiều em đâu đã cầm hộp diêm lần nào mà biết. Nhưng khi người truyền nghề cố tình quyẹt 3 que nhưng các em không chịu quan sát để học theo, đó là cái dở. Cái dở của sự đại khái. Kiểu đọc bài chỉ đọc cái tít.
Đến khi thấy người truyền nghề có cách để que diêm cháy toàn thân cũng không thấy ai tỏ ra ngạc nhiên hoặc gật gù về cách làm độc đáo, đó là cái dở thứ hai. Cái dở của những người tỏ ra “biết tuốt”. Cái dở cố hữu của người làm báo (và sẽ làm báo) ở Việt Nam
Thầy Lars Moeller có lần nói với học viên (là giảng viên sau này): Người Việt Nam
Nhiều khi ngồi độc ẩm trà, nhớ lời thầy, mình lại gật gù một mình: Thầy thật là giỏi!
“Chúng ta không phải dạng vừa đâu”: II. MÌNH ĐỂU THẾ!
Giải phóng Buôn Mê Thuột, mình làm công vụ cho thủ trưởng nên được giao ở và trông coi ngôi biệt thự của một sĩ quan chế độ cũ cùng với 3 anh vệ binh sư đoàn.
Hôm đầu tiên sang hậu cần nhận thực phẩm về nấu cơm, anh Hùng trắng quê Hải Phòng được phân công nhặt rau muống, Nhặt xong, thái ra (kiểu nấu canh của bộ đội thường thái ngắn rau), nhìn quanh không có xô chậu, thấy cái bình sứ trắng nên anh đổ rau vào rồi thấy chỗ nào như cái nút là ấn. Tự nhiên nước ào ra, xoáy tròn rồi…hút rau đi mất tiêu.
Anh lao ra, chụp khẩu ẠK lên đạn rồi chỉa vào cái bính sứ, quát: “Giơ tay lên!”.
Mọi người nghe tiếng cũng lao vào cầm súng, lên đạn… Nhưng mãi chẳng thấy ai. Bèn khóa cửa ra sân phân tích. Ai cũng nhất trí với nhận định là cần báo cáo lên cấp trên, ở ngôi nhà này có một đường hầm và kẻ gian đã thông qua đó để phá hoại bộ đội.
Đang lúc căng thẳng thì thủ trưởng Châu về. Mọi người ra hiệu im lặng. Nói với nhau là phải tự điều tra, không báo cáo cho thủ trưởng khi chưa biết sự thực.
Anh lao ra, chụp khẩu ẠK lên đạn rồi chỉa vào cái bính sứ, quát: “Giơ tay lên!”.
Mọi người nghe tiếng cũng lao vào cầm súng, lên đạn… Nhưng mãi chẳng thấy ai. Bèn khóa cửa ra sân phân tích. Ai cũng nhất trí với nhận định là cần báo cáo lên cấp trên, ở ngôi nhà này có một đường hầm và kẻ gian đã thông qua đó để phá hoại bộ đội.
Đang lúc căng thẳng thì thủ trưởng Châu về. Mọi người ra hiệu im lặng. Nói với nhau là phải tự điều tra, không báo cáo cho thủ trưởng khi chưa biết sự thực.
Chiều đó,thủ trưởng đi rồi, bốn thằng nghiên cứu cái bồn sứ trắng bí hiểm. Đến mức, nhìn bác được bên quân quản cử đến chăm sóc vườn thấy bác cũng rất…đáng nghi.
Vẫn như mọi khi, bác bắt chuyện: Ở ngoài Bắc có ti vi không chú? Anh Hùng trắng xẳng giọng: Đầy, ti vi chạy đầy đường!
Bác cười không nói gì.
Vẫn như mọi khi, bác bắt chuyện: Ở ngoài Bắc có ti vi không chú? Anh Hùng trắng xẳng giọng: Đầy, ti vi chạy đầy đường!
Bác cười không nói gì.
Không nghiên cứu được, cả tổ quyết định báo cáo với thủ trưởng. Nghe báo cáo xong, thủ trưởng cười lớn, đoạn xổ ra một tràng tiếng Nghệ An: Tụi bây ngu chi mà ngu rứa bây, đấy là cái bồn cầu để ỉa, ỉa xong người ta chùi đít rồi ấn cái nút xả nước… Ngu ơi là ngu! Thế mấy ngày này tụi bây ỉa đâu?
Thủ trưởng đã nói thế rồi nhưng cả tổ vẫn không ai tin người ta ị vào cái bồn trắng tinh như thế, nhất định đây phải là một hệ thống bí mật nào đó của kẻ địch.
Thủ trưởng đã nói thế rồi nhưng cả tổ vẫn không ai tin người ta ị vào cái bồn trắng tinh như thế, nhất định đây phải là một hệ thống bí mật nào đó của kẻ địch.
