Tư liệu tham khảo

CAN PUTIN SURVIVE? Liệu Putin Có Thể Tồn Tại?

CAN PUTIN SURVIVE?	Liệu Putin Có Thể Tồn Tại?
By George Friedman	George Friedman
Stratfor Geopolitical Weekly MARCH 17, 2015	Stratfor Geopolitical Weekly 17/3/2015
Editor's Note: This week, we revisit a Geopolitical Weekly first published in July 2014 that explored whether Russian President Vladimir Putin could hold on to power despite his miscalculations in Ukraine, a topic that returned to prominence with his recent temporary absence from public view. While Putin has since reappeared, the issues highlighted by his disappearing act persist.	Lời Toà Soạn: Tuần này, chúng tôi mở lại bài viết trong Geopolitical Weekly được viết đầu tiên hồi tháng Bảy năm 2014 trong đó nêu ra là liệu Tổng thống Nga Vladimir Putin có thể duy trì được quyền lực hay không, dù ông đã tính toán sai lầm ở Ukraine, chủ đề này trở nên nổi bật với sự vắng mặt tạm thời gần đây của ông trước công chúng. Trong khi Putin đã xuất hiện trở lại, các vấn đề nổi lên do hành động biến mất của ông vẫn còn tồn tại.
There is a general view that Vladimir Putin governs the Russian Federation as a dictator, that he has defeated and intimidated his opponents and that he has marshaled a powerful threat to surrounding countries. This is a reasonable view, but perhaps it should be re-evaluated in the context of recent events.	Có một quan điểm chung cho rằng ông Vladimir Putin cai trị Liên bang Nga như là một nhà độc tài, rằng ông đã đánh bại và đe dọa các đối thủ của ông, và rằng ông đã gây đe dọa mạnh mẽ đến các nước xung quanh. Đây là một quan điểm hợp lý, nhưng có lẽ nó nên được đánh giá lại trong bối cảnh của các sự kiện gần đây.
Ukraine and the Bid to Reverse Russia's Decline Ukraine is, of course, the place to start. The country is vital to Russia as a buffer against the West and as a route for delivering energy to Europe, which is the foundation of the Russian economy. On Jan. 1, Ukraine's president was Viktor Yanukovich, generally regarded as favorably inclined to Russia. Given the complexity of Ukrainian society and politics, it would be unreasonable to say Ukraine under him was merely a Russian puppet. But it is fair to say that under Yanukovich and his supporters, fundamental Russian interests in Ukraine were secure.	Ukraine và nổ lực để đảo ngược sự suy sụp của Nga Dĩ nhiên, Ukraine là nơi để khởi đầu câu chuyện. Đất nước này hết sức quan trọng đối với Nga trong việc làm trái đệm chống lại phương Tây và cũng là tuyến đường để cung cấp năng lượng cho châu Âu, nền tảng của nền kinh tế Nga. Ngày 1/1/2014, Tổng thống Ukraine là ông Viktor Yanukovich, nhìn chung được coi là thân Nga. Do sự phức tạp xã hội và chính trị của Ukraine, sẽ là vô lý khi nói rằng Ukraine do ông lãnh đạo chỉ là một con rối của Nga. Nhưng công bằng để nói rằng dưới triều của ông Yanukovich và những người ủng hộ ông, những lợi ích căn bản của Nga ở Ukraine được an toàn.
This was extremely important to Putin. Part of the reason Putin had replaced Boris Yeltsin in 2000 was Yeltsin's performance during the Kosovo war. Russia was allied with the Serbs and had not wanted NATO to launch a war against Serbia. Russian wishes were disregarded. The Russian views simply didn't matter to the West. Still, when the air war failed to force Belgrade's capitulation, the Russians negotiated a settlement that allowed U.S. and other NATO troops to enter and administer Kosovo. As part of that settlement, Russian troops were promised a significant part in peacekeeping in Kosovo. But the Russians were never allowed to take up that role, and Yeltsin proved unable to respond to the insult.	Điều này cực kỳ quan trọng đối với ông Putin. Một phần của lý do là vì ông Putin thay ông Boris Yeltsin năm 2000 vì ông Yeltsin quá kém trong chiến tranh Kosovo. Nga đã liên minh với những người Serbs và không muốn NATO khởi động một cuộc chiến tranh chống lại Serbia. Mong muốn của Nga đã bị bỏ qua. Các quan điểm của Nga đơn giản được coi là không quan trọng đối với phương Tây. Dù vậy, khi cuộc chiến trên không thất bại để buộc Belgrade đầu hàng, người Nga đã đàm phán một thỏa hiệp cho phép quân đội Mỹ và NATO xâm nhập và quản lý Kosovo. Một phần của giải pháp đó, là quân đội Nga hiện diện đáng kể trong lực luợng gìn giữ hòa bình ở Kosovo. Nhưng người Nga đã không bao giờ có được vai trò đó, và ông Yeltsin đã tỏ ra không đáp ứng lại được sự sỉ nhục này.
Putin also replaced Yeltsin because of the disastrous state of the Russian economy. Though Russia had always been poor, there was a pervasive sense that it been a force to be reckoned with in international affairs. Under Yeltsin, however, Russia had become even poorer and was now held in contempt in international affairs. Putin had to deal with both issues. He took a long time before moving to recreate Russian power, though he said early on that the fall of the Soviet Union had been the greatest geopolitical disaster of the 20th century. This did not mean he wanted to resurrect the Soviet Union in its failed form, but rather that he wanted Russian power to be taken seriously again, and he wanted to protect and enhance Russian national interests.	Putin cũng thay ông Yeltsin vì tình trạng thảm hại của nền kinh tế Nga. Mặc dù Nga luôn luôn nghèo, nhưng quan niệm chung được hiểu, nó là một sức mạnh không thể được xem thuờng trong các vấn đề quốc tế. Tuy nhiên, duới triều Yeltsin, Nga đã chẳng những trở nên nghèo hơn mà còn bị khinh thường trong các vấn đề quốc tế. Putin đã phải đối phó với cả hai vấn đề này. Ông đã mất một thời gian dài trước khi đưa nó về hướng hồi phục lại sức mạnh của Nga. Dù truớc đó ông nói rằng sự sụp đổ của Liên Xô được xem là thảm họa địa chính trị lớn nhất của thế kỷ 20. Nhưng điều này không có nghĩa là ông muốn làm sống lại Liên Xô ở cái dạng thất bại của nó, mà đúng hơn là ông muốn quyền lực của Nga được thế giới nghiêm túc nể trọng lại, và ông muốn bảo vệ cũng như cũng cố lợi ích quốc gia Nga.
The breaking point came in Ukraine during the Orange Revolution of 2004. Yanukovich was elected president that year under dubious circumstances, but demonstrators forced him to submit to a second election. He lost, and a pro-Western government took office. At that time, Putin accused the CIA and other Western intelligence agencies of having organized the demonstrations. Fairly publicly, this was the point when Putin became convinced that the West intended to destroy the Russian Federation, sending it the way of the Soviet Union. For him, Ukraine's importance to Russia was self-evident. He therefore believed that the CIA organized the demonstration to put Russia in a dangerous position, and that the only reason for this was the overarching desire to cripple or destroy Russia. Following the Kosovo affair, Putin publicly moved from suspicion to hostility to the West.	Khởi điểm của sự thất bại đến từ Ukraine trong cuộc Cách mạng Cam năm 2004. Yanukovich đã được bầu làm tổng thống năm đó trong những điều kiện đáng nghi ngờ, và những người biểu tình đã buộc ông phải tổ chức một cuộc bầu cử thứ hai. Ông thua, và một chính phủ thân phương Tây lên nắm quyền. Tại thời điểm đó, ông Putin đã cáo buộc CIA và các cơ quan tình báo phương Tây đã tổ chức các cuộc biểu tình. Gần như công khai, đây là thời điểm mà ông Putin tin rằng phương Tây muốn phá hủy Liên bang Nga, muốn nó đi theo đường sụp đổ của Liên Xô. Đối với ông, tầm quan trọng của Ukraine cho nước Nga là hiển nhiên. Do đó, ông tin rằng CIA tổ chức các cuộc biểu tình để đưa Nga vào vị trí nguy hiểm, và lý do duy nhất cho điều này là ý muốn làm tê liệt hoặc tiêu diệt Nga. Sau vụ Kosovo, Putin công khai chuyển từ thái độ nghi ngờ sang sự thù địch với phương Tây.
The Russians worked from 2004 to 2010 to undo the Orange Revolution. They worked to rebuild the Russian military, focus their intelligence apparatus and use whatever economic influence they had to reshape their relationship with Ukraine. If they couldn't control Ukraine, they did not want it to be controlled by the United States and Europe. This was, of course, not their only international interest, but it was the pivotal one.	Người Nga ra sức làm việc từ năm 2004-2010 để đảo ngược cuộc Cách mạng Cam. Họ ra sức xây dựng lại quân đội Nga, tập trung điểm nhấn rõ hơn trong bộ máy tình báo của họ, và sử dụng bất cứ ảnh hưởng kinh tế nào mà họ có để định hình lại mối quan hệ của họ với Ukraine. Nếu họ không thể kiểm soát Ukraine, họ không muốn nó được kiểm soát bởi Hoa Kỳ và Châu Âu. Điều này, tất nhiên, không chỉ là quan tâm quốc tế duy nhất, mà còn là then chốt.
Russia's invasion of Georgia had more to do with Ukraine than it had to do with the Caucasus. At the time, the United States was still bogged down in Iraq and Afghanistan. While Washington had no formal obligation to Georgia, there were close ties and implicit guarantees. The invasion of Georgia was designed to do two things. The first was to show the region that the Russian military, which had been in shambles in 2000, was able to act decisively in 2008. The second was to demonstrate to the region, and particularly to Kiev, that American guarantees, explicit or implicit, had no value. In 2010, Yanukovich was elected president of Ukraine, reversing the Orange Revolution and limiting Western influence in the country.	Cuộc xâm chiếm Georgia của Nga nhằm phục vụ mục tiêu Ukraine nhiều hơn là nhằm vào vùng Caucasus. Vào thời điểm đó, Mỹ vẫn còn sa lầy ở Iraq và Afghanistan. Trong khi Washington không có nghĩa vụ chính thức để bảo vệ Georgia, nhưng có các quan hệ chặt chẽ và các bảo đảm mặc thị. Cuộc xâm lăng Georgia được thiết kế để phục vụ hai mục tiêu. Đầu tiên là để chứng tỏ cho khu vực thấy rằng quân đội Nga, vốn ở trong tình trạng bệ rạc năm 2000, đã có thể hành động một cách cương quyết trong năm 2008. Thứ hai là để chứng minh cho khu vực này thấy rằng, đặc biệt là Kiev, sự đảm bảo của Mỹ, dù minh thị hay mặc thị, cũng đều không có giá trị. Năm 2010, Yanukovich được bầu làm tổng thống Ukraine, đảo chiều cuộc Cách mạng Cam và hạn chế ảnh hưởng của phương Tây vào nước này.
Recognizing the rift that was developing with Russia and the general trend against the United States in the region, the Obama administration tried to recreate older models of relationships when Hillary Clinton presented Putin with a "reset" button in 2009. But Washington wanted to restore the relationship in place during what Putin regarded as the "bad old days." He naturally had no interest in such a reset. Instead, he saw the United States as having adopted a defensive posture, and he intended to exploit his advantage.	Nhận thức được sự rạn nứt đang xảy ra với Nga và xu hướng chung của khu vực là chống lại Hoa Kỳ, chính quyền Obama đã cố gắng tái tạo lại mô hình bang giao cũ của các mối quan hệ, khi Hillary Clinton tặng Putin nút “khởi động lại”/reset năm 2009. Nhưng Washington muốn khôi phục lại mối quan hệ cũ ở thời điểm của những gì mà Putin coi là “ngày xưa xấu xí.” Dĩ nhiên là ông Putin không quan tâm đến sự khởi động lại như vậy. Thay vào đó, ông nhìn thấy rằng Hoa Kỳ đang lui về thế thủ, và ông muốn khai thác nó cho lợi thế của ông.
One place he did so was in Europe, using EU dependence on Russian energy to grow closer to the Continent, particularly Germany. But his high point came during the Syrian affair, when the Obama administration threatened airstrikes after Damascus used chemical weapons only to back off from its threat. The Russians aggressively opposed Obama's move, proposing a process of negotiations instead. The Russians emerged from the crisis appearing decisive and capable, the United States indecisive and feckless. Russian power accordingly appeared on the rise, and in spite of a weakening economy, this boosted Putin's standing.	Một trong những nơi ông muốn làm như vậy là châu Âu, lợi dụng sự lệ thuộc của châu Âu vào năng lượng của Nga để phát triển gần gũi hơn với các nước ở lục địa này, đặc biệt là Đức. Cao điểm của ông là trong vụ Syria, khi chính quyền Obama đe dọa không kích Damascus vì ông Assad đã sử dụng vũ khí hóa học, rồi sau đó lại thối bộ lui. Nga đã phản đối mạnh mẽ hành động của Obama, và đề xuất một quá trình đàm phán để thay thế. Qua cuộc khủng hoảng này, phía Nga nổi bật là có năng lực và có quyết định, phía Mỹ tỏ ra thiếu quyết đoán và yếu ớt. Quyền lực của Nga vì vậy mà gia tăng, mặc dù Nga có một nền kinh tế yếu, điều này làm tăng vị thế của Putin.
The Tide Turns Against Putin Events in Ukraine this year, by contrast, have proved devastating to Putin. In January, Russia dominated Ukraine. By February, Yanukovich had fled the country and a pro-Western government had taken power. The general uprising against Kiev that Putin had been expecting in eastern Ukraine after Yanukovich's ouster never happened. Meanwhile, the Kiev government, with Western advisers, implanted itself more firmly. By July, the Russians controlled only small parts of Ukraine. These included Crimea, where the Russians had always held overwhelming military force by virtue of treaty, and a triangle of territory from Donetsk to Luhansk to Severodonetsk, where a small number of insurgents apparently supported by Russian special operations forces controlled a dozen or so towns.	Dòng nuớc nguợc cho Putin Những biến cố xảy ra trong năm 2014 ở Ukraine thì ngược lại, nó đã tàn phá ông Putin. Vào tháng Giêng 2014, Nga thống trị Ukraine. Qua tháng Hai, ông Yanukovich trốn khỏi đất nước này và một chính phủ thân phương Tây nắm quyền. Các cuộc nổi dậy chống Kiev mà ông Putin mong đợi ở miền đông Ukraine sau khi ông Yanukovich bị lật đổ đã không hề xảy ra. Trong khi đó, chính phủ Kiev, với các cố vấn phương Tây, đã tự bắt rễ vững chắc hơn. Đến tháng Bảy, người Nga kiểm soát chỉ vài mãnh nhỏ của Ukraine. Nó bao gồm Crimea, nơi mà người Nga luôn có căn cứ quân sự áp đảo do bởi sự cho phép của hiệp ước, và một khu tam giác lãnh thổ từ Donetsk đến Luhansk đến Severodonetsk, nơi mà một lượng nhỏ các phần tử nổi dậy được hỗ trợ bởi lực lượng đặc biệt của Nga kiểm soát chừng một chục thị trấn.
If no Ukrainian uprising occurred, Putin's strategy was to allow the government in Kiev to unravel of its own accord and to split the United States from Europe by exploiting Russia's strong trade and energy ties with the Continent. And this is where the crash of the Malaysia Airlines jet is crucial. If it turns out — as appears to be the case — that Russia supplied air defense systems to the separatists and sent crews to man them (since operating those systems requires extensive training), Russia could be held responsible for shooting down the plane. And this means Moscow's ability to divide the Europeans from the Americans would decline. Putin then moves from being an effective, sophisticated ruler who ruthlessly uses power to being a dangerous incompetent supporting a hopeless insurrection with wholly inappropriate weapons. And the West, no matter how opposed some countries might be to a split with Putin, must come to grips with how effective and rational he really is.	Nếu không có cuộc nổi dậy đòi dân chủ của người Ukraine xảy ra, thì chiến lược của ông Putin đã cho phép chính quyền Kiev tự tách ra khỏi phuơng tây theo cách riêng của mình và chia rẽ Hoa Kỳ với châu Âu bằng cách tận dụng mối quan hệ thương mại và năng lượng mạnh mẽ của Nga với lục địa này. Và đây là lý do tại sao vụ tai nạn máy bay Malaysia Airlines bị bắn rơi rất là nghiệt ngã. Nếu nó được biết đến – như có vẽ trong trường hợp này – là Nga cung cấp các hệ thống phòng không cho lực lượng ly khai và gửi chuyên viên đến điều hành (vì điều khiển các hệ thống này đòi hỏi một sự huấn luyện rất lâu và kỹ), Nga có thể bị kết án là phải chịu trách nhiệm trong việc bắn hạ máy bay. Và điều này có nghĩa là khả năng của Moscow để phân hóa châu Âu và Mỹ sẽ giảm. Ông Putin sau đó sẽ được xem, thay vì là một nhà cai trị tinh vi và hiệu quả, thì lại là một kẻ bất tài nguy hiểm, sử dụng quyền lực một cách tàn nhẫn để hỗ trợ một cuộc nổi loạn vô vọng với các vũ khí hoàn toàn không phù hợp. Và phương Tây, cho dù một số nuớc không muốn có sự chia rẽ với Putin, cũng phải đương đầu với việc thẩm định xem liệu ông ta có thực sự hiệu quả và hợp lý hay không.
Meanwhile, Putin must consider the fate of his predecessors. Nikita Khrushchev returned from vacation in October 1964 to find himself replaced by his protege, Leonid Brezhnev, and facing charges of, among other things, "harebrained scheming." Khrushchev had recently been humiliated in the Cuban missile crisis. This plus his failure to move the economy forward after about a decade in power saw his closest colleagues "retire" him. A massive setback in foreign affairs and economic failures had resulted in an apparently unassailable figure being deposed.	Trong khi đó, Tổng thống Putin phải ngẫm nghĩ về số phận của những người tiền nhiệm truớc ông. Ông Nikita Khrushchev khi đi nghỉ hè trở về tháng 10 năm 1964, thấy mình bị thay thế bởi nguời cận thần là ông Leonid Brezhnev, và phải đối mặt với các cáo buộc, cùng với những thứ khác, bằng một “âm mưu nguỵ tạo”. Khrushchev vừa bị nhục trong cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba. Điều này cộng với sự thất bại của ông ta để đưa nền kinh tế đi tới, sau khoảng một thập niên cầm quyền, để thấy đồng chí thân cận nhất của ông cho ông về “nghỉ hưu”. Một thất bại lớn trong đối ngoại cộng với những thất bại kinh tế, nó đưa đến hậu quả là một khuôn mặt tuởng chừng như không thể công kích được, bị lật đổ.
Russia's economic situation is nowhere near as catastrophic as it was under Khrushchev or Yeltsin, but it has deteriorated substantially recently, and perhaps more important, has failed to meet expectations. After recovering from the 2008 crisis, Russia has seen several years of declining gross domestic product growth rates, and its central bank is forecasting zero growth this year. Given current pressures, we would guess the Russian economy will slide into recession sometime in 2014. The debt levels of regional governments have doubled in the past four years, and several regions are close to bankruptcy. Moreover, some metals and mining firms are facing bankruptcy. The Ukrainian crisis has made things worse. Capital flight from Russia in the first six months stood at $76 billion, compared to $63 billion for all of 2013. Foreign direct investment fell 50 percent in the first half of 2014 compared to the same period in 2013. And all this happened in spite of oil prices remaining higher than $100 per barrel.	Tình hình kinh tế Nga không đến nỗi thảm khốc như nó đã xảy ra duới thời Khrushchev hay Yeltsin, nhưng nó đã trở nên xấu đi đáng kể trong thời gian gần đây, và có lẽ quan trọng hơn, là nó đã không đáp ứng được kỳ vọng. Sau khi hồi phục từ cuộc khủng hoảng năm 2008, Nga đã bị suy giảm tốc độ tăng trưởng tổng sản lượng quốc nội trong nhiều năm, và ngân hàng trung ương dự báo là không có tăng trưởng (số không) trong năm 2014. Do nhiều áp lực hiện nay, ta có thể đoán là nền kinh tế Nga sẽ đi vào suy thoái ở thời điểm của năm 2014. Các mức nợ của những chính quyền địa phương đã tăng gấp đôi trong vòng bốn năm qua, và nhiều vùng gần như phá sản. Hơn nữa, một số các công ty kim loại và khai thác mỏ đang phải đối mặt với sự phá sản. Cuộc khủng hoảng Ukraine đã làm cho mọi việc tồi tệ hơn. Chảy máu vốn từ Nga ra ngoài trong 6 tháng đầu 2014 ở mức $76 tỷ đôla, so với 63 tỷ cho cả năm 2013. Đầu tư trực tiếp nước ngoài vào/FDI đã giảm 50% trong nửa đầu năm 2014 so với cùng kỳ năm 2013. Và tất cả các điều này xảy ra mặc dù giá dầu vẫn còn cao hơn $100/một thùng.
Putin's popularity at home soared after the successful Sochi Winter Olympics and after the Western media made him look like the aggressor in Crimea. He has, after all, built his reputation on being tough and aggressive. But as the reality of the situation in Ukraine becomes more obvious, the great victory will be seen as covering a retreat coming at a time of serious economic problems. For many leaders, the events in Ukraine would not represent such an immense challenge. But Putin has built his image on a tough foreign policy, and the economy meant his ratings were not very high before Ukraine.	Dư luận dân chúng ủng hộ ông Putin tăng vọt sau khi tổ chức thành công Thế vận hội mùa đông ở Sochi và sau khi các phương tiện truyền thông phương Tây làm ông nổi bật như là một kẻ xâm lăng Crimea. Ông đã, với tất cả những gì cho thấy, xây dựng danh tiếng của ông như là một lãnh tụ cứng rắn và luôn ở thế công. Tuy nhiên, khi tình hình thực tế Ukraine trở nên rõ ràng hơn, thì sự chiến thắng lớn được xem như là để bao che cho một sự thối lui ở thời điểm mà các vấn đề kinh tế đang nghiêm trọng. Đối với nhiều nhà lãnh đạo khác, các sự kiện ở Ukraine sẽ không tiêu biểu cho thách thức quá lớn như vậy. Nhưng ông Putin đã xây dựng hình ảnh của mình trên một chính sách đối ngoại cứng rắn, và nền kinh tế Nga cho thấy là ông không được xếp hạng quá cao dù trước khi có vụ Ukraine.
Imagining Russia After Putin In the sort of regime that Putin has helped craft, the democratic process may not be the key to understanding what will happen next. Putin has restored Soviet elements to the structure of the government, even using the term "Politburo" for his inner Cabinets. These are all men of his choosing, of course, and so one might assume they would be loyal to him. But in the Soviet-style Politburo, close colleagues were frequently the most feared.	Tưởng tượng về Nga hậu Putin Trong loại chế độ mà ông Putin đã dựng ra, thì tiến trình dân chủ không phải là chìa khóa để hiểu những gì sẽ xảy ra tiếp theo. Putin đã khôi phục lại các yếu tố của Liên Xô vào trong cấu trúc của chính quyền, thậm chí còn sử dụng thuật ngữ “Bộ Chính Trị” để gọi vòng tròn trong chung quanh ông ta. Dĩ nhiên, đây là tất cả những người do ông ta lựa chọn, và vì vậy người ta có thể cho rằng họ sẽ trung thành với ông ta. Nhưng trong Bộ Chính Trị kiểu Liên Xô, đồng chí gần sát cạnh thường xuyên là người đáng sợ nhất.
The Politburo model is designed for a leader to build coalitions among factions. Putin has been very good at doing that, but then he has been very successful at all the things he has done until now. His ability to hold things together declines as trust in his abilities declines and various factions concerned about the consequences of remaining closely tied to a failing leader start to maneuver. Like Khrushchev, who was failing in economic and foreign policy, Putin could have his colleagues remove him.	Mô hình Bộ Chính Trị được thiết kế để cho lãnh tụ xây dựng liên minh giữa các phe phái. Putin đã rất giỏi trong việc này, ông đã rất thành công ở tất cả mọi việc ông làm cho đến bây giờ. Nay thì khả năng của ông để giữ mọi thứ ăn khớp nhau đã suy giảm, khi mà niềm tin vào năng lực của ông đã bị suy sụp và các phe phái khác nhau bắt đầu nghĩ về hậu quả của sự gắn bó với một nhà lãnh đạo thất bại, họ bắt đầu quyền biến. Giống như Khrushchev, đã thất bại trong chính sách kinh tế và đối ngoại, Putin có thể bị những người cộng sự của ông loại bỏ.
It is difficult to know how a succession crisis would play out, given that the constitutional process of succession exists alongside the informal government Putin has created. From a democratic standpoint, Defense Minister Sergei Shoigu and Moscow Mayor Sergei Sobyanin are as popular as Putin is, and I suspect they both will become more popular in time. In a Soviet-style struggle, Chief of Staff Sergei Ivanov and Security Council Chief Nicolai Patryushev would be possible contenders. But there are others. Who, after all, expected the emergence of Mikhail Gorbachev?	Thật là khó để biết việc khủng hoảng tiếp nối lãnh đạo sẽ diễn ra như thế nào, khi mà tiến trình tiếp nối do hiến pháp đề ra, lại nằm song song với sự hiện hữu của một chính quyền không chính thức do Putin lập ra. Đứng từ góc nhìn dân chủ, thì Bộ trưởng Quốc phòng Sergei Shoigu và Thị trưởng Moscow Sergei Sobyanin nổi tiếng cũng ngang như Putin, và tôi nghĩ rằng cả hai càng ngày càng nổi tiếng hơn theo thời gian. Nhưng trong tranh chấp quyền lực kiểu Liên Xô, thì Chánh Văn Phòng Sergei Ivanov và Chủ tịch Hội đồng An ninh Nicolai Patryushev sẽ là những ứng viên tiềm năng. Nhưng cũng còn có những người khác nữa. Cuối cùng thì ai? Mong đợi sẽ xuất hiện như là Mikhail Gorbachev?
Ultimately, politicians who miscalculate and mismanage tend not to survive. Putin miscalculated in Ukraine, failing to anticipate the fall of an ally, failing to respond effectively and then stumbling badly in trying to recoup. His management of the economy has not been exemplary of late either, to say the least. He has colleagues who believe they could do a better job, and now there are important people in Europe who would be glad to see him go. He must reverse this tide rapidly, or he may be replaced.	Cuối cùng, những chính khách tính toán sai và quản trị kém có xu hướng không tồn tại. Putin đã tính sai ở Ukraine, thất bại trong việc tiên liệu sự rớt đài của một đồng minh, thất bại trong việc đáp ứng một cách hiệu quả và sau đó vuớng vấp tệ hại trong cố gắng để gỡ lại. Ông quản lý nền kinh tế duới tiêu chuẩn trong thời gian vừa qua, để nói một cách khiêm nhuờng. Ông có những đồng nghiệp mà họ tin rằng họ có thể làm công việc tốt hơn, và bây giờ có những nhân vật quan trọng ở châu Âu, những người này sẽ vui mừng khi thấy ông ta ra đi. Ông ta phải đảo ngược dòng chảy này thật nhanh, hay ông ta có thể bị thay thế.
Putin is far from finished. But he has governed for 14 years counting the time Dmitri Medvedev was officially in charge, and that is a long time. He may well regain his footing, but as things stand at the moment, I would expect quiet thoughts to be stirring in his colleagues' minds. Putin himself must be re-examining his options daily. Retreating in the face of the West and accepting the status quo in Ukraine would be difficult, given that the Kosovo issue that helped propel him to power and given what he has said about Ukraine over the years. But the current situation cannot sustain itself. The wild card in this situation is that if Putin finds himself in serious political trouble, he might become more rather than less aggressive. Whether Putin is in real trouble is not something I can be certain of, but too many things have gone wrong for him lately for me not to consider the possibility. And as in any political crisis, more and more extreme options are contemplated if the situation deteriorates.	Ông Putin vẫn còn chưa bị chấm hết. Nhưng ông đã cai trị 14 năm, kể luôn thời gian Dmitri Medvedev chính thức trên danh nghĩa, và đó là một thời gian dài. Ông cũng có thể khôi phục lại vị thế của mình, nhưng với những gì đã hiện ra ở thời điểm này, tôi cho rằng có những tính toán âm thầm đang được khơi động lên trong đầu của những đồng nghiệp của ông. Chính ông Putin cũng phải tái thẩm định những lựa chọn của ông hàng ngày. Thoái lui trong sự đối mặt với phương Tây và chấp nhận tình trạng tĩnh/status quo hiện tại ở Ukraine sẽ là chọn lựa khó khăn, vì rằng vấn đề Kosovo đã giúp đẩy ông lên nắm quyền và ông đã nói những gì về Ukraine trong những năm qua. Nhưng tình hình hiện nay không thể nào tự nó đứng vững được. Con bài không thể biết trong tình huống này là, nếu ông Putin bị nguy khốn chính trị trầm trọng, ông có thể trở nên hung hăng hơn thay vì ít hơn. Ông Putin có đang thực sự gặp khó khăn hay không là một điều mà tôi không thể biết chắc, nhưng có quá nhiều việc không hay đã xảy ra cho ông gần đây để tôi xem là không có. Và như trong bất kỳ cuộc khủng hoảng chính trị nào, càng lúc càng có nhiều lựa chọn hơn, và cực đoan hơn, được dự tính nếu tình hình xấu đi.
Those who think that Putin is both the most repressive and aggressive Russian leader imaginable should bear in mind that this is far from the case. Lenin, for example, was fearsome. But Stalin was much worse. There may similarly come a time when the world looks at the Putin era as a time of liberality. For if the struggle by Putin to survive, and by his challengers to displace him, becomes more intense, the willingness of all to become more brutal might well increase.	Những ai nghĩ rằng Putin là một nhà lãnh đạo vừa hà khắc nhất và vừa hung hăng nhất của Nga thì nên nhớ rằng trường hợp của ông ta cũng còn khá xa những người khác. ..... Tuơng tự, có thể đến một thời điểm nào đó khi thế giới nhìn vào thời đại Putin là khoảng thời gian dễ thở. Vì nếu cuộc đấu tranh của Putin để tồn tại, và vì các đối thủ của ông để thay thế ông, trở nên mãnh liệt hơn, sự sẵn sàng của tất cả các bên để trở thành tàn bạo hơn cũng có thể vì thế mà nhanh chóng gia tăng.
	translated by Lê Minh Nguyên

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Mưu đồ của Trung Quốc ở biển Đông

ĐỖ THIỆN - THANH DANH

(PL)- Chiếm đóng trái phép các bãi đá ngầm ở những vị trí quan trọng và cải tạo chúng thành đảo nhân tạo, Trung Quốc đang đi những bước đi nguy hiểm ở biển Đông.

27 năm sau khi Trung Quốc (TQ) dùng vũ lực để chiếm Gạc Ma (14-3-1988 – 14-3-2015) - thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam, mưu đồ của chính quyền Bắc Kinh đối với biển Đông ngày càng lộ rõ. Thông tin cho thấy cùng với Gạc Ma, TQ đang tiến hành cải tạo hàng loạt bãi, đá chiếm đóng trái phép khác, biến chúng thành những “công sự nổi”, mà nhiều chuyên gia quốc tế cho rằng đó là bước đi hết sức nguy hiểm trong hành trình thực hiện mưu đồ độc chiếm biển Đông của TQ.

Nhìn lại “bàn cờ lớn” 27 năm qua

Nếu thử nối lần lượt các địa điểm mà TQ hiện đang chiếm đóng trái phép trên quần đảo Trường Sa, dễ dàng thấy TQ đang dàn một thế trận bao vây và chia cắt toàn bộ khu trung tâm của quần đảo, với mỗi đảo nhân tạo sẽ là một điểm chốt để nhanh chóng triển khai lực lượng tiếp ứng khi có “vấn đề” xảy ra.

PGS-TS Alexander Vuving, thuộc Trung tâm Nghiên cứu an ninh châu Á-Thái Bình Dương (Mỹ), nhận định trên trang National Interest rằng TQ đang tăng cường kiểm soát các điểm chiến lược, rồi biến những điểm chiến lược này thành các điểm kiểm soát đủ mạnh để khống chế toàn bộ khu vực.

Theo ông Vuving, nếu đặt trên bản đồ thì Đá Chữ Thập, Vành Khăn, Hoàng Nham và đảo Phú Lâm (thuộc Hoàng Sa) sẽ tạo thành một tứ giác với bán kính 250 hải lý, đủ sức khống chế hoàn toàn biển Đông vốn được cho là “yết hầu của các tuyến đường hàng hải quốc tế”.

Trả lời phỏng vấn của tạp chí Wall Street Journal (Mỹ), ông James Hardy, biên tập viên mảng châu Á-Thái Bình Dương của tuần san quốc phòng IHS Jane’s (Anh), việc xây dựng các đảo nhân tạo của TQ trên biển Đông là “một chiến dịch được lên kế hoạch kỹ lưỡng, có phương pháp cụ thể nhằm tạo nên một chuỗi các pháo đài có cả sức mạnh hải quân lẫn không quân, cắt ngang vùng trung tâm của quần đảo Trường Sa”. Các cơ sở mới này sẽ đóng vai trò như các trạm tiếp nhiên liệu và hậu cần cho hải quân và không quân TQ tuần tra khắp khu vực.

Nhiều chuyên gia, trong đó có bà Mira Rapp-Hooper, Giám đốc Trung tâm Sáng kiến minh bạch châu Á, chuyên gia tại Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế, nhận định những hòn đảo nhân tạo mới có thể hỗ trợ Bắc Kinh trong nhiều trường hợp, bao gồm cả tuyên bố thiết lập vùng nhận dạng phòng không thứ hai ở biển Đông (ADIZ), tạo áp lực lên tất cả nước láng giềng.

Chuỗi căn cứ này, phối hợp cùng căn cứ hiện TQ đang chiếm đóng trái phép tại đảo Phú Lâm (quần đảo Hoàng Sa - thuộc chủ quyền của Việt Nam) sẽ là bàn đạp giúp TQ dễ dàng triển khai quân sự trên biển Đông, hiện thực hóa vùng ADIZ bằng hành động quân sự thực tế chứ không chỉ trên tuyên bố chính trị ngoại giao đơn thuần.

Gạc Ma: Nút thắt “mặt tiền” Trường Sa

Theo một chuyên gia nghiên cứu biển Đông, khi TQ tấn công Việt Nam thực hiện âm mưu thống lĩnh quyền hiện diện ở quần đảo Trường Sa năm 1988, chính quyền Bắc Kinh ưu tiên cho tiêu chí “chất lượng” hơn là “số lượng” - tức chiếm các vị trí trọng điểm thay vì chiếm càng nhiều bãi đá càng tốt. Theo đó, Gạc Ma là một trong sáu bãi đá do Bắc Kinh chiếm giữ có vị trí chiến lược quan trọng nhất trên quần đảo Trường Sa.

Cụ thể, đá Gạc Ma (cùng với đá Su Bi, đá Ga Ven và đá Châu Viên) nằm ở rìa của bốn nhóm đảo khác nhau, tạo nên “bốn mặt tiền” của một vùng biển rộng lớn cùng các tuyến đường biển quan trọng đi vào các nhóm đảo. Đặc biệt, Gạc Ma là nút thắt quyết định của cả cụm đảo Sinh Tồn và cụm đảo phía Bắc (Song Tử); nằm án ngữ trên các tuyến hải trình ra Trường Sa và đi qua khu vực biển Đông, lại khá gần với bờ biển Việt Nam (chỉ khoảng 250 km về phía đông).

Gạc Ma và nhất là đá Châu Viên rất gần với khu vực bãi Tư Chính - Vũng Mây và khu vực các nhà giàn DK 1 của Việt Nam - nơi có những tiềm năng to lớn về dầu khí và tài nguyên khoáng sản. Một khi hoàn thành, những căn cứ này đủ lớn để bố trí các lực lượng tấn công mạnh. Điều này cũng sẽ giúp TQ khắc phục được những điểm yếu trước đây như tham vọng lớn nhưng bố trí lực lượng không phù hợp, cải thiện về căn bản khâu tiếp liệu, vận tải, phối hợp tác chiến không biển... TQ sẽ nâng cao đáng kể khả năng kiểm soát cả trên không, trên biển và dưới mặt nước.

Nhìn một cách tổng thể, nếu Gạc Ma thực sự thành căn cứ quân sự trên biển, chính quyền TQ hoàn toàn dễ dàng “với tay” đến các địa điểm khác trên quần đảo Trường Sa với sự hỗ trợ đắc lực của đường băng vừa mới hoàn thành tại đảo Phú Lâm ở Hoàng Sa cùng một số bãi đá khác đang trong tiến trình được xây dựng, hoàn thành.

Một kịch bản “đẹp” của Bắc Kinh

Quan sát hành động chiếm giữ và xây đảo nhân tạo tại các bãi đá ngầm ở Trường Sa của TQ, vị chuyên gia trên cho rằng việc xây đảo nhân tạo và các tuyên bố chủ quyền bất chấp luật quốc tế là bề nổi. Còn giá trị cốt lõi - phần chìm của “tảng băng” chính là ba yếu tố quan hệ hữu cơ: i) Tính chính danh; ii) Tính can dự - phòng thủ; iii) Yếu tố kinh tế-chính trị trong dài hạn.

Một là, Gạc Ma hay bất kỳ bãi đá nào cũng là cơ sở để Bắc Kinh tuyên bố tính chính danh - tức có quan hệ trực tiếp đối với khoảng 80% diện tích biển Đông. Bãi đá ngầm sẽ trở nên “nguy hiểm” khi bàn tay Bắc Kinh từng bước biến thành đảo nhân tạo với cơ sở, hạ tầng chính trị, quân sự, dân sự được đưa vào hoạt động như một vùng lãnh thổ thực sự của TQ.

Hai là, như chính trò chơi “cờ vây” của người TQ, các bãi đá ngầm một khi thành đảo nhân tạo sẽ “bủa vây” các quốc gia khu vực biển Đông. Cụ thể, đảo nhân tạo càng nhiều sẽ phân cắt khu vực biển Đông, tạo nên thế trận “nội bất xuất, ngoại bất nhập”. Các nước láng giềng sẽ lâm vào tình trạng thiếu “không khí”, thiếu sự hậu thuẫn từ các quốc gia ngoài khu vực, từ đó trở nên yếu ớt và giảm khả năng chống cự. Chiêu bài “chia để trị” vốn được TQ ưa thích, dưới thế trận bủa vây đảo nhân tạo, Bắc Kinh sẽ tăng cường can dự trên diện rộng trên biển Đông.

***

Gạc Ma “nhân tạo” giúp gì về quân sự?

Theo bản báo cáo tháng 12-2014 của Ethan Meick, thuộc Ủy ban Giám sát Kinh tế và An ninh Mỹ-Trung, đa số các máy bay chiến đấu và máy bay hỗ trợ của quân đội TQ có phạm vi hoạt động còn hạn chế đối với phía Nam biển Đông. Khu vực này cách sân bay quân sự gần nhất của TQ là gần 600 hải lý, đồng thời cách đường băng trên đảo Phú Lâm (Hoàng Sa) hơn 400 hải lý. Như vậy, bình thường nếu không quân TQ muốn triển khai hoạt động ở khu vực phía Nam biển Đông, họ buộc phải huy động thêm cả các máy bay tiếp nhiên liệu H-6U.

Khi Gạc Ma trở thành đảo nhân tạo của Bắc Kinh, địa điểm này sẽ: i) Giúp cho việc triển khai không quân của TQ tại khu vực giảm đi rất nhiều khó khăn, tốn kém về hậu cần, nhiên liệu và nhân lực, giảm thời gian triển khai và tăng tần suất hoạt động; ii) Giúp không quân TQ thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ C4ISR (các hoạt động chỉ huy và kiểm soát, liên lạc, máy tính, tình báo, giám sát và trinh sát) trên toàn khu vực biển Đông mà đặc biệt là vùng phía Nam xa xôi.

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Chuyện mắc kẹt

Phần 1: Ít đi để nhiều hơn (đã đăng trên TTCT từ năm ngoái với tên Châu Sa).

Rất nhiều năm trước, bộ phim Hoàng Phi Hồng đưa tên tuổi Từ Khắc và Lý Liên Kiệt lên đỉnh cao nhờ những pha đánh võ hoa mỹ trong với các nhân vật bay lượn rắc rối và quyến rũ trong không gian trong lúc thi triển võ công.

Cách đây vài năm, Từ Khắc và Lý Liên Kiệt trở lại với Long Môn Phi Giáp, đánh võ ít rườm rà hơn mà ra đòn lại hiệu quả hơn, cả trong phim và trong mắt khán giả. Nhân vật của Lý Liên Kiệt liên tục ra đòn vào tay hoặc chân đối thủ chỉ một tích tắc trước khi bọn này xuất chiêu.

Năm nay, nhân vật John Wick trong  bộ phim cùng tên còn tiến xa hơn, không chỉ di chuyển đơn giản trong không gian hẹp để đánh vào chân hoặc tay đối thủ khiến bọn này thậm chí không thể rút súng, John Wick còn sử dụng cách bắn súng trong các phim của Ngô Vũ Sâm, di chuyển khôn khéo để áp sát đối phương rồi gí súng sát vào đầu mà bắn.

Phim là tác phẩm người ta bịa ra để khán giả mua vui mà cũng phải thuận theo xu hướng “đơn giản hơn mà hiệu quả hơn”. Thậm chí, truyện phim của John Wick còn đơn giản đến mức ngớ ngẩn, bộ phim chỉ có đánh và bắn nhau, cốt để thoả mãn tối đa một tiêu chí của người xem: coi đã con mắt.

Năm 2013 được coi là năm cuối cùng và là năm khó khăn nhất của cơn suy thoái. Sau những biến động bi đát, cuối năm mọi người ngậm ngùi rồi hy vọng, một hy vọng hồn hậu: qua những năm suy thoái thế này mới thấy những giá trị cốt lõi, bền vững cần phải quay lại. Năm 2014 và có thể là nhiều năm tới, kinh tế sẽ chỉ đi ngang, hoặc tăng trưởng rất là khiêm tốn. Những năm tháng tới đây sẽ là thời gian để xã hội tự thanh lọc những gì phù phiếm, những ăn xổi ở thì, để trở về với những giá trị bình dị,bền vững. Người ta sẽ chi tiêu ít đi và khôn ngoan hơn. Mua ít đi, dùng nhiều hơn. Dùng ít đi, hiệu quả cao lên.

Giống như khi đứng trước tủ sách gia đình lúc nào như quá tải, vào cái lúc thu nhập cá nhân không còn tươm tất như trước, bạn sẽ nhận ra nhiều cuốn sách phô trương, đắt tiền, nằm ềnh trên giá mấy năm rồi chưa đọc.Còn những cuốn sách đọc rất nhiều lần, hóa ra lại không nhiều và cũng chẳng nằm trên giá để khoe mẽ đôi khi chỉ với chính chủ nhân.

Giống như khi đứng trước tủ quần áo,

Giống như đứng trước tủ đĩa than, tủ giày…

Giống như…

Mấy chục năm bao cấp đóng cửa cố thủ với thế giới bên ngoài đã làm xói mòn niềm tin của con người vào những giá trị nhân văn căn bản. Mấy chục năm tiếp theo mở cửa làm kinh tế cả xã hội cố mà làm lấy được, cắm mặt vào tiền, chạy đua kiếm chác, mặc kệ nền nếp gia đình, đạo đức xã hội cho danh lợi tầm thường mà mạnh như lũ ống cuốn phăng đi hết. Càng kiếm nhiều càng thấy ít. Đánh quả càng xổi càng vui. Hình thức càng  phô trương càng có lợi. Lạm phát học hàm, lạm phát học vị, lạm phát chức danh, rồi đến lúc lạm phát phong tước.

Mọi thứ dường như đã đến đỉnh của nó. Phất lên hết cỡ  thì đến lúc phải xẹp đi. Mục rữa mãi ắt suy tàn. Những năm kinh tế đi ngang sẽ là cơ hội vàng để xã hội tự chữa bệnh cho mình, bớt phù phiếm đi mà thực chất hơn, bớt ăn xổi để bền vững hơn, bớt ở thì để có thêm nhân nghĩa, bớt ác tâm để có chỗ cho thiện tâm, bớt nói dối để thêm lời nói thật.

Nhưng trăm xây không bằng một phá. Với những gì đã phá mất rồi, phải cần rất lâu cái sự chững lại của phát triển kinh tế, để cả xã hội thanh tẩy lại chính mình.

Phần 2: Vài phim về sự “mắc kẹt” (127 hours, Gravity, Blue is the warmest color, Interstellar, Vĩnh Viễn)

Phim 127 hours (năm 2010) của Danny Boyle. Gần như từ đầu đến cuối, câu chuyện (bằng hình ảnh) chỉ diễn ra với một nhân vật. Và nhân vật này (bị tai nạn) mắc kẹt trong một khe đá rất là hẹp trong xa mạc. Cả một bộ phim mà gần như chỉ có một nhân vật và một không gian bé tí. Ấn tượng nhất của bộ phim này là âm thanh. Phải nhấn mạnh rất ấn tượng. Ấn tượng nhì là cậu nhân vật dùng một con dao rất tồi, cậu ấy chửi đại khái là mẹ cái đồ Tàu. Phụ đề tiếng Việt bỏ câu này.

Phim Gravity (2013) của đạo diễn không nhớ tên. Gần như từ đầu đến cuối, nhân vật nữ chính bị mắc kẹt trong vũ trụ bao la. Khác phim 127 hours, Gravity có thêm một nhân vật phụ rất đẹp giai. Ấn tượng nhất của phim này là diễn viên chính hơi già mà người ngon vãi.

Phim Blue is the warmest color (2013) của đạo diễn tên rất khó nhớ. Suốt gần 3 tiếng đồng hồ tay đạo diễn này cho khán giả mắc kẹt vào các khuôn mặt trên màn hình. Từ đầu đến cuối, trừ các đoạn làm tình mà bố cục và chuyển động đẹp dã man, thì khán giả hầu như chỉ được xem mặt các nhân vật. Thưởng thức diễn cảm trên các khuôn mặt, nghe thoại, và vài trường đoạn rên rỉ la hét. Thế mới biết bọn tây nó diễn tài thế nào. Có một đoạn nhân vật chính nhảy múa với đám trẻ con. Đám trẻ con khuôn mặt tươi tắn, nhân vật chính khuôn mặt diễn cảm có vẻ như cuộc sống này chả còn gì đáng để sống. Thoại của phim khá thú vị. Có đoạn thoại nói về cực khoái của phụ nữ mạnh hơn về cường độ so với đàn ông nên phụ nữ khó diễn tả thế giới thực hơn đàn ông. Về nhạc phim, phim này gần như không có nhạc.

Phim Interstellar (2014) của Nolan. Khác hẳn các phim trên, Interstellar nhét tình huống vào một sự mặc kẹt quái dị: mặc kẹt giữa hai thế giới có khung thời gian khác nhau. Một bêncó  thời gian bình  thường (như thế giới của chúng ta), một bên thời gian bị lực hấp dẫn làm chậm lại. Một bên ở trên giời, có lúc, 1 giờ trôi qua là thì ở hạ giới 7 năm qua mất. Nhân vật chính chiến đấu để thoát khỏi sự mắc kẹt thời gian này nhưng về cơ bản là bó tay. Mấu chốt cuối cùng, khi bị kẹt ở không gian 5 chiều (xạo ke, lẽ ra chết ở hố đen rồi), họ liên lạc được với nhau nhờ trọng lực xuyên qua các chiều không thời gian vô cùng khác biệt.

Phim Interstellar của Nolan trông thế thôi, chỉ được cái là tỏ ra nguy hiểm, về đẳng cấp kém phim Inception (cũng của Nolan). Inception nói về một trải nghiệm mà khán giả nào cũng đã từng trải qua: giấc mơ. Còn Interstellar nói về những cái hầu hết nhân loại chưa từng có trải nghiệm (chắc có ai đó có mà họ chưa nói ra hehehe). Ngay cả với Inception, bộ phim cũng kể về những nhân vật bị mắc kẹt trong những giấc mơ của mình.

Nhưng tại sao Nolan làm được những phim phức tạp và rối rắm như thế. Câu trả lời có thể là khán giả Mỹ xứng đáng với những bộ phim như vậy.

Phim Vĩnh Viễn.

Một thanh niên vì hoàn cảnh gia đình mà phải đi làm kiếm tiền. Anh chọn con đường xuất khẩu lao động qua Châu Âu. Ở Châu Âu làm nhiều nghề, thấy khó thành công, anh bèn chọn nghề làm cách mạng. Thấy ở quê chưa có món này, anh đánh hàng về quê.

Quả nhiên việc thành.

Cách mạng đang tốt lên ở quê, tuy chưa thành tựu lắm, thì anh qua đời. Các đồng sự của anh lo cho anh mồ yên mả đẹp. Bằng đá, rất to và chắc chắn.

Từ đó mắc kẹt mãi mãi.

5 Xu
Phần nhận xét hiển thị trên trang

Chả hóa ra ní nuận sẹo gỗ mũi bò, thò bên nào cũng được hay sao hở các nhà ní L.?

phot_phet vào lúc 18:30

Giới thiệu bài viết của đồng chí Đỗ Trí Vương mặt chầu l. kính mến, được bê về bên Trại Súc Vật của lãnh tụ Bín bần nông. Như thường lệ, tít tôi lại rút trong quần ra:))

"Chặt cây" và "6.700" là hai từ khóa nóng nhất gần đây. Quan chức Nguyễn Thế Thảo, chủ tịch thành phố Hanoi, sau nhiều ngày cố thủ trước bão tố tạo ra bởi màn song kiếm hợp bích giữa truyền thông và nhân dân, đã xuất hiện trên Vnexpress để giải trình về những vấn đề trong công tác diễn dịch nội dung chính sách.

Điều Thảo trình bày không khác gì với nội dung đề án, vốn đã lan truyền viral trên mạng nhiều ngày qua: Hanoi chặt 6.700 cây cũ (sâu mọt, có nguy cơ gãy đổ, đặc tính sinh học không phù hợp) để thay bằng ngần ấy cây mới (tức là "replace with" chứ không phải "delete").

Song không hiểu vì sao, nhân dân (nhandan) chỉ đọc và hiểu được nhõn đoạn "chặt 6.700 cây" (delete), từ đó bùng phát cơn lên đồng (hysteria) tập thể. Tất cả chỉ có thế. Nay, toàn bộ dự án đã rơi vào trạng thái chờ (hiatus), chưa biết khi nào sẽ resume lại. Tất cả chỉ vì nhandan kêu gào.

Một truyền thống xấu xa.

Chúng ta đã mất vỉa hè đá xanh hồ Gươm...

Chúng ta hẳn chưa quên dự án lát đá xanh vỉa hè hồ Gươm, cũng do chính quyền Hanoi đề xuất vào năm 2010. Một dự án tưởng chừng như sẽ được mọi tầng lớp nhandan ủng hộ, được triển khai trong TP-HCM từ rất lâu, đã bị khai tử một cách tức tưởi khi đã thực hiện được 1/3. Tất cả chỉ vì nhandan kêu gào.

Ai từng dạo bộ trên vỉa hè quanh hồ Gươm ắt biết những hòn gạch nung có tuổi thọ 15 năm tệ hại đến thế nào trong việc ngăn không cho những tia nước bẩn tù đọng bắn tóe loe lên giày lên quần của họ. Hồ Gươm không phải nơi đầu tiên được đề xuất sử dụng loại đá xanh có tuổi thọ cả trăm năm, vì những tuyến phố khác của Hanoi như Lê Thái Tổ, Đinh Tiên Hoàng đã sử dụng vật liệu này từ lâu.

Nay, năm năm đã trôi qua, sau hai kỳ World Cup, một kỳ Euro, một trận động đất kinh hoàng ở Nhật, một cuộc chiến đại diện giữa Ukraine-Nga, hai máy bay Malaysia lâm nạn và 300 triệu dân (nhiều hơn tổng số dân Nga, Pháp và Đức cộng lại) toàn cầu được sinh ra từ năm 2010 (6,9 tỉ) đến nay (7,2 tỉ)... vỉa hè hồ Gươm vẫn trong tình trạng sống dở chết dở. Tất cả chỉ vì nhandan kêu gào.

... cũng như đã mất Shinkansen...

Chúng ta hẳn cũng chưa quên dự án đường sắt siêu tốc (shinkansen) Bắc-Nam năm nào, nay cũng bị hoãn vô thời hạn, chỉ vì nhandan không chịu. Với vận tốc ngang, thậm chí nhỉnh hơn máy bay, viễn cảnh một trí thức cổ cồn trắng sáng thức dậy ở ngoại ô Hanoi lúc 6h sáng để đi làm tại Saigon lúc 8h30 là hoàn toàn trong tầm tay. Dân sẽ được dãn bớt khỏi các thành phố lớn, giá nhà đất sẽ giảm, khu vực ngoại ô sẽ phát triển hơn... Nhưng tất cả đã tan theo làn khói. Tất cả chỉ vì nhandan kêu gào.

... và điện hạt nhân - thứ Việt Nam đang rất cần trong bối cảnh chúng ta liên tục thiếu hụt điện năng, vốn gây ảnh hưởng xấu đến chất lượng cuộc sống nhandan và hoạt động sản xuất & phát triển kinh tế.

Qua những minh họa sinh động vừa nêu, ta có thể thấy, ý niệm "nhandan" ở Việt Nam, mang tiếng là danh từ chung, song tai ngược thay, lại là một thực thể đoàn kết, sinh động, cuồn cuộn, mạnh mẽ, hung hãn và hoàn toàn không có năng lực tư duy, khi thực thế này luôn phản đối bất cứ nỗ lực tích cực nào từ phía chính quyền trong việc cải tạo điều kiện cơ sở hạ tầng và môi trường sống quốc gia, chỉ vì "đứa bên cạnh gào, nên tôi gào theo".

Nhận kiến sai lệch.

Vương rất thông cảm với tiếng thét tuyệt vọng, mà qua ngòi bút của kền kền đã trở thành nội dung bị đàm tiếu một cách bất công suốt mấy ngày qua, của quan chức Phan Đăng Long - Phó ban tuyên giáo thành ủy, khi Long buộc phải lột trần một thực tế mà nhandan không bao giờ chấp nhận: quyết định và ý chí của nhà cầm quyền không cần phải hỏi ý kiến nhandan.

Rõ rồi, tự cổ chí kim, cách nhanh nhất để mọi chính quyền (và sau lưng là chế độ) tự bắn vào chân mình, là hỏi ý dân trước khi làm anything. Dân bầu chính quyền để chính quyền thay dân làm những việc dân không biết làm (thế mới là dân), thế cái gì cũng hỏi dân thì thành ra loạn à? Dân biết cái quái gì mà phải hỏi dân? Ở đời, có những điều cần được hiểu ngầm thay vì bắt nhau phải nói toẹt ra, vì sẽ mất hay và mất lòng. Rất tiếc, nhandan Việt Nam không hiểu được quy tắc tế nhị căn bản này. 

Vậy nên, thay mặt những người Việt Nam yêu nước chân chính, Vương mong Thảo hãy kiên định và củng cố đến cùng quyết tâm chính trị của mình. Thảo hãy học tập những đồng nghiệp trong nam ở khoản không thông báo tuyên ngôn gì cả, mà chỉ lẳng lặng làm và làm, để đến ngày hôm nay, trong nam đã có biết bao thay đổi như tòa nhà Tax được đập tan, dự án Boxit đã được đưa vào hoạt động để tạo ra biết bao công ăn việc làm, toàn bộ các tuyến đường trung tâm của Saigon đều được lát đá xanh, và sắp tới đây là cú ra mắt hoành tráng của sân bay Long Thành. Nghe chửi vỗ mặt, nhưng vẫn kiên định với những gì có lợi cho dân cho nước, đó là bản lĩnh của bậc lãnh đạo vậy.

Chống đối mù quáng không phải là yêu nước.

Với toàn bộ nhandan Việt Nam, Vương mong các bạn hiểu một điều rằng: trong bối cảnh nước ta hiện đại, mọi thông báo foreplay của chính quyền cần được hiểu như một cử chỉ lịch thiệp không hơn không kém, và do đó cần được đánh giá cao bằng cách ưng thuận và ủng hộ 100% thay vì chống đối đến cùng, vì như vừa trình bày, nếu ngay từ đầu chính quyền cứ âm thầm lặng lẽ làm, thì nhandan đã chẳng biết gì mà kêu, có phỏng? Đừng lôi Mỹ với Nhật với Tây ra để so sánh, nước họ đã quy hoạch đô thị và tích lũy tư bản xong xuôi từ lâu, trong khi nước ta vẫn còn chập chững những bước lẫm chẫm non nớt đầu tiên trên con đường thoát nghèo để làm giàu. Chúng ta, những thanh niên của thời đại Hồ Chí Minh, cần quán triệt tư tưởng này, để đưa đất nước sánh vai với các liệt cường năm châu, đúng như mong muốn của Bác.

Đất nước sẽ sống và thăng hoa nhờ những con đường 20 làn xe, tàu điện ngầm đì đùng dưới lòng đất, tháp truyền hình cao nhất khu vực (để đóng vai niềm tự hào thị dân và thắng cảnh du lịch), đường sắt siêu tốc Bắc - Nam và sân bay đẹp nhất nhì châu Á... chứ không phải nhờ những chống đối mù quáng "thọc gậy bánh xe" rất phản động của thực thể mang tên nhandan. Đó là đạo lý trời đất vậy.

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Cũng gần giống vụ giàn klhoan 981, vụ CXHN làm người ta tạm quên đi sự chú tâm đến tành hành ngoài Trường Sa. Đây là sự vô tình hay có mối liên hệ nào khác, các pác trí tọe xiêu việt có biết gì thêm cho pà con tỏ tường?

Chặt 6.700 cây xanh: Anh em GS Nguyễn Lân Dũng "đá nhau"

H.MINH (tổng hợp) 

(ĐSPL) - Trong khi GS Nguyễn Lân Dũng bày tỏ sự khó hiểu, đau xót khi thấy hàng loạt cây xanh liên quan đến dự án thay thế 6.700 cây xanh ở Hà Nội bị đốn hạ thì em trai ông - GS Nguyễn Lân Hùng lại khẳng định: "tôi tin Hà Nội làm đúng".

“Nội chiến” trong gia đình Nguyễn Lân

Trao đổi quan điểm về vấn đề này trên VTV, ông Nguyễn Lân Dũng, Chủ tịch Hội các ngành Sinh học Việt Nam cho rằng chuyện chặt hơn 6000 cây xanh ở Hà Nội không phải chuyện của Sở xây dựng, thậm chí không phải chuyện của UBND mà phải lấy ý kiến của quốc hội, của nhân dân cả nước bởi Hà Nội là Thủ đô, là trái tim của cả nước.

“Trong chuyện này, UBND Hà Nội hỏi sở xây dựng là không đúng mà phải hỏi Quốc hội, không thể để nhân dân bức xúc trước những chuyện lớn của đất nước như vậy”, ông Dũng nói.

Nói về cây vàng tâm - loại cây sẽ thay thế 6.700 cây xanh ở Hà Nội, ông Dũng cho biết, đây là cây rất quý,  gỗ vàng tâm thường được làm tiểu, quan tài. Tuy nhiên, đây là loại cây phát triển chậm nên việc Hà Nội định dùng để trồng lấy bóng mát là vô lý.

“Hơn nữa cây vàng tâm là loại gỗ quý, chúng ta có có bài học từ cây gỗ xưa, vậy chẳng nhẽ trồng vàng tâm xong chúng ta cũng phải quấn tôn xung quanh để chống chặt trộm. Những loại cây gỗ quý như thế chúng ta trồng ở các khu nông nghiệp chứ sao lại trồng ờ Hà Nội, Hà Nội cần cây mọc nhanh lấy bóng mát chứ không cần cây gỗ quý làm gì. Tôi thấy rất lạ không hiểu vì sao lại có quyết định kỳ lạ như vậy”,  ông Dũng chỉ những vô lý trong việc dùng cây vàng tâm dể thay thế hơn 6000 cây xanh, trong đó có nhiều cây cổ thụ ở Hà Nội.

Ông Dũng cũng cho biết, mấy ngày hôm nay ông nhận được hàng chục điên thoại bày tỏ bức xúc và đề nghị ông lên tiếng về vấn đề này.

“Chặt hàng loạt cây ở đường Nguyễn Trãi, người dân đã tiếc rồi, giờ chặt hàng nghìn cây ở Nguyễn Chí Thanh người ta xót xa, bức xúc lắm. Có người còn đặt nghi vấn có hay không việc lợi ích nhóm ở đây? Tôi thì nghĩ là không có những người đã thắc mắc đến mức ấy. Tôi nghĩ những chuyện ở thành phố Hà Nội khác với ở các thành phố khác vì Hà Nội là Thủ đô, là trái tim của cả nước “, ông Dũng nói.

Trước việc Hà Nội đưa ra một trong những lý do thay thế hơn 600 cây xanh là nhiều cây cong nghiêng, không đều như cây phượng, cây xà cừ … làm ảnh hưởng đến mỹ quan đô thị, an toàn giao thông, GS Nguyễn Lân Dũng nói: “làm gì có chuyện đó, có cây đổ là do mình không sửa thì, mình có thể cắt gọt đi. Đúng là cây xà cừ rễ nó nông dễ bật nhưng không phải bật cả phố mà chỉ bật 1-2 cây, bật cây nào ta trồng xen vào cây đó chứ không phải bật 1-2 cây mà chặt cả phố”.

Liên hệ với việc quy hoạch thành phố ở Mỹ, ông Dũng cho biết, ở đó, không chỉ quy định về kiến trúc nhà ở mà còn quy định cả việc trồng cây trong vườn. Ở Việt Nam, việc trồng cây trong đất nhà ông thì tùy nhưng ở phố thì không  tùy được , phải hỏi ý kiến các chuyên gia, người dân.

Chúng ta có đủ các chuyên gia để nghiên cứu, tư vấn ở Hà Nội nên trồng cây gì, thậm chí ở phố nào nên trồng cây gì thì phù hợp vậy tại sao thành phố không hỏi. Chứng kiến cảnh hàng loạt cây bị chặt, tôi rất đau xót. Hà Nội coi thường các nhà khoa học vì chúng ta tập trung các nhà khoa học lớn ở thủ đô nhưng những chuyện thế này không bao giờ chúng tôi được hỏi”, GS Nguyễn Lân Dũng chia sẻ.

Trong khi đó, cùng trao đổi về vấn đề này (dự án thay thế 6.700 cây xanh ở Hà Nội) trên An ninh Thủ đô, GS Nguyễn Lân Hùng, Tổng thư ký Hội Các ngành Sinh học Việt Nam lại có những quan điểm hoàn toàn đối lập với anh trai mình – GS Nguyễn Lân Dũng. Ông khẳng định: “Tôi tin Hà Nội làm đúng”.

“Tôi tin, Hà Nội làm đúng, chủ trương là đúng. Nhưng có vẻ cách làm của các cấp, Sở ngành chưa thấu đáo - như Chủ tịch UBND TP Nguyễn Thế Thảo đã nói. Việc tuyên truyền tới người dân chưa tới, nên gây hiểu nhầm và thiếu thông tin”, ông Hùng nói.

Theo GS Nguyễn Lân Hùng, Hà Nội không nên trồng các loại cây như: xà cừ, keo tai tượng, cây bàng…  làm cây đô thị vì không đảm bảo an toàn. Xà cừ là loại cây rễ rất nông, phát triển nhanh, dễ đổ còn cây bàng về mùa đông rụng lá, nhìn rất xấu. Cây keo tai tượng được trồng trên phố Nguyễn Chí Thanh thì rất giòn và dễ gãy, là loại cây lâm nghiệp, trồng lấy gỗ, không nên trồng ở đô thị.

“Hà Nội với đặc thù là Thủ đô của cả nước, vì vậy không những quan trọng với người dân trong nước mà còn với cả bạn bè quốc tế. Do đó, việc trồng cây gì cũng phải hết sức thận trọng và lựa chọn loại cây phù hợp, cần tránh những loại cây không an toàn như xà cừ dễ bật gốc, lim xẹt dễ gãy cành… Đặc biệt, mỗi con đường, tuyến phố nên trồng từng loại cây khác nhau, có ý nghĩa riêng như đường Bắc Sơn trồng hàng cây hoa ban, đường Hùng Vương, Trần Phú trồng cây chò chỉ…”, ông Hùng nói thêm.

Người phát ngôn nói chênh với chỉ đạo của chủ tịch?

Như tin tức đã đưa, mới đây, ông Trần Đăng Tuấn đã có tâm thư gửi đến Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội bày tỏ quan điểm, suy nghĩ liên quan đến dự án thay thế 6.700 cây xanh ở Hà Nội với tư cách là một người dân. Sau khi bức thư của ông Tuấn được đăng tải trên một số trang mạng và được báo chí quan tâm. Trong cuộc trao đổi bên lề cuộc giao ban báo chí Thành ủy chiều 17/3, Phó Ban Tuyên giáo Thành ủy Phan Đăng Long đã nhiệt tình “trả lời hộ” Chủ tịch thành phố Nguyễn Thế Thảo những vấn đề ông Tuấn nêu trong bức thư được phóng viên các báo đưa ra.

Theo đó, trong cuộc trao đổi này, ông Long cho biết, tất cả những cây xanh thay thế không phải sâu mọt hết tất cả, nhưng Hà Nội có 3 chủ trương: một là thay thế các tuyến cây, có thể cây không phải sâu mọt mà không đúng chủng loại, cây người ta nói không nên trồng ở đô thị.

Cũng theo ông Long, dự án này không phải tiền ngân sách. Chặt cây ở đường Nguyễn Chí Thanh bằng hình thức xã hội hóa. Doanh nghiệp bỏ tiền ra sẽ quyết định làm việc gì, phù hợp mục đích.

Đặc biệt, ông Long cho rằng, không phải việc gì cũng phải hỏi ý kiến người dân và theo ông việc hcawtj cây không cần phải hỏi.

“Cái gì cũng phải hỏi ý kiến hay sao? Bây giờ chỉ có chuyện trồng cây mà phải hỏi ý kiến dân! Tôi hỏi thế đất nước bây giờ động đến cái gì đi hỏi dân thì bầu ra chính quyền làm gì...Không phải hỏi gì cả, đấy là trách nhiệm của cơ quan quản lý, của chính quyền. Một cái cây chặt đi cũng phải hỏi dân trong khi còn rất nhiều việc khác”, Vietnamnet ghi lời ông Phan Đăng Long.

Phát ngôn này của ông Phan Long đã nhận nhiều phản ứng trái chiều.

Hai ngày sau phát ngôn gây sốc của Phó Ban Tuyên giáo Thành ủy Phan Đăng Long, 19/3, Chủ tịch UBND TP.Hà Nội Nguyễn Thế Thảo đã chính thức có thư trả lời ông Trần Đăng Tuấn.

Trong thư, Chủ tịch UBND TP Hà Nội cho biết, ngay sau khi đọc thư ngỏ của ông Trần Đăng Tuấn cùng các thông tin phản ánh trên báo chí, ông đã yêu cầu Giám đốc Sở Xây dựng rà soát việc cải tạo, thay thế một số cây xanh trên địa bàn thành phố đảm bảo theo đúng quy hoạch và yêu cầu quản lý, phát triển đô thị; khi thực hiện phải phối hợp chặt chẽ với chính quyền các địa phương, các cơ quan báo chí, thông tin công khai, đầy đủ, tạo đồng thuận của nhân dân. Đồng thời, yêu cầu người phát ngôn của UBND TP thông tin trên các báo, đài về việc cải tạo, thay thế một số cây xanh trên địa bàn thành phố.

“Với trách nhiệm Chủ tịch UBND TP, tôi luôn lắng nghe và tiếp thu những ý kiến đóng góp của các chuyên gia, nhà khoa học, nhân sĩ, trí thức và mọi người dân, từ đó chỉ đạo, điều hành vì mục tiêu chung xây dựng và phát triển thủ đô...”

Tại phiên họp thường kỳ của lãnh đạo TP. Hà Nội sáng 19/3, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Nguyễn Thế Thảo cũng đã trực tiếp phê bình các đơn vị triển khai công tác chặt hạ, di chuyển, thay thế cây xanh trên địa bàn TP, vì công tác thông tin, tuyên truyền chưa đáp ứng được yêu cầu. Ông Thảo khẳng định: Không có chuyện thay thế hàng loạt cây xanh và không có lợi ích nhóm, lợi ích cá nhân trong việc chặt cây.

Cũng trong chiều ngày 19/3, trên một số tuyến phố Lý Nam Đế, Trịnh Hoài Đức… xuất hiện những tấm biển trưng cầu ý kiến người dân về những cây dự kiến sẽ được cắt tỉa cành phòng gãy đổ mùa mưa bão hoặc do bị khô, mục.

Trao đổi trên VnExpress, Ông Nguyễn Xuân Hưng, Phó tổng Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Công viên cây xanh Hà Nội, cho biết, những cây sẽ chặt tỉa, đốn hạ, thay thế mà Công ty đang làm (và đang lấy ý kiến) không liên quan gì đến dự án thay thế 6.700 cây.

Tuy nhiên, nhiều người cho rằng việc làm này cũng xuất phát từ chỉ đạo của Chủ tịch UBND thành phố. Và nếu vậy, việc giải đáp thắc mắc của người dân về dự án chặt, thay thế 6.700 cây xanh trên các tuyến phố ở Hà Nội của người phát ngôn và chỉ đạo của chủ tịch UBND thành phố Hà Nội phần nào còn bất nhất?

Phần nhận xét hiển thị trên trang

(Tin Nóng) Trang tin Medium vừa công bố những hình ảnh vệ tinh có độ phân giải cao chụp trong tháng 2 và 3.2015 về các đảo nhân tạo Trung Quốc ồ ạt xây tại các bãi đá chiếm của Việt Nam ở quần đảo Trường Sa, và nhận định rằng đây chính là các căn cứ quân sự để khống chế Biển Đông.

Đá Chữ Thập, ảnh vệ tinh DigitalGlobe ngày 14.2.2015

Trong bài báo ngày 16.3.2015, từ các ảnh vệ tinh mới nhất của DigitalGlobe và Airbus Defense and Space, Mediumcho hay Trung Quốc đang cải tạo đất và xây đảo nhân tạo để biến những nơi này thành các cơ sở quân sự, nằm trong chiến lược củng cố yêu sách chủ quyền Biển Đông. Các căn cứ này có khả năng sẽ khắc phục các hạn chế đối với hoạt động của quân đội Trung Quốc so với quân đội các nước trong khu vực, và để hỗ trợ việc giám sát và thực thi việc giao thông hàng không trong trường hợp Trung Quốc áp đặt vùng nhận dạng phòng không trên Biển Đông.

Đá Chữ Thập, nằm cách Trung Quốc hơn 1.000 km, nay đang dần hình thành một căn cứ hải và không quân hỗn hợp lớn hơn bất cứ đảo nào ở Trường Sa. Cảng đang xây đủ sức cho các tàu hải quân cỡ lớn của Trung Quốc ghé vào, còn đường băng dài 3,3 km đủ cho các máy bay chiến đấu và hỗ trợ của nước này cất và hạ cánh. Căn cứ này sẽ giúp máy bay và tàu của Hải quân Trung Quốc rút ngắn thời gian đến eo biển Malacca trong trường hợp phong toả eo biển chiến lược này.

Cảng mới xây tại Đá Chữ Thập (bây giờ là một hòn đảo nhân tạo) có thể tiếp cận nhanh đến các vùng nước sâu (sâu đến 2.000 mét chỉ cách bờ vài km), tốt hơn cho tàu ngầm so với vùng nước nông xung quanh căn cứ của hải quân Trung Quốc tại đảo Hải Nam.

Các vùng nước sâu gần với 8 bãi đá mà Trung Quốc đang xây đảo nhân tạo này cũng là vùng nước hoạt động hữu hiệu cho tàu ngầm của hải quân các nước khác (như Mỹ, Việt Nam, Singapore, Nhật Bản). Hải quân Trung Quốc dự kiến có thể sẽ sử dụng các căn cứ mới ở đây để triển khai các thiết bị dò âm thanh dưới đáy biển cũng như để hỗ trợ các biện pháp giám sát hàng hải, hàng không và chống tàu ngầm.

Đá Chữ Thập, ảnh vệ tinh DigitalGlobe ngày 14.2.2015

Các cơ sở đang xây ở Đá Gạc Ma bao gồm tháp radar, ụ súng và toà nhà cao tầng có diện tích tầng dưới hơn 530 m2. Không có dấu hiệu cho thấy đây là đài hướng dẫn không lưu như nhiều ý kiến trước đây  Tại Đá Vành Khăn, một tàu cuốc hút và phun cát tạo ra một bãi bồi mới trên rìa phía Nam, và một bãi khác chưa được ghi nhận trước đây  đang được tiến hành trên vành phía tây của Đá Vành Khăn      Các công trình khác cũng đang được xây rầm rộ ở Đá Tư Nghĩa, Đá Ga Ven, Đá Châu Viên, gồm các toà nhà cao tầng, tháp radar, ụ súng. Các bức tường ngăn sóng và cầu cảng đã gần như hoàn tất. Các tòa nhà xây dựng tại Đá Tư Nghĩa và Ga Ven là gần như giống hệt nhau, và tương tự như ở Đá Gạc Ma  Việc hút cát xây đảo đang tiến hành ở 2 nơi tại phía tây nam Đá Su Bi với 4 tàu hút cát cùng hơn 12 tàu xây dựng khác  Mũi phía bắc của Đá Én Đất cho thấy nơi đây có bãi bồi mới được xây và có khả năng tàu cuốc hút cát gần đó

Anh Sơn

Phần nhận xét hiển thị trên trang