Thư ngỏ của người dân Đồng Tâm gửi Trung ương

Nguyễn Đăng Quang 

- Người dân xã Đồng Tâm lại một lần nữa gửi thư ngỏ cầu cứu đến Trung ương Đảng, Chính phủ và Quốc hội. Trong thư ngỏ mới nhất đề ngày 20/01/2018 vừa qua, họ khẩn cầu: “Mười nghìn người dân xã Đồng Tâm tha thiết thỉnh cầu đến các Ông bà Đảng và Nhà nước cử những người có tâm huyết, có chuẩn mực đạo đức, biết thương dân về xã chúng tôi để nghe tâm tư nguyện vọng, nghe tiếng kêu cứu, nức nở, ai oán, u sầu… của người dân! Đừng để người dân thấp cổ bé họng chúng tôi kêu không thấu tới trời thì oan ức quá!”.

Trong thư ngỏ này, người dân xã Đồng Tâm thể hiện mong muốn là vụ việc và nỗi oan ức, bất công của họ được giải quyết sao cho thấu tình, trọn nghĩa! Một động thái chính trị rất khôn ngoan, mở đầu bức Thư ngỏ này, thêm một lần họ tái khẳng định: “Nhân dân xã Đồng Tâm chúng tôi xin khẳng định rằng chúng tôi không chống lại Đảng, không lật đổ chính quyền! Chúng tôi chỉ căm thù và chống lại bọn tham nhũng vì chúng là giặc nội xâm; bọn chúng đã lợi dụng quyền lực để cướp đất của người dân hun đúc lợi ích khùng để hình thành những nhóm lợi ích!”.

Trong cuộc kháng chiến chống Pháp (1946-1954), do lập được nhiều chiến công, xã Đồng Tâm đã được phong tặng danh hiệu “Anh hùng Lực lương vũ trang”. Trong kháng chiến đã vậy, từ sau hòa bình (1954) đến nay, tổng số tài nguyên đất đai mà nhân dân Đồng Tâm đã cống hiến cho Nhà nước để phục vụ cho mục đích xây dựng quốc phòng, bảo vệ an ninh quốc gia cũng như phát triển kinh tế địa phương là rất lớn. Có thể nói hiếm có địa phương nào đã hy sinh quyền lợi và tài sản cho đất nước nhiều và lớn như người dân xã Đồng Tâm! Theo thống kê, diện tích đất nông nghiệp của xã Đồng Tâm có tổng cộng 800ha, trong hơn 60 năm qua dưới chính thể mới, người dân nơi đây đã bàn giao cho Nhà nước 400,25ha, bằng đúng 50% tổng diện tích đất nông nghiệp toàn xã. Trong đó, có 2 lần quan trọng nhất là:

+ Năm 1960, Nhà nước thu hồi 325ha giao cho Bộ Quốc phòng để xây dựng Trường bắn Quốc gia Miếu Môn. Lần thu hồi này, người dân không được bồi thường, hỗ trợ gì.

+ Năm 1981, tại Quyết định số 113/TTg ngày 14/4/1980, Nhà nước thu hồi 208 ha của 2 huyện Chương Mỹ và Mỹ Đức, trong đó xã Đồng Tâm có 47,36ha để giao cho Bộ Quốc phòng làm Sân bay Miếu Môn. Người dân chỉ được đền bù hoa mầu, tổng cộng 150.312VNĐ (1981).

Trước và sau đấy (1960), người dân xã Đồng Tâm lẻ tẻ đã bàn giao trên 25ha đất nông nghiệp cho các cấp chính quyền để thực hiện các hạng mục công ích phục vụ quốc gia như xây dựng Xưởng A31 để sản xuất và sửa chữa tên lửa; làm kho gạo cho Cục Dự trữ quốc gia, v.v… Tổng cộng người Đồng Tâm đến nay đã bàn giao cho Nhà nước 400,25ha đất nông nghiệp, bằng đúng 50% diện tích đất canh tác của toàn xã. Hiện tại, với 10.000 nhân khẩu, người dân xã Đồng Tâm chỉ còn lại 400ha đất, tính ra bình quân cứ 25 nhân khẩu mới có 1ha đất nông nghiệp để sinh sống. Như vậy mỗi nhân khẩu hiện chỉ còn hơn 1 sào Bắc bộ để canh tác. Một tỷ lệ quá thấp so với tiêu chuẩn chung ở vùng đồng bằng Bắc bộ hiện nay!

Bởi thế, người dân nơi đây yêu quý đất nông nghiệp đến chừng nào! Họ coi số đất nông nghiệp ít ỏi còn lại đều là “bờ xôi, ruộng mật” nuôi sống bản thân, con cái và gia đình họ. Đấy là lý do vì sao họ đã đồng tình và kiên quyết đấu tranh giữ bằng được 59ha đất nông nghiệp trên cánh đồng Sênh. Theo quyết định 113/TTg nói trên của Chính phủ, người dân Đồng Tâm đã nghiêm túc chấp hành, năm 1981 đã bàn giao đầy đủ 47,36ha đất thuộc cánh đồng Cổng Đồn cho Bộ Quốc phòng. Còn lại 59ha đất cánh đồng Sênh liền kề, người dân vẫn tiếp tục canh tác từ sau đó đến nay, không hề có sự tranh chấp với bất kể ai.

Thế rồi bỗng nhiên từ giữa năm 2016, chính quyền huyện Mỹ Đức và Tp. Hà Nội tuyên bố toàn bộ diện tích đất nông nghiệp ở cánh đồng Sênh là “đất quốc phòng” sẽ giao cho Tập đoàn Viettel để làm cái gọi là “Dự án A1”, và nói đây là “công trình quân sự bí mật”. Trước đấy thì Thường trực Huyện ủy và UBND huyện Mỹ Đức lệnh cho tất cả đảng viên và cán bộ ở xã Đồng Tâm phải ký vào giấy xác nhận“Đất đồng Sênh là đất quốc phòng”!? Người dân kịch liệt phản đối và thề đấu tranh giữ bằng được mảnh đất 59ha này.

Đầu năm 2017, “cuộc chiến”, theo cách nói của người dân Đồng Tâm, “giữa một bên giữ đất và một bên cướp đất” bắt đầu, dẫn đến “Biến cố ngày 15/4/2017” mà gần như toàn thế giới đều biết. Bản “Cam kết 3 điểm” của Chủ tịch UBND Hà Nội còn đấy. Hà Nội buộc phải lập đoàn thanh tra nhưng lại đưa ra kết luận phi lý, đến mức KTS Trần Thanh Vân – người trí thức góp nhiều ý kiến phản biện đáng trân trọng cho công tác quy hoạch và xây dựng Thủ đô – phải thốt lên: “Đây là bản kết luận coi thường sự thật, thậm chí là lươn lẹo, dối trá!”. Kết luận của Thanh tra HN khẳng định: “Xã Đồng Tâm không có đất nông nghiệp trên cánh đồng Sênh. Toàn bộ diện tích đất ở đây là đất quốc phòng”. Kết luận như vậy nhưng chính bản thân Thanh tra HN cũng không viện dẫn được bất cứ một quyết định pháp lý nào về việc đã thu hồi 59ha đất nông nghiệp ở cánh đồng Sênh, đồng thời Tập đoàn Viettel cũng không trưng ra được văn bản pháp lý nào chứng minh đấy là “đất quốc phòng”. Thật là ngang ngược cùng cực, hết chỗ nói!

Người dân Đồng Tâm đã kịch liệt phản đối và cực lực bác bỏ bản kết luận thanh tra đầy gian dối và man trá này. Họ đã gửi đơn phản đối và khiếu nại lên Thanh tra Chính phủ. Đơn Khiếu nại đầu tiên đề ngày 22/8/2017. Đơn Khiếu nại lần 2 đề ngày 20/11/2017. Tất cả đều do đại diện người dân Đồng Tâm trực tiếp chuyển tận tay đến Phòng tiếp công dân của Thanh tra Chính phủ. Song không hiểu sao, đến nay Thanh tra Chính phủ không thụ lý và giải quyết 2 đơn Khiếu nại nói trên theo luật định?!