Mấy ngày sau, nhân chuyện vui, thủ trưởng Châu kể, ổng biết là nhờ thời học ở Liên Xô, Liên Xô cũng ỉa y như bọn tư bản. Kể rồi ổng quát: Không biết thì hỏi, sao tụi bây không hỏi bác Tám (bác làm vườn)? Hèn chi mấy đồng chí Liên Xô nói, Việt Nam tụi mày không biết hỏi, hỏi sợ người ta cho mình dốt. Đúng là…
Sau đó ít lâu, chủ nhật, mấy đứa đồng hương sang chơi, xuýt xoa khen cái bể đẹp nhưng thắc mắc không biết để làm gì, anh Hùng trắng mới quát: Tụi bây ngu chi mà ngu, đây là cái bồn cầu để ỉa, ỉa xong người ta chùi đít rồi ấn cái nút xả nước… Ngu ơi là ngu!
*
Hồi đó mình ở tỉnh lẻ nhưng nhờ viết báo nên có nhiều người biết, ai có dịp đến Quảng Bình đều tìm. Ban đầu thì chưa quen, sau vài chầu nhậu thành ra thân thiết lắm.
Sau đó ít lâu, chủ nhật, mấy đứa đồng hương sang chơi, xuýt xoa khen cái bể đẹp nhưng thắc mắc không biết để làm gì, anh Hùng trắng mới quát: Tụi bây ngu chi mà ngu, đây là cái bồn cầu để ỉa, ỉa xong người ta chùi đít rồi ấn cái nút xả nước… Ngu ơi là ngu!
*
Hồi đó mình ở tỉnh lẻ nhưng nhờ viết báo nên có nhiều người biết, ai có dịp đến Quảng Bình đều tìm. Ban đầu thì chưa quen, sau vài chầu nhậu thành ra thân thiết lắm.
Một lần có anh nhiếp ảnh nhưng là đại gia đất kinh kỳ, không biết làm gì nữa nhưng nghe đâu tiền mỗi lần thu phải cân ký. Thông qua một người bạn mà ảnh tìm đến. Đầu tiên ảnh ngắm cái nhà mình rồi phán, cái nhà cậu cẩu vào đặt gọn trong phòng khách nhà tớ. Rót trà mời ảnh cũng cầm cái cốc lên rồi bỉu môi đặt xuống, bảo nhà ảnh uống trà nằng chén cổ. Vào quán nhậu ảnh chê từ cái ghế đến đôi đũa… Mình thấy bình thường vì người giàu quen rồi nhìn nơi nghèo nó thế, phải chịu thôi.
Đồng Hới lúc đó chẳng tỉa vẻ gì, mình cứ mộc mạc gọi hai ký cua, hai ký tôm hùm… luộc lên là nhậu. Bình thường như cân đường hộp sữa vậy thôi.
Tôm cua thì ảnh không chê.
Tụi mình đến đoạn ôm vai bá cổ nhau thì thầm giống mượn tiền thì nghe ồn ào. Quay lại thấy ảnh đang mắng phục vụ: Nước chè lại còn đựng trong tô, không có cốc mày bắt tao cầm tô mà uống à, mấy nhãi ranh?
Vừa quát ảnh vừa lấy cái ly uống bia múc nước trong tô tráng, múc thêm lần nữa rồi đưa lên tu một hơi.
Tôm cua thì ảnh không chê.
Tụi mình đến đoạn ôm vai bá cổ nhau thì thầm giống mượn tiền thì nghe ồn ào. Quay lại thấy ảnh đang mắng phục vụ: Nước chè lại còn đựng trong tô, không có cốc mày bắt tao cầm tô mà uống à, mấy nhãi ranh?
Vừa quát ảnh vừa lấy cái ly uống bia múc nước trong tô tráng, múc thêm lần nữa rồi đưa lên tu một hơi.
Không chỉ bọn “ranh con” sợ hết hồn, khép nép, không nói nên lời mà cái thằng tôi lúc đó mặt cũng ớ ra như ngỗng ỉa: Đó là tô nước bã trà mọi người ăn tôm cua vừa rửa tay xong!
Chưa biết tính thế nào thì ảnh đã quay sang: Quảng Bọ nhà mày quê thế, nhưng mà tôm cua thì được đấy!
Mình không cần lựa lời trong vốn từ vựng, xởi lởi ngay tắp lự: Dạ được, dạ cũng tàm tạm, dạ cũng bình thường…dạ cũng quê.
Chưa biết tính thế nào thì ảnh đã quay sang: Quảng Bọ nhà mày quê thế, nhưng mà tôm cua thì được đấy!
Mình không cần lựa lời trong vốn từ vựng, xởi lởi ngay tắp lự: Dạ được, dạ cũng tàm tạm, dạ cũng bình thường…dạ cũng quê.
Đến đây bèn nhớ lại chuyện lời thủ trưởng Châu nói về cái bồn cầu: Hèn chi mấy đồng chí Liên Xô nói, Việt Nam tụi mày không biết hỏi, hỏi sợ người ta cho mình dốt.
Giờ nghĩ lại tô nước đã muốn ọe, sao lúc đó không ọe? Mình không giống thủ trưởng Châu, mình đểu thế!
Giờ nghĩ lại tô nước đã muốn ọe, sao lúc đó không ọe? Mình không giống thủ trưởng Châu, mình đểu thế!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét