không có vua

CÓ VUA VÀ KHÔNG VUA

Việt Chiến Nguyễn 

Ở Châu Á mình
Hình như
Mấy đất nước có vua
Đều giầu có
Và dễ sống hơn
Những đất nước không vua

Mấy ngày qua
Tôi đến thăm xứ sở có vua
Khi nắng Hà Nội
Ngột ngạt
Bốn bảy độ ngoài trời

Không phải vì không có vua
Mà trời nắng đến thế
Trên các nẻo phố đói cây

Không phải vì không có vua
Mà ta thôi yêu đất nước mình

Nhưng giữa có vua và không vua
Ta biết chọn gì?

Chợt có người nhắc nhở:
Ở Châu Á chẳng có nước nào là không có vua
Chỉ khác nhau
Vua có ngai và vua không ngai
Khâm thử
Khâm thử
Khâm thử

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Đồng Tâm: Khởi tố và lời kêu gọi thượng tôn pháp luật

Có ý kiến cho rằng, lời hứa của tướng Nguyễn Đức Chung không có giá trị pháp lý, và ông cũng không có thẩm quyền trong các hoạt động điều tra để có thể quyết định không truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người dân Đồng Tâm, rằng để đảm bảo tiêu chí của một nền pháp quyền, cơ quan điều tra cần phải độc lập khỏi sự chi phối của cơ quan hành pháp, và rằng hành động truy tố của CA Hà Nội lần này là đúng đắn theo các nguyên tắc pháp quyền.

Song cách lập luận như thế liệu có thực sự chính đáng? Và có nơi nào mà pháp quyền sinh ra là để bảo vệ cho chính quyền không? Hay, một cách tổng quát hơn, thế nào là một nền pháp quyền?

Thế nào là một nền pháp quyền chính đáng

Một thể chế được coi là có pháp quyền thì phải đảm bảo cả tiêu chuẩn hình thức lẫn thực chất. Xét về mặt hình thức, nhà nước và cá nhân phải tuân thủ theo các thủ tục pháp luật. Song, bản chất của nền pháp quyền chính là nhằm ngăn chặn sự tùy tiện của chính quyền, qua đó bảo vệ lợi ích của người dân. Quan trọng nhất vẫn là tiêu chuẩn về thực chất, vì rốt cuộc thì thủ tục chẳng qua chỉ để đảm bảo cho chính cái bản chất ấy được thực thi.

Một thể chế dù thực hiện khắt khe các tiêu chuẩn hình thức song không đảm bảo tiêu chuẩn thực chất, thì không nên nói rằng nó sở hữu một nền pháp quyền. Thậm chí ta có thể hiểu rằng thể chế này đang sử dụng cái mỹ từ “pháp quyền” như một đôi găng nhung để bảo vệ cho bàn tay sắt giấu bên trong nó.

Ở Việt Nam, rõ ràng toàn bộ quyền lực nằm trong tay đảng Cộng sản: Đảng có địa vị tối cao, đứng trên luật, và sử dụng pháp luật để cai trị. Các cơ quan khác nhau – như hành pháp, lập pháp, tư pháp – chỉ là các công cụ được Đảng thiết lập nhằm phục vụ các chức năng mà Đảng giao cho. Một nền chính trị như vậy, dù có đảm bảo tiêu chuẩn hình thức đến mấy, thì vẫn không thể được coi là một nền pháp quyền.

Tại sao có thể tuyên bố chắc nịch như vậy? Bởi cái tính hình thức đó được sinh ra nhằm phục vụ cho lợi ích của Đảng, chứ không phải là để kiểm soát quyền lực của giới cai trị và bảo vệ các quyền và lợi ích của người dân. Nó hoàn toàn đi ngược lại với tinh thần pháp quyền rằng, một nhà nước pháp quyền phải đảm bảo người dân có khả năng chống lại sự tuỳ tiện của chính quyền.


Đảng Cộng sản Việt Nam hiện diện trong mọi ngõ ngách của đời sống chính trị và pháp lý Việt Nam. Ảnh: Viện Kiểm sát Bắc Giang.

Đồng Tâm: Bất công chồng lên bất công

Quay lại trường hợp ở Đồng Tâm, chúng ta có thể thấy rằng người dân có dấu hiệu vi phạm pháp luật khi bắt giữ một số người của chính quyền khi phải tự bảo vệ chính họ trước bạo quyền. Và cũng có thể cho là ông Chung đã lạm quyền khi cam kết một điều không thuộc thẩm quyền của ông. Như vậy, giao dịch giữa ông Chung và người dân đã vi phạm tiêu chuẩn về hình thức. Vậy thì để đảm bảo thủ tục pháp quyền, ông Chung phải bị luận tội lạm quyền, còn người dân phải bị khởi tố.

Song câu hỏi đặt ra là: Liệu tuân theo thủ tục pháp quyền như thế có thực sự đảm bảo tính công bằng hay không? Và có đáng để chúng ta đấu tranh cho một thứ pháp quyền thuần túy hình thức như thế?

Thứ nhất, như lập luận ở trên, chúng ta đã thấy rằng Việt Nam không sở hữu một nền pháp quyền chính đáng. Người dân luôn ở thế yếu hơn và không có khả năng chống lại sự tùy tiện của các cơ quan công quyền: họ còn biết trông cậy vào công cụ nào để bảo vệ chính mình khi mà kẻ đẩy họ vào đường cùng lại là những người có thừa quyền năng để đem họ ra truy tố?

Thứ hai, quan trọng hơn, chính là về những nguồn cơn đã dẫn đến hành vi của người dân Đồng Tâm. Đó là quá trình đối xử bất công kéo dài xâm phạm các lợi ích của họ, là những hành vi bạo lực đối với họ khiến họ phải phản kháng. Rõ ràng ở đây họ là người bị hại trước nhất, không một thứ “thủ tục pháp quyền” nào được thực thi ngay từ đầu, và rồi họ phải phản kháng để tự bảo vệ mình, vì vậy mà họ bị coi là có tội. Điều này là hoàn toàn bất công. Và một nền pháp quyền giả tạo như vậy hoàn toàn không đáng cho chúng ta theo đuổi.


Nên hay không nên ủng hộ thực hiện lời hứa của ông Chung? Ảnh: Zing.

Cần áp dụng tinh thần pháp quyền thực chất

Để tạo dựng một nền pháp quyền chính đáng, chúng ta nên ủng hộ thực thi bản cam kết của ông Chung. Có như vậy mới đảm bảo được tiêu chuẩn thực chất của pháp quyền.

Khi mà quyền lợi của người dân bị xâm phạm, chính quyền giải quyết không công bằng, thậm chí còn sử dụng đến bạo lực, thì người dân có quyền nổi dậy để bảo vệ chính họ. Trong trường hợp này, chính quyền đã xâm phạm tới quyền lợi của người dân trước tiên, do đó chính quyền mới là phía sai trái, mới đáng bị kết tội.

Việc ông Chung đại diện cho chính quyền đưa ra cam kết không truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người dân cho thấy rằng quyền lực của chính quyền đã bị giới hạn khi gặp phải sức phản kháng của người dân. Thêm vào đó, các quyền lợi của người dân được bảo toàn. Đó mới chính là tinh thần của pháp quyền: kiểm soát sự cai trị, giới hạn quyền lực nhà nước, và bảo vệ lợi ích của người dân.

Vụ việc lần này ở Đồng Tâm khá giống với tinh thần của giới quý tộc Anh cách đây hơn 800 năm. Khi bị chính quyền đối xử tùy tiện, giới quý tộc Anh đã nổi dậy, ép vua Anh phải ký kết Đại Hiến chương Magna Carta – ghi rõ cam kết bảo vệ các quý tộc và cá nhân không bị bắt giam. Nội dung chính của bản Hiến chương nêu lên tinh thần tôn trọng các quyền không thể xâm phạm của con người, và đây chính là nền tảng của nền pháp quyền Anh.

Điều này cũng tương tự như khi nước Mỹ còn là thuộc địa của Anh. Do bị đối xử bất công, người Mỹ đã nổi dậy chống lại luật pháp Anh, và tuyên bố trở thành quốc gia độc lập với tuyên ngôn nổi tiếng:

“Chúng tôi khẳng định một chân lý hiển nhiên rằng mọi người sinh ra đều bình đẳng, rằng tạo hóa đã ban cho họ những quyền tất yếu và bất khả xâm phạm, trong đó có quyền sống, quyền được tự do và mưu cầu hạnh phúc. Rằng để đảm bảo cho những quyền lợi này, các chính phủ được lập ra trong nhân dân và có được những quyền lực chính đáng trên cơ sở sự nhất trí của nhân dân, rằng bất cứ khi nào một thể chế chính quyền nào đó phá vỡ những mục tiêu này, thì nhân dân có quyền thay đổi hoặc loại bỏ chính quyền đó và lập nên một chính quyền mới, đặt trên nền tảng những nguyên tắc cũng như tổ chức thực thi quyền hành theo một thể chế sao cho có hiệu quả tốt nhất đối với an ninh và hạnh phúc của họ”.

Dù thủ tục tố tụng có được thực thi khắt khe đến thế nào thì chúng vẫn là thứ vô ích và không đáng được bảo vệ khi mà chính quyền hãy còn giữ thế độc tôn nắm giữ quyền lực, và lợi ích của người dân hãy còn bị xâm phạm đến mức họ phải chống lại luật pháp để bảo vệ chính mình. Muốn gầy dựng một nền pháp quyền chính đáng, thứ chúng ta cần theo đuổi chính là tinh thần của nó.

Như vậy, trường hợp ở Đồng Tâm với cam kết giữa người dân và ông Chung, hay nói rộng hơn là thỏa ước giữa người dân và chính quyền, là một bằng chứng cho thấy dấu hiệu của pháp quyền. Và việc thực thi bản cam kết này chính là một bước tiến để bắt đầu hiện thực hóa tinh thần pháp quyền thực chất.

Vi Yên
(Luật Khoa)

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Sao thế Đà Lạt ơi?

Nguyễn Vũ Mộc Thiêng

03:20 PM - 04/06/2017

http://thanhnien.vn/toi-viet/sao-the-da-lat-oi-841927.html

Đà Lạt lâu nay là trung tâm nghỉ dưỡng của cả miền Nam với các danh xưng “Thành phố hò hẹn”, “Thành phố của thông, thác và hoa”, “Paris của Đông Dương”…

Việt Nam có nhiều điểm cao, lạnh hơn Đà Lạt nhưng không ở đâu có hàng ngàn biệt thự cổ, nhiều thông, nhiều thác, nhiều hoa, nhiều rau quả và khí hậu tuyệt vời như Đà Lạt.

Các điểm khác chỉ là thị trấn như Sapa (Lào Cai), Tam Đảo (Vĩnh Phúc) hoặc là ngọn núi như Bà Nà (Đà Nẵng), Bạch Mã (Thừa Thiên - Huế). Đà Lạt còn là thành phố “Không có đèn tín hiệu giao thông”, “Không có xe xích lô”, “Không có máy lạnh” nên không có cảnh “ở trần ngoài phố”...

Đà Lạt là thành phố tiên phong và là thủ phủ của các trò chơi thể thao cảm giác mạnh ngoài trời.

Do những đặc thù về khí hậu, thổ nhưỡng nên dân cư ở đây, cả người Việt và các dân tộc thiểu số đều chân chất hiền hòa, nói năng nhỏ nhẹ, đi đứng và giao thông từ tốn, sống chậm… Là nơi thư giãn, nghỉ ngơi cuối tuần của các gia đình, các nhóm bạn; là điểm hẹn hò, nảy chồi tình yêu và trăng mật của rất nhiều đôi lứa.

Cũng như nhiều người Việt, tôi yêu Đà Lạt và có nhiều bạn bè ở đó. Không phải tự nhiên mà bác sĩ Yersin đã chọn Đà Lạt và đề nghị với toàn quyền Đông Dương xây dựng thành trung tâm nghỉ dưỡng cho viên chức và binh lính Pháp, thay vì phải về cố hương xa xôi cách trở tận trời Âu.

Nhân đây cũng nói thêm, đề án của Yersin đệ trình từ năm 1893 và được khởi công vào năm 1900, sau mấy lần thực địa. Như vậy tuổi của Đà Lạt phải được tính từ 1900 chứ không phải 1893 như hiện nay. Nếu Đà Lạt đúng thì cả thế giới sai. Càng không thể nói “Yersin là người tìm ra Đà Lạt”, vì vùng đất này thuộc chủ quyền của Việt Nam từ trước và không mất đi đâu cả. Cũng không phải “Là người đầu tiên đặt chân lên Đà Lạt” vì ở đó bà con dân tộc thiểu số sinh sống từ xa xưa. Vào năm 1877, Nguyễn Thông từng đến Đà Lạt ngày nay và phác thảo kế hoạch xây dựng cứ địa chống Pháp “Lấy nông thôn bao vây thành thị” ở vùng đất giàu tài nguyên này. Chỉ có thể nói “Bác sĩ Yersin là người khám phá và góp phần khai sinh ra thành phố Đà Lạt”.

Khoảng hai chục năm nay, Đà Lạt đang ngày càng xấu đi, không phải vì già mà vì sự tàn phá của con người. Khi đất nước chuyển mình, cùng với sốt đất, làn sóng dân nhập cư và đầu tư ồ ạt làm Đà Lạt biến dạng tội nghiệp. Thông bị chặt phá không thương tiếc. Nhà kính trồng hoa ngày càng phát triển, khi hậu nóng lên từng năm, thác không còn hùng vĩ như xưa. Đà Lạt thành “Hợp chủng quốc của người Việt”. Những sắc dân bản địa với văn hóa đặc trưng ngày mỗi co cụm và phai nhạt.

Đặc biệt là các vấn nạn trong ngành du lịch. Đỉnh điểm là việc chủ cơ sở quầy đặc sản hành hung một du khách nữ ở Đồng Nai ngất xỉu phải nhập viện cấp cứu vào ngày 31.5 vừa qua.

Không thể có bất cứ biện minh nào cho hành động xấu xí này, nhất là tại trọng điểm du lịch của cả nước. Nhưng nói đi, thì phải nói lại vì “Nhân nào thì quả đó”. Trước đây Đà Lạt từng nổi tiếng vì mấy vụ hành hung hướng dẫn viên từ chối đưa khách vào các lò đặc sản. Cuộc canh tranh giữa các lò quyết liệt, đẩy hoa hồng ngày càng cao và chất lượng ngày càng giảm, buộc đội ngũ “cò” phải sử dụng mọi thủ đoạn, chiêu trò giành khách và doanh thu.

Đà Lạt cũng là nơi xảy ra một số tai nạn chết người bởi các môn thể thao mạo hiểm do những công ty tổ chức mà chưa có giấy phép và vào những vùng cấm… Những trò chơi mạo hiểm này thuộc ngành thể thao vì phải có huấn luyện viên và luật chơi cụ thể. Các loại hình này thường do Liên đoàn Thể thao mạo hiểm quản lý. Ngành du lịch chỉ có hướng dẫn chứ không có huấn luyện viên.

Nhưng Đà Lạt nói riêng và Lâm Đồng nói chung cũng có những điểm sáng đối lập. Chuỗi nhà hàng Tâm Châu, khởi đầu tại Bảo Lộc là nơi khởi xướng cuộc cách mạng về nhà vệ sinh và là điểm dừng chân mẫu mực ở Việt Nam từ 2004. Ban đầu, nhiều xe không dám vào vì thấy quá sạch đẹp, sợ bị chém giá. Nhân viên phục vụ nói được mấy thứ tiếng. Hễ thấy ai vứt rác là nhân viên lặng lẽ lượm ngay thay cho lời nhắc nhở. Ngoài trà, cà phê uống thử miễn phí. Tâm Châu không chỉ bán trà, cà phê của mình mà còn bán sản phẩm của nhiều đối thủ khác để khách hàng so sánh chọn lựa. Tất cả đều niêm yết giá công khai và có xuất hóa đơn.

Hay nhất là sự cam kết “Quý khách mua sản phẩm tại Tâm Châu, trong vòng 1 tháng (bảo hành), nếu không hài lòng sẽ được đổi hoặc trả lại tiền”. Các trò chơi thể thao mạo hiểm ở thác Datanla được tổ chức rất chuyên nghiệp và an toàn. Làng Cù Lần, Làng Đất Sét, núi Lang Biang… cũng là những điểm đến lý tưởng ở Đà Lạt.

Để giải quyết những vấn nạn du lịch Đà Lạt, bên cạnh việc tăng cường giám sát để phòng bệnh, cần phải có thuốc đặc trị. Các nhà nghỉ, khách sạn đầu cơ phòng, đẩy giá vượt khung cho phép sẽ bị rút giấy phép tối thiểu 3 tháng đến buộc đóng cửa. Các công ty lữ hành, mấy lò mứt, các dịch vụ lộng hành bị rút giấy phép từ 6 tháng đến vĩnh viễn. Việc chi hoa hồng được thỏa thuận công khai, dựa vào doanh thu và hóa đơn máy tính chứ không khoán xe như hiện nay. Các nước đều làm như vậy. Nhiều cửa hàng ở miền Trung, miền Bắc cũng đã thực hiện. Các vi phạm phải được xử thật nghiêm, từ cá nhân đến tập thể, cả thủ phạm, đồng phạm lẫn bảo kê, chống lưng. Bệnh nặng rồi, phải chữa trị quyết liệt. Để lâu, bệnh di căn càng nguy hiểm.

Mọi việc đều bắt đầu từ con người. Rất cần những nhà quản lý quyết đoán và có tầm nhìn để giải cứu du lịch Đà Lạt khỏi những cản trở nguy hại và xấu xí.

Nguyễn Vũ Mộc Thiêng

*Bài viết thể hiện văn phong và góc nhìn của tác giả, một doanh nhân trong ngành du lịch.

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Thu hồi và huỷ tập thơ Thành phố dịu dàng

Dưới đầu đề trên, báo Tuổi Trẻ số đề ngày 13.6.2017 đưa tin : 

Nhà văn Nguyễn Quang Thiều - giám đốc kiêm tổng biên tập Nhà xuất bản Hội Nhà văn đã có quyết định "thu hồi và hủy tập thơ Thành phố dịu dàng xuất bản năm 2015".

https://www.diendan.org/viet-nam/thu-hoi-va-huy-tap-tho-thanh-pho-diu-dang/biataptho.png

Hình bìa tập thơ “Thành Phố Dịu Dàng”

Đây là tập thơ xuất bản năm 2015, gồm 48 bài của nhà thơ Trần Nhuận Minh đã được UBND tỉnh Quảng Ninh ra quyết định trao giải nhất giải thưởng văn nghệ Hạ Long lần thứ 8 nhưng vấp phải ý kiến trái chiều của dư luận.

Vì vậy, Cục Xuất bản, In và Phát hành (Bộ Thông tin và truyền thông) đã ra văn bản yêu cầu đình chỉ phát hành tập thơ này.

Trong công văn gửi cục Xuất bản, In và Phát hành, ông Nguyễn Quang Thiều nêu rõ:

“Nhà xuất bản Hội Nhà văn đồng ý với nhận định của cục Xuất bản, In và Phát hành : “ Tập thơ là những hồi tưởng về quá khứ, miêu tả cuộc sống, số phận con người với sự đôn hậu, chân thành, xen lẫn day dứt, xót xa của tác giả. Tuy nhiên, 2 bài thơ Lúc ấy... và Những điều ấy... có cách viết mang tính chủ quan, không hợp lý ”.

Nhà xuất bản Hội Nhà văn đã làm việc với biên tập viên và tác giả để rút kinh nghiệm trong công tác biên tập, cuối cùng “ đi đến quyết định thu hồi và hủy tập thơ Thành phố dịu dàng xuất bản năm 2015 và xin in lại tập thơ sau khi loại bỏ hai bài thơ nói trên ”, công văn nêu rõ.

Trước những thông tin trái chiều của dư luận về tập thơ Thành phố dịu dàng, nhà thơ Trần Nhuận Minh cũng đã có đơn xin rút khỏi giải thưởng văn nghệ Hạ Long lần thứ 8. Hội VHNT Quảng Ninh đang hoàn chỉnh văn bản báo cáo, trình UBND tỉnh Quảng Ninh ra quyết định không trao giải thưởng cho tác phẩm này.

Ngay lập tức, các mạng xã hội đã phản ứng mỉa mai quyết liệt trước quyết định của bộ 4T và sự vâng lời của nhà thơ  giám đốc kiêm tổng biên tập của nhà xuất bản.

Trước hết, người ra đi tìm hai bài thơ "vì sao nên nỗi" mà có lẽ đến nay ít ai được đọc. Một lần nữa, mạng xã hội cho thấy hiệu quả và vận tốc của nó. Bản chụp hai bài thơ được phổ biến nhanh chóng :

Bấm : https://www.diendan.org/viet-nam/thu-hoi-va-huy-tap-tho-thanh-pho-diu-dang/2baitho.jpg

Trên trang FaceBook, nhà toán học Ngô Bảo Châu bình luận :

đã vào thiên niên kỷ thứ ba lâu rồi mà ở đâu đó trên quả đất này vẫn có ai đó muốn kiểm soát thơ, cho rằng thơ không được chủ quan, thơ phải hợp lý. có phải họ nuối tiếc một cái gì đó mà đáng ra nên vĩnh viễn cho yên nghỉ với thiên niên kỷ trước hay không?

Một nhà toán học khác, Hà Huy Khoái, góp ý kiến rất xây dựng :

"Tôi nhận ra những điều ấy trong sách giáo khoa" : nếu thêm chữ "của địch" vào thì có phải sẽ được phổ biến rồi không !

Có thể trích vô vàn những lời bình luận khác. Nhưng xin để bạn đọc hứng thú khám phá trên các trang FaceBook.

Kiến Văn

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Từ cựu thù của Mỹ, Việt Nam trở thành quốc gia tiền tiêu...

TỪ CỰU THÙ CỦA MỸ, VIỆT NAM TRỞ THÀNH QUỐC GIA TIỀN TIÊU . . . (Hoàn Cầu Thời Báo)

Hoàn Cầu Thời Báo

Hồ Bạch Thảo dịch

Cập nhật lần cuối 05/06/2017

https://www.diendan.org/thay-tren-mang-moi/tu-cuu-thu-cua-my-viet-nam-tro-thanh-quoc-gia-tien-tieu..

Hồ Bạch Thảo : Kẻ hèn này không phải là Ký giả chuyên nghiệp, nhân đọc bài báo Hoa với nhan đề nêu trên trên Hoàn Cầu Thời Báo 环球时报 ngày 2/6/2017, bèn miễn cưỡng dịch ra để bạn đọc tham khảo, nếu có gì sơ suất xin lượng thứ

--------------

Từ cựu thù của Mỹ,
Việt Nam trở thành quốc gia tiền tiêu
ngăn chặn Trung Quốc khuếch trương

Tổng thống Donald Trump từ khi nhậm chức đến nay, ngày 31/5 lần đầu tiên tiếp đãi vị lãnh tụ Đông Nam Á, Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc, tại toà Bạch Cung. Trước đây ông Trump từng cho Việt Nam “ là một trong những quốc gia trộm lấy việc làm của người Mỹ ”; hiện nay thì ông cao hứng tuyên bố rằng Việt Nam đã ký “ đơn đặt hàng lớn phi thường ”.

Nhưng đó chỉ là những thứ người ngoài chú ý thôi, trong ngày hôm đó các vị lãnh đạo Việt Mỹ trước mặt ký giả không có chữ nào đề cập đến “biển Nam Hải ” [Biển Đông], nhưng tại văn bản thanh minh sau đó có nói đến vấn đề trọng yếu của “ tự do hàng hành trên biển Nam Hải ”, cùng “ bàn cãi khu vực phi quân sự hoá ”.

Tờ The New York Times vào ngày 1/6 đăng Việt Nam là kẻ thù cũ của Mỹ, ngày nay đóng vai trò “ tại Á Châu Thái Bình Dương làm tiền tiêu ngăn chặn thế lực Trung Quốc khuếch trương ”.

xem toàn văn bài này : bấm vào hình HCTB ở dưới.

Attachments

·         HCTB

https://www.diendan.org/thay-tren-mang-moi/tu-cuu-thu-cua-my-viet-nam-tro-thanh-quoc-gia-tien-tieu../HCTB.pdf

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Giáo dục Việt Nam ‘xung đột quyền lợi và mục tiêu’

Tiến sĩ Hoàng Kim Phúc

Oxford, Anh Quốc

Trong thời đại ngày nay, ngoài khao khát đổi thay thân phận cá nhân nhờ giáo dục, ở bình diện quốc gia, giáo dục quyết định số phận tương lai của cả dân tộc.

Với thực tế chục triệu học sinh phổ thông Việt nam đang bị vắt kiệt tuổi thơ với hy vọng sau 12 năm sẽ trèo được lên chiếc "xe đò" mang tên Đại học, trong khi mẹ cha vật lộn, thậm chí bán cả ruộng nương trả "vé xe" vậy mà "đến bến" thì trăm ngàn cử nhân lại "đứng đường". Đây thực tế là một cuộc khủng hoảng, mà nguyên nhân cần được nhìn rõ.

Chuyện Tây

Lúc bọn trẻ đầu lòng nhà tôi lên tám tôi thường tranh thủ sáng Chủ nhật lên phòng thí nghiệm đặt máy. Anh bạn thân của tôi, thường chở bọn trẻ hai nhà đi chơi.

Hôm đó tôi về đến nhà cũng là lúc mấy chú cháu trở về từ công viên đại học Oxford. Con bé con nhà tôi phụng phịu vùng vằng xuống xe. Bạn tôi bối rối nói: "Em bảo con cứ vào bụi cây là không ai thấy nhưng nó kiên quyết không chịu nên tè ra quần". Tôi quắc mắt hỏi: "Sao chú bảo con không nghe còn phụng phịu cái gì?" Nó vùng vằng khẽ quát lại chúng tôi: "Cô giáo bảo không được tè bậy".

Hai anh em tôi nhìn nhau phá lên cười, tự nhận thấy cái vô duyên của người lớn. Chúng tôi may mắn có chút học hành nhưng cũng từ đồng ruộng đi ra. Với chúng tôi "bắn" một phát vào gốc cây hay đống rơm là vô tội từ tiềm thức, trong khi ở nền giáo dục khác, đó là hành vi không thể chấp nhận được.

Khuyến nghị ĐH của VED có được chấp nhận?

Giáo dục Việt Nam đẽo cày thành tăm

Ý kiến: Giáo dục Việt Nam - Đập bỏ và xây mới?

Nền giáo dục tại đây từ nhỏ dạy trẻ em biết sẻ chia, học tổ chức meeting ủng hộ các bạn nước khác bị thiên tai, chiến tranh. Trẻ được đi xem tòa án, nhà thờ, nhà máy, trang trại.

Lớn hơn thì được dân biểu, nhà văn tới nói chuyện những khó khăn về kiệt quệ tài nguyên, ô nhiễm, thay đổi khí hâu và khủng bố… Nhà trường phổ thông dạy cho trẻ thấy xã hội đang vận hành ra sao và chúng sẽ phải đối mặt với những vấn nạn gì. Không có gì thừa, tất cả là vì sự phát triển và quyền lợi thiết thân của trẻ.

Môn toán trong chương trình dự bị đại học A-level tại Anh (2 năm) bao gồm kiến thức từ lớp bảy tới năm thứ nhất đại học ở Việt nam, tuổi thơ được "chắt chiu" để chuẩn bị sức khỏe bằng học và chơi nhiều thứ khác.

Kể chuyện trên để thấy một thực tế, người ta có thể dùng giáo dục phổ thông nhằm tạo ra một thế hệ theo đúng ý chí của nền giáo dục lựa chọn. Hoàn toàn có thể tạo ra một thế hệ mới có ý thức tuân thủ pháp luật, từ chối bạo lực nhưng vẫn năng động tự tin; yêu thiên nhiên và động vật; trung thực và hiểu tham nhũng là tội ác…

Chuyện Ta

Indira Gandhi từng nói: "Trong thời đại chúng ta, giáo dục là sức mạnh của dân chủ hóa, nó sẽ phá đi thành lũy giai cấp và giảm bớt bất bình đẳng thân phận". Thực tại giáo dục Việt nam đang đào một hố sâu hoắm của "bất bình đẳng thân phận" và "bần cùng hóa tri thức".

Trong khi những trẻ em Việt nam từ các gia đình có điều kiện dễ có được thể chất và tinh thần tốt do thụ hưởng một nguyên lí giáo dục lành mạnh từ các trường quốc tế, con cái của đa số tầng lớp lao động đang bầm dập tuổi thơ trong một nền giáo dục nhồi nhét, xa rời các giá trị của đời sống. Nguy hiểm, cách giáo dục này đang tạo ra lớp trẻ xa lạ với lao động, thụ động, ít sáng tạo, thiếu tự tin, thậm chí vô cảm.

Thái độ xạ lạ với lao động, dù chỉ là lao động đơn giản như tự phục vụ, là thất bại của bất cứ mục tiêu giáo dục nào, không may nó luôn đi cùng với bốn thứ còn lại cho nên không thể tạo ra loại người thụ động, vô cảm đồng thời yêu lao động cũng như không thể hy vọng loại người công cụ, loại "cháu ngoan" có nhiều sáng tạo.

Tiến sỹ VN 'đủ số chỉ thiếu chất'

Ý kiến: Giáo dục Việt Nam - Cố sửa hay trở về gốc?

Về dự thảo giáo dục 35 tỷ

Đa phần trẻ trường công, theo khả năng kinh tế của gia đình sẽ chỉ có lựa chọn vào các đại học Việt nam nơi chúng sẽ mất thêm 15-20% thời gian đại học để "xơi" món bắt buộc là những giáo điều chính trị mà vốn chỉ chiếm một vài tiết trong vài chủ đề hẹp, tự chọn của sinh viên xã hội học ở các nước văn minh.

Nhiều đại học Việt Nam đang hoạt động như một tay "bợm nhậu" vì mặc dù đã no say vẫn không ngừng nhậu tiếp các "thức ăn" lành sạch, lẽ ra phải dành cho người khác. Vẫn tuyển sinh bất chấp thất nghiệp đầy đường trong khi khủng hoảng cả về chất lượng, triết lí đào tạo chưa có lời giải cùng lúc nền kinh tế suy kiệt giảm cầu là vô trách nhiệm một cách trắng trợn.

Tụt hậu chất lượng giáo dục đại học ở Việt nam, càng trầm trọng, còn nằm ở vấn đề người dạy khi các thí nghiệm, phương pháp tiếp cận trình bầy trong các giáo trình chuyên ngành khoa học kỹ thuật ở bậc đại học phương Tây là phương pháp thông thường, dùng trong phòng thí nghiệm hay công ty riêng của người dạy, đa phần đi trước Viêt nam từ 10-30 năm.

16 năm đẹp đẽ nhất cuộc đời của cả triệu người, lẽ ra để trang bị tri thức hữu dụng, xứng đáng với đồng tiền bát gạo thấm đẫm mồ hôi của cha mẹ đang bị hoang phí.

Những trẻ học trường quốc tế đi du học thành công trở về có ưu thế vượt trội về sức khỏe và kiến thức nhưng mất cân đối tỷ lệ ngành nghề nên không đủ đáp ứng, đặc biệt khoa học kỹ thuật thường ít được lựa chọn để du học.

Thực tại buồn thảm trên đòi hỏi việc tạm thời đóng cửa các ngành thậm chí cả đại học để thay máu bằng đào tạo lại. Các bằng sắc, tước vị mà các cá nhân đã có sẽ vẫn được giữ nguyên khi họ trở về nhưng họ cần phải tốt nghiệp lại đại học ở một nước phát triển nếu chưa từng được đào tạo tương tự, để tiếp tục giảng dạy đại học.

Việc đào tạo lại này lẽ ra đã có thể đại trà hóa ngay tại Việt nam nếu trong 20 năm qua một đại học nghiên cứu hoàn toàn phương Tây được ưu đãi hoạt động vì thực tế các đại học nửa Việt nửa Tây ở Việt nam vì vô vàn lí do đã "ngắc ngoải", thế nên gửi đi đào tạo lại cho các chuyên môn cụ thể là đòi hỏi đang cấp bách.

Một tượng đài nghìn tỷ của một tỉnh đủ đào tạo bài bản hơn 400 cử nhân ở các đại học rất tốt tại Anh, thừa đủ giảng viên cho một trường đại học của tỉnh đó, vấn đề phải lựa chọn giữa tương lai của nhân dân tỉnh đó hay "tiền đồ" của những người xây tượng đài.

Chuyện sáng tạo

John Locke, nhà triết học Anh đã nói: "Lịch sử của xã hội dân sự là lịch sử của giáo dục". Để tiến bộ đến ngày nay, con người đã nhờ cậy vào một thứ quả ngọt từ giáo dục là sáng tạo.

Ở thời đại mà một kiểu mới của máy quét laser 3D ra thị trường sau vài tuần, các phần mềm ứng dụng thường có đối thủ mới cạnh tranh sau vài tháng, người ảo có thể sớm ra đời sau các đột phá về trí tuệ nhân tạo, bộ gene của một sinh vật được đọc mã trong vòng vài giờ tới vài ngày với một giá "bình dân" cùng với công nghệ di truyền, tất cả sẽ cho phép tạo ra các siêu sinh vật hay mang tới đột phá về tuổi thọ và phòng chống lại bệnh tật, công nghệ tự động đâu cần gì nhiều lao động chân tay...

Bước nhẩy công nghệ trong 15-20 năm tới rõ ràng không có chỗ cho các dân tộc thất bại trong giáo dục và sáng tạo.

Để sáng tạo thì ngoài sự tinh thông, trung thực và dũng cảm cũng là một đòi hỏi. Tinh thông giúp người lao động quan sát và phát hiện ra bất hợp lí hay lệch lạc xung quanh lĩnh vực mà họ hoạt động. Nhưng để có những sáng tạo lớn hơn, người lao động cần sự trung thực và dũng khí để đối diện với thách thức đúng sai so với quan điểm và kiến thức hiện thời, với sự phản biện thậm chí phủ nhận khốc liệt của đồng nghiệp có xung đột lợi ích và để đói phó với các đối thủ cạnh tranh trong quá trình thị trường hóa tri thức.

Tuy nhiên tinh thông, trung thực và dũng cảm tự nó tạo cho người lao động một nhãn quan tự do và thói quen tìm kiếm bản chất của các vấn đề khác.Những xã hội độc tài, thần quyền, tự nó chứa đựng những phi lí được duy trì cố ý nhằm nắm giữ độc quyền.

Không phải ngẫu nhiên mà cha đẻ của "Lý thuyết giải quyết bài toán phát minh", viện sĩ Genrich Altshuller, đã bị án tù 25 năm tại nước Nga cộng sản, cũng như hàng chục các nhà khoa học nổi tiếng cùng thời ông đã bị tù hoặc chết trong tù.

Đâu là hy vọng?

Giáo dục cần hai thành tố, người dạy và kẻ học. Nhân loại đã chứng minh là tất cả mọi thứ đều có thể dạy được. Người học, Việt nam có cả một dân tộc ham học cho dù bị dè bĩu là "học để làm quan"? Học để làm quan tốt chẳng tốt hơn học làm quan tham sao? Nguyên ủy cuộc khủng hoảng này là từ "mục tiêu và quyền lợi" của thể chế chính trị đang lèo lái nền giáo dục hiện nay.

