Sử học và dịch bệnh

vtn

Thạc sĩ Vũ Đức Liêm -- giảng viên khoa Lịch sử, ĐH Sư phạm Hà Nội, nghiên cứu Lịch sử tại ĐH Hamburg. – đang là tác giả nhiều nghiên cứu đột phá về lịch sử cận đại VN và khu vực.
Các bài viết của ông thường triển khai theo lối nhìn và cách viết của sử học hiện đại phương Tây nên rất hấp dẫn và theo tôi hiểu là có đóng góp cho sử học -- với ý nghĩa là tìm cách viết lại thứ sử quan phương khô cứng và lạị nhiều phần giả dối đang được dạy ở nhà trường hiện nay-- đồng thời làm cho người ta thêm yêu môn khoa học đang bị coi là nhàm chán này.
Ông vừa tham gia vào hoạt động chống dịch bệnh hôm nay bằng chính cái phần chuyên môn sâu sắc của mình.
Bài viết trên tạp chí Tia sáng “Bệnh dịch và số phận của con người xã hội” công bố vào ngày 22/02/2020, có ở đường link
https://tiasang.com.vn/…/Benh-dich-va-so-phan-cua-con-nguoi…
Mở đầu ông nói tới một chi tiết mà theo tôi nhớ thì … chưa một nhà nghiên cứu văn học nào biết.
"Mùa thu năm 1820, tham tri Lễ bộ Nguyễn Du đang chuẩn bị cuộc hành trình sang Bắc Kinh. Vị quan chức được nhà vua mới lên ngôi Minh Mệnh cử đi sứ trong một nhiệm vụ đặc biệt: báo tang vua cha Gia Long và xin cầu phong. Không may là một trận dịch tả đã tràn qua Việt Nam vào thời điểm đó, và nhà thi hào cùng với hàng trăm nghìn người Việt khác đã bỏ mạng."
Rồi đúng với tư cách nhà sử học ông tóm tắt tình hình bằng cách đưa ra những con số
"Trận dịch này bắt đầu từ năm 1816, quét qua Ấn Độ từ 1820 và bắt đầu vào Việt Nam trong cùng năm, lan từ Hà Tiên lên Bắc thành. Sử nhà Nguyễn thống kê: số hộ khẩu chết tất cả là 206.835 người, không kể số nam phụ lão ấu ở ngoài hộ tịch. Nhà nước bỏ ra 730.000 quan tiền để cứu chẩn, mai táng.
Với quy mô dân số Việt Nam dưới 10 triệu người vào đầu thế kỷ XIX, hơn 4% dân số đã bị thiệt mạng. Nếu một trận dịch với tỉ lệ tương tự vào năm 2020, 4 triệu người Việt Nam sẽ bị đe dọa tính mạng."
Trong phần kết luận, Vũ Đức Liêm nói rõ: chuyện dịch bệnh ở xã hội nào cũng vậy, đều có liên quan tới “mô hình thể chế hay khả năng thích ứng của các hệ thống chính trị.” .
Nghiã là giông như mọi hiện tượng xảy ra trong quá khứ, nó luôn luôn có ý nghĩa thời sự.
…Dịch bệnh không chỉ làm thay đổi thể chất mà còn tinh thần của xã hội.
…nếu có bài học gì từ quá khứ các trận dịch và số phận đau thương của con người thì đó chính là khả năng kiểm soát dịch bệnh và ổn định tình hình của người quản trị xã hội. 