Quá thất vọng, người dân Đồng Tâm buộc phải gửi thư ngỏ kêu cứu đến Trung ương Đảng, Nhà nước, Chính phủ và Quốc hội CHXHCN Việt Nam với hy vọng “các Ông bà Đảng và Nhà nước” rủ lòng thương cử người về giải nỗi oan ức của họ! Xin quý độc giả cố gắng đọc bản scan đính kèm sau đây bức Thư ngỏ nói trên của bà con Đồng Tâm để chúng ta thấy được nỗi niềm ai oán, u sầu… của người dân mất đất, đang ngóng tìm công lý và chẳng biết đặt lòng tin vào ai khi đâu đâu người ta cũng nói “Nhà nước ta là của DÂN, do DÂN và vì DÂN”.
___

Thư ngỏ của người dân Đồng Tâm gửi Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Quốc hội, ngày 20/1/2018:

© Nguyễn Đăng Quang

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Cuộc sống bắt chước nghệ thuật

VTNH

 Có một mẩu tin tôi đọc từ cuối 2015, nhưng cứ nhớ mãi.
Tin các báo:
Trong phần chất vấn dành cho Thủ tướng phiên sáng ngày 17/11/15 tại Quốc hội, một đại biểu từ Tp HCM, ông Trương Trọng Nghĩa, nêu ra một nhận xét và đề nghị người đứng đầu chính phủ "giải thích thêm cho cử tri về việc này".

Nhận xét của đại biểu đó như sau :“Tham nhũng không giảm như các nghị quyết đã đề ra. Tham nhũng ngày càng tinh vi và có hiện tượng chi phối luật pháp và khi đó người tham nhũng xử lý người chống tham nhũng chứ không phải là ngược lại”.
Cái hiện tượng nêu ra ở đây khiến tôi nhớ tới một tình huống trong cuốn “Alice ở nước diệu kỳ” của nhà văn Anh L. Carrol (1832-1868).
Nguyên đây là câu chuyện về cô bé Alice chui vào lỗ thỏ để rồi lạc vào xứ sở trong mơ của Thỏ Trắng, uống chai nước và ăn chiếc bánh kỳ lạ, tìm cách mở những cánh cửa bí mật khóa kín, đối đầu với các bà hoàng hậu, và những lá bài ma thuật.

MỘT PHIÊN TÒA
Sau một hồi phiêu lưu trong thế giới giả tưởng, tới đoạn cuối cùng miêu tả trong truyện này, Alice ngẫu nhiên dự một phiên tòa trong cung vua: tòa xử một vụ ăn cắp bánh của hoàng hậu.
Ngẫu nhiên khi vua ra lệnh cho gọi nhân chứng thì chú thỏ trắng lại gọi ngay Alice.
Alice từ chối:
- Tôi đâu biết về vụ ăn cắp mà làm chứng.
- Đó mới là điều quan trọng.
Ý ngầm mà thỏ trắng không nói: chính là vì ngươi không biết ta mới cần ngươi.
Khi hoàng hậu nêu một lý do vớ vẩn để bảo Alice không được làm nhân chứng, vua quát hãy rời khỏi đây.
Alice nằn nì xin ở lại thì lại được chứng kiến một cảnh xử án không có nơi đâu.
- Vua: Hãy tiếp tục luận tội.
- Hoàng hậu: Tuyên án trước rồi sẽ luận tội.
- Alice: Ai lại tuyên án trước luận tội sau bây giờ, thật phi lý!
- Hoàng hậu: đem con nhỏ này ra chặt đầu ngay.
Khi bị tuyên bố chặt đầu, Alice mới như tỉnh cơn mê. Với câu nói cuối cùng “tất cả bọn ngươi chỉ là một bộ bài không hơn không kém”, giấc mơ của Alice cũng chấm dứt.


HIỆN TƯỢNG & XU HƯỚNG
Quay trở lại phần nhập đề bài này.
Cái tình thế xã hội mà ông Trương Trọng Nghĩa vừa miêu tả “người tham nhũng xử lý người chống tham nhũng” cũng chỉ là một phần của tình trạng thế giới đảo ngược mà người ta quan sat thấy ở nhiều xã hội thời nay, kể cả ở ta.
Riêng ở ta thì nhiều người thuộc lứa tuổi tôi thường khái quát : nay là lúc xã hội loạn ly,
cái hiện tượng “người lớn sợ trẻ con, thầy giáo sợ học trò, người tốt sợ người xấu, người ưu tú sợ kẻ bất tài” ngày một phổ biến cái nọ chuyển hóa vào địa vị của cái kia.
Người ta không biết giải thích làm sao . Người ta chỉ đành kêu trời.
Nhưng nói như Nam Cao, trời ở rất xa.
Người chống tham nhũng thì ngày càng ít đi mà người tham nhũng thì ngày một nhiều hơn. Từ đây tới khi xảy ra tình trạng người tham nhũng nhiều xử kẻ tham nhũng ít, hoặc người tham nhũng có quyền lực xử kẻ tham nhũng mất quyền lực -- thời gian chắc chẳng bao xa
Đằng nào thì cũng là những chuyện mà trong thế giới cổ điển nó hiếm hoi hãn hữu, nay lại phổ biến.
Điều đáng mừng là trong việc này nghệ thuật lại có vai trò tiên tri với nghĩa nghệ thuật đã dự báo trước.
Đó chính là nội dung của cái câu “Không phải nghệ thuật bắt chước cuộc sống mà chính ra là cuộc sống bắt chước nghệ thuật” người nói là Oscar Wilde (1854-1900).
Dù là cái thiên chức này của nghệ thuật còn đang là chuyện xa lạ ở VN, thì người ta vẫn mừng là nó đã có và nếu chịu khó đọc, chúng ta sẽ bình tĩnh hơn khi nhìn nhận hiện tượng trước mắt.


VĂN HỌC PHÁP ĐÌNH
Một mô-típ phổ biến của văn học nhiều nước , là cái tình tiết “con người phạm tội, họ phải ra tòa và công lý đã phải khó khăn ra sao để giải quyết”.
Từ những câu chuyện về Bao Thanh Thiên ở Trung quốc tới trường hợp cuốn "Tội ác và trường phạt" của Dostoievski, biết bao là cách xa diệu vợi.
Nhưng cả hai đều thuộc về một mảng văn học mà chúng tôi tạm gọi là văn học pháp đình.
Ở ta tuy ít nhưng không phải là không có
Ai đọc truyện cười VN, hẳn nhiều còn nhớ truyện “Nhưng nó phải bằng hai mày!”
Làng kia có một tên lí trưởng nổi tiếng xử kiện giỏi.
Một hôm nọ, Cải với Ngô đánh nhau, rồi mang nhau đi kiện. Cải sợ kém thế, lót trước cho thầy lí năm đồng. Ngô biện chè lá những mười đồng. Khi xử kiện, thầy lí nói:
- Thằng Cải đánh thằng Ngô đau hơn, phạt một chục roi.
Cải vội xoè năm ngon tay, ngẩng mặt nhìn thầy lí khẽ bẩm:
- Xin xét lại, lẽ phải về con mà!
Thầy lí cũng xoè năm ngón tay trái úp lên năm ngón tay mặt, nói:
- Tao biết mày phải... nhưng nó lại phải... bằng hai mày!
Trong văn học hiện đại, tôi chỉ nhớ tới cuốn phóng sự “Trước vành móng ngựa “ của Hoàng Đạo. Còn từ sau 1945, thì lục mãi không nhớ, vậy nhờ các bạn tìm hộ.
Nhưng tôi vẫn tin chắc là ở ta hiện nay thứ văn học pháp đình này đâu có nằm trong sự quan tâm của các nhà văn nên dự đoán là ít chắc chẳng sai. Vì ở ta hôm nay đến báo chí nói về các vụ kiện ở các tòa án ở cái mức và cái tình trạng mà ta vẫn thấy ở nhiều nước -- thứ báo chí đó cũng làm gì có!

Phần nhận xét hiển thị trên trang

11 nước 'sẽ ký CPTPP vào tháng Ba'

Bản quyền hình ảnhGETTY IMAGES

Image caption12 bộ trưởng cùng cựu thủ tướng New Zealand John Key sau một buổi đàm phán TPP hồi tháng 2/2016, khi Hoa Kỳ vẫn còn là một thành viên

Quan chức 11 quốc gia thành viên của Thái Bình Dương vừa kết thúc phiên đàm phán CPTPP và dự kiến sẽ chính thức ký kết vào tháng Ba tại Chile.

