Đỗ Nam Trung và... anh Un, hahaha... (Thư giãn)

NGLB

Lần đầu tiên nghe phiên âm ‘Việt-Hán/Việt hóa’ Donald Trump là Đỗ Nam Trung làm tôi thấy ngờ ngợ..., suy nghĩ tí thì biết ngay ông Trump không phải họ Đỗ, Nam không phải là tên lót ( = Văn!), và Trung không phải là trung trực, trung chính hay trung nghĩa... cái cmn gì hết!... Mà dường như nghĩa là như dưới đây...

*

TÊN DONALD CÓ Ý NGHĨA GÌ? 
Mình thấy nhiều người gọi Tổng thống thống Mỹ Donald Trump bằng cái tên Việt hóa - Đỗ Nam Trung. Không biết ai đã đặt tên này cho ông tổng thống nhưng tên này và ý nghĩa tên Donald của ông ấy khác nhau một trời một vực. Đầu tiên để tìm hiểu ý nghĩa tên Donald, mình tra thử xem đó có phải là tên thánh hay không. Kết quả, Donald không phải tên thánh mà là tên Tiếng Anh có nguồn gốc từ tên Dòmhnall trong ngôn ngữ Gaelic. Dòmhnall có nghĩa là "NGƯỜI THỐNG TRỊ THẾ GIỚI" (world-ruler theo trang wikipedia) hoặc "thế giới hùng mạnh" (world mighty; H.1). Tên Donald trong Tiếng Mỹ có nghĩa là "kẻ xa lạ tăm tối" (dark stranger).
Trang sheknows-com còn cho biết nhiều vị vua người Scotland có tên là Donald. 
Như vậy cái tên Donald rất thích hợp với người giàu quyền lực như ông tổng thống Mỹ, và một sắc thái nghĩa khác của tên Donald "kẻ xa lạ hắc ám" cũng là cách nhiều người không thích ông nghĩ về ông. (Hanh Pham)

*

Quay lại suy nghĩ đêm qua...

Tôi nhớ lại mấy cái tên như Bà Trưng, Bà Triệu, Mai Hắc Đế, Phùng Hưng, ‘Đại Cồ Việt’...

Lâu nay, ‘hầu như’ chúng ta đều tưởng nó có gốc từ tiếng Lạ, nhưng ngược dòng lịch sử nó lại xuất phát từ TIẾNG VIỆT ‘XỊN’ (Ngôn ngữ Nam Đảo, xem thêm chú dẫn bên dưới).

Tất nhiên hai bà tên Trưng (giữa tk 1 SCN), nhưng không hẳn là ‘trưng’ như hiện nay (có tư liệu nói là nhà hai bà làm tơ tằm, có chọn TRỨNG kén tốt và xấu gọi là kén chắc và kén nhì, nên chị là Trưng Trắc (trứng chắc) và em là Trưng Nhị (trứng nhì), theo học giả Nguyễn Khắc Thuần..., còn Trưng Nữ Vương là trò gọi tên theo tiếng Việt-Hán... bày đặt sau này!

Tương tự cho bà Triệu (đầu tk 3SCN)..., chắc chắn bà không có tên là Triệu Thị Trinh hay 'nick' là Nhụy Kiều Tướng Quân như bày đặt sau này!

Tương tự cho Phùng Hưng (Bố Cái Đại Vương*, cuối tk 8SCN), chắc chắn ông không phải là họ Phùng tên Hưng, vì ông tổ (7 đời trước) của ông có cái tên rất Việt là ‘Tói Cái’... Còn ‘Bố Cái’ đọc trại từ tiếng Mã Lai là ‘iBu Laki’ là ‘ông cha thủ lĩnh’ hay nay có nơi gọi là... ‘người cầm lái vĩ đại’ hay... ‘cha già dân tộc’ vậy!...

Tương tự cho vụ Mai Hắc Đế* (đầu tk 8SCN) hay ‘Đại Cồ Việt’, xem chú dẫn bên dưới...

...Tiếng Hán chỉ nhập vào VN từ khi người Hán đô hộ ‘Việt Nam’ cứ nhớ là từ khoảng năm 111TCN, nhưng mãi đến 300 năm sau, tức ‘tk 2 SCN’ mới manh nha chữ Nôm (thời Sĩ Nhiếp, 187-226) và trở nên khá ‘chính quy’ vào thời Nguyễn Văn Thuyên tức Hàn Thuyên ‘VÀO GIỮA THẾ KỶ 13’, thì những cái tên như Hùng Vương, Trưng Nữ Vương, Triệu Thị Trinh/Nhụy Kiều Tướng Quân, Phùng Hưng/Bố Cái Đại Vương, Mai Hắc Đế... lấy ở ‘thiên triều Lạ’ nào mà ra!... Về vụ Viêm Đế (Thần Nông), Đế Nghi lấy Vụ Tiên, Kinh Dương Vương (Lộc Tục) lấy Tiểu Long Nữ, Lạc Long Quân, Hùng Vương... cùng với các địa danh và tên gọi của nước Sở xưa như Ngũ Lĩnh, Động Đình Hồ, Trường Giang, Xích Quỷ/Bách Việt, Thủy Phủ...; và vụ 'Hùng' tôi có nói ở bài trước là nước Sở thời sơ kỳ (đầu tk 11TCN) có 2 Hùng Vương, đến thời đời sau (‘trung kỳ’, đến tk8TCN) có... 16 Hùng Vương (từ Hùng Ngải đến Hùng Thuận), tức là có ’18 Hùng Vương’..., chả biết làm sao các sử gia ‘vãi đị’ của ta lại bê nguyên lịch sử nước Sở để làm lịch sử nước Việt???...

Thật vậy, mấy sự kiện xảy ra mới đây với những cái tên Việt như H’Hen Niê (Người đẹp nhất thế giới, bình chọn của Tạp chí Timeless Beauty từ 5 giải Hoa hậu thế giới 2018), Ye Li Nie (thủ môn đội tuyển U22 Việt Nam), Trần Việt Hương (số 8, chủ công của đội Thông tin Liên Việt Post Bank, người đẹp nhất... vũ trụ, hehe...)..., so với mấy cái tên Lạ như Hao Junmin, Jin Jingdao, Liu Yang, Li Xiaopeng (tên cầu thủ và HLV của CLB Sơn Đông Lỗ Năng, Tê Cu) để thấy giữa văn hóa Việt và văn hóa Lạ không phải là ‘tương đồng’ mà thực ra là ‘ngàn trùng xa cách’!...

Lùi lại chuyện mà blogger Nguyễn Hồng Lam kể cách đây một năm..., có một người Việt (Mông, vua Mèo) tên là Vàng Dúng Lùng, bỗng được ai đó đổi tên là Vương Chính Đức*, tức là họ Vàng của người ta tùy ý đổi sang tiếng Lạ thành Hoàng hay Vương, hahaha... Và chuyện tên Việt kiểu như thế đã đổi đi hàng ngàn họ và hàng chục ngàn tên bị biến thành ‘tiếng Lạ’ đã và đang xảy ra, ít nhất là từ thời Lý (1070) trở đi!, híc..híc...

***

...Tuy nhiên, đầu năm 2019, làm như thế có người gọi là ‘sử nô’, với ý nghĩa là ai đó ‘viết Sử Việt phải được duyệt bởi nước Lạ’ hay phải tránh đi cái từ ‘xâm lược, bành trướng, dã man...’ (Phạm Tuyên) khi nói về nước Lạ-Đại Hán!...

...Vì bị bệnh... tự ti hay tự kỷ gì gì đó mà ai đó tìm ‘gốc Việt’ hay dựa vào mấy cái ông Lạ ‘Lờ Tờ Khờ Mờ’* hay tương đương 'Tư Mã Thiên' cách đây 2600 năm, thậm chí... ‘4000 năm’ (tuổi mà vẫn còn bú mớm!)..., nhưng mấy y có biết đâu rằng cách đây khoảng 14.000 năm! thì Việt Nam và Ấn Độ, Indonesia, Malaysia/Singapore (Cam, Lào, Thái...) đều ở trên cùng một châu lục, sau đó do hiện tượng băng tan từ Bắc Cực và Nam Cực mới bị tách rời ra thành các ‘đảo quốc’ riêng biệt...; chưa kể xưa kia Sài Gòn đã từng là một phần quê hương của Ấn Độ, Malay hay Thủy Chân Lạp - trong đó Campuchia chỉ là một 'tiểu' vương quốc)..., vì thế mà người Việt có thủy tổ là 'người' Indian, Malaysian hay Indonesian (-sien, tiếng Pháp), trong đó học giả Bình Nguyên Lộc kết luận là có nguồn gốc ‘Mã Lai’*...; do đó hoàn toàn và tuyệt đối không có vụ thủy tổ của người Việt là Viêm Đế của dân Lạ hay dân Sở được!...

.

..Hôm nay, anh  Un-Hotboy (dẫn em gái và...) sang VN gặp ông Trùm để... kết hôn, à quên, để bàn đi đến chuyện 'phi hạt nhân hóa', 'thống nhất Triều Tiên', chắc chủ yếu là để... phô trương lực lượng gì gì đó với hai cái xứ đgl thiên đường!, hehe..., mà có người gọi đùa anh là Kim Giống Ủn gì gì đó (chắc à vì anh mập!, xin lỗi), nhưng tôi lại có cảm tình với anh ta, vì anh là người rất có cá tính. Đó là, chẳng hạn, anh biết tiếng Anh nên sẽ gọi là thẳng là (Mr.) Donald Trump chứ không gọi lôi thôi là ‘Đỗ Nam Trung - một trí tệ siêu vịt... quay Bắc Kinh’, hehe...

Và mặc dù Tê Cu ở bên kia bờ sông Áp Lục đối với Bắc Hàn, nhưng lúc nào ‘anh’ (H.3) cũng gọi thẳng tên nước ‘Trung Quốc’ (China), chứ không gọi là nước Lạ, nước ‘đối phương’ , nước ‘bên kia biên giới’, 'nước có cùng biên giới bên kia sông Áp Lục', cũng như không sáng tạo ra nước Đài Loan Mở Ngoặc Đơn Trung Quốc, hahaha...

Hay nếu anh viết Sử Bắc Triều Tiên thì chả bao giờ cần phải xin... phép nước Lạ!... Vd như anh cho rằng Lịch sử Triều Tiên cũng như... Lịch sử thế giới là bắt đầu có từ năm 1912 - năm mà 'Thượng đế chủ thế - Juche' là cha ảnh khóc 'oe oe oe', cần éo gì mà phải hỏi ý kiến sử da Lạ!...

Vì thế, giả sử anh ta thành sử gia thì người ta chả bao giờ gọi anh là ‘sử nô’ Nổ Lung... Tung, nhỉ!

H...ết.

---------

Chú dẫn:

1.       Donald (Trump) có nghĩa là ‘người thống trị thế giới’!: Donald is a masculine given name derived from the Gaelic name Dòmhnall. This comes from the Proto-Celtic * Dumno-ualos ("world-ruler" or "world-wielder"). The final -d in Donald is partly derived from a misinterpretation of the Gaelic pronunciation by English speakers, and partly associated with the spelling of similar-sounding Germanic names, such as Ronald. A short form of Donald is Don. Pet forms of Donald include Donnie and Donny.... (en-m-wikipedia-org, Fb Hanh Pham)

2.       Lờ Tờ Khờ Mờ: Lão Trang Khổng Mạnh.

3.       Nguồn gốc Mã Lai của dân tộc Việt: Ở Cổ Việt Nam thì thổ trước Mê-la-nê còn ở trong thời đại Cựu Thạch nên rất ít có hợp chủng Cổ Mã Lai + Mê-la-nê, thế nên người Việt trắng da hơn Môn và Khơ Me... (Bình Nguyên Lộc, Nguồn gốc Mã Lai của dân tộc Việt Nam, Sài Gòn, 1971, tr. 322-325) (gocnhin-net)

4.       Tại sao gọi là Bố Cái (Đại Vương)?: Theo Bình Nguyên Lộc, ‘Cái’ trong ‘Bố Cái’ mang nghĩa ‘hùng mạnh’ hoặc ‘thủ lãnh’. ‘Bố Cái’ = người cha hùng mạnh, hoặc ông cha thủ lãnh. Bởi ‘Cái’ mang gốc tiếng Mã Lai (thuộc chủng Malay từ bình nguyên vùng Tây Tạng, khu chân núi Hi Mã lạp Sơn, Himalaya). Tiếng Mã Lai của ‘Bố Cái’ = iBu Laki. Ibu, phát sinh âm => Bố. Laki (Mã Lai) => tiếng Chàm: Licáy => Lì-Cái => cho âm: Cái. (Nguyên Nguyên, e-cadao-com)

5.       Tại sao gọi là ‘Cồ’ (Đại Cồ Việt)?: "Cồ" là âm VIỆT CỔ của từ Cự hay Cừ là lớn. Về sau, Cồ viết theo chữ Nôm gồm 2 chữ Hán là Đại ở trên và Cù (瞿) ở dưới. Đinh Tiên Hoàng muốn ghép hai chữ để khẳng định nước Việt là nước lớn...: ‘Nước Cồ Việt ngang hàng với nhà Tống đời Khai Bảo; Kinh đô Hoa Lư như Tràng An của nhà Hán’... (wikipedia)

6.       Tại sao gọi là (Mai) Hắc Đế?: Theo Việt điện u linh, Mai Hắc Đế mang mệnh thủy tức là nước, mà nước được tượng trưng là màu đen. Vì vậy, ông lấy hiệu là Hắc Đế để hợp với mệnh của mình... (wikipedia)... Hán tự của Mai Hắc Đế không đúng. 枚: họ Mai Việt Nam. 梅: họ Mai Trung Quốc. Họ Mai là họ nội sinh mà người cao nhất được biết là Mai An Tiêm là con rể Hùng Vương. Không thể lấy họ TQ ghép cho họ Việt Nam được... Tôi cho rằng hơn 4 lần trong bài viết, tác giả wiki viết rằng tương truyền; tôi vẫn không hiểu tương truyền nghĩa là như thế nào cả? Nếu cứ liệu lịch sử, mà căn cứ vào tương truyền; thì điều đó tôi cho là nguy hiểm. (Nguoiachau, wiki/Thảo_luận)

7.       Vàng Dúng Lùng bị gọi theo tiếng Lạ là Vương Chính Đức, xem thêm: https://nhagomlabang.blogspot.com/2018/07/1042-mot-bai-viet-rat-hay-ve-ha-giang.html

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Vụ AVG, đặc trưng của thể chế

NB Trần Quang Vũ 25-2-2019 - Ăn cắp gần nửa tỷ USD bằng cả một âm mưu, thủ đoạn khép kín mà tội bị truy cứu là vi phạm đầu tư. Ăn cắp, ăn cướp quy mô lớn, quy trình và thủ đoạn nham hiểm gây bất bình cả hơn 90 triệu dân mà áp dụng luật như kiểu gãi ghẻ, tìm cách cho nhiều người thoát tội cũng mang tính đặc trưng thể chế: ý chí nhóm người chứ không phải ý chí pháp quyền. Nói như thế này dễ bị quy kết nặng nề. Những người u mê không chấp. Những người tỉnh táo hãy bình tĩnh xem những biểu hiện như sau có phải thuộc về thể chế không?

1. Một món hàng trị giá chưa đến 1.000 tỷ mà nâng giá lên gấp gần 10 lần, gần 9.000 tỷ. Nếu, nhà tư sản tiêu tiền của họ, không bao giờ có. Đặc trưng tiêu tiền thuộc về sở hữu toàn dân. Dân gian gọi là tiêu tiền chùa. Cam đoan, không có thể chế tiêu tiền chùa thì không có vụ mua bán này.
2. Bộ trưởng là người giữ vai trò quản lý nhà nước, tức là đề xuất chính sách và đảm bảo chính sách được thực hiện. Doanh nghiệp hoạt động theo luật. Doanh nghiệp trực thuộc và nằm trong cơ quan quản lý nhà nước là tự nó đã cơ cấu lợi ích nhóm. Nền pháp trị quản lý kinh tế không có chuyện này.

3. AVG phát tín hiệu bán, có cty nước ngoài mua, giá họ sẽ mua. Bộ CA không kiểm tra những thông tin AVG phát ra, hớp ngay, chỉ định không bán cho nước ngoài; Bộ 4T chỉ định DNNN mua và lập dự án; Bộ KHĐT chấp nhận hạng mục đầu tư cấp nhà nước; Bộ TC định giá; VPCP trình Thủ tướng; Bộ 4T và Bộ CA đưa giao dịch kinh tế này vào quản lý chế độ bí mật quốc gia. Kịch bản hoàn hảo, lợi dụng hình thức quy trình, đồng phạm thực hiện nội dung quy trình (bị làm lệch lạc) để lấy tiền ngân sách. 

Chuyện này sử dụng hai cơ chế của thể chế là: 1. các Bộ quan trọng nhất dân chủ đề xuất và tập trung quyền lực, Thủ tướng quyết; 2. quản lý nhà nước theo ngành.

So sánh với HĐQT của một DN ngoài nhà nước họ cũng không “sẵn lòng mở cửa đón lừa” bằng cả cơ cấu Chính phủ.

4. Ăn cắp gần nửa tỷ USD bằng cả một âm mưu, thủ đoạn khép kín mà tội bị truy cứu là vi phạm đầu tư. Ăn cắp, ăn cướp quy mô lớn, quy trình và thủ đoạn nham hiểm gây bất bình cả hơn 90 triệu dân mà áp dụng luật như kiểu gãi ghẻ, tìm cách cho nhiều người thoát tội cũng mang tính đặc trưng thể chế: ý chí nhóm người chứ không phải ý chí pháp quyền.

Góp vài lời cảnh tỉnh!

Phần nhận xét hiển thị trên trang

ĐÃ NGHÈO LẠI PHẢI CHI ĐẮT

TS Chu Nguyen Ngoc
1. Việc chuẩn bị tốt cho Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ - Bắc Triều là điều cần thiết. Không bàn cãi. Chuẩn bị tốt đầu tiên là an ninh, sau nữa là điều kiện làm việc, sau nữa là không khí và khung cảnh. Cả mấy thứ đó đều liên quan đến kinh phí.

2. Nghe nói Singapore chi mất khoảng 20 triệu Đô Sing cho Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ - Bắc Triều lần thứ nhất. Chi phí của Việt Nam tính theo giá tương đương Singapore tất đắt hơn vài lần. Dẫu rằng Việt Nam chưa công bố. Có công bố chính thức thì số liệu sẽ thấp hơn. Đó là vì số liệu không đầy đủ. Việt Nam đắt hơn vì thực tế chi nhiều hơn. Và còn vì có những thứ chi 1 ghi 2.

3. Nhưng cái đắt trên là một nhẽ. Riêng cái đắt về ông Kim Jong Un là phải nghĩ.

Ông không đi máy bay vì tầm bay IL 62 hạn chế và quá cũ không đảm bảo an toàn. Mượn máy bay Trung Quốc như lần trước thì lại vừa phụ thuộc Trung Quốc mà trong đáy lòng vẫn nơm nớp lo sợ. Nên ông đi tàu hỏa.

Nhưng tàu của ông lại không chạy thẳng vào Hà Nội mà lại dừng ở Đồng Đăng. Làm cho Việt Nam phải đón tiếp ông tại Đồng Đăng. Phải bố trí học sinh và dân tình đi đón hai bên đường trong mưa rét. Rất đặc trưng cho các nước gọi là XHCN. Khác với hàng trăm ngàn dân Sài Gòn đổ ra đường đón chào TT Obama không có ai dàn dựng.

Việc an ninh của ông hệ trọng đến nỗi phải cấm cả lưu thông của người Việt trên suốt tuyến quốc lộ Lạng Sơn – Hà Nội. Không biết ai cố tình ám sát ông không, nhưng điều này quá đắt cho người Việt Nam. Có đến mức phải cấm như thế này không? Nếu biết phải cấm như thế này thì thà biếu ông một chuyến chuyên cơ Hà Nội - Bình Những – Hà Nội, rẻ hơn nhiều lần, đơn giản hơn cho công tác an ninh, lại không làm ảnh hưởng đến người dân tuyến Lạng Sơn – Hà Nội.

4. Hiển nhiên Tổng thống Mỹ là người có chuyến đi đắt đỏ nhất. Ngoài an ninh, người Mỹ còn phô trương. Rằng tổng thống Mỹ là số 1 thế giới. Ấy vậy mà chuyến đi của ông Donald Trump đến Hà Nội lần này vô tình lại có lợi cho người dân Việt Nam.

Chuyện là hàng trăm tàu chiến của Hải quân Trung Quốc phải rút về căn cứ Tam Á ở đảo Hải Nam để nhường biển Đông Nam Á cho Hải Quân Mỹ. Việc Mỹ điều chiến hạm bảo vệ TT Donald Trump là điều bắt buộc. Có thỏa thuận trước giữa hai bên hay không chưa biết, nhưng sự hiển diện của tàu chiến Trung Quốc đương nhiên sẽ là mục tiêu của Hải quân Mỹ. Rút đi cho lành. Mới rõ Hải quân Trung Quốc nghênh ngang bắt nạt ai và co rúm trước ai.

Cho nên, mấy ngày Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ - Bắc Triều là dịp ngư dân Việt Nam ra khơi mà không bị Trung Quốc quấy phá chèn ép.

5. Cũng là những chuyến thăm mà hệ quả khác nhau. Từ đó để mà thay đổi. Làm thế nào không hình thức. Không tốn kém cho dân. Có lợi cho dân nhất./.

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Báo chí quốc doanh nên treo cờ rủ

FB Bá Tân 25-2-2019 

- Đây là của hiếm ở tầm thế giới, cùng một ngày, hai cựu bộ trưởng Bộ Thông tin Truyền thông (Bộ 4T) bị khởi và bị bắt giam. Nếu luật pháp chuẩn mực như các nước văn minh, hai bị can này, một thời đứng đầu cai trị báo chí quốc doanh, bị bắt và đưa ra xét xử từ lâu, chứ không phải “ngâm tôm” đến tận bây giờ. Là tư lệnh ngành báo chí, luôn gào thét báo chí phải xông lên chống tham nhũng, vậy mà hai cựu Bộ trưởng bộ 4T trở thành bị can, thủ phạm chính gây ra vụ đại án tại AVG. Dư luận xã hội cũng như báo chí không bất ngờ khi biết cơ quan điều tra bắt giam hai cựu bộ trưởng. Gây ra trọng tội, tham nhũng cả núi tiền, đã bị phanh phui trên mặt báo, có gì là bất ngờ khi đại quan tham bị lùa vào trại giam, chờ ngày đưa ra xét xử. Ảnh: Hai cựu Bộ trưởng Bộ 4T Nguyễn Bắc Son (phải) và Trương Minh Tuấn bị bắt ngày 23/2/2019. Nguồn: Dân Việt
Hai cựu bộ trưởng bộ 4T bị bắt cùng một ngày, việc đó như là đại họa với báo chí quốc doanh, là nhục nhã tột độ của báo chí. Báo chí quốc doanh nên treo cờ rủ sau khi hai cựu tư lệnh ngành bị bắt giam. Lịch sử báo chí quốc doanh mãi mãi không quên “sự kiện lịch sử” nhơ nhuốc này. Báo chí quốc doanh, trước hết là đội ngũ “binh đoàn” tổng biên tập, hãy nhìn tấm gương Nguyễn Bắc Son, Trương Minh Tuấn để mà hành nghề, để mà lập thân.

Cha làm cha chịu, con làm con chịu, đó là mặt luật pháp. Đã đành như vậy nhưng cha-con, trên-dưới, thầy-tớ còn có quan hệ nhân-quả. Cha là kẻ trộm cắp, loại bất lương, để lại tiếng xấu cho con cháu và ngược lại. Cái lưu đọng “ngàn năm bia miệng” là như vậy. Hai cựu bộ trưởng bộ 4T bị bắt trong một ngày, để lại “bia miệng” ngàn năm cho báo chí quốc doanh. Hàng năm, đến ngày 23 tháng 2, báo chí quốc doanh nên treo cờ rủ để tưởng nhớ sự kiện có một không hai này.

Cả hai bị can Nguyễn Bắc Son, Trương Minh Tuấn có chung “lò xuất phát” là Ban Tuyên giáo Trung ương. Trước khi “chạy” được chức bộ trưởng bộ 4T, Nguyễn Bắc Son từng giữ chức Phó ban Tuyên giáo Trung ương. Trương Minh Tuấn còn dày dặn hơn, nguyên là cán bộ chủ chốt của Ban Tuyên giáo Trung ương, kể cả sau khi vượt qua chặng đường “xơ xác quân thù” trở thành Bộ trưởng Bộ 4T, Trương Minh Tuấn còn nắm giữ chức Phó ban Tuyên giáo Trung ương.

Chẳng biết Ban Tuyên giáo Trung ương quản lý, giáo dục như thế nào mà để cho cán bộ chủ chốt của họ trở thành những “đồng chí” đại tham nhũng. Ban Tuyên giáo Trung ương nên coi đó là bài học nhớ đời, phải chủ động ngăn chặn không để có thêm những “nguyên là” như Nguyễn Bắc Son, Trương Minh Tuấn.

Lúc đương chức, Nguyễn Bắc Son đối xử với báo chí có vẻ “lành” hơn. Trương Minh Tuấn thì ngược lại, thời gian tại vị không lâu, nhưng luôn “khét tiếng” hành báo chí. Trương Minh Tuấn “hành” báo chí rất có dụng ý, xuất phát từ động cơ cá nhân, mưu lợi cho bản thân. Khi cần tăng điểm cho cuộc đua tiếp theo, Trương Minh Tuấn tìm mọi cách “trị” báo chí và coi đó là thành tích để dâng lên bề trên.

Trương Minh Tuấn dằn mặt báo chí còn có dụng ý khác, qua đó “dạy cho báo chí” bài học phải biết điều với quan đầu ngành. Biết điều, kể cả có sai phạm, vẫn được nhỡn nhơ làm ăn theo ý muốn. Không biết điều, cho dù làm đúng luật, lên bờ xuống ruộng là việc khó tránh khỏi. Cơ quan báo chí biết điều với Trương Minh Tuấn không chỉ bằng lời nói nịnh hót, mà là, cái quan trọng nhất, cầm cái gì trong tay, cái gì đếm được…

Báo Đại Đoàn Kết là đại điển hình cách hành xử theo “luật rừng” của Trương Minh Tuấn. Trong thời gian ngắn, báo Đại Đoàn Kết gây ra một sai phạm nghiêm trọng, và một sai phạm đặc biệt nghiêm trọng. Vụ tuyên truyền “nước mắm vô lương”, báo Đại Đoàn Kết thuộc nhóm sai phạm nghiêm trọng. Riêng vụ việc sai phạm đặc biệt nghiêm trọng là “đặc sản” của báo Đại Đoàn Kết: Mượn luận điệu xuyên tạc của bọn bành trướng Trung Quốc để công bố thông tin mang tính khẳng định: Việt Nam xâm lược Campuchia.

Sau khi gây ra sai phạm đặc biệt nghiêm trọng, nhiều người đinh ninh báo Đại Đoàn Kết (trước hết là Tổng Biên tập) sẽ bị thẻ đỏ, bị loại khỏi cuộc chơi. Vậy mà, nhờ sự “biết điều” nặng ký với Trương Minh Tuấn, báo Đại Đoàn Kết thoát nạn ngon lành, sai phạm đặc biệt nghiêm trọng (xuyên tạc Việt Nam xâm lược Campuchia) coi như không có. Trớ trêu hơn nữa, sau đó không lâu, báo Đại Đoàn Kết còn được Ban Tuyên giáo Trung ương tặng bằng khen, trở thành tấm vải thưa để tờ báo này che mắt thánh.

Cách hành xử của Trương Minh Tuấn, tiếp đó là Ban Tuyên giáo Trung ương nhận được sự bằng lòng tột độ của những phần tử gây ra sai phạm đặc biệt nghiêm trọng, và kể cả phía “đồng thanh tương ứng” bành trướng Trung Quốc.

Rồi sẽ đến ngày Nguyễn Bắc Son, Trương Minh Tuấn ra khỏi trại giam, sau thời gian mất quyền công dân. Trở về với gia đình, chắc lúc đó họ chưa hết người quen, cho dù thượng cấp và thuộc cấp đã xóa sạch cái tên hai cựu quan tham này. Lúc ra khỏi tù, họ còn đọc báo hay không, họ suy nghĩ thế nào về báo chí quốc doanh. Giá như có phép thần cho họ trở lại ngôi vương báo chí quốc doanh, họ sẽ điều hành, quản lý báo chí quốc doanh như thế nào.

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Về thuyết Tam quyền phân lập của Montesquieu

By

 Vi Yên

Mô hình tam quyền phân lập của Montesquieu đã được hiện thực hoá tại Mỹ không lâu sau khi ông qua đời. Ảnh: PBS.org.

1.7k

SHARES

ShareTweet

“Quyền lực làm con người tha hóa. Quyền lực tuyệt đối dẫn tới tha hóa tuyệt đối.”

Chính những người nắm quyền lực trong tay như lãnh chúa Lord Acton đã thừa nhận điều đó. Kẻ nắm quyền mà không chịu sự kiểm soát thì chẳng khác nào con thú dữ chưa được thuần phục, nó có thể – trong cơn khát máu – quay ra cắn chính đồng loại của mình.

Nhưng trong một thế giới mà người ta vẫn tin rằng “chân lý thuộc về kẻ mạnh” – Tổng thống Mỹ Abraham Lincoln còn khẳng định như vậy (might makes right) – thì ai có thể là người khoác chiến bào công lý để bảo vệ những công dân đơn lẻ không tấc sắt trong tay đây?

Không lẽ những kẻ nắm quyền lại đức hạnh đến nỗi tự tròng vào cổ một cái giàn gông để kiềm hãm nhau? Hay các công dân lại phải liên kết với nhau thành một lực lượng mới để đối trọng với chính quyền của họ, và rồi lại phải tìm cách kiểm soát quyền lực trong chính liên minh ấy?

Rõ ràng là những giả thuyết trên nghe chẳng có chút gì khả dĩ.

Lincoln nói rằng “hầu như tất cả mọi người đều có thể chịu đựng được nghịch cảnh, nhưng nếu bạn muốn dò xét chí khí của một con người, hãy thử trao cho họ quyền lực”. Nhưng quyền lực không phải là thứ nên đem ra để thử.

Chúng ta đã thấy chính những con người hô hào về nhân phẩm nhân quyền bằng một bầu trời đạo đức, sau khi nắm quyền, đã trở thành những kẻ giết người không gớm tay hoặc ngó lơ cho kẻ khác giết chóc lẫn nhau. Robespierre – lãnh đạo cuộc cách mạng Pháp năm 1789 – là một ví dụ điển hình, còn Aung San Suu Kyi – người dẫn dắt phong trào đấu tranh dân chủ ở Myanmar – là một ví dụ cay đắng.

Tranh châm biếm bà Aung San SuuKyi, lãnh đạo phong trào đấu tranh dân chủ của Myanmar, làm ngơ trước những vi phạm nhân quyền diễn ra trên đất nước mình. Tranh: Craig Stephens.

Chúng ta cũng thấy chính những người dân Venezuela đã hồ hởi bầu chàng lính nhảy dù Hugo Chavez – người vỗ ngực hứa hẹn đứng về phía nhân dân – lên làm tổng thống, trong một niềm hy vọng khấp khởi rằng ông sẽ thân chinh khuất phục hệ thống tham nhũng trầm trọng ở nước này, để rồi cuối cùng cái mà họ có được là một bố già độc tài kéo khoản nợ quốc gia từ 22 tỷ đôla lên thành 70 tỷ.

Vậy con người có thể làm gì để đối phó với nạn tha hóa quyền lực này? Và các chính phủ dân chủ tự do ngày nay kiểm soát quyền lực ra sao?

Nước Mỹ là một ví dụ đáng cho chúng ta tham khảo.

Ngay dòng đầu tiên trong điều 1 của Hiến pháp Mỹ, chúng ta có thể thấy những chữ in hoa gọn ghẽ: NGÀNH LẬP PHÁP. Tiếp theo đó, điều 2 bàn về ngành hành pháp, và điều 3 bàn về ngành tư pháp. Mỗi ngành có một chức năng riêng, đối trọng với nhau, và kiểm soát lẫn nhau. Đó chính là nền tảng vững chắc để tạo lập nên một xã hội Mỹ tự do, trật tự, và phồn thịnh mà chúng ta có thể thấy hiện giờ.

Triết lý đằng sau hệ thống ấy chính là thuyết tam quyền phân lập của triết gia Charles Louis de Secondat, Baron de La Brède et de Montesquieu (Charles-Louis de Secondat, Nam tước thành La Brède và xứ Montesquieu), được viết trong cuốn Tinh thần pháp luật.

Hành trình tìm kiếm tinh thần pháp luật

Sở dĩ cái tên của vị triết gia người Pháp này dài cả dặm như vậy là bởi dòng dõi quý tộc đã đem lại cho ông những tước hiệu cao quý.

Baron de La Brède có nghĩa là Nam tước thành La Brède, nơi chàng trai Charles Louis ra đời. Theo truyền thống gia đình, ông theo học ngành luật, rồi bước vào nghề tư pháp và được chỉ định làm cố vấn tại quốc hội thành Bordeaux nước Pháp khi mới ở tuổi 25.

Hai năm sau, khi người chú là Nam tước xứ Montesquieu qua đời, ông đã thừa hưởng cả tước hiệu và gia sản đồ sộ của chú mình, lẫn ghế chánh án, chủ tịch hội đồng tại Bordeaux. Kể từ đó về sau, chàng Charles Louis trẻ tuổi được biết đến với cái tên Baron de Montesquieu.

Vậy mà sau một đêm, ông đã bán đi cả văn phòng lẫn vị trí đầy quyền lực của mình.

Số là, khi còn đang tại vị ở Bordeaux, Montesquieu đã xuất bản ẩn danh tập Những lá thư của người Ba Tư. Với lối viết dí dỏm trong những lá thư của hai người Ba Tư đi du lịch phương Tây gửi về cho bạn bè họ ở quê nhà, như một lời châm biếm tao nhã và chỉ trích táo bạo về xã hội lẫn hiện trạng chính trị phù phiếm ở Pháp thời đó, cuốn sách này ngay lập tức nổi danh.

Chân dung triết gia người Pháp Montesquieu (1689-1755). Ảnh: Wikicommons.

Người ta sớm phát hiện ra tác giả là Montesquieu.

Khi đạt tới đỉnh cao ái mộ của công chúng thì cuốn sách lại bị thu hồi và tiêu hủy bởi một sắc lệnh của phe ủng hộ chính phủ trong quốc hội. Hành động kiểm duyệt của chính quyền đã phản tác dụng, nó trở thành một lời loan báo rầm rộ, khiến tác phẩm được lan truyền mạnh mẽ hơn nữa.

Song Montesquieu rõ ràng không đam mê với danh tiếng và quyền uy.

Trong cuốn Tư tưởng của tôi được viết vào những năm cuối đời, Montesquieu biện giải về hành động của mình rằng “chỉ việc nghiên cứu mới là liều thuốc hiệu nghiệm cho tôi chống lại những lo lắng về cuộc đời.”

Ông rời bỏ quyền lực, một mình đi khảo cứu hệ thống chính trị vòng quanh các nước Ý, Đức, Áo, Hung, Thụy Sỹ, Ba Lan, rồi dừng chân tại Anh vào mùa thu năm 1729, mà về sau ông gọi đó là một hành trình tìm kiếm tinh thần pháp luật.

Mười tám tháng lưu lại ở Anh đã để lại trong tâm trí Montesquieu sự ngưỡng mộ đối với lối sống của con người và phương thức vận hành trong nền chính trị nước này. Trở về lâu đài riêng tại thành La Brède, trong cuộc tĩnh tâm suy nghiệm ở quê hương, Montesquieu bắt tay vào việc viết Tinh thần pháp luật, cuốn sách đã đưa ông trở thành nhà lý luận chính trị có uy tín và ảnh hưởng nhất trong thế kỷ 18.

Ý nghĩa của chính quyền

Aristotle, trong Chính trị luận, nói rằng mục tiêu của chính trị là mưu cầu hạnh phúc, và phương tiện để đạt được mục tiêu ấy chính là đức hạnh. Ông tin rằng nhà nước tồn tại vì lợi ích của cá nhân.

Machiavelli, tác giả cuốn Quân vương, lại xem sự ổn định của nhà nước và sức mạnh của nhà vua mới là mục tiêu tối hậu. Theo ông, ta nên bảo vệ mục tiêu ấy bằng mọi giá; hay nói cách khác, mục đích biện minh cho phương tiện.

Riêng Montesquieu cho rằng nhà nước phải là một phản chiếu những tâm tình của người dân.

Bìa sách bản Việt ngữ của cuốn Tinh thần pháp luật do dịch giả Hoàng Thanh Đạm chuyển ngữ.

Nếu người dân muốn có một nền dân chủ thì luật pháp sẽ được thông qua sao cho họ bình đẳng về quyền tham chính. Còn nếu họ muốn được chính phủ chăm sóc từng chân răng kẽ tóc thì một hệ thống pháp luật theo kiểu chủ nghĩa xã hội thuần túy sẽ được thiết lập.

Montesquieu không ủng hộ một dạng thức luật pháp cụ thể nào. Ông không bao giờ nói, đây mới là thứ luật pháp đúng nhất, còn đây thì là chính phủ tốt nhất.

Ông hiểu rằng, tuy luật pháp là không đổi, có tính khuôn mẫu, và có thể dự đoán, song bản chất con người lại biến chuyển không ngừng, có thể mắc sai lầm, và không thể dự đoán được. Không phải ai ở nền văn hóa nào cũng giống nhau. Vì vậy, luật pháp của mỗi quốc gia cần phải linh hoạt với chính con người xứ đó: “Chính phủ ổn thỏa nhất là chính phủ phù hợp với ý thích và tâm tính của những người dân ủng hộ nó.”

Cũng vì vậy mà ông không cổ xúy cho dân chủ, cũng chẳng bảo vệ chế độ quý tộc hay quân chủ chuyên quyền.

Tinh thần pháp luật của ông không tìm kiếm những hình thức đơn thuần của nhà nước, như những gì Plato, Thomas Hobbes hay John Locke đã làm trước đó. Ông đi tìm kiếm một quy luật điều chỉnh tất cả những hình thức ấy, giữa dòng chảy vận động không ngừng của các thiết chế theo thời gian.

Quyền lực trung gian

Trong Những cân nhắc về Nguyên nhân của Sự thịnh đạt và suy vong của người La Mã, một tuyển tập bàn về lịch sử La Mã – cũng được xuất bản ẩn danh – Montesquieu đã tán dương tinh thần chính trị của công dân các nền cộng hòa.

Ông nhận xét rằng các nền cộng hòa xưa tồn tại dựa trên đức hạnh, khi con người biết “yêu chuộng luật pháp và quê hương”, và họ “liên tục quan tâm tới lợi ích của cộng đồng”. Thế nhưng, về sau không ai còn được chứng kiến những giá trị này nơi con người nữa.

Montesquieu nhận ra rằng, tâm hồn của các công dân hiện đại “cằn cỗi và suy đồi” đã ngăn cản một nền đạo đức cần thiết cho tự trị.

Thời hoàng kim đã khép lại. Những khôn ngoan chính trị của nền cộng hòa cổ đại vốn hướng dẫn thế giới trong suốt hàng thế kỷ, đã dần trở nên vô ích trong thời quân chủ chuyên chế.

Dưới thời chế độ quân chủ, quyền lực của các vị vua luôn được kiểm soát bởi các thiết chế trung gian – đó chính là các tầng lớp quý tộc.

Montesquieu viện dẫn câu chuyện ở Pháp vào thế kỷ 16, khi chàng quý tộc Viscount d’Orte không chịu thảm sát người Huguenots dù đó là lệnh của vua Charles IX, bởi chàng tin rằng không nên giết người vô tội ngay cả khi vua ra lệnh trực tiếp. Rõ ràng ví dụ này cho thấy tầng lớp quý tộc đã hình thành một thiết chế ít nhiều độc lập so với nhà vua, khiến cho việc thực thi quyền lực của nhà vua trở nên khó khăn hơn.

Tầng lớp quý tộc ở châu Âu, lực lượng kiềm hãm quyền lực tùy tiện của nhà vua. Tranh: Life in London, 1823, Pierce Egan.

Tại Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha thời đó, sức mạnh của giáo hội là rào chắn duy nhất chống lại quyền lực tùy tiện của nhà vua. Ở Pháp, nghị viện có chức năng tương tự như một rào cản, nó làm chậm lại quyền hành pháp của nhà vua bằng cách phản đối.

Chính vì vậy, Montesquieu tuyên bố rằng sự tồn tại của chế độ quân chủ phụ thuộc trước hết vào tầng lớp quý tộc, rằng “không có nhà vua thì không có quý tộc, không có quý tộc thì không có nhà vua; thay vào đó ta sẽ có một kẻ bạo chúa”.

Song chức năng của “quyền lực trung gian” chỉ đơn thuần là làm cho việc thực thi quyền lực hoàng gia trở nên đỡ tùy tiện mà thôi.

Thế kỷ 18 của Montesquieu không phải là chỗ cho một thực trạng chính trị bế tắc đến vậy. Giờ là lúc phải tìm kiếm một nguyên tắc mới. Và những trăn trở ấy đã khai sinh ra thuyết tam quyền phân lập của Montesquieu.

Tam quyền phân lập

Năm 1748, cuốn sách Tinh thần pháp luật dài hơn 1000 trang với 31 tập đã ra mắt lần đầu ở Geneva mà không đề tên của tác giả, nhưng – bằng một cách nào đó – mọi người đều biết vị tác giả kín tiếng kia là ai.

Hơn hai mươi năm ở yên trong lâu đài nghiền ngẫm tài liệu phục vụ cho việc soạn cuốn Tinh thần pháp luật đã khiến Montesquieu suy giảm thị lực trầm trọng. Khi cuốn sách hoàn tất cũng là lúc ông bị đục thủy tinh thể và gần như hoàn toàn mù mắt.

Cũng như Những lá thư Ba Tư, cuốn Tinh thần pháp luật thành công ngay khi vừa ra mắt. Nhưng nó cũng kéo theo những cuộc luận chiến nảy lửa, nhất là bởi lối viết phê phán giáo hội của Montesquieu.

Hai năm sau, Montesquieu viết thêm cuốn Bảo vệ Tinh thần pháp luật để đáp lại những lời buộc tội, nhất là từ những người theo giáo phái Jansen.

Nhưng tác phẩm của ông vẫn liên tục bị cơ quan kiểm duyệt của tòa thánh La Mã phê phán. Cuối cùng, Tinh thần pháp luật chính phủ Pháp cấm lưu hành từ năm 1751, và cũng như những tác phẩm xuất sắc nhất thời đó, Tinh thần pháp luật kiêu hãnh bước vào trong danh sách những tác phẩm bị cấm của giáo hội.

Sử gia Francis Newton Thorpe viết rằng “bởi Montesquieu trần thuyết về luật chứ không phải ban hành luật, ông khác với Moses và Solon. Bởi ông là một kẻ thực tế, một con người hiện đại, ông khác với Plato và Aristotle. Ông hoàn toàn không mang những thành kiến xuất phát từ chủng tộc, tôn giáo, đất nước, nghề nghiệp và tuổi tác. Bởi vì cái tinh thần trọn vẹn này, tác phẩm của ông đã chọc giận cơn tị hiềm của các phe đảng, các trường phái chính trị, và cả các trật tự đã được thiết lập nơi con người.”

Trích câu nói của Montesquieu trong cuốn Tinh thần luật pháp. Ảnh: Luật Khoa.

Chất liệu chính cho Tinh thần pháp luật của Montesquieu là những ngày tháng ông lưu lại ở nước Anh.

Tại Anh, chính phủ hoạt động tốt nhờ có sự tham gia của các nhân tố: người dân, quan tòa, tầng lớp quý tộc, và nhà vua. Không ai nắm giữ toàn bộ quyền lực, mỗi người đều có một quyền lực nhất định rõ ràng, tất cả đều liên quan và liên kết với nhau, kiểm tra lẫn nhau, cân bằng lẫn nhau.

Bởi “kinh nghiệm muôn thuở đã tỏ rõ rằng bất cứ ai sở hữu quyền lực sẽ luôn luôn có khuynh hướng lạm dụng quyền lực ấy”, nên giải pháp là phải phân bổ quyền lực ra các bên, và để cho mỗi bên nắm giữ quyền lực sẽ kiểm soát lẫn nhau. Ba bên ở đây chính là lập pháp, hành pháp, tư pháp:

“Nếu cơ quan cầm quyền vừa là kẻ thi hành luật vừa tự mình là kẻ lập pháp, thì họ có thể tàn phá quốc gia bằng những ý chí sai lầm. Nếu họ còn nắm luôn cả quyền xét xử nữa thì họ có thể đè nát mỗi công dân theo ý muốn của mình.”

Kỳ thực nguyên tắc tam quyền phân lập của Montesquieu thoạt nghe có vẻ đơn giản, đại khái rằng: nhánh lập pháp thì lo chuyện làm luật, ra luật; nhánh hành pháp thì lo việc thi hành pháp luật; còn nhánh tư pháp dùng luật để xử lý các vụ tranh chấp. Như vậy, mỗi bên nhận một việc, và dùng quyền lực của mình để kiểm soát lẫn nhau.

Song cơ chế phân quyền này vốn dĩ đã tồn tại từ thời cộng hòa La Mã, dưới một dạng thức mờ nhạt hơn.

Viện Nguyên lão của Cộng hòa La Mã. Ảnh: ancient.eu

Ở La Mã, đứng đầu là pháp quan có vai trò như vua, viện nguyên lão là tập hợp giới quý tộc có vai trò quyết định chính sách, và viện bình dân chịu trách nhiệm thông qua luật pháp. Đó là một dạng chính thể hỗn hợp (mixed government).

Song chỉ cho tới thời kỳ hiện đại, theo Montesquieu, Anh Quốc mới chính là quốc gia có nền tự do thuần khiết nhất nhờ đã đưa ra những phát kiến chính trị như cơ quan lập pháp đại diện, hệ thống lưỡng viện, và trên hết là sự tách biệt các nhánh quyền lực. Chính những lợi ích trái ngược của hai nhánh lập pháp và hành pháp ở Anh đã kích thích sự hình thành các đảng đối lập trong hệ thống chính trị, mà ngày nay trở thành các lực lượng đối trọng nắm giữ quyền lực để kiểm soát lẫn nhau.

Nhìn về Việt Nam

Thế nhưng liệu cách hiểu tam quyền phân lập như trên đã đủ hay chưa?

Trong một bài phỏng vấn bàn về cuộc sửa đổi hiến pháp Việt Nam năm 2013, cựu chủ tịch quốc hội Nguyễn Văn An đã đề xuất về nguyên tắc tam quyền phân lập rằng “cân bằng và kiểm soát quyền lực là một cơ chế cực kỳ quan trọng trong Hiến pháp nhằm tránh sự lạm quyền và thoái hóa”.

Ông đã bỏ sót – không biết là vô tình hay hữu ý – một yếu tố hết sức quan trọng.

Montesquieu liên tục nhấn mạnh một ví dụ rằng, ở Venice, rõ ràng các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp được phân chia thành nhiều hội đồng khác nhau. Tuy nhiên, những kẻ nắm giữ quyền lực trong các hội đồng này lại cùng đến từ một tầng lớp quý tộc, họ hòa lẫn vào nhau, dung dưỡng cho nhau, thành thử việc phân quyền chẳng còn ý nghĩa gì nữa.

Ở Việt Nam, chúng ta hoàn toàn chưa có tam quyền phân lập – khi mà các cơ quan hành pháp và tư pháp đang đứng dưới Quốc hội (lập pháp).

