Thương thời thiếu thốn

Chia thịt "Tết"

Thương thời thiếu thốn

Tôi không có ý định viết một bài “toàn chữ th” mặc dù cái tít tự dưng đủ cả 4 chữ ấy. Về vụ viết “văn” chỉ dùng một phụ âm suốt từ đầu tới cuối bài, phải hỏi hai bậc cao thủ là bọ Nập (nhà văn Nguyễn Quang Lập) và chủ tịch Hùng (nhà báo Đỗ Hùng). Đọc văn của hai tướng này, ôm bụng cười nắc nẻ. Sinh nghề tử nghiệp, bọ Nập mấy lần lên bờ xuống ruộng bởi thứ văn thuần đó, còn lão Hùng đã suýt giã từ dĩ vãng sau khi viết bông lơn đụng đến “bàn thờ”, bị bộ trưởng 4T Trương Minh Tuấn ra tay trừng trị. Những chuyện đó để kể sau.

Tôi đang định nói cái gì nhỉ, à nhớ rồi, thương một thời thiếu thốn, mà chính mình đã trải, là người trong cuộc. Bây giờ không kể, lỡ cái thế hệ cũ như mình trôi đi, bọn trẻ sau này lại ngơ ngác, chả biết có phải cha anh chúng nó đã sống thế không, hay chỉ nghe người ta nói phét.

Miền Bắc những năm thập niên 60 - 70. Khoảng thời gian đó chiếm hết của tôi thời thơ ấu, thiếu nhi (tức độ tuổi nhi đồng, thiếu niên) và tuổi hoa niên trưởng thành (còn gọi là thanh niên). Tuổi ấy đã bắt đầu hiểu đời, thứ gì in vào não thì bám chắc khừ, gỡ cũng chả ra.

Nhớ 17 triệu dân miền Bắc hăm hở tiến lên chủ nghĩa xã hội, quyết xây dựng chủ nghĩa cộng sản. Vừa đi qua cuộc chiến tranh, cứ tưởng yên hàn mà làm ăn, ai ngờ lại đánh nhau nữa. Dồn hết sức người sức của cho miền Nam.

Giá như chỉ có tiêu tốn cho chiến tranh khiến chịu nghèo đã đi một nhẽ, đằng này nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, bao cấp, nhất nhất theo chỉ đạo của trung ương, từ việc mỗi năm làm ra bao nhiêu ký muối, mấy chiếc bát sành, nuôi bao nhiêu con lợn, sản xuất mấy hộp mứt, bao nhiêu lít nước mắm, in bao nhiêu cuốn sách, v.v.. đã không chỉ giết chết nền kinh tế mà còn đẩy gần hết xã hội vào thảm cảnh thiếu thốn, thèm khát đủ mọi thứ. Nói gần hết bởi vẫn còn “một bộ phận không nhỏ” là tầng lớp cầm quyền, nhất là trung ương, luôn no đủ, thậm chí thừa thãi. Câu ca một thời:
"Tôn Đản chợ của vua quan 
Nhà Thờ chợ của trung gian nịnh thần
Đồng Xuân chợ của thương nhân
Vỉa hè chợ của nhân dân anh hùng" 
chính là thứ biên niên sử ngắn gọn lột tả chính xác chế độ bao cấp, phân biệt đối xử tàn bạo lúc bấy giờ.
Không chỉ về hàng hóa vật chất, ngay cả những món tinh thần cũng bị tầng lớp trên chiếm đoạt một cách công khai, trắng trợn. Họ gọi đó là chế độ ưu tiên, phân phối theo đối tượng.

Hồi nãy tôi có đọc một bài ngắn của bà chị cứng trong nghề, nhà báo Nguyễn Thị Ngọc Hải. Chị kể lại hồi xưa thỉnh thoảng được xem phim cấm. Thực ra ba chị làm sĩ quan to, ông cụ có tiêu chuẩn xem phim “chiếu hạn chế” nên chị được ăn theo.

Thời sinh viên thì lâu lâu cũng được chiếu cố những bộ phim cũ. Họ cấm cái gì? Tức là những phim hay nhất, có giá trị nhất, họ để chiếu riêng, chiếu nội bộ cho nhau xem, kể cả “Chiến tranh và hòa bình”, “Người thứ 41”, “Đàn sếu bay”. Còn những thứ tầm tầm, ta thắng địch thua, kiểu “Không nơi ẩn nấp”, “Nguyễn Văn Trỗi”, “Hoa diếp dại”, “Chiến dịch địa lôi”, “Đứng gác dưới ánh đèn nê ông”, “Người cá”… thì dân đen được chiếu cố thụ hưởng.

Theo suy nghĩ của trung ương, đám dân đen vai u thịt bắp mồ hôi dầu kia thì biết cái gì, có cho nó xem nó cũng chả hiểu, phí đi. Sách hay cũng ít khi đến tay bạn đọc bình dân, kiểu như cuốn “Chuyện núi đồi và thảo nguyên”, “Bác sĩ Zivago” họ chỉ cần dán cho nửa chữ cấm là xong, chỉ có họ được đọc. Quý vật chỉ hợp với quý nhân. Nói chung, cả vật chất lần tinh thần, nguyên tắc phân phối bất di bất dịch của chủ nghĩa xã hội là “Xẻng cuốc từ dưới lên. Đường sữa từ trên xuống”.

Người dân miền Bắc suốt mấy chục năm coi sự thiếu thốn như một thứ định mệnh, chả khác gì kiếp trước chắc mình làm điều ác, mình là phú ông tàn bạo sống bằng mổ hôi nước mắt người lương thiện, nên kiếp này phải đền tội, phải chịu cảnh đời cơ hàn vất vả. Họ cắn răng chịu đựng và chờ được đến ngày thống nhất, tháng 4.1975. Không nói ra, nhưng người ta ai cũng mong mỏi một cuộc đổi đời, nhất là về vật chất. (còn tiếp)
Nguyễn Thông

Phần nhận xét hiển thị trên trang

NGÔ THẾ OANH thản nhiên mà sống

Trong bài ”Thơ viết cho những cuốn sách”, Ngô Thế Oanh viết: “Những bạn đường thân thiết của ta/ Vẫn lặng lẽ khiêm nhường trên giá/ Sau những gì ta đã trải qua/ Còn các bạn ta còn tất cả/ Ta từng biết bao niềm vui khác/  Niềm vui nào cũng lẫn chút đắng cay/ Ta từng gặp bao điều dối trá/ Biết làm sao phiền tạo cuộc đời này/ Cả những gì ta vô cùng yêu mến/ Cũng đôi khi đã khiến ta buồn/ Ta khát mãi một chân trời thuần khiết/  Tâm hồn ta nhạy cảm tựa vết thương/ Chỉ còn lại vô tư lòng các bạn/  An ủi ta khi đơn độc một mình/ Chỉ còn lại sự tận tâm các bạn/ Đi cùng ta trong suốt cuộc hành trình...”.

NHÀ THƠ NGÔ THẾ OANH THẢN NHIÊN MÀ SỐNG

ĐOÀN TUẤN

Một lần, vào những ngày giáp tết, đang ngồi uống trà ở 51 Trần Hưng Đạo, Hà Nội, anh Ngô Thế Oanh bỗng hỏi: “Sáng nay em bận gì không?”. Tôi như một kẻ vô công rồi nghề, chẳng có việc gì cụ thể: “Bận gì đâu anh”. Anh Oanh rủ: “Anh em mình xuống thăm anh Xuân Diệu đi”. Ngừng một lát, anh nói tiếp: “Mộ người khác có gia đình chăm. Anh Xuân Diệu có một mình…”. Tôi hiểu. Và chở anh Oanh đi ngay.

Dạo đó, phần mộ nhà thơ Xuân Diệu còn đặt ở nghĩa trang Văn Điển. Qua chợ, chúng tôi mua chút đồ lễ. Ngày đó, nghĩa trang Văn Điển còn nhiều cỏ dại. Những lối vào các phần mộ còn ngập nước. Chúng tôi phải tháo giày, lội chân không vào thắp hương. Gặp ở đây nhiều phần mộ của các văn nghệ sĩ khác như nhà thơ Hồ Dzếnh, tài tử Ngọc Bảo...  Anh Oanh trân trọng dọn cỏ, nhặt lá, cắm hoa, thắp hương cho “Thi sĩ của tình yêu”. Bầu trời mùa đông trĩu thấp. Gió nghĩa trang lồng lộng. Nhang nghi ngút cháy. Anh Oanh tâm sự với nhà thơ Xuân Diệu khá lâu. Còn tôi, chạy loăng quăng, thấp hương cho những nghệ sĩ khác. 

Ngồi lặng im dưới hàng cây xà cừ, chờ cho hết tuần hương, suy nghĩ vẩn vơ. Mãi sau này, tôi mới biết, anh Oanh có nhiều kỷ niệm với nhà thơ Xuân Diệu. Hai người cùng có quê cha Hà Tĩnh và quê mẹ Bình Định, như  Xuân Diệu viết: “Ông đồ Nghệ đeo khăn gói đỏ/ Vượt đèo Ngang kiếm nơi cần chữ/ Cha Đàng Ngoài mẹ ở Đàng Trong/ Hai phía đèo Ngang một mối tơ hồng”. Từ đó, tôi biết thêm, năm nào cũng vậy, anh Oanh đều dành thời gian chăm sóc phần mộ nhà thơ mỗi khi có dịp.

Ngô Thế Oanh là người sống hết sức lặng lẽ. Anh chỉ cốt làm mọi việc cho tâm hồn thanh thản. Một lần khác, buổi trưa, tôi vừa từ Hãng Phim truyện phóng Honda về quán trà cũ. Anh Oanh lại hỏi: “Em bận gì không?”. Tôi cười: “Em thì bận gì”. Anh Oanh rủ: “Ra ngoại thành được không?”. “Có việc gì anh?”. 

Anh thầm thì: “Con Lem nhà anh nó cứ đòi tìm cho nó bông lúa. Cả lớp nó không ai biết bông lúa là thế nào”. Tôi hiểu, con gái anh đang học trường cấp II Trưng Vương, Hà Nội nhưng chưa được nhìn thấy bông lúa bao giờ. Tôi cười: “Em thấy bên phố Hàm Long, người ta bán bông lúa giả của Thái Lan, đẹp lắm!”. Anh Oanh tưởng thật: “Lúa giả à? Cho tụi trẻ xem lúa giả không tốt đâu. Ngộ nhỡ sau này...”. Biết mình đùa như thật, tôi vẫn chở anh ra ngoại thành, hái mấy bông lúa, cẩn thận bọc lại về làm “giáo cụ trực quan” cho bọn trẻ.

Lần khác, vẫn bên quán trà cô Vân ở sân 51 Trần Hưng Đạo, tôi thấy anh đứng ngồi không yên. “Có chuyện gì thế anh?” - tôi hỏi. “Anh muốn sang Bắc Ninh mà đường xa quá... Có hai đứa cháu gái bị bắt cóc, bán sang Trung Quốc”. Chà, việc nguy thế này, phải đi ngay. “Nhưng anh sang thì giúp được gì?”. “Ít ra cũng thăm hỏi, động viên ông chú, bà dì”.  

Khi chúng tôi sang, cô em đã về được, cô chị thì chưa. Cô em kể, hai người  bị một bà làng bên rủ sang Hà Nội bán hàng. Lên xe bus, ngồi một lúc thì người cứ mê mệt, không biết gì nữa...”. Ôi, những cô gái quê chất phác, làm sao chống nổi những nanh nọc người đời!

Có hôm, thấy anh cầm bó hoa hồng trắng. Tôi hỏi, anh trả lời: “Chiều ghé thăm nhà anh Trần Vũ Mai. Hôm nay là ngày giỗ anh ấy!”. Có hôm gặp anh cầm hộp quà gói rất cẩn thận. Tôi chưa kịp hỏi, anh đã thầm thì: “Anh mua chiếc áo bằng thổ cẩm để tặng anh Thu Bồn”. 

Lại có buổi sáng, tôi định rủ anh lang thang hàng sách cũ. Anh hẹn hôm khác. Vì sáng ấy, anh đi thắp hương cho nhà văn Chu Cẩm Phong. Tôi hỏi: “Mộ anh Phong ở Hội An cơ mà?”. “Anh đến chùa Vũ Thạch, nơi có bia tưởng niệm anh Phong do chị Liên gửi thờ”. Ôi, tình bạn, tình yêu trong chiến tranh, kéo dài qua cả hai thế kỷ, giờ vẫn cháy lên ngọn lửa xanh ngời.

Ngô Thế Oanh là thế. Ai đó nói: “Làm người tốt khổ lắm”. Ừ, thì việc gì cũng phải bớt chút thời gian, công sức, tiền của để làm cho người thân vui lòng. Nhưng, tôi nghĩ, như anh Oanh, được  làm người tốt cũng hạnh phúc lắm chứ. Ít ra, cho lòng mình bình yên giữa cuộc đời biến động. Làm tốt, như để thanh tẩy mình. Làm tốt, như để tự mình cân bằng đời sống nội tâm. Như trong bài thơ Trữ tình, anh tự nhủ: “Không hé một lời. Không điên dại/ Thản nhiên anh sống giữa mọi người”.

Suốt hơn 20 năm, tôi được làm việc ở sân 51 Trần Hưng Đạo, cùng anh Oanh. Sân này có đủ các hội. Nào Sân khấu, nào Điện ảnh, nào Mỹ thuật, nào Âm nhạc v.v... Anh Oanh bên Sân khấu. Tôi bên Điện ảnh. Sứ quán Pháp nằm cạnh. Nơi đây, sáng nào các văn nhân, tài tử cũng tụ tập. Thi sĩ Hoàng Cầm da trắng như cớm nắng với đôi mắt đa tình; nhà thơ Lê Đạt thấp đậm, nhanh hoạt, lúc nào cũng nở nụ cười rộng rãi ấm áp trên môi; thi sĩ Phùng Quán râu dài, quần áo nâu, mũ lá, lúc nào cũng đeo túi thơ bên mình; nhà sử học Trần Quốc Vượng rất lãng tử, đôi mắt tinh anh nói toàn chuyện phiếm mà nặng lòng thời thế; họa sĩ Mai Văn Hiến dáng người cồng kềnh như lão nông, thường nồng mùi rượu. Anh Đào Hùng từ Nhà xuất bản Thế Giới góc bên ghé sang. Vợ chồng dịch giả Đoàn Tử Huyến có hiệu sách ngay bên cạnh. Nhạc sĩ Khắc Huề có phòng ca nhạc bên trong... Và còn lớp sau nữa như Trúc Cương, Trịnh Thanh Sơn, Hoàng Hồng Cẩm, Hoàng Phượng Vỹ cùng nhiều tên tuổi khác.. Bao nhiêu chuyện đã trôi qua nơi này. Nhưng tôi nhận thấy, anh Ngô Thế Oanh ít khi tranh luận. Mặc cho ai nói về quan điểm nọ, chủ nghĩa kia, anh chỉ là người lắng nghe, thỉnh thoảng đưa ra những ví dụ minh họa, những nhận xét khá xác đáng. Tên tuổi, sự nghiệp của các họa sĩ, các nhà thơ, nhà văn lớn trên thế giới, hình như anh đều có tìm hiểu. Những tác phẩm và phong cách của họ, anh dẫn giải tự nhiên, bình dị. Tôi không biết, bằng cách nào anh đã thu nhận trong mình một khối lượng kiến thức văn hóa, nghệ thuật được như vậy.

Tốt nghiệp Khoa Văn Đại học Tổng hợp Hà Nội, năm 1971, anh tình nguyện xin vào chiến trường. Nơi anh đứng chân là mặt trận Quảng Đà vô cùng ác liệt. Tại nơi này, nhà văn Chu Cẩm Phong, người bạn cùng trường, cùng Khoa Văn, học trước anh 4 khóa, đã hy sinh; nữ nhà văn Dương Thị Xuân Quý  đã ngã xuống...  Và anh đã cùng các nhà văn - chiến sĩ, những người đồng đội như nhà thơ Bùi Minh Quốc, nhà viết kịch Nguyễn Khắc Phục, nhà báo Trần Văn Thành, nhà báo Dương Đức Quảng... đi qua cuộc chiến, có mặt ở Sài Gòn vào ngày 30 tháng 4 năm 1975 vĩ đại. 

Tại Sài Gòn, Ngô Thế Oanh đã gặp nhà thơ Thanh Thảo từ Tây Ninh về. Hai chiến binh, hai cựu sinh viên cùng trường gặp nhau, cùng có sở thích sưu tầm sách. Các anh mua đủ loại: Văn học, triết học, cổ điển, hiện đại... của Tây, của ta, chất đầy quanh nhà. Rồi sau đó, các anh ra miền Trung, về trại viết Quân khu V do nhà văn Nguyễn Chí Trung làm trưởng trại. 

Và khi ra Hà Nội, Ngô Thế Oanh lại khệ nệ mang theo những thùng sách đó. Nhiều bạn bè cùng lứa, người mua xe máy, người mua tủ lạnh v.v... Nhưng sau này, những tiện nghi vật chất đó dần hỏng hết. Riêng những cuốn sách cũ, ngày càng giá trị. Tôi hay ngồi ở phòng làm việc của anh, xung quanh toàn sách. Nhà anh cũng vậy. Bốn bức tường là sách. 

Tôi đã chứng kiến nghi lễ nhà thơ Huy Cận trân trọng tặng sách cho nhà thơ Ngô Thế Oanh ra sao. Nhà thơ Lửa thiêng ghi nắn nót từng chữ. Nhà thơ ”Tâm hồn” - tên một tập thơ của Ngô Thế Oanh, xuất bản năm 1995 - đưa hai tay cảm động  đón nhận cuốn sách bìa cứng trong căn phòng nhỏ cũng bừa bộn sách. 

Trong bài ”Thơ viết cho những cuốn sách”, anh viết như cho chính mình: “Những bạn đường thân thiết của ta/ Vẫn lặng lẽ khiêm nhường trên giá/ Sau những gì ta đã trải qua/ Còn các bạn ta còn tất cả/ Ta từng biết bao niềm vui khác/  Niềm vui nào cũng lẫn chút đắng cay/ Ta từng gặp bao điều dối trá/ Biết làm sao phiền tạo cuộc đời này/ Cả những gì ta vô cùng yêu mến/ Cũng đôi khi đã khiến ta buồn/ Ta khát mãi một chân trời thuần khiết/  Tâm hồn ta nhạy cảm tựa vết thương/ Chỉ còn lại vô tư lòng các bạn/  An ủi ta khi đơn độc một mình/ Chỉ còn lại sự tận tâm các bạn/ Đi cùng ta trong suốt cuộc hành trình...”.

3.

Tôi gặp anh Ngô Thế Oanh lần đầu vào cuối năm 1991 khi sinh viên Khoa Văn Trường Đại học Tổng hợp tổ chức đêm thơ. Tôi đến dự. Lắng nghe. Tôi thật sự bất ngờ khi nghe anh Oanh đọc bài thơ “Độc thoại Mandelstam”. Đối với tôi, khi ấy, nhà thơ Nga này cùng với vợ ông, nữ thi sỹ A. Akhmatova mới được in lại ở Moscow. Và báo chí viết về cuộc phỏng vấn của Osip Mandelstam với người cộng sản Nguyễn Ái Quốc khi ông nhận ra từ con người Việt Nam giản dị này tỏa ra ánh sáng “văn hóa của  tương lai”. Tôi cũng đang đọc Mandelstam nhưng chưa dám dịch. Gặp anh Oanh, được anh chia sẻ về nhà thơ mình yêu mến. Từ đó, chúng tôi thường gặp nhau, nói những chuyện mà như Nguyễn Bính thường tự giễu là “toàn thứ viển vông”.

Ngô Thế Oanh là người sống giản dị. Bởi anh đã từng nhìn thấy những sự giàu có. Ngày Đà Nẵng mới giải phóng, có người nhờ anh đong từng lon nhẫn vàng. Và anh giúp họ vô tư, lòng không mảy may vương vấn. Tôi đã nghe những chuyện, anh cùng các anh Thanh Thảo, Ngụy Ngữ, Lê Văn Ngăn, Thái Bá Lợi... rong chơi bao năm mà túi rỗng không vẫn vô tư như những người giàu nhất. Bởi các anh đã có những động lực sáng tạo thúc đẩy và mục đích văn chương dẫn dắt. Bỏ lại xe Honda ở Sài Gòn cho người bạn, nhảy xe đò ra Huế chơi như không. Điều này đã được nhà thơ Thanh Thảo kể rất vui trong hồi ức “Lang thang trong chiến tranh”. 

Những người lính làm văn nghệ, chỉ cốt thỏa mãn chí tang bồng của người trai thời đất nước cắt chia. Và được hạnh phúc trở về sau cuộc chiến, các anh hiểu giá trị đời thường. Và khi cầm bút, những cánh rừng, những trận đánh, những gương mặt đồng đội, nhân dân năm xưa hiện ra. Họ đã sống và đã chết như những gì giản dị. bình thường nhất. Ngô Thế Oanh viết về họ hay viết về những gì hôm nay đều với giọng thơ giản dị nhưng sâu sắc.  Giở tập “Tâm hồn” (Nhà xuất bản Đà Nẵng) của anh, tôi có thể chọn một bài bất kỳ nhưng bài nào cũng chân thành, da diết. Hãy cùng đọc bài “Những ngọn gió ký ức”: “Anh làm sao tắt ngọn gió ký ức/ vẫn thổi không sao nguôi được/ những dặm đường đã qua trong chiến tranh/ hoa lau trắng/ buổi chiều cao chất ngất/ nấm mộ vô danh/ đồng đội anh nằm lại bên đường/ chỉ có đá xếp vùi thay cho đất/ chỉ  ngọn lửa cháy thay cho nước mắt/ và lời thề vang âm thầm/  Anh đã trở lại bình yên với cuộc sống đời thường/ căn nhà/ tiện nghi/ vợ con/ những gì ngỡ vượt xa điều anh từng ước muốn/ cả những dòng thơ thời nào anh mộng tưởng/ những dòng thơ từng ám ảnh anh/ Nhưng vì sao/ vì sao/ biết bao lần/ chợt lại dậy lên/ ngọn gió thổi không nguôi từ ký ức”.

Ngô Thế Oanh viết không nhiều. Hình như anh chỉ in khi có được sự tài trợ cho người kháng chiến cũ, nói như nhà thơ Thanh Thảo. Nhưng những gì anh viết từ trước, càng đọc lại,  tôi càng thấm thía. Bởi thơ anh, không chỉ nói cái bên ngoài mà tìm kiếm cách nói bằng những hình ảnh ấn tượng nhất và giá trị sâu xa với những điều bình thường nhất.

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Đồng tiền bán vũ khí che mờ mắt Nga?

(Vũ khí) - Từ những khoản lợi nhuận khổng lồ mang lại từ việc bán vũ khí cho Trung Quốc, người Nga đã "nhắm mắt làm liều" bất chấp việc bị sao chép công nghệ.

• Nga - Thổ sẵn sàng sản xuất chung S-400

Tass ngày 13/12 dẫn lời ông Yevgeny Livadny, trưởng bộ phận phụ trách sở hữu trí tuệ của tập đoàn quốc phòng Rostech của Nga cho biết, có hơn 500 trường hợp các vụ sao chép không được cấp phép khí tài quân sự Nga bị phát hiện trong 17 năm qua.

"Sao chép không xin phép các thiết bị của chúng ta ở nước ngoài là một vấn đề nghiêm trọng. Đã có 500 trường hợp như vậy trong 17 năm qua. Riêng Trung Quốc đã sao chép động cơ máy bay, các máy bay của hãng Sukhoi, các hệ thống phòng thủ, các tên lửa phòng không có thể di chuyển, thiết bị của hệ thống tự hành đất đối không tầm trung Pantsir", ông Livadny cho hay.

Máy bay J-15 hạ cánh trên tàu sân bay Liêu Ninh.

Quan chức Nga nói rằng, các nhóm chuyên gia nước này làm việc ở nước ngoài thường phát hiện ra các vụ sao chép bất hợp pháp. Tuy nhiên, họ không thể làm gì nhiều ở tòa án, vì vũ khí Nga không có bằng sáng chế đăng ký ở nước ngoài.

"Các công ty nước ngoài như Raytheon (Mỹ) hay BAE Systems (Anh) có 5.000 bằng sáng chế ở nước ngoài. Họ đăng ký tài sản sở hữu trí tuệ vì vậy sẽ ít rủi ro. Trong khi đó, ngay cả Bộ Quốc phòng hay các công ty doanh nghiệp quốc phòng của Nga không đăng ký bằng sáng chế ở nước ngoài", ông Livadny lý giải.

Theo số liệu thống kê được tờ Kommersant công bố cho thấy, 70% mẫu vũ khí do Trung Quốc sản xuất được sao chép từ Nga. Thống kê này này được đưa ra dựa trên sự phát triển của nền công nghiệp quốc phòng của Trung Quốc phát triển chủ yếu dựa vào sự bảo trợ của Liên Xô.

Việc vũ khí Nga bị Trung Quốc sao chép dường như đã được Moscow lường trước nhưng vì sao nước này vẫn tiếp tục ký các hợp đồng vũ khí với Bắc Kinh? Câu trả lời có lẽ nằm ở lợi nhuận khổng lồ mà những hợp đồng vũ khí này mang lại.

Các hợp đồng mua sắm vũ khí lớn của Trung Quốc đưa nước này trở thành khách hàng mua vũ khí lớn nhất của Nga với kim ngạch chiếm từ 20-25% tổng kim ngạch xuất khẩu vũ khí.

Trung Quốc đã có cuộc đại mua sắm tiểu đoàn tên lửa S-300 của Nga. Đầu tiên là hợp đồng mua 2 tiểu đoàn tên lửa đối không tầm xa S-300PMU trị giá 220 triệu USD ký kết vào năm 1990. Đến năm 1994, Trung Quốc lại ký hợp đồng mua thêm 2 tiểu đoàn S-300PMU1 trị giá 400 triệu USD. Năm 2001, Bắc Kinh mua thêm 2 tiểu đoàn S-300PMU1 nữa trị giá 400 triệu USD.

Năm 2002, Trung Quốc mua 2 hệ thống S-300F biến thể trang bị trên tàu chiến trị giá 200 triệu USD để trang bị cho tàu khu trục Type-051C. Năm 2003, ký hợp đồng trị giá 980 triệu USD để mua 4 tiểu đoàn S-300PMU2.

Đến cuối năm 2008, Trung Quốc có tổng cộng 160 xe phóng S-300 các loại, trong đó có 32 xe phóng S-300PMU, 64 xe phóng S-300PMU1, 64 xe phóng S-300PMU2, số tên lửa đã chuyển giao hơn 1000 quả. Giai đoạn 1996-2000, Trung Quốc đặt mua tổng cộng 29 hệ thống tên lửa đối không tầm thấp TOR trị giá 700 triệu USD.

Hồi đầu năm 2015, Trung Quốc đã ký hợp đồng mua 6 tiểu đoàn tên lửa phòng không S-400 từ Nga với tổng trị giá lên tới trên 3 tỷ USD. Ngày 7/11/2018, Công ty Trực thăng Nga và công ty của Trung Quốc là Avicopter sẽ ký một hợp đồng hợp tác chế tạo máy bay trực thăng hạng nặng AHL.

Từ những khoản lợi nhuận khổng lồ mang lại từ việc bán vũ khí cho Trung Quốc, người Nga đã "nhắm mắt làm liều" bất chấp việc bị sao chép công nghệ, vẫn coi Bắc Kinh là đối tác chiến lược cho ngành công nghiệp xuất khẩu quốc phòng của mình.

Thái Sơn

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Cây gậy Nguyễn Quang Lập

NGUYỄN TRỌNG

(Thương yêu tặng Lập)

Không có củ cà rốt, chỉ có cây gậy thôi
Anh đã chống lên bầu trời trang giấy
Những con chữ – dấu gậy
Rải máu dọc đời mình

Ngửa mặt đọc máu anh trên những mảnh trời đen trắng.


Không có củ cà rốt, chỉ có cây gậy thôi
Cây gậy mái chèo
“Chở con thuyền Sự Thật”
Cuộn sóng chữ đẩy thuyền đi tít tắp

Cúi xuống đọc sông đọc biển đọc con thuyền.

Không có củ cà rốt, chỉ có cây gậy thôi
Anh chống vào khổ đau đời cát
“Đi một bước lại lùi một bước”
Bóng đổ dài câu thơ Cao Bá Quát

Đọc lưng cát tím bầm dấu gậy.

Không có củ cà rốt, chỉ có cây gậy thôi
Dấu gậy vẽ nụ cười ngạo nghễ và phúc hậu
Dấu gậy vẽ cặp mắt nhìn đau đáu
Trên gương mặt quê hương khát vọng tự do

Đọc dáng anh xiêu vẹo

Cây gậy không thể thiếu
Mang nửa Sống nửa Chết, bước đi.

Cây gậy và củ cà rốt (tiếng Anh: carrot and stick) là một loại chính sách ngoại giao trong quan hệ quốc tế, thường được dùng bởi các nước lớn mạnh nhằm thay đổi hành vi của các nước nhỏ hơn. Cây gậy tượng trưng cho sự đe doạ trừng phạt, củ cà rốt tượng trưng cho quyền lợi hay phần thưởng.

Hà Nội, những ngày cuối năm buồn, 2014

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Xui đểu phát:

Tòa

-Tòa xử vụ AVG-MobiFone nói đám Son Tuấn và đồng bọn gây thiệt hại của nhà nước gần 6.600 tỉ đồng, theo tôi là có căn cứ. Có người bảo thiệt đâu mà thiệt, số tiền ấy thằng Vũ AVG nó trả lại hết rồi. Xin nhắc lại, nếu vụ mua bán không vỡ lở thì thằng Vũ có trả không, còn bọn Tuấn Son lại chẳng ăn ngập mặt nữa, chứ ở đó mà bao che cho nó.

-Luật pháp quy định tội tham nhũng rất rõ, tới nay vẫn có hiệu lực. Đám này lẽ ra cứ căn cứ vào luật, phải bắn hết, nhưng nếu tòa có căn cứ vào chính sách nhân đạo này nọ, xét ABC này nọ mà tuyên án bỏ túi vớ án vẩn thì nên dẹp ngay tòa từ bây giờ, khỏi mất công xử xiếc.

-Tay Tuấn từng thét ra lửa, vậy mà ra tòa quá hèn, chối này chối nọ, quẩn quanh. Ai cũng biết y chính là đầu vụ mua bán ma quỷ này cùng với Son, vậy mà giờ chối không biết. Chữ ký còn rành rành, vẫn chối được, bố khỉ.

-Tay Son, không cần biết 3 triệu đô Mỹ nó trao đưa cho ai, tòa cứ bắt nó phải ói ra đã, chứ đừng nói nó khai đưa cho con mà con nó thì không thừa nhận nên rất khó xác định. Vớ vẩn. Cứ thu tất tật tài sản nhà nó, thiếu đồng nào thì bắt vợ con nó trả, xong rồi hãy bắn.

-Cần tuyên dương mạng xã hội trong việc thông tin, phanh phui vụ này. Công an cũng chỉ xách dép chạy sau khi đã có dư luận trên mạng.

-Nói cho cùng, tất cả đám khốn nạn nói trên đều do bộ máy cai trị này đẻ ra, chúng từng là tay chân, đệ tử, thân tín của những ông bà đang ngồi ở hậu trường xử chúng. Đúng ra phải lôi cả đám ra xử tất, có khi đám quan thầy tội còn nặng hơn. Tuấn Son biết thế nào cũng toi, cứ khai mẹ nó ra hết đi, có khi còn vớt vát được cái tiếng.

Nguyễn Thông

Phần nhận xét hiển thị trên trang

NHỮNG LỖ HỔNG TỪ "QUY TRÌNH QUY HOẠCH CÁN BỘ"

Mai Thanh Sơn

Những bê bối/lùm xùm của quan chức xứ Đông Lào những năm qua bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Nhưng một trong những nguyên nhân không thể không kể đến, đó chính là quy trình "quy hoạch cán bộ". Tất cả các vị trí quản lý trong hệ thống chính trị đều phải tuân thủ theo quy trình "quy hoạch", và ứng viên phải đảm bảo đủ các tiêu chuẩn tương ứng về HỒNG và CHUYÊN. Nghe thì tưởng chừng rất khoa học/bài bản, nhưng thực chất, quy trình này chứa đầy những lỗ hổng rất khó kiểm soát và khắc phục.

Để có thể tham gia hệ thống chính trị/quản lý nhà nước (bao gồm cả việc quản lý ở các cơ quan chuyên môn/viện nghiên cứu), đảng viên là tiêu chuẩn bắt buộc. Nhưng đảng viên không cũng chưa đủ. Vô đảng rồi, phải qua các lớp học chính trị: cán bộ quản lý cấp xã/phường bắt buộc phải qua trường chính trị của huyện/quận hoặc tỉnh/thành phố. Cán bộ quản lý cấp huyện/quận trở lên, bắt buộc phải qua Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh để lấy bằng Lý luận cao cấp. Ở các Bộ/Ngành và các cơ quan chuyên môn/viện nghiên cứu cũng tương tự như vậy. Tiêu chí này chính là lỗ hổng để bọn cơ hội có thể dễ dàng chen chân. Ngược lại, những người ngoài đảng và giàu lòng tự trọng, dù có là bậc kỳ tài cũng đừng có bao giờ mơ đến một vị trí nào đó trong bộ máy quản lý nhà nước.

Đối với tiêu chuẩn về chuyên môn, tốt nghiệp đại học là yêu cầu tối thiểu đối với Bí thư/Chủ tịch xã/phường. Cao hơn nữa thì Thạc sĩ, rồi Tiến sĩ. Chuyện chạy bằng cấp để đáp ứng tiêu chuẩn cũng bắt đầu từ đây mà ra. Các lò ấp nở rộ khắp nơi, từ trung ương đến địa phương. Bằng thật/học đểu chắc chắn không ít hơn bằng đểu. Tiêu chí về chuyên môn không chỉ làm hỏng cán bộ, mà còn góp phần không nhỏ vào việc làm hỏng một bộ phận (cũng không nhỏ) ông/bà thầy.

Nhưng đến đoạn này mới thực sự ghê răng: đua chen để được lựa chọn. Thông thường, ghế ít mà đít thì nhiều. Mỗi ghế, khi "quy hoạch", các "đấng bậc bề trên" bao giờ cũng nhắm đến vài ba, thậm chí là dăm bẩy "đối tượng". Cuộc đua tranh giữa các "vận động viên bất đắc dĩ" thường bắt đầu từ một vài năm trước mỗi kỳ đại hội. Đủ mọi ngón đòn được các bên đem ra vận dụng: gia nhập các "nhóm lợi ích", tranh thủ cấp trên, hứa hẹn cấp dưới, khai thác sơ hở hoặc giăng bẫy để triệt hạ đối thủ, và điều không thể thiếu là chung chi. "Mạnh vì gạo, bạo vì tiền". Đã đua chen trên quan trường, không thể không có người thắng/kẻ thua. Thằng nào mạnh gạo bạo tiền thì thắng. Vậy thôi. Cần gì tài năng? Những kẻ thua thường ôm mầm hận, chính từ đó dễ dàng nảy sinh những mâu thuẫn nội bộ. Nhưng kẻ thắng cũng không thể thảnh thơi. Chúng không chỉ cần thu hồi vốn mà còn muốn làm giàu thêm. Và tham nhũng là con đường duy nhất/nhanh nhất để đạt được mục đích này. Không chỉ làm trò cười cho thiên hạ bởi những phát ngôn ngây ngô/vô lối, mà chính những kẻ bất tài nhưng "được chọn" bởi "quy trình quy hoạch cán bộ" đang tàn phá đất nước/làm mất lòng tin của nhân dân một cách kinh khủng nhất.

Muốn góp phần khắc phục tình trạng quan tham nhưng bất tài, cần sớm tìm ra quy trình tuyển chọn nhân tài khác, thay thế cho "quy trình quy hoạch cán bộ" như hiện nay.

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Toàn cảnh làn sóng vỡ nợ đang dâng cao ở Trung Quốc: Núi nợ năm sau cao hơn năm trước, bao phủ nhiều lĩnh vực, không còn tình trạng trông chờ chính phủ giải cứu

Các doanh nghiệp Trung Quốc đang phải đối mặt với thực tế phũ phàng sau nhiều năm đi vay vô tội vạ. Bắt đầu được triển khai từ năm 2016, chiến dịch giảm nợ, giảm đòn bẩy tài chính của Chủ tịch Tập Cận Bình với mục tiêu giảm thiểu rủi ro trên thị trường tài chính đã dẫn đến những biện pháp trừng trị thẳng tay các hoạt động cho vay ngoài vòng kiểm soát của pháp luật (hay còn gọi là ngân hàng trong bóng tối) cùng với các quy định chặt chẽ hơn đối với mảng quản lý tài sản. Tuy nhiên điều này kéo theo hệ lụy là các doanh nghiệp càng khó huy động vốn hơn, dẫn đến vỡ nợ trái phiếu cao kỷ lục trong năm ngoái. Trong 6 tháng đầu năm 2019, chính phủ nước này đã có những động thái làm dịu bớt tình trạng khan hiếm thanh khoản, giúp tình hình cải thiện trong chốc lát. Tuy nhiên, đến đầu tháng 12, số vụ vỡ nợ đã thiết lập kỷ lục mới do nền kinh tế lớn thứ hai gặp nhiều khó khăn và tăng trưởng chậm lại đáng kể. Thậm chí trái với điều đã ăn sâu vào suy nghĩ của nhiều nhà đầu tư từ lâu nay, kể cả các doanh nghiệp nhà nước cũng sẽ không được chính phủ giải cứu và rơi vào cảnh vỡ nợ. Vấn đề nợ của các doanh nghiệp Trung Quốc lớn đến đâu? Rất lớn và có nguy cơ sẽ tồi tệ hơn. Tổng cộng kể từ đầu năm đến ngày 9/12 vừa qua đã có 148 vụ vỡ nợ trái phiếu nội địa, vượt qua con số kỷ lục 120 của năm 2018. Tổng giá trị các khoản nợ không được hoàn trả đúng hạn là 126 tỷ nhân dân tệ (tương đương 17,9 tỷ USD), trong khi năm 2018 là 122 tỷ nhân dân tệ - cũng là con số kỷ lục và cao hơn gấp 4 so với năm 2017. Trong đó nợ của khu vực tư nhân chiếm hơn 80% số vụ vỡ nợ của năm nay. Moody’s dự báo trong năm 2020 sẽ thêm 40 – 50 công ty vỡ nợ lần đầu, so với con số 25 kể từ đầu năm đến nay. Tại sao lại như vậy? Nguyên nhân chủ yếu là do khan hiếm thanh khoản. Ở Trung Quốc các nhà đầu tư và ngân hàng thường chuộng các doanh nghiệp nhà nước và không muốn cung cấp khoản vay cho các doanh nghiệp tư nhân có quy mô nhỏ hơn. Thêm vào đó hồi cuối tháng 5 chính phủ Trung Quốc bất ngờ tiếp quản ngân hàng Baoshang – lần đầu tiên trong hơn 20 năm trở lại đây 1 vụ tương tự như vậy xảy ra và càng khiến nhà đầu tư e ngại rủi ro hơn. Hồi tháng 7, chênh lệch lợi suất trái phiếu kỳ hạn 1 năm giữa doanh nghiệp được xếp hạng cao nhất và thấp hơn đã lên đến 257 điểm cơ bản, cao nhất từ trước đến nay, trước khi thu hẹp. Cùng lúc đó, nền kinh tế Trung Quốc giảm tốc trên diện rộng càng khiến tình hình tồi tệ hơn. Lĩnh vực nào vỡ nợ nhiều nhất?Nếu như năm 2016 làn sóng vỡ nợ chủ yếu tập trung ở các ngành bị dư thừa sản lượng như sắt thép và than đá thì lần này khó khăn bao phủ nhiều lĩnh vực hơn. Cách đây không lâu Tewoo Group đã đưa ra kế hoạch tái cấu trúc khoản nợ 1,25 tỷ USD với những điều khoản chưa từng có tiền lệ, khiến hầu hết các nhà đầu tư lỗ nặng. Đây là vụ vỡ nợ trái phiếu USD lớn nhất trong 20 năm qua đối với 1 doanh nghiệp nhà nước, do đó làm lung lay đáng kể suy nghĩ các doanh nghiệp nhà nước sẽ không thể phá sản và được nhà nước giải cứu. Trong khi đó vụ vỡ nợ trái phiếu của công ty xử lý dầu ngô và thép Xiwang ở tỉnh Sơn Đông làm dấy lên nỗi lo ngại làn sóng vỡ nợ sẽ lây lan trong khu vực bởi ở đây các doanh nghiệp thường bảo lãnh nợ chồng chéo. Đầu năm nay, tập đoàn CMIG với các tài sản bao phủ nhiều lĩnh vực từ bất động sản, hàng không đến y tế, đứng trước nguy cơ vỡ nợ với núi nợ lên đến 34 tỷ USD. Trung Quốc đã tích tụ nợ như thế nào? Các công ty Trung Quốc đã tích tụ nợ trong ít nhất 1 thập kỷ, khi những người tiền nhiệm của ông Tập quyết định tăng cường vay nợ để đối phó với khủng hoảng tài chính. Vay nợ đã giúp Trung Quốc vượt qua thời kỳ khó khăn nhưng cái giá phải trả không hề nhỏ. Tỷ lệ nợ doanh nghiệp/GDP đã tăng lên mức kỷ lục 160% vào cuối năm 2017, so với mức 101% của 10 năm trước. Năm 2016, ông Tập tuyên bố sẽ siết chặt hoạt động đi vay của các doanh nghiệp và giảm tỷ lệ đòn bẩy trên thị trường tài chính nhằm giảm bớt rủi ro đối với nền kinh tế. Chính phủ Trung Quốc ban hành các chỉ thị về hoạt động cho vay và quản lý tài sản, và đặt mục tiêu rõ ràng là dẹp bỏ hệ thống ngân hàng trong bóng tối được cho là có quy mô lên đến 10 nghìn tỷ USD. Số vụ vỡ nợ tăng cao có tác động như thế nào? Với những dấu hiệu cho thấy chính phủ sẵn sàng để cho các vụ vỡ nợ xảy ra đối với cả thị trường nội địa và nợ nước ngoài, các nhà đầu tư tiềm năng đang đánh giá lại rủi ro. Họ cũng ngày càng hoài nghi về chất lượng báo cáo tài chính của các doanh nghiệp phát hành trái phiếu. Kangde Xin Composite Material Group Co., 1 công ty sản xuất phim ở tỉnh Giang Tô, đã bị Ủy ban chứng khoán điều tra và phát hiện báo khống 11,9 tỷ nhân dân tệ lợi nhuận trong giai đoạn 2015-2018. Chính phủ Trung Quốc đã vào cuộc? Đúng, nhưng không phải là những gói cứu trợ trực tiếp như xưa. Kể từ tháng 7/2018, thanh khoản đã được bơm vào thị trường tài chính thông qua các biện pháp như cắt giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc hay bơm tiền mặt cho các ngân hàng, yêu cầu họ giải ngân nhiều hơn cho các doanh nghiệp nhỏ. Trong nỗ lực giải quyết các cú sốc thanh khoản sau vụ tiếp quản ngân hàng Baoshang, giới chức đã hối thúc các ngân hàng lớn và công ty môi giới hỗ trợ thanh khoản cho các ngân hàng nhỏ - nhóm mua nhiều trái phiếu doanh nghiệp. Thách thức ở đây là phải có những chính sách theo hướng thị trường để giải quyết vấn đề nợ doanh nghiệp mà không khắc sâu thêm ấn tượng nhà nước sẽ giải cứu hệ thống tài chính trong mọi trường hợp. Cơ chế phá sản ở Trung Quốc ra sao? Hiện tại, những công ty gặp rắc rối sẽ có nhiều nhất là 9 tháng từ khi tòa chấp nhận kế hoạch phá sản để thống nhất kế hoạch tái cơ cấu với tất cả các bên liên quan. Nếu không thể làm được việc này, họ sẽ bị tuyên bố phá sản và bước vào quá trình giải thể. Vẫn có những lo ngại rằng chính phủ sẽ can thiệp vào các vụ lớn, hơn nữa các ngân hàng sẽ không muốn theo đuổi các kế hoạch tái cấu trúc vì họ không muốn chịu thiệt. Trên thực tế, quá trình phá sản sẽ kéo dài hơn rất nhiều so với thời hạn 9 tháng và nhà đầu tư nước ngoài bị hạn chế quyền lợi đối với các tài sản quốc doanh. Thu Hương /Theo Trí thức trẻ

Phần nhận xét hiển thị trên trang