----
Ngày 29/02/2020, người ta đọc được trên tờ Tuổi trẻ một bài viết có tính cách phổ thông - bài “Gần 70 trận dịch bệnh ở Việt Nam thế kỷ 19, thi hào Nguyễn Du qua đời vì dịch” tác giả là Phạm Hoàng Quân - một nhà sử học xuất sắc khác .
https://tuoitre.vn/gan-70-tran-dich-benh-o-viet-nam-the-ky-…
Nhưng Phạm Hồng Quân không dừng lại ở những bài báo phổ cập .
Phát triển trên cơ sở bài “ Lược đàm về dịch bệnh ở nước ta trong thế kỷ 19 ” đã đăng trên Tuổi Trẻ Cuối Tuần, 1-3-2020, ít ngày sau ông lại hoàn thành công trình nghiên cứu“ Lược khảo về dịch bệnh ở Việt Nam hồi thế kỷ 19 qua ghi chép trong Đại Nam thực lục” và đưa đầu tiên trên Diễn Đàn.
Bài viết rất uyên bác này tổng cộng tới hơn 15 ngàn chữ có kèm thêm cả những bảng minh họa và bản chụp lại trang chữ Hán lấy từ các tài liệu gốc.
https://www.diendan.org/…/luoc-khao-ve-dich-benh-o-viet-nam…
----
Đại Nam thực lục là bộ biên niên sử Việt Nam viết về triều đại các chúa Nguyễn và các vua nhà Nguyễn.
Đây là một trong hai bộ sử quan trọng nhất được thực hiện trong thời nhà Nguyễn, bộ kia là Việt Sử Thông Giám Cương Mục.
Nếu bộ sử thứ hai bao quát về lịch sử Việt Nam từ khởi thủy trở đi thì bộ thứ nhất tức Đại Nam thực lục viết riêng về triều nhà Nguyễn.
Ta có thể thấy ở đây lối viết sử tiêu biểu của người Việt trong các thể kỷ trước tức là thiên về biên niên và ghi chép rất tỉ mỉ.
Lắm lúc tôi tần mẩn tự hỏi nếu bây giờ có ai hỏi về tình hình dịch bệnh ở xã hội ta suốt 75 năm qua - tức là từ 1945 đến nay như thế nào -- thì chỉ có cách bó tay vì chả có sách vở nào ghi chép cả.
Mà chả cứ dịch bệnh , cái gì liên quan đến đời thường đều bị các nhà sử học thời ta coi nhẹ.
Các nhà viết sử quan phương này chỉ thích nói về những chiến công những thành tích với những lời lẽ hoa mỹ kiểu nước đường và lối nghĩ ấy lây lan ra cả xã hội.
Có thể nói về mặt quan niệm sử học, lối viết sử này thua xa các thế hệ trước từ thời các triều Trần, Lê.
Tới thế kỷ 19, trong hoàn cảnh một đất nước trưởng thành và thống nhất, các vua nhà Nguyễn đã có ý thức chỉ đạo các sử quan ghi chép tương đối chính xác về các hiện tượng trong triều chính cũng như ngoài dân chúng đang xảy ra - nó chứng tỏ cái tự ý thức của xã hội hồi ấy tốt hơn chúng ta ngày nay rất nhiều.
Vào khoảng những năm 60 của thế kỷ 20, nhà văn Nguyễn Tuân có lần ngồi khảo lại cuốn Tắt Đèn đã giở lại những trangĐại Nam thực lục có ghi chép về tình hình thuế được thực thi trong xã hội Việt mãi tới khi người Pháp đã cai trị, đặc biệt là thuế thân và các loại thuế nông nghiệp, từ đó đã có sự khẳng định độc đáo và tốt đẹp dành cho những trang tiểu thuyết của Ngô Tất Tố. ( Tôi hiện còn giữ được những trang viết về thuế trong một cuốn trong bộ sách Đại nam thực lục hơn 30 tập khổ 13.19 ở đó Nguyễn Tuân sành đọc sử đã khuyên đỏ bên lề những trang sử cũ có ghi những con số mà ông cho rằng thuyết phục hơn mọi lời bình tán khác).
Nhờ dựa vào Đại Nam thực lục nên về mặt tư liệu bài khảo vè dịch của Phạm Hoàng Quân nhắc ở trên là một văn bản hết sức hàm xúc như rất hiếm thấy trong các công trình sử học viết bằng tiêng Việt hiện thời.
Sau phần Phân loại sơ bộ và lược tả là các phần Việc mô tả bệnh chứng, xác định tên dịch bệnh rồi đến Sự ứng phó dịch bệnh của triều đình bao gồm từ các Liệu pháp tinh thần Việc chữa trị Việc trợ cấp cùng những Thất xuất trong việc cai quản. Đây là một đoạn ghi lại tâm lý và ứng xử vừa thực tế vừa chu đáo và cận nhân tình của nhà cầm quyền đương thời
Đến năm 1874, có thể là do qua thời gian được tiếp cận kiến thức khoa học Tây dương, trong một trận dịch bệnh thấy Tự Đức nói : “ Phàm cầu đảo không có công hiệu, nhưng cứ yên lặng ngồi nhìn thì không yên tâm, mà không có phép gì cho khỏi được. Chỉ dốc sức các phủ huyện đi xuống làng ấp gia tâm thăm hỏi, người bệnh thì cho thuốc, người đói thì cho cơm, xét khuyên những nhà giàu thương nhau chu cấp cho nhau, không đủ thì cấp gạo kho công cho chóng được yên ”
---
Tôi cho rằng cách tồn tại của các nhà khoa học, các nhà trí thức trong hoàn cảnh khó khăn của xã hội phải là như thế, tức nên như trường hợp của Vũ Đức Liêm và Phạm Hoàng Quân nói trên . Không nên lao đầu vào những cuộc bàn luận dông dài về những vấn đề thời sự mà mình không thành thạo mà hãy tiếp tục làm công việc chuyên môn của mình. Còn nếu như trong chuyên môn, thấy có phần nào gắn bó với tình hình thời sự thì nhanh chóng hoàn thành. Nó chính là một phần góp thêm vào cho hoạt động của các nhà trí thức chuyên môn khác đang trực diện cứu giúp người dân trong tai họa. 
Ngoài nội dung cụ thể các bài viết của Vũ Đức Liêm và Phạm Hoàng Quân có ý nghĩa gợi mở một phương hướng làm việc cơ bản và lâu dài cho các nhà khoa học xã hội. Ý tôi muốn nói chỉ đơn giản là các khía cạnh của đời sống chúng ta đang sống rất cần được ghi chép một cách tỉ mỉ theo góc nhìn và các phương pháp hiện đại. Sử học không chỉ để phục vụ cho các ý đồ của nhà cầm quyền và nhu cầu tự thỏa mãn của người đương thời, mà còn phải đóng góp vào việc vẽ lại bộ mặt của xã hội cả cái thời chúng ta đang sống để làm tài liệu cho các thế hệ tương lai tiếp tục suy nghĩ và phán xét.