Theo AFP, Thủ tướng Canada Justin Trudeau gọi hiệp định này là "một thỏa thuận đúng đắn" và CPTPP đánh dấu "ngày của nền thương mại tiến bộ trên thế giới."

Trong hai hôm 22-23/1, các quan chức thương mại của 11 nước đã hội đàm tại Tokyo để giải quyết các vấn đề còn vướng mắc giữa các bên.

TPP được 'trợ thở phút chót’ ở Đà Nẵng

Liệu Anh quốc sẽ thực sự gia nhập CPTPP?

Việt Nam có những vướng mắc gì?

Theo báo Thanh Niên, Bộ trưởng Bộ Công thương Trần Tuấn Anh nói hôm 23/1 rằng phía Mexico đã yêu cầu Việt Nam cải cách vấn đề quyền để người lao động đàm phán tập thể và thành lập công đoàn công sở.

Nhưng ông Tuấn Anh lập luận rằng với trình độ của Việt Nam, cộng với quy trình làm luật của Việt Nam thì cần thời gian nhất định để thực thi các điều kiện này.

Bản quyền hình ảnhGETTY IMAGES

Image captionBộ trưởng Công thương Trần Tuấn Anh (trái) và Bộ trưởng Tái thiết Kinh tế Nhật Bản Toshimitsu Motegi sau buổi họp báo về TPP trưa 11/11

Vì vậy theo thỏa thuận sau đàm phán, Việt Nam sẽ có khoảng 5 năm "miễn trừ trừng phạt thương mại" và thêm hai năm "rà soát pháp lý."

"Với nỗ lực của nước chủ nhà Việt Nam cùng với sự tích cực của Nhật thì các nước CPTPP cũng đã đi đến thống nhất và ghi nhận những điểm khác biệt về cơ chế giám sát dệt may, tranh chấp lao động và công đoàn, sở hữu trí tuệ, khác biệt văn hóa."

Thêm vào đó, theo ông, CPTPP có thể sẽ giúp Việt Nam tăng trưởng thêm khoảng 2% GDP.

Vẫn mở cửa chào đón Hoa Kỳ?

Theo Reuters, Bộ trưởng Tái thiết Kinh tế Nhật Bản Toshimitsu Motegi nói CPTPP hay TPP-11 sẽ là "động lực vượt qua chủ nghĩa bảo hộ" đang nổi lên ở một số nơi trên thế giới.

Ông nói rằng Nhật Bản sẽ giải thích tầm quan trọng của thỏa thuận này với Washington với hi vọng có thể thuyết phục Hoa Kỳ tham gia trở lại.

Thủ tướng Úc Malcom Turnbull nói vào tuần trước rằng thỏa thuận mới vẫn sẽ vẫn mở cửa chào đón sự tái gia nhập của Hoa Kỳ.

Bản quyền hình ảnhHOANG DINH NAM/GETTY IMAGES

Image captionViệt Nam bị các nước thành viên CPTPP yêu cầu cải cách quyền của người lao động

Kể từ khi Hoa Kỳ rút khỏi TPP, Nhật Bản thay thế vai trò dẫn dắt thúc đẩy các bên đạt đến thỏa thuận.

Đây cũng là một chiến thắng cho chính phủ của ông Shinzo Abe, người cho rằng hiệp định này sẽ thúc đẩy phát triển và cải cách cho Nhật Bản.

Ông Abe cũng cho rằng CPTPP là biểu tượng của sự cam kết cho một thị trường thương mại tự do và đa phương trong bối cảnh Tổng thống Trump ưu tiên chính sách "Nước Mỹ trên hết".

TPP thành CPTPP như thế nào?

Hồi tháng Một 2017, ngay sau khi nhậm chức, Tổng thống Donald Trump ra quyết định rút Hoa Kỳ khỏi hiệp định của 12 nước thành viên thuộc Thái Bình Dương.

TPP, trở thành TPP-11 và đổi tên thành CPTPP tại Hội nghị thượng đỉnh APEC diễn ra tại Việt Nam vào tháng 11.

CPTPP, đầy đủ là Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương, đã thay thế Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP).

TPP 'được soạn thảo rất dở', theo GS Jenik Radon

Hiện tại có 11 thành viên từ các nước: Canada, Úc, Brunei, Chile, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore và Việt Nam.

Khi đó các bộ trưởng thương mại đã gần như thống nhất về các nguyên tắc cơ bản và quyết định đi đến thỏa thuận dù không có Hoa Kỳ.

Nhưng vì các yêu cầu về các chính sách bảo vệ việc làm và môi trường của Canada, khiến buổi đàm phán cuối cùng không thành công.

Nhưng hôm 23/1, Reuters dẫn lời ông Motegi nói, Việt Nam và Canada sẽ trao đổi thư từ với các bên liên quan về các vấn đề trên tại buổi ký kết.

Phần nhận xét hiển thị trên trang

BÁO VĂN NGHỆ XIN LỖI BẠN ĐỌC

Báo Văn nghệ số 4 ra ngày hôm nay đăng lời cáo lỗi của Tổng biên tập và BBT về việc đăng truyện ngắn ca ngợi Trần Ích Tắc của tác giả Trần Quỳnh Nga. Báo cũng đăng toàn văn bài viết của nhà văn Hoàng Quốc Hải trang 17 và 18.

 

Truyện ngắn Bắt đầu và Kết thúc của tác giả Trần Quỳnh Nga, số 50, ra ngày 16-12-2017.

 Lời cáo lỗi của Tổng biên tập báo Văn Nghệ và BBT báo

 về việc cho in truyện ngắn ca ngợi Trần Ích Tắc.

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Coi chừng niềm vui bệnh hoạn!

>> Đúng quy trình, sao dân ‘đau như… bò đá’?
>> Hội chứng tham nhũng quyền lực
>> Ngăn chặn nạn “tham nhũng vỉa hè”
>> Tết đến nơi rồi, về đi Vũ Đình Duy ơi!

MVTC - Một trong những cách để tỏ ra hơn người, tỏ ra thông thái, nổi bật, không trộn với đám đông, là cứ "nằm ngửa đá ngược" [*]. nghĩa là, để chứng tỏ phẩm chất elite, phẩm chất super star, chúng ta hãy bốc cứt nhét vào mồm nếu đám đông ngoài kia chê cứt thối.

sau trận cầu "kinh dị" (thriller - chữ trang web afc dùng) với irag, trong khi thiên hạ hóa rồ vì vui sướng thì đây đó trên fb xuất hiện những dòng tâm trạng, kiểu "có gì vui đâu, nhìn biển đảo dâng lên cho ngoại bang kìa", "phát cuồng vì bóng đá mà không thèm biết xăng đang tăng giá", "kẻ vui mừng nhất là chính quyền vì người dân say sưa quên hết mọi bất công xã hội"... v.v blo bla

bên cạnh những khối óc tỉnh táo điềm đạm kể trên, còn có những khối óc tỏ ra thông thái một cách kiêu sa lẫm liệt, họ gọi niềm hứng khởi của đám đông là "niềm vui hèn mọn", rằng khi nào vietnam thắng brasil hãy vui, hoặc khi nào người việt đi mỹ không cần visa thì hãy mừng. 

kể lại vài ý kiến của các nhà thông thái, các nhà yêu nước, các lương tâm thánh thiện, các khối óc duy lý..., không phải để "phản biện". suy cho cùng thì ai cũng có một trang fb, vài ngón tay, và chút bã đậu trong đầu. chửi cha mắng mẹ cũng là quyền, tương tự như quyền ngu vậy.

tư tưởng phương tây - biểu tượng của văn minh - đề cao duy lý, nhưng cũng chính phương tây nhận ra rằng, điều khiển hành vi, suy nghĩ của con người, lại luôn là cảm xúc. nói một cách chính xác thì ý chí dù sắt đá, dù mạch lạc tới thế nào, thì nguồn cơn của nó, cái gốc của nó vẫn là cảm xúc. mà cảm xúc thì biết rồi, nó là sản phẩm vô thức nên chúng ta không thể lí giải cảm xúc.

tiến sĩ tâm lí kinh tế dan ariely viết hẳn một cuốn sách dầy nửa gang tay để khẳng định cái "lẽ phải của phi lí trí". nói cách khác, lí trí dẫn tới nhận thức đúng đắn, nhưng cuộc sống không phải bao giờ cũng tuân thủ logic của lí trí, mà nó còn tuân thủ logic riêng của nó.

niềm vui của đám đông sau chiến thắng thần kì của tuyển vietnam thuần túy là cảm xúc. nếu phân tích bằng lí trí thì quả nhiên sự kiện vietnam thắng irag (thắng tiếp qatar) chẳng có gì đáng vui mừng. chiến thắng ấy ảnh hưởng gì tới cuộc sống của tôi đâu? tôi vẫn phải đi làm kiếm sống như mọi ngày, còn ngoài kia xăng vẫn tăng, không khí vẫn nhiễm độc, đảng ta vẫn đốt lò, còn bóng đá vietnam chẳng vì chiến thắng ấy mà trở thành nền bóng đá mạnh nhất châu á..., nghĩa là chẳng có gì khác đi sau chiến thắng ấy. lí trí nói thế, và lí trí không sai. không sai nhưng đéo đúng. bởi vì nếu cái gì chúng ta cũng phân tích rạch ròi thì chẳng còn tồn tại niềm vui, hạnh phúc, thậm chí cuộc sống cũng tiêu biến.

các triết gia cãi nhau gần ba nghìn năm, và cho tới nay, họ đã đồng ý với nhau rằng, hạnh phúc là (is) một trạng thái cảm xúc. khi anh có một cảm xúc vui sướng, khi đó anh hạnh phúc. anh không thể ra lệnh cho anh hạnh phúc bởi các phân tích duy lí được.

định nghĩa hạnh phúc là một trạng thái cảm xúc là định nghĩa đơn lẻ nhưng bao quát nhất cho khái niệm vô cùng mơ hồ và rộng mở: hạnh phúc.

hạnh phúc là mục đích sống, và hạnh phúc luôn hiếm hoi. vậy hãy tôn trọng cảm xúc, hãy nâng niu niềm vui của bản thân và tôn trọng niềm vui của người đời. khệnh khạng coi rẻ xúc cảm, niềm vui của người khác, chẳng những là thứ mục hạ vô nhân, rẻ tiền, lố bịch, mà còn là tận cùng của ngu xuẩn.

những elite fb việt đang tạo niềm vui riêng bằng cách dè bỉu niềm vui chung. đó là một kiểu bệnh hoạn!

tới đây, đã xong việc với các nhà thông thái vô danh trên fb. giờ có đôi câu với các nhà lý tưởng hữu danh trên truyền thông chính thống.

như thường lệ, bất kì điều gì có nguy cơ dẫn tới lòng tự hào dân tộc, đều được giới chính thống bơm bít tới mức không thể nực cười hơn.

sau chiến thắng, việt nam ta đã "đè cả châu á dưới chân", rồi thì "từ chiến thắng nghĩ về tinh thần việt" (title các bài báo chính thống). thôi thì đủ loại mỹ từ hòng chắp cánh cho những hoang tưởng ngộ nghĩnh.

chiều tối qua, sau cú penalty quyết định, cầu thủ thực hiện cú đá đứng nghiêm khoanh tay - một cử chỉ hết sức hài hước, độc đáo, đáng yêu - còn bình luận viên thì nghiêm trọng hóa rằng "tư thế hiên ngang, tự hào vietnam". nghe họ bình, chợt liên tưởng tới ca từ "anh đứng đó lặng yên như bức thành đồng, như đôi dép dưới chân anh dẫm lên xác thù...". liên tưởng này khiến tôi rụng rời đổ đốt toát bù hôi (ngôn ngữ dân gian gọi là: vãi lồn). 

họ, các nhà bình luận răng vàng, các nhà báo mõm vuông đã đạt tới đỉnh cao của trò gán ý nghĩa cho sự vật, hiện tượng.

nghe thiên hạ (tây) bình luận bóng đá chợt cám cảnh cho các bình luận viên bóng đá mõm vuông. bọn bình luận tây, dù trong bất kì bối cảnh nào, dù trận đấu quan trọng căng thẳng tới đâu, thì chúng luôn luôn tỏ ra hài hước. vẫn biết rằng hài hước là thuộc tính của kẻ thông minh nên chúng ta có quyền không hài hước, song có nhất thiết phải căng cứng gồng mình trước một sự kiện có tính chất "vui khỏe trẻ trung" hay không? có cần nghiêm trọng hóa tất tật để vuốt ve bản ngã đến thế hay không?

tóm lại, sự kiện tuyển vietnam có chiến thắng kinh dị là sự kiện xứng đáng để chúng ta vui sướng. chúng ta không cần phải chấp nhặt sự thông thái vô danh trên fb cũng như chẳng cần quá quan tâm những hoang tưởng hài hước của đám hữu danh chính thống, bởi vì chúng là những dao động lệch tâm, biến thái, xa rời niềm vui đích thực, chân chính. chúng là những kẻ bệnh hoạn.

niềm vui là thứ cần nâng niu, nhưng hãy coi chừng những niềm vui bệnh hoạn.

---

[*] thuật ngữ cờ bạc, cụ thể là môn xì tố - poker

Phần nhận xét hiển thị trên trang

HỌA SĨ PHAN KẾ AN VÀ QUÊ HƯƠNG ĐƯỜNG LÂM ( Xứ Đoài )

Họa sĩ Phan Kế An

HỌA SĨ PHAN KẾ AN VÀ QUÊ HƯƠNG ĐƯỜNG LÂM 

Nhà thơ Vân Long
08-08 - 2012

Lần ấy, họa sĩ Phan Kế An mời một số bạn văn nghệ về quê dự lễ tưởng niệm 110 năm sinh thân phụ ông, người nối tiếp vào danh sách những danh nhân của làng, sau hai vị vua Ngô Quyền, Phùng Hưng và vị sứ thần “bất nhục quân mệnh” Giang Văn Minh. Ngắm ngôi nhà gạch 5 gian xây đơn giản với khoảng sân vườn không quá trăm mét, nhà văn Kim Lân tắc lưỡi: “Không thể ngờ cơ ngơi của vị khâm sai đại thần lại giản dị đến mức này! Cơ ngơi ông tuần phủ làng tôi phải to gấp năm bẩy lần! Thế mà cụ nhà này có quyền cách chức cả tổng đốc cơ đấy!

Hoạ sĩ Phan Kế An cười: “Có lần mình gặp một cậu bạn trường Bưởi cũ hồi chống Pháp, hàn huyên với nhau về gốc gác gia đình, hoá ra cùng là con nhà quan cả! Cậu ấy bỗng như reo lên: “Thế ra hồi ấy bố mày đã cách chức bố tao đấy!” Cả hai cùng cười…Nhà văn Hoài Việt thỉ bình: “Quan thanh liêm thế này thì mới lên án được bọn tham những chứ!”

Mở đầu buổi tưởng niệm, họa sĩ Phan Kế An thay mặt họ tộc nói: Buổi tưởng niệm 110 năm sinh của cụ căn cứ trên năm sinh thật 1892 (tuổi Thìn) chứ không căn cứ vào năm sinh trên giấy tờ hành chính 1889, do cụ đã khai tăng tuổi để sớm được đi học theo quy định hồi ấy. Còn ngày tháng, chúng tôi chọn ngày hôm nay, trước kỷ niệm Cách mạng tháng Tám một ngày để chúng ta nhớ lại bước ngoặt lịch sử đã mở sang trang mới cho cả dân tộc, trong đó có gia đình tôi.

Chúng tôi nâng ly, tưởng nhớ cụ và đều hình dung lại thời điểm ấy (1945). Đang là Tổng đốc Thái Bình, cụ được thăng bổ vượt ngạch lên chức Khâm sai đại thần ngay sau ngày Nhật đảo chính Pháp (9/3/ 1945). Thời gian phải làm nhiệm vụ Tổng đốc, cụ đã nhiều lần không thi hành hoặc thi hành nửa vời các chỉ thị của chính phủ Trần Trọng Kim và triều đình Huế. Hồi ký của Vũ Đình Hoè đã thuật lại việc cụ cáo ốm để không đi hiểu dụ dân nộp thóc cho Nhật. Sau nhiều lần xin từ chức, đến ngày 17 tháng Tám 1945 cụ mới được triều đình Huế chấp thuận.

Thời điểm thật đặc biệt: trước Cách mạng tháng Tám có hai ngày. Cụ rất nhạy cảm với tình hình chính trị lúc đó, 10 giờ đêm trước hôm rời Bắc Bộ phủ, cụ Phan đã dặn lại, thực ra là lệnh cho các quan chức dưới quyền (gồm quan Một Bảo An binh Nguyễn Sĩ Là (anh ruột họa sĩ Nguyễn Sỹ Ngọc) và viên Chánh quản Lại):

“Tuyệt đối không được nổ súng, phải mở cửa ngay khi quân Cách mạng tới!”

Cách nói kiên quyết ấy không những tạo thuận lợi cho Cách Mạng mà còn cứu được sinh mạng của bao con người ở cả hai chiến tuyến. Cao trào Cách mạng đang dâng cao, sắp tới đỉnh điểm. Bắc bộ phủ sẽ là nơi diễn ra cuộc đụng độ quyết liệt với lực lượng Cách mạng, không thể không rút ngòi nổ để chiến binh hai bên đỡ hy sinh vô ích. Mà chỉ vai trò của cụ mới đủ uy thế và lòng tin với binh lính.

Quả nhiên khi Cụ vừa đi khỏi, ông Là, ông Lại liền triệu tập binh lính, truyền đạt lệnh của cụ, mọi người mới thở phào cất được mối lo…Lực lượng Bảo An binh đóng ở Bắc Bộ phủ có tới 134 người, súng ống đầy đủ. Nếu không có lệnh này, chỉ cần vài tiếng súng xốc nổi bắn vào đoàn biểu tình thì không thể lường hết hậu quả! Một câu nói cứu cả trăm người. Những người lính này sau đó hầu hết gia nhập hàng ngũ Cách mạng…

Bác Hồ của chúng ta những ngày đầu xây dựng chính quyền non trẻ, lại lo việc tổ chức kháng chiến, trăm công ngàn việc, nhưng đã không quên lời hẹn năm xưa. Phan Kế An nghe cụ Phan kể: Trước khi chọn truờng Hành Chính thuộc địa, cụ gặp ông Nguyễn Tất Thành ở Paris, hai người thuộc hai gia đình quen biết nhau từ trong nước, bàn chuyện hướng nghiệp. Ông Nguyễn Tất Thành đã nói vể trường này: “Tôi cũng muốn có kiến thức này của Pháp. Tôi nghĩ anh nên theo học. Sau này nếu làm được việc gì, tôi sẽ tìm anh!”. Nhà văn Sơn Tùng đã trích truyện ký cho in trên Sức Khoẻ & Đời sống từ số 150 đến 155/2002 để giới thiệu về mối thâm giao giữa các gia đình khoa bảng, phân giải nghi vấn của Triều Dương (báo Văn Nghệ) nêu ra năm ấy (2002).

Khi gia đình cụ Phan đang sơ tán ở Thanh Lũng, Sơn Tây thì nhận được thư cụ Hồ cho người cầm về, mời cụ Phan lên chiến khu Việt Bắc tham gia chính phủ (1947). Lúc đầu là quyền Bộ trưởng Nội vụ, tiếp theo là Ủy viên Hội đồng Quốc phòng tối cao mà cụ Hồ làm Chủ tịch (1948), rồi Bộ trưởng bộ Nội vụ (1951). Đến năm 1955, cụ được Quốc Hội nước Việt Nam DCCH tín nhiệm, cử giữ chức Phó Thủ tướng Chính phủ.

Đó là việc quan, việc nước xa vời! Người dân ở đất Đường Lâm này chỉ nhớ những gì trực tiếp liên quan đến họ.

Trước chiến tranh thế giới lần thứ II, khủng hoảng kinh tế, đồng tiền với người làm ruộng thật hiếm hoi. Dưa hấu, dưa gang của Đường Lâm bán rẻ như cho, ba đồng bạc Đông Dương một tạ gạo. Cụ Phan thương dân làng, nhưng phải tính kế lâu dài chứ không thể chỉ trợ cấp theo thời vụ! Cụ bèn đón một người thợ ở vùng Chuông về làm thầy dạy cho dân làng làm nón lá, áo tơi lá, lớp học mở ngay trong Từ đường họ Phan. Rồi cụ xin “cô ta” của nhà máy sợi Nam Định về cho làng dệt gia công. Cảnh đường làng đang đìu hiu vì đói kém, bỗng trở nên nhộn nhịp khác thường. Người làng tranh nhau để có “bông” (tức thẻ nhận sợi). Có “bông” là có sợi, có sợi là có hàng, có tiền. Dân làng thật nhớ ơn cụ. Giá cụ làm quan sở tại ở ngay đây thì dân sướng biết mấy! Nhưng còn bà con Thái Bình, nơi cụ trọng nhậm thì sao?

Chính Thủ tướng Phan Văn Khải lại chứng kiến lòng dân ở nơi cụ trọng nhậm ngày xưa. Một lần về Thái Bình công tác, Thủ Tướng Phan Văn Khải nhận được một lá thư kèm theo hai tấm chân dung cụ ông, cụ bà Phan Kế Toại do một gia đình nông dân Thái Bình chuyển đến. Thư viết: “ Kính thưa ông, tôi bây giờ đã già, không thờ các cụ được bao lâu nữa. Vậy tôi nhờ Thủ tướng chuyển giúp hai tấm chân dung này cho con cháu cụ Phan Kế Toại để làm lưu niệm…” ký tên (và địa chỉ) Hoàng Văn Khảm…

Vậy là gia đình này đã thờ hai cụ từ những năm Tổng đốc Phan Kế Toại trọng nhậm Thái Bình, hẳn thấy Thủ tướng cũng họ Phan nên con cháu mới thực hiện lời dặn dò của ông Khảm. Làm quan thời xưa mà được dân tự nguyện thờ phụng như vậy, hẳn là cụ thanh liêm đức độ lắm!

Chúng tôi men theo tường xem những tấm hình ghi lại quá khứ lồng trong những khung kính. Đến góc nhà, một tấm biển nhỏ đập vào mắt tôi:

Lối lên trần nhà, nơi một số sinh viên Cứu quốc Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương đã cất giấu súng đạn để chống phát xit Nhật, trước Cách mạng tháng Tám 1945.

Cụ Phan Kế Toại không lạ gì hoạt động của con, cụ từng nhận được công văn cảnh báo của Chánh Hiến binh Nhật nói về những tổ chức chống Nhật trong sinh viên, có gài một câu “Tiếc rằng trong số đó có cả quý công tử!”

Không khí se lạnh của mùa thu lại được ướp trong hương hoa ngâu, hoa ngọc lan lan tỏa đầy vườn. Một hương vị vừa cao khiết vừa dân dã đan xen vào những hồi ức theo chân chúng tôi đi dạo thăm các ngõ xóm đá ong của ngôi làng cổ. “Quý công tử” Phan Kế An đã tròn tuổi 80 (năm đó: 2003), nhưng ông vẫn xăm xăm đi trước như chàng sinh viên Mỹ Thuật ngày nào!... 

Bức tranh Nhớ một chiều Tây Bắc

Phan Kế An, bạn với nhà văn từ năm…tám tuổi

Họa sĩ Phan Kế An nổi tiếng với sở thích “xê dịch” và lắm bạn bè, đặc biệt là bạn trong giới nhà văn. Tuổi đã xấp xỉ cửu thập, ông vẫn đủ sức kể nhiều chuyện vui và lạ. Câu chuyện ông kể gần đây nhất:

“Cuộc triển lãm tranh toàn quốc ở Nhà Hát Lớn 1946 vừa kết thúc, cánh họa sĩ chúng tôi lại trở thành những vị khách cuốí cùng đi duyệt lại phòng tranh, đặc biệt chú ý xem có tờ danh thiếp nào gài bên bức tranh tác phẩm của mình không. Nếu có, đó là một tín hiệu vui: một vị khách đã chấm bức tranh này, và tất nhiên đã đồng ý mua bức tranh theo giá tiền đề bên.
Họa sĩ Phan Kế An đã thấy một danh thiếp như vậy in tên nhà văn Nguyên Hồng, gài bên tranh của mình, có ghi thêm mấy chữ “Tôi rất thích bức tranh này! Muốn được gặp họa sĩ.” Ông nửa vui nửa buồn vì đó là bức ông đề giá cao với mục đích muốn giữ nó lại một thời gian…Tuy vậy, ông còn một niềm vui nhỏ: sẽ được gặp nhà văn Nguyên Hồng mà ông vẫn hâm mộ, sách của ông bầy bán hàng chục cuốn trên các quầy sách, những Bỉ vỏ, Bảy Hựu, Những ngày thơ ấu, Quán Nải…mà sao thấy bảo nhà văn nghèo lắm, ông này lại có tiền mua tranh ư?

“Hôm sau, tôi liền đến trụ sở Hội Văn hóa cứu quốc tìm gặp nhà văn Nguyên Hồng. Vừa gặp, tôi đã ngờ ngợ như gặp ông này ở đâu rồi!

“À” tôi đã nhớ! Thì ra tôi đã có thời thơ ấu được học cùng lớp với ông này ở trường dòng Nam Định, lớp élémentaire (lớp cuối tiểu học). Trường dòng Nam Định nổi tiếng dạy toán giỏi, nên khi ông bố tôi (cụ Phan Kế Tọai) được điều về làm thương tá Nam Định, ông đưa tôi đến học lớp enfantin (gọi là lớp đồng ấu). Anh Hồng ngày ấy lớn hơn tôi nhiều, có điểm đặc biệt dễ nhớ là 3 năm học liền Hồng bị “đúp” lớp, nghĩa là 3 lớp enfantin, préparatoire, élémentaire, An học 3 năm thì Nguyên Hồng phải học 6 năm. Vì vậy năm cuối học cùng lớp élémentaire, An mới lên 8 thì anh Hồng đã 13 tuổi. Điều dễ nhớ nhất là lúc ra sân bóng, anh Hồng hơn hẳn tôi 5 tuổi, lại cao lêu đêu, nên hễ tranh bóng đụng phải anh, là tôi ngã bắn ra xa. Nên cứ thấy anh đến gần là…nhường bóng, tránh voi chả xấu mặt nào!

Hai người gặp nhau, An phải hỏi lại cho chắc, xem có đúng anh Hồng cao kều ngày xưa học 6 năm 3 lớp không, bây giờ thì An cao chả kém gì anh! Nguyên Hồng đã quên hẳn cậu bé An, An phải nhắc lại từng kỷ niệm Hồng mới nhớ ra.

Tất nhiên, chả ai nghĩ sau này cả hai cầu thủ nhí ấy đều trở thành người tên tuổi, và cũng tất nhiên, Nguyên Hồng không có ý mua tranh, ông chỉ muốn gặp mặt, làm quen với họa sĩ nên gài tấm danh thiếp không đúng chỗ, sai luật bán tranh của các họa sĩ.

Tôi chỉ quên hỏi ông An xem ngày ấy nhà văn Nguyên Hồng dốt tóan hay dốt…văn?

Bác Hồ, người…mở triển lãm đầu tiên cho Phan Kế An

Cuộc đời Phan Kế An thật lắm duyên may! Tôi đã được cùng đi với ông lên thăm An toàn khu Định Hoá-Thái nguyên, rồi sang xã Phú Đình (cùng huyện), nơi có căn cứ Khuôn Tát mà Bác Hồ từng ở đó để chỉ huy toàn quốc kháng chiến. Năm ấy, chàng họa sĩ Phan Kế An 25 tuổi được đặc cách mang giá vẽ đến vẽ chân dung Bác. Anh chàng được sinh hoạt thoải mái hàng tháng như “người nhà”. Bác cứ làm việc của Bác, cháu tha hồ chọn góc độ, quan sát ghi chép từng đường nét trên guơng mặt và sinh hoạt hàng ngày của Bác. Sau thời gian mài miệt, họa sĩ có khoảng 20 bức tốc họa và một bức thâm họa, xin mang đến Bác xem. Bác ôn tồn bảo: “Chú hãy treo tất cả tranh lên tấm liếp ở nhà tập thể, mời tất cả anh chị em cơ quan đến xem cùng với Bác!” Bác đã mở triển lãm cho Phan Kế An ở giữa núi rừng như thế đó! Anh em cơ quan được tiếp xúc với hội họa, biết thêm giá trị lao động nghệ thuật, họa sĩ thì được khích lệ, qua những lời phẩm bình của người xem tranh mà rút được kinh nghiệm.

Phan Kế An cứ leo vài chục bậc lại dừng lại, định thần nhìn chung quanh, xuyên qua “vật đổi sao rời” để nhận ra địa hình ngày ấy:

Đây chính cái khoảng bằng phẳng này là nơi Bác Hồ chiều chiều thường ra đánh bóng chuyền với anh em cơ quan. Hôm ấy quả bóng bắn ra ngoài, rơi theo dốc này, tôi định lao theo thì Bác giữ lấy vai tôi, ôn tồn bảo: “An không thấy à? Nứa nhọn lởm chởm thế kia, đừng chạy, nguy hiểm đấy!"

Tấm chân dung vẽ Bác được lưu truyền đến giờ, hẳn cũng chứa đựng cả sự cảm động trước lòng chăm sóc của Bác!
.

Nhà thơ Vân Long và họa sĩ Phan Kế An

Họa sĩ …kiêm bác sĩ

Trong kháng chiến chống Pháp, họa sĩ Phan Kế An công tác ở tòa soạn báo Sự Thật, trông nom mỹ thuật cho tờ báo và chuyên vẽ tranh biếm họa, bút danh Phan Kích. Ông còn một nghề phụ nữa: làm thày thuốc nghiệp dư, cũng được cán bộ các cơ quan đóng chung quanh ATK tín nhiệm. Chả là hồi học trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, các sinh viên đều phải học cơ thể học, vào nhà xác nghiên cứu trên tử thi và học những điều về giải phẫu cơ thể dưới sự hướng dẫn của bác sĩ người Pháp Huard và bác sĩ Đỗ Xuân Hợp.

Nhiều sinh viên khác thì ghê sợ, riêng Phan Kế An lại bị môn này hấp dẫn. Bác sĩ Đỗ Xuân Hợp nhận thấy thế, đã tận tình hướng dẫn ông về y học.Vì vậy, hồi đầu kháng chiến, trong chiến khu Việt Bắc chưa có y xá, trong cơ quan có ai đau bụng, cảm sốt đều nhờ họa sĩ…thay bác sĩ vậy! May mà họa sĩ không “vẽ” thêm ra bệnh! Như thế còn hơn là chờ đi mời bác sĩ Lê Văn Chánh tận bên kia Đèo Re, đi ngựa mất hàng ngày đường. Chữa bệnh nghiệp dư, nhưng ông lại có lương tâm thày thuốc chuyên nghiệp. Có câu chuyện thật đáng nhớ về lĩnh vực này:

Một hôm, đồng chí Trường Chinh (thủ truởng cơ quan báo Sự Thật) cho mời Phan Kế An đến, đồng chí đưa An đọc một lá thư. Đó là thư của vợ anh Phạm Văn Khoa (sau là đạo diễn điện ảnh). Đại ý chị nhờ đồng chí Trường Chinh cử bác sĩ đến, con chị đang lâm trọng bệnh. Oái oăm thay! câu cuối thư lại ghi chú: Xin mời cho bác sĩ Lê Văn Chánh, đừng cử anh Phan Kế An! Đọc lá thư kể bệnh, Phan Kế An biết bệnh cháu bé cần có thày thuốc ngay, nếu chờ mời được bác sĩ Chánh đến thì sẽ không kịp! Khả năng duy nhất chỉ là Phan Kế An đến chữa bệnh cho cháu.

Hẳn đồng chí Trường Chinh thấy: nếu chỉ lệnh cho Phan Kế An đi mà An không biết lời ghi chú này, ông sẽ bị động trước thái độ gia đình bệnh nhân. Đi hay không, đồng chí để tự Phan Kế An quyết định tình thế khó xử này. Phan Kế An trước tính mạng ngàn cân treo sợi tóc của cháu bé, đã gạt bỏ tự ái, nhận lời đến chữa bệnh cho cháu. Đồng chí Trường Chinh mỉm cười, nhẹ nhàng: “Anh nghĩ thế là phải!” Và lần ấy, ông đã cứu cháu bé khỏi cơn sốt rét ác tính!