Song nếu có tam quyền phân lập đi chẳng nữa, thì e rằng nó không thể vận hành được. Bởi chừng nào Hiến pháp còn giữ điều 4, rằng Đảng Cộng sản kiểm soát toàn bộ hệ thống nhà nước, thì chừng đó các thiết chế hóa ra cũng chỉ là công cụ để hợp pháp hóa sự cai trị của Đảng mà thôi.

Ảnh hưởng

Mở đầu tác phẩm Những luận bàn về pháp luật của mình, thẩm phán nổi tiếng người Anh Sir William Blackstone trích dẫn Montesquieu rằng nước Anh có lẽ là nước duy nhất trong đó mục tiêu của Hiến pháp là tự do chính trị và dân sự. Về sau, cũng chính Blackstone là người đã đưa chủ thuyết của Montesquieu ngược vào trong triết lý chính trị của Anh.

Hầu như chính trị gia Âu Mỹ nào cũng biết đến Montesquieu. Họ trích dẫn ông ở khắp nơi, từ những bài phát biểu, những tiểu luận, cho tới những bản hiến pháp mà họ thông qua.

Nhà lập quốc Mỹ Washington từng đọc đi đọc lại cuốn Tinh thần pháp luật. Người ta tìm thấy trong bản in cuốn sách Tinh thần pháp luật mà ông đọc, cũng như bản của Madison, đầy rẫy các ghi chú bên mép lề.

Song di sản được nhắc đến nhiều nhất của Montesquieu có lẽ chính là tầm ảnh hưởng của Tinh thần pháp luật lên hiến pháp Mỹ, bản hiến pháp lâu đời nhất còn tồn tại tới ngày nay.

Không chỉ vậy, nguyên tắc tam quyền phân lập trong hiến pháp Mỹ đã trở thành một tham chiếu cho tất cả các nước cộng hòa sau này, và cả những quốc gia theo chế độ dân chủ nghị viện hay bán tổng thống.

Bản Hiến pháp Ba Lan năm 1791 cũng áp dụng nguyên tắc tam quyền phân lập của Montesquieu: “Mọi quyền lực trong xã hội phải xuất phát từ ý chí của nhân dân. Do đó, để cho sự toàn vẹn của các bang, quyền tự do dân sự, và trật tự xã hội luôn trong trạng thái cân bằng, thì chính quyền Ba Lan phải, và luôn phải theo ý chí của luật này, bao gồm ba thiết chế, ấy là: cơ quan lập pháp trong tay hội đồng các đẳng cấp, cơ quan hành pháp tối cao trong tay Vua và các quan, và một cơ quan tư pháp có quyền tài phán…”

Bởi tầm quan trọng ấy, mà Tinh thần pháp luật của Montesquieu đã là một cuốn sách giáo khoa không thể thiếu trong chương trình khoa học chính trị trong suốt hàng trăm năm nay.

Tinh thần pháp luật, cho tới thế kỷ 21 của chúng ta, tuy đã có hơn phân nửa kiến thức trở nên lỗi thời, song thông điệp mà Montesquieu muốn truyền tải hãy còn vẹn nguyên như cách đây ba thế kỷ: “Nhân dân cần được soi sáng. Đó là điều ta chớ thờ ơ. Những định kiến của các nhà cầm quyền thường bắt đầu là định kiến của dân tộc. Thời còn dốt nát, người ta chẳng hoài nghi gì, ngay cả khi người ta làm điều bậy bạ nhất. Đến thời sáng suốt người ta còn run lên khi làm điều tốt đẹp nhất.”

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Diễn văn chào mừng các đồng chí Donan và Kim Ủn

“Thượng đỉnh rởm”

Thưa các đồng chí Ủn và Donan, thưa các đồng chí và các bạn,
Nhân dân hang Cua vô cùng hân hạnh được đón tiếp khách quí thượng đỉnh tại Hà Nội, địa điểm được báo Thanh Niên mệnh danh là “Trung tâm hòa giải quốc tế”.

Lý do vui mừng có và đôi lời nhắn nhủ hai đồng chí cũng có:

1. Các đồng chí đang mang lại nguồn gió mới cho hòa bình vì nghe nói các bên sẽ có thỏa thuận về hạt nhân, vũ khí nguy hiểm rơi vào tay ông cùn thì nhân loại diệt vong. Việt Nam chiếm điểm ưu sau vụ này. Hoan hô anh Phạm Bình Minh;
2. Rất mong hai đồng chí tập trung vào chuyên môn đầu tóc, đừng trao đổi kinh nghiệm “độc tài”;
3. Về cách quản lý báo chí của đ/c Ủn cũng rất hay, chỉ được khen mà không được chê. Đ/c Donan từng chỉ mặt phóng viên CNN, Jim Costa, bắt phải im. Bịt miệng báo chí như hai đ/c Bộ trưởng Bộ 4T vừa bị bắt trước thượng đỉnh vì dư luận không được quyền cảnh báo những sai trái, lạm dụng quyền lực biến thành vấn nạn ăn cắp tầm quốc gia. Bắt tù, xử nặng, đền bù… đều quá muộn, thể chế phải có khả năng cảnh báo hơn là giải quyết hậu quả;
4. Đ/c Ủn cố gắng giúp cho đôi Việt-Triều được trao đổi thư từ thường xuyên hơn là mỗi năm đôi tình nhân chỉ được gửi một lá. Mãi gần 40 năm mới được cưới nhau, giờ đang ở khu lắp ghép Thành Công, hy vọng đ/c Ủn biết mà đến thăm;
5. Đ/c Donan hãy xứng đáng là sen đầm quốc tế, nên có tầm nhìn toàn cầu hơn là rút về thế thủ với tường xây quanh biên giới. Nhiệm vụ quốc tế vô sản là xây dựng một xã hội tốt đẹp vì cộng đồng hơn là chỉ lo làm giầu nhà mình, xây tường thật cao, chả chống được trộm cắp đâu. Các cụ VN nói rồi “Đói nghèo sinh nghịch tặc, không đi ăn cắp lấy c*c mà ăn”. Giá trị toàn cầu của Mỹ được xây dựng hơn hai thế kỷ giờ thành “một cầu” thảm hại là do đ/c Donan;
6. Dân tôi thích máy bay Air Force One và Train Force One, một bên là pháo đài bay 1000km/giờ, một bên là pháo đài đi đường ray 60km/giờ, có đủ phòng họp báo chí, phòng nghỉ, phòng ăn. Nếu mất tổ quốc thì vẫn có thể lưu vong thêm vài ngày mà không chết. Đối đầu Train VS Air là siêu rồi;
7. Dân VN yêu quí đồng chí Ủn, chẳng ai rỗi hơi mà đi làm hại đ/c, không cần thiết phải bắt an ninh chạy theo xe bọc thép, đi đâu cũng giấu như mèo giấu cứt. Cứ để đ/c Ủn lãnh đạo Bắc TT như hiện nay để chứng minh CNXH là ngược với CNTB;
8. Người Việt quí trọng đ/c Donan do những bài diễn văn “yêu CNXH” của đ/c dù trước khi đi Hà Nội đồng chí đã cho máy bay VN bay thẳng tới Mỹ. Bọn trẻ mê mái tóc vàng bay bay của đ/c, thích cách đ/c kiếm tiền, “thế giới là bạn nếu mua bất động sản của Trump” cùng kiểu yêu đảng, yêu lãnh tụ là yêu nước của đ/c Ủn. Trump first, America First, the rest follows – T là số 1, Mỹ là số 1, còn lại giải nhì ăn theo;
9. Đồng chí Ủn thay đổi lịch trình luôn xoành xoạch, an ninh đã làm một việc rất hiệu quả “cấm nhầm đường còn hơn bỏ sót”. Thế là dân vui được làm việc tại gia, đến muộn làm có lý do chính đáng “đường cấm”;
10. Đường phố sạch bóng hàng rong, vỉa hè thông thoáng, không còn cảnh hàng hóa lấn chiếm lòng đường, xe đi lại trật tự, lơ tơ mơ là gô cổ hay “chạm tay vào mặt”. Quá là vui.