Giáo dục Việt nam sẽ chỉ vươn lên mạnh mẽ ngay khi nó thật sự tôn trọng và lấy quyền lợi phát triển tri thức và thể chất của người học làm mục vụ, đó chính là cốt lõi của tôn trọng quyền con người và giải phóng sức sáng tạo của cả dân tộc.

Ai bắt được thể chế chính trị này phải mở lối cho giáo dục đi lên? Câu trả lời nằm trong "tay" của tất cả những ai lo cho chính tương lai của con cháu mình, tất cả các vấn đề khác chỉ là kỹ thuật và sẽ được tự điều chỉnh trong mối quan hệ cung cầu lành mạnh.

(Chú thích của tác giả: Bài viết có tham khảo ý kiến của Tiến sĩ Vũ Thành Tự Anh về Kinh tế giáo dục học Việt nam).

Bài viết phản ánh quan điểm riêng và lối hành văn của tác giả, người đang sống ở Oxford, Anh Quốc.

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Ngoại trưởng Mỹ cảnh báo nguy cơ xung đột với Trung Quốc tại Thái Bình Dương

Ngoại trưởng Mỹ Rex Tillerson (Ảnh: Twitter) Ngoại trưởng Mỹ Rex Tillerson nhận định chính sách đối ngoại hiện nay của Trung Quốc sẽ dẫn đến xung đột ở Thái Bình Dương. Phát biểu với các nhà lập pháp tại phiên điều trần trước Ủy ban Phân bổ ngân sách vào ngày 14/6, ông Tillerson cho biết ông đã cảnh báo các quan chức Trung Quốc về chính sách đối ngoại của họ, theo Washington Examiner. “Chúng tôi đã nói với họ rằng ‘các ông đang tạo ra bất ổn trong khu vực Thái Bình Dương, điều đó sẽ đưa chúng ta vào một cuộc xung đột, các ông đừng làm thế'”. Ông Tillerson cho rằng việc Trung Quốc xây dựng đảo và lắp đặt các thiết bị quân sự trên Biển Đông là một trong những vấn đề cấp bách nhất trong mối quan hệ Mỹ-Trung. Ông thừa nhận mối quan hệ đang ở giai đoạn “bước ngoặt” và có thể dẫn tới chiến tranh nếu không được kiểm soát đúng đắn. Ông nói với các nghị sỹ: “Chúng ta đang ở giai đoạn bước ngoặt trong mối quan hệ Mỹ-Trung. Họ thấy điều đó, chúng ta cũng thấy điều đó. Các cuộc đàm thoại của chúng tôi xoay quanh việc làm thế nào để duy trì ổn định và một mối quan hệ không có xung đột giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ trong 50 năm tới “. Ngoại trưởng Tillerson đưa ra nhận định trên để trả lời câu hỏi về việc làm thế nào Hoa Kỳ có thể tránh rơi vào một tình huống đối ngoại được gọi là Bẫy Thucydides. Thuật ngữ này đề cập đến khả năng xung đột giữa cường quốc hiện tại và cường quốc mới nổi, được đặt theo tên của nhà sử học đã ghi lại cuộc chiến giữa Athens cổ đại và Sparta. Ông Tillerson nói thêm: “Chúng ta không thể cản trở sự tăng trưởng kinh tế của họ. Chúng ta phải thích ứng với sự tăng trưởng kinh tế của họ. Tuy nhiên, khi sự phát triển về kinh tế của họ chuyển thành sức ảnh hưởng đe doạ đến an ninh quốc gia của chúng ta, thì điều này bắt đầu phá vỡ những điều kiện cho phép chúng ta sinh sống mà không có xung đột trong 50 năm qua”. Ông Tillerson nhận định chính sách của Mỹ là “chúng ta không thể cho phép Trung Quốc sử dụng thương mại làm vũ khí. Chúng ta không thể cho phép họ vũ khí hóa thương mại. Họ đang làm điều đó hiện nay, và thông điệp của chúng ta đối với họ là ‘các ông sẽ không thể dùng thương mại để mua lối thoát khỏi các vấn đề khó khăn khác như Triều Tiên, Biển Đông.” Ngày 25/5, một tàu chiến Mỹ đã tiến hành ‘cuộc thao diễn’ trong phạm vi 12 hải lý của hòn đảo nhân tạo mà Trung Quốc xây dựng trên bãi Đá Vành Khăn thuộc quần đảo Trường Sa. Động thái này của chính quyền Trump là một thách thức đối với yêu sách của Trung Quốc về việc các bên phải thông báo cho họ trước khi đi qua vùng lãnh hải quanh các đảo nhân tạo, theo ông Greg Poling, Giám đốc Tổ chức Sáng kiến Minh bạch Hàng hải châu Á (AMTI) thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS). Chính quyền tiền nhiệm Obama bị chỉ trích vì chỉ tiến hành các ‘chuyến qua đường vô tội’, nghĩa là đi qua khu vực đảo nhân tạo nhưng không dừng lại, và điều này có thể đã khiến Trung Quốc tăng cường yêu sách của họ tại Biển Đông, theo Reuters.

Phần nhận xét hiển thị trên trang