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Tôi thấy chính phủ xứ này nhang nhác có chất của anh chàng Hamlet.

Góp ý với chính phủ

Chả ai như tôi. Liều. Vuốt râu hùm. Có thể góp ý với học trò, với vợ (đừng dại góp ý gì với người yêu bởi người yêu bao giờ cũng đúng), với đồng nghiệp, với hàng xóm… đều được, nhưng chớ với chính phủ. Chả bao giờ họ nhận sai, trừ khi đã sai lè lè. Chính phủ cũng giống như tình nhân, giống thủ trưởng cơ quan, chỉ có từ đúng giở lên. Hồi xưa còn đi làm, mỗi lần cuối năm nhận bản bình xét thi đua, phần góp cho thủ trưởng, tôi chỉ dám nhận xét thủ trưởng có mỗn khuyết điểm nóng tính, làm việc quá sức không biết giữ gìn sức khỏe. Đụng vào chỗ khác, chết.

Cách nay 3 hôm, chính phủ ban lệnh “cách ly xã hội”. Tưởng rằng cứ thế mà thực hiện, ai ngờ ông chằng bà chuộc, mỗi người mỗi nơi một phách, rất lằng nhằng. Nhiều nơi còn cấm không cho đi lại, nội bất xuất ngoại bất nhập. Có nơi kiểm soát rất gắt gao, quá thời bao cấp ngăn sông cấm chợ. Hải Phòng không cho xe nơi khác vào đất mình. Sài Gòn cũng vậy. Có nơi như ở thành phố Hạ Long vùng Quảng Ninh còn dựng chiến lũy, đào chiến hào, chăng dây thép gai, con ruồi bay qua không lọt, chỉ thiếu điều đứa nào vượt lũy là bắn. Ghê hơn cả hồi chiến tranh đánh du kích. Nói túm lại, do cách hiểu bị vênh, trình độ hiểu biết của cán bộ địa phương có hạn, nhưng không thể bỏ qua nguyên nhân: văn bản, lệnh của chính phủ lửng lơ, không rõ ràng, ỡm ờ, kiểu như muốn hiểu sao thì hiểu. 

Trước hết phải nói cho vuông, chính phủ thời gian qua đã chỉ đạo chống dịch rất quyết liệt, tức thời, hiệu quả, nhận được sự đồng tình, ủng hộ, chấp hành của số đông, của cộng đồng. Cần ủng hộ chính phủ để dập tắt dịch. Dịch là điều chả ai muốn, nhưng đây cũng là cơ hội “trời cho” để chính phủ và các thành viên chính phủ tự chứng tỏ khả năng của mình. Ai hay ai dở, ai tốt ai xấu, ai tích cực ai lười biếng… đều phát lộ. Những người như ông Phúc ông Đam đang được dân chúng xem xét, chờ đợi, hy vọng. Tuy nhiên, các cụ xưa nói “thần thiêng nhờ bộ hạ” (nhớ là bộ hạ, tức kẻ dưới trướng thân tín, chứ không phải hạ bộ như nhiều người nhầm tai hại), thế mà đám tham mưu, đề xuất chủ trương đường lối, nhất là đám soạn thảo văn bản của các vị “thần” nhiều lần quá dở, làm các vị mất thiêng.

Thú thực, tôi nghĩ mãi chả hiểu “cách ly xã hội” là thứ cách ly gì, cách ly như thế nào cho phải phép. Giờ mà Giáo sư Nguyễn Tài Cẩn có sống lại chắc cũng khó cắt nghĩa cho thông. Nhưng nếu bảo là “giãn cách xã hội” thì dễ tỏ tường hơn. Nói đơn giản là tạo ra khoảng cách giữa người với người, cộng đồng này với cộng đồng khác, hạn chế đi lại, hạn chế tiếp xúc. Cứ giãn ra, đừng tạo điều kiện để dịch lây lan. Thà thế đi, sẽ dễ hiểu, sẽ không có chuyện “Anh Đặng Văn Hùng ở quận Hà Đông (Hà Nội) đưa vợ về nhà bố mẹ ở quận Hải An (Hải Phòng). Khi rời cao tốc, lực lượng chức năng ở chốt kiểm soát phòng chống dịch Covid-19 đã yêu cầu quay đầu xe vì Hải Phòng đang thực hiện chủ trương không cho ô tô từ vùng dịch vào TP. Anh đành đưa cả nhà quay về Hà Nội sau hơn 100km chạy xe” (theo báo VNN), không còn chuyện dựng chiến lũy như ở Hạ Long.

Chiều nay 3.4, ông Phúc còn trách rằng nhiều địa phương hiểu không đúng về “cách ly xã hội”. Giời ạ. Đừng trách những địa phương này nọ hiểu sai lệnh của chính phủ. Trước khi trách người, hãy tự trách mình trước đã. Lệnh nội dung lằng nhằng, không rõ, làm kiểu nào cũng đúng, thì lỗi trước hết thuộc chính phủ, thuộc đám soạn thảo văn bản, chứ không phải đám thực hiện lệnh.

Tôi hiểu, chính phủ cũng có ý e dè, cân nhắc, cẩn thận từng tí khi ban bố điều gì bởi nó liên quan tới cả trăm triệu người. Họ ngại dùng từ “phong tỏa”, nghe ghê gớm quá, nghiêm trọng quá. Nhưng xin nhớ rằng vẫn có thể ban hành lệnh phong tỏa hạn chế. Phong tỏa không có nghĩa “nội bất xuất, ngoại bất nhập” tạo ốc đảo, ngăn cách hoàn toàn với bên ngoài. Chưa đến mức phong tỏa cả nước nhưng có thể phong tỏa từng khu vực, từng vùng, từng tỉnh từng huyện, nhất là những nơi tâm dịch, bị nặng. Xã Sơn Lôi ở Vĩnh Phúc là một ví dụ, có cấm hoàn toàn việc ra vào đâu mà vẫn kiểm soát được dịch. Dịch nhạt thì cởi lệnh. Lúc này có thể phải có nhiều Sơn Lôi nhưng cấp dưới sẽ dễ chấp hành lệnh của chính phủ hơn, chứ cứ ỡm ờ cách ly cách ly chả biết thế nào mà lần.

Hồi xưa, thầy giáo dạy chúng tôi về vở kịch Hamlet của Shakespeare (Sếch Pia). Thầy bảo cái anh chàng Hamlet buồn cười lắm, lúc nào cũng lẩm bẩm “To be or not to be” (tồn tại hay không tồn tại) trước khi quyết định điều gì. Cái hay ở chỗ rất thận trọng, cân nhắc kỹ trước khi làm. Cái dở ở chỗ cứ do dự loay hoay tính toán thiệt hơn nên không chỉ bỏ qua cơ hội thành công mà còn rất khó thực hiện.

Tôi thấy chính phủ xứ này nhang nhác có chất của anh chàng Hamlet.

Nguyễn Thông

Phần nhận xét hiển thị trên trang

ĐẠI HOẠ NẾU THẾ GIỚI CHƯA THỨC TỈNH!

Nguyễn Hưng Quốc

Khi dịch Covid-19 mới bùng phát ở Trung Quốc, các tổ chức thân Trung Quốc (thường là của người Hoa) ở các quốc gia Tây phương tìm cách vơ vét thật nhiều các thiết bị y tế, từ khẩu trang đến bao tay, nước diệt khuẩn, v.v… để gửi về Trung Quốc. Riêng tại Úc, số lượng hàng gửi lên đến gần 100 tấn. Lúc ấy, không ai để ý cả. Đến lúc dịch lan đến Úc cũng như các nước khác, người ta mới té ngửa: không còn đủ các thiết bị y tế để dùng! Người ta buộc phải mua lại của Trung Quốc. Trung Quốc trở thành nơi duy nhất cung cấp các thiết bị y tế cho cả nhân loại. Muốn mua, người ta phải giành nhau và phải năn nỉ Trung Quốc. Trung Quốc trở thành một kẻ đầy quyền uy trong trận chiến chống dịch Covid-19 hiện nay. Điều đó làm cho nhiều người hãi hùng.

Tuy nhiên, nỗi sợ ấy không đáng sợ bằng một nỗi sợ khác: Nhờ khống chế cơn dịch Covid-19 sớm, kinh tế Trung Quốc sẽ được phục hồi sớm hơn các nước khác, họ sẽ dùng tiền để mua lại các công ty và các xí nghiệp đang lao đao trên đà phá sản ở Tây phương. Đến một lúc nào đó, khi cơn đại dịch đã qua, người ta sẽ thấy phần lớn các cơ sở sản xuất cũng như dịch vụ và kinh doanh quan trọng ở Tây phương đều nằm trong tay Trung Quốc!

Lúc ấy mới thực là đại hoạ.

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Việt nam muốn sống còn hãy mau chóng tìm thị trường, đừng buộc chặt và trông đợi nhiều vào TQ

Trung Quốc xây tường kiên cố chắn dọc biên giới, xuất khẩu Việt càng khó

03/04/2020 14:16

Xuất khẩu sang Trung Quốc càng khó bởi không những siết chặt kiểm dịch mà phía bạn còn xây dựng tường rào kiên cố chắn dọc biên giới...

Trung Quốc xây tường rào kiên cố chắn dọc biên giới, xuất khẩu Việt gặp khó.

Trước sự việc phía Trung Quốc siết chặt kiểm dịch biên giới, cấm lái xe một số tỉnh không được tham gia giao nhận hàng khiến việc xuất nhập khẩu (XNK) có thể bị ùn ứ kéo dài trong thời gian tới, Báo Giao thông đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Công Trưởng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn xung quanh vấn đề này.

Ông Nguyễn Công Trưởng cho biết, hiện tại, Lạng Sơn đang căng mình chống dịch và tăng cường xúc tiến làm