Con số 10 điểm là quá đủ, còn nhiều điều muốn chia sẻ, còm sỹ hang Cua sẽ tiếp tục viết thêm.
Nhân đây tôi muốn nhắc lại Diễn văn nhậm chức của TT Kennedy (1963) có đoạn “Suốt chiều dài lịch sử thế giới, chỉ có một vài thế hệ được ban cho vai trò bảo vệ tự do trong giờ phút nguy hiểm tột cùng. 
Những người bạn Mỹ của tôi, đừng hỏi đất nước sẽ làm gì cho các bạn, mà hãy hỏi các bạn đã làm được gì cho đất nước mình.
Những người bạn trên thế giới của tôi, đừng hỏi nước Mỹ sẽ làm gì cho các bạn, mà hỏi chúng ta có thể cùng nhau làm được gì cho tự do của nhân loại.
Cuối cùng, cho dù các bạn là công dân Mỹ hay là công dân thế giới, hãy yêu cầu chính phủ sống và chịu đựng giống như chính phủ đòi hỏi người dân phải sống như vậy.”
Các đồng chí Ủn và Donan đang được thế giới chờ đợi vai trò quan trọng hiếm có này. Nếu gặp nhau cho vui, dân tôi cũng sướng vì đường thông hè thoáng, bán áo phông chạy và cắt tóc kiểu Ủn không mất tiền. GDP VN sẽ tăng cao vút sau sự kiện này.
Chẳng yêu cầu các đ/c sống như VN, cứ theo đường riêng của mình, CNXH ở Triều Tiên hay America First. We don’t care…
Chúc các đồng chí lên đỉnh rực rỡ.
TBT Cua

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Việt Nam sẽ ‘thoát Trung’ từ chuyện công nghệ 5G?

Với các thế hệ mạng di động trước đây, các đối tác từ Trung Quốc như Huawei hay ZTE thường được các nhà mạng Việt Nam lựa chọn cung cấp thiết bị hạ tầng mạng, thậm chí cả thiết bị đầu cuối. Lần này, với công nghệ di động thế hệ thứ 5, hay còn gọi tắt là 5G, dường như mọi chuyện bắt đầu khác hẳn…  Tập đoàn Bưu chính – Viễn thông Việt Nam VNPT và Nokia (Phần Lan) đã ký hợp tác nghiên cứu, khảo sát, thử nghiệm triển khai công nghệ 5G tại Việt Nam. Với Việt Nam, nếu thực sự thoát được sự lệ thuộc về công nghệ mạng viễn thông của Huawei, coi như có thể bước đầu đáp ứng được yêu cầu của người Mỹ trong những hợp tác làm ăn.

Tránh Huawei để thoát Trung

Trong một diễn biến khác, Tổng thống Donald Trump đã đăng một tweet nói rằng ông muốn có 5G, thậm chí là 6G tại Mỹ càng sớm càng tốt. Trên thực tế mạng 5G chỉ mới thử nghiệm tại nước này và các ứng dụng của nó trong đời sống vẫn đang được nghiên cứu. Trước đó ở cuộc phỏng vấn trên Đài Fox ngày 21-2 (giờ Mỹ), Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo tiếp tục gây áp lực, tuyên bố Washington sẽ không hợp tác với các nước sử dụng thiết bị của Huawei. “Nếu một quốc gia chấp nhận và đưa (các thiết bị của Huawei) vào hệ thống thông tin trọng yếu của họ, chúng tôi sẽ không thể chia sẻ thông tin với nước đó được nữa” - ông Pompeo cảnh báo.

Tuy nhiên trong trả lời phỏng vấn tờ Nikkei Asian Review hôm 13-2, ông Fine Fan, Giám đốc điều hành Huawei Việt Nam, đơn vị thành viên của Huawei Technologies nói: “Chúng tôi tự tin về việc mở rộng kinh doanh ở Việt Nam”. Ông Fine Fan cho biết Huawei đã sẵn sàng đàm phán với các đối tác tiềm năng ở Việt Nam về việc thử nghiệm mạng 5G trong năm nay.

Dường như ông Fine Fan đã chủ quan thời cuộc, đặc biệt là diễn biến ngoại giao con thoi của Ngoại trưởng Phạm Bình Minh trước thềm thượng đỉnh Mỹ - Triều lần thứ II. Hôm 23-1-2019, bản tin buổi chiều trên Reuters cho hay, ông Lê Đăng Dũng, Chủ tịch Viettel nói rằng: “Viettel sẽ là nhà mạng đầu tiên phát triển mạng 5G tại Việt Nam”, và cho biết Viettel đã đầu tư 40 triệu USD cho việc phát triển chip 5G. Ông cũng cho biết Viettel đang cân nhắc việc sử dụng công nghệ của Ericsson và Nokia.

Bản tin nói trên của Reuters được thực hiện nhân sự kiện hôm 22-1-2019, Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng đã ký quyết định cấp phép triển khai thử nghiệm mạng và dịch vụ viễn thông 5G cho nhà mạng đầu tiên là Viettel – nơi mà ông Hùng từng làm quản lý cấp cao nhất.

Ông Tào Đức Thắng, phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Công nghiệp – Viễn thông Quân đội (Viettel) cho biết để chuẩn bị cho việc triển khai dịch vụ 5G, Viettel đã thành lập nhóm nghiên cứu phát triển công nghệ 5G (công nghệ di động thế hệ thứ 5) từ năm 2015. Đến nay, Viettel đã làm chủ công nghệ lõi của phần mềm cho thiết bị 5G; làm chủ thiết kế phần cứng khối thu phát cao tần; làm chủ thiết kế phần mềm lớp vật lý cho thiết bị 5G.

Viettel đặt mục tiêu trong năm 2019 sẽ hoàn thành chế thử trạm phát sóng 5G phiên bản 1, thử nghiệm mạng lưới trạm 5G vào năm 2020 và sẵn sàng thương mại sản phẩm vào năm 2021.

Một thông tin từ Tổng công ty Viễn thông MobiFone cho biết trong năm vừa qua, nhà mạng này đã ký Biên bản thỏa thuận tăng cường hợp tác giữa MobiFone Global và Samsung Electronics Co.Ltd về hoạt động kỹ thuật và thương mại liên quan đến công nghệ 4G, 5G tại Việt Nam. MobiFone đã có văn bản đề nghị cho phép họ được thử nghiệm 5G vào năm 2019, và nhà mạng này đang làm việc với nhà cung cấp thiết bị từ Nokia để lên kế hoạch thử nghiệm 5G.

Tại thị trường Việt Nam, tăng trưởng Huawei trong năm 2018 chủ yếu đến từ kinh doanh hàng tiêu dùng, chứ không phải thiết bị kỹ thuật dành cho nhà mạng. Nay cùng với cảnh báo của Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo trên Đài Fox hôm 21-2 vừa qua“Nếu một quốc gia chấp nhận và đưa (các thiết bị của Huawei) vào hệ thống thông tin trọng yếu của họ, chúng tôi sẽ không thể chia sẻ thông tin với nước đó được nữa”, cùng với những tuyên bố đầy tự tin của Viettel, cho thấy năm 2019 ‘vận đen’ của thiết bị 5G Huawei sẽ tiếp tục tại thị trường Việt Nam.

Trong một diễn biến khác, Tập đoàn Bưu chính – Viễn thông Việt Nam VNPT và Nokia (Phần Lan) đã ký hợp tác nghiên cứu, khảo sát, thử nghiệm triển khai công nghệ 5G tại Việt Nam.

Nói thêm chuyện liên quan công nghệ. Theo bình luận của TechCrunch, có thể Tổng thống Mỹ nghĩ rằng bán được mạng 5G thì cũng cần “tăng lên” mạng 6G để thu hút khách hàng. Hoặc có thể chính phủ nước này đang bí mật phát triển công nghệ không dây thế hệ mới, và ông Trump đã vô tình để lộ.

Với Việt Nam, nếu thực sự thoát được sự lệ thuộc về công nghệ mạng viễn thông của Huawei, coi như có thể bước đầu đáp ứng được yêu cầu của người Mỹ trong những hợp tác làm ăn.

Trúc Giang

Phần nhận xét hiển thị trên trang