Một hôm, tôi đến thăm ông đúng lúc nhà nhiếp ảnh Vân Đình Hùng đang ghi hình bức tranh Những đồi cọ, chứng kiến sự thẫn thờ, tần ngần của người họa sĩ sắp phải dứt tình với đứa con tinh thần mình vừa tạo tác. Dù còn giữ được bản chụp lại bức tranh, nhưng nó chỉ còn là chiếc bóng của đứa con ngời ngợi sự sống trên từng nét cảm xúc của họa sĩ đang rưng rưng…

Tôi nhớ đến một đọan tạp văn của GSTS Đình Quang, (nguyên thứ trưởng Bộ Văn Hóa) viết về họa sĩ Nguyễn Gia Trí khi sắp phải rời xa bức tranh sơn mài Vườn xuân Trung-Nam-Bắc (bức có giá cao nhất mà Bảo tàng Nghệ thuật nhà nước có thể mua):

“Anh Nguyễn Gia Trí vẫn ngồi bần thần trên chiếc ghế mây trong nhà, mắt đăm đăm nhìn vào bức tường trước mặt. Hình như việc mua bán khiến anh buồn nhiều hơn vui!...Tự nhiên tôi cứ thấy nao nao trong lòng. Căn phòng đã lưu dấu cả một quãng đời sáng tạo của tác giả rồi sẽ ra sao khi bức tranh không còn nữa!..”

Trạng thái đó có khác gì Phan Kế An bây giờ với bức tranh kết quả nhiều năm tháng ông nghiền ngẫm thể hiện cái sắc lá cọ phản chiếu ánh nắng như muốn thu nhỏ cả vầng nhật quang trên hình lá…mà ông sắp phải rời xa! Có nhà phê bình đã đánh giá cao cống hiến của Phan Kế An trong việc sáng tạo gam màu, việc tìm ra được màu xám xanh và màu xanh chàm nổi tiếng trong sơn mài, điều mà những người đi trước ông tìm mà chưa đạt được.

Hôm gần đây nhất, gặp chúng tôi, ông reo lên hào hứng: “May quá các ông ơi! Tôi vừa giải quyết xong món nợ lớn!”. Đến lúc này, cái hợp đồng “khủng” ấy, ông mới dám nói cho chúng tôi biết: Thì ra khi tai họa về hai căn bệnh hiểm của hai ông bà là tắc động mạch vành (phải gài lần lượt 3 cái stent gần trái tim) của ông và ung thư phổi của bà cùng được phát hiện, không những cần tiền cấp cứu mà còn phải cầm cự với chúng cho đến hết đời, ông đã liều nhận một hợp đồng: Nhận X. nghìn USD ( tôi xin phép được giữ một ẩn số cho ông) của một khách mua tranh. Ông sẽ phải trả dần bằng 40 bức tranh sẽ vẽ. Cuộc mua bán khá đặc biệt. Cả người bán lẫn người mua đều chấp nhận quả “liều”. Với số nợ tranh quá lớn đó, lão họa sĩ tuổi 90 bệnh tật như vậy, liệu ông còn sức vẽ được mấy bức? Khi ông “ra đi”, người mua tranh sẽ lâm vào tình trạng có món “nợ khó đòi” hoặc không thể đòi thật hi hữu, khi số tiền lớn đó đã tiêu tan vào các thứ thuốc đặc trị đắt như vàng cho hai căn bệnh hiểm!

Nhưng là người tự trọng, đến khi chết cũng không muốn là người mắc nợ. Họa sĩ sau khi nhận “liều” hợp đồng để có tiền trị bệnh cấp thời, còn lo lắng hơn người đặt mua tranh: Quỹ thời gian thật ngặt nghèo! Sức khoẻ ông còn nghèo ngặt hơn! Ông sẽ phải ra đi với tâm trạng người mắc nợ, người “quỵt nợ” bất đắc dĩ chăng? Cho nên còn sống ngày nào, ông phải lo làm sao trả đựoc, tất nhiên không thể bằng tranh!

Ông xoay trở cách nào tôi không rõ, nhưng gần đây thấy ông nói đến chuyện bán nhà cũ mua nhà mới…Vậy có gì cụ thể mà làm ông vui mừng báo tin như vậy?

Thì ra, khi đã ước tính mình đã đủ tiền trả người đặt tranh, ông mời “chủ nợ” đến, nói rõ tình trạng sức khoẻ và nỗi băn khoăn của ông về chuyện bất khả thực hiện, và đề nghị hoàn lại số tiền…Không ngờ, người khách lắc đầu ái ngại, bảo ông: “Mình bây giờ không nghĩ gì đến số lượng tranh ấy nữa, cũng không muốn lấy lại tiền, mà…họa sĩ có bức nào sẵn trong kho tranh của ông, hoặc mấy bức sắp hoàn thành thì hoàn chỉnh nốt, rồi ông cho tôi những bức ấy!”

Đó là một hành động hào phóng đáng trọng! Họa sĩ chỉ còn biết mở rộng “kho tranh” của mình không cần cân nhắc, để đáp lại khách mua tranh đã chẳng hẹp lòng. Cả thẩy, ông hiện có 5 bức đã và đang hoàn thiện, kể cả bức ông thích nhất! Vậy là giá tranh đã tăng cao gấp 8 lần so với hợp đồng, nhưng dường như cả hai bên đều không có gì phải tiếc xót ? Hiếm có một cuộc mua bán Đẹp như vậy! Bởi cái giá của nó là tình thương, là nhân cách! Hiện thời điểm này ông đang thanh thản chau chuốt những đứa con “cho chúng về nhà chồng”. Dù là những nét bút cuối đời đi nữa, ông cũng không ân hận gì, vì chúng đã được trao vào tay người biết quý trọng chúng!

Nhà văn hoá Hữu Ngọc, bạn ông, đã nêu lên một luận điểm: “Cuộc đời một con người được hình thành phải đến 70% do yếu tố ngẫu nhiên”. Nhận định này đã gây nhiều tranh cãi, tôi chỉ muốn đổi khái niệm ngẫu nhiên thành cơ duyên, nghĩa là cái duyên may trời cho ai người nấy được. Vậy cơ duyên lớn nhất của Phan Kế An là gì? Tôi cho là với năng khiếu mỹ thuật có một phần do bẩm sinh, cơ duyên lớn nhất đời ông là được sinh ra ở quê hương Đường Lâm, thị xã Sơn Tây, một vùng đầy ắp những di tích và thắng cảnh. Một vùng văn hoá dân gian đặc sắc quần tụ chung quanh những chùa chiền, tượng Phật nổi tiếng: Chùa Tây Phương, chùa Mía, chùa Thày, đình Chu Quyến…những cảnh đẹp Ba Vì, Tích Giang, suối Hai, Ao Vua kỳ thú…

Có thể nói: ông được sinh ra trên đất của Thơ, của Họa. Phan Kế An đã tận dụng bao nhiêu ưu thế ấy để làm nên sự nghiệp. Hơn nửa thế kỷ qua họa sĩ đã vẽ hơn nghìn bức tranh với nhiều chất liệu khác nhau: sơn mài khoảng trên 60 bức, sơn dầu hơn 80 bức. Còn lại là hàng trăm bức màu bột , màu nước, đồ họa (bao gồm khắc gỗ, ký họa, biếm họa) với mọi đề tài phong phú về con người , cảnh vật khắp đất nước.

Phan Kế An đã ba lần được Giải Nhất trong các triển lãm Mỹ thuật toàn quốc các năm 1951, 1955,1960. Trong đó tiêu biểu và nổi tiếng nhất là bức sơn mài Nhớ một chiều Tây Bắc. Ông từng nhận nhiều huân chương, trong đó có Huân chương Độc Lập hạng Ba năm 1988. Giải thưởng Nhà nước về Văn Học Nghệ thuật đợt I năm 2001. Ông đã nhiều lần được bầu vào các chức sắc của Hội, có khoá là phó Tổng thư ký Hội Mỹ thuật Vịêt Nam.

VÂN LONG
(Nguồn: Nghệ thuật Mới số 7, ra ngày 8/8/2012).

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Internet đâu chỉ có Facebook hay Google

Không biết vì sao mỗi lần bàn đến vấn đề an ninh mạng hay nói chung là chuyện Internet, người ta cứ đem Google, Facebook ra làm ví dụ. Cho dù đây là những doanh nghiệp lớn nhưng chúng đâu có đại diện cho hết thảy mọi loại hình kinh doanh dịch vụ qua mạng. Nếu cứ chăm chăm vào chúng, có thể sẽ dẫn đến những chính sách không bao quát được thực tế phong phú của đời sống mạng.

Lấy ví dụ, loại hình nghe nhạc trực tuyến mà nổi tiếng nhất hiện nay là Spotify. Spotify chưa cung cấp dịch vụ cho người dùng ở Việt Nam, có thể do thị trường ở đây còn nhỏ hay có thể do tình hình sao chép nhạc lậu tràn lan. Nhưng giả thử Spotify đã cung cấp dịch vụ cho người Việt từ lâu nay và bỗng đối diện với yêu cầu phải đặt máy chủ quản lý dữ liệu người dùng ở Việt Nam hay thậm chí, duy trì sự hiện diện dưới hình thức có người đại diện ở Việt Nam, liệu họ sẽ quyết định như thế nào?

Nếu cân nhắc giữa lợi ích và chi phí cho thấy lợi ích từ việc tuân thủ quy định này là không đáng kể trong khi chi phí thì quá lớn, ắt Spotify sẽ quyết định chấm dứt cuộc chơi. Người dùng ở Việt Nam mất đi một chọn lựa quan trọng, có thể giúp họ tiếp cận với âm nhạc có bản quyền, luôn cập nhật, chất lượng cao. Quan trọng hơn, điều ít ai để ý khi phân tích, là các ca sĩ từ Việt Nam mất đi một cơ hội rất lớn để đưa âm nhạc của họ ra khắp thế giới. Mô hình kinh doanh như Spotify giúp ca sĩ bỏ qua các khâu phát hành trung gian, các hãng băng đĩa đầy quyền lực khi người Việt ở Mỹ chẳng hạn cũng có thể nghe một album của một ca sĩ vừa đưa lên từ Mỹ Tho.

Giả thử Spotify tuân thủ thì chúng ta được lợi gì? Bảo vệ sự riêng tư thông tin đăng ký của người dùng, kể cả thẻ tín dụng của họ chăng? Đó là điều Spotify phải lo, bất kể họ đặt máy chủ ở đâu nếu không muốn người dùng bỏ qua đối thủ cạnh tranh như Tidal hay Apple Music. Người dùng loại hình dịch vụ này không hề giao tiếp gì qua mạng nên không việc gì phải quản lý họ.

Đó cũng là lý do không nên chỉ đem Facebook hay Google ra làm ví dụ vì đại đa số các dịch vụ qua mạng không có sự tương tác như Facebook hay YouTube của Google, người dùng không hề có chuyện nói xấu quan chức, đưa tin giả, xuyên tạc sự thật hay phỉ báng người khác. Một diễn đàn rộng khắp như Facebook có thể dẫn tới cái nhìn sai lạc, rằng cần quản lý thông tin mạng trong khi đại đa số dịch vụ qua mạng là để phục vụ việc kinh doanh, học hành hay giải trí thuần túy.

Vậy một luận an ninh mạng cần đề cập đến vấn đề gì, phải cân nhắc như thế nào để vừa đạt được các yêu cầu đặt ra nhưng không làm theo kiểu “bế môn tỏa cảng” gây hại cho nền kinh tế?

Yêu cầu đầu tiên của an ninh mạng là bảo vệ sự riêng tư của người dùng. Nếu chú ý, chúng ta sẽ thấy mọi trang web đàng hoàng đều nêu rõ lập trường của họ về điều này như họ thu thập thông tin gì, có chuyển giao cho ai không, họ dùng thông tin thu thập được như thế nào, có khả năng nào bị lộ không, nếu người dùng không đồng ý thì sẽ có những chọn lựa vào để trong tương lai không bị quấy rầy bởi thư mời chào dịch vụ…

Internet là không có biên giới nhưng người dùng lúc nào cũng là công dân của một nước cụ thể nào đó. Chính phủ của nước cụ thể này luôn xem nhiệm vụ của mình là bảo vệ công dân, ngay cả khi họ tham gia vào hoạt động trên Internet không biên giới. Luật an ninh mạng của nhiều nước do vậy đặt nặng yêu cầu bảo vệ người dùng là công dân nước họ khi sử dụng dịch vụ của một nước khác cung cấp.

Tương tự như vậy, yêu cầu tiếp đến là bảo vệ người dùng trước các đòn phép tinh vi của tin tặc muốn đánh cắp thông tin hay kẻ lừa đảo, chuyên rình rập để sụp bẫy người dùng. Đó cũng là yêu cầu bảo vệ doanh nghiệp và mạng thông tin của họ, đặc biệt là các doanh nghiệp như ngân hàng, tổ chức tín dụng, nơi cung cấp dịch vụ trực tuyến… Chính phủ nhiều nước đặc biệt coi trọng việc bảo vệ trẻ vị thành niên trước những nguy cơ như xâm hại tình dục, dụ dỗ mua bán ma túy, bạo lực.

Đó là nói từ góc độ người sử dụng; còn các yêu cầu an ninh của quốc gia thì dĩ nhiên có những yêu cầu cao hơn như chống chiến tranh mạng, gián điệp mạng hay khủng bố mạng.

Đối chiếu các yêu cầu này sẽ thấy ngay một luật an ninh mạng cần đưa ra những quy định mà mục đích cuối cùng là tạo ra một không gian minh bạch, rõ ràng, không ai có thể giấu mình sau các biện pháp kỹ thuật để làm hại đến người khác. Các vấn đề còn lại sẽ được giải quyết bằng các luật đã có sẵn chứ không thể trông chờ luật an ninh mạng chi phối hết mọi hành vi trên mạng.

Như vậy một cá nhân bỗng dưng bịa chuyện nói xấu một doanh nghiệp nào đó trên Facebook, luật an ninh mạng lúc đó là công cụ để doanh nghiệp này buộc Facebook phải chịu một phần trách nhiệm như gỡ bỏ thông tin sai lệch và doanh nghiệp này có thể dùng luật khác như Bộ luật Dân sự để kiện cá nhân kia ra tòa. Xu hướng của các nước cũng đi theo cách này nên chúng ta thấy rõ Facebook chịu áp lực rất lớn buộc người dùng phải dùng tên thật, dùng tên giả thì bị khóa tài khoản…

Yêu cầu đặt máy chủ ở Việt Nam không tạo ra sự minh bạch nói trên bằng các áp lực mà người dùng tạo ra đối với các dịch vụ như Facebook. Ngược lại, nó tạo ra những gánh nặng không cần thiết và có nguy cơ đẩy Việt Nam vào thế bị cô lập so với thế giới bên ngoài khi nói đến không gian mạng.

Thử nhìn vào các dịch vụ mà nhiều người trong chúng ta đang sử dụng để hình dung ra sự cô lập đó. Sẽ khó khăn dường nào khi không còn có thể dùng dịch vụ lưu trữ của Dropbox, không thể chi trả một cách an toàn nhờ Paypal, không còn chia sẻ các công trình tập thể nhờ Onedrive, không thể nhắn tin khắp thế giới bằng Viber hay WhatsApp…

Với học sinh, sinh viên, có hàng ngàn website cung cấp bài giảng trực tuyến, phần lớn là miễn phí như một hình thức truyền bá tri thức phi lợi nhuận. Không việc gì họ phải tuân thủ chuyện đặt máy chủ ở Việt Nam và người thiệt thòi là học sinh của chúng ta chứ còn ai khác.

Đối với doanh nghiệp, các ứng dụng Internet, các website họ thường sử dụng nay đã trở thành một phần hoạt động của họ. Cứ hình dung xem chuyện gì sẽ xảy ra khi các trang web này không truy cập được từ Việt Nam. Báo chí thì có dịch vụ mua tin, mua ảnh trực tuyến của các hãng thông tấn như Reuters (nơi nhiều doanh nghiệp tài chính, xuất nhập khẩu cũng phải mua thông tin). Lại có những dịch vụ như tạo ấn bản Online cho tạp chí mà không có thì không thể nào phát hành lên Internet. Một cơ sở sản xuất mỹ phẩm nhỏ cũng cần mua hàng, mua hóa chất từ mạng, nay không thể mua được ắt phải ngừng sản xuất. Facebook chủ yếu là chuyện chơi, còn hàng ngàn website khác là chuyện sống còn trong hoạt động doanh nghiệp, không thể khinh suất đưa ra các quy định vội vàng được.

NVP

Phần nhận xét hiển thị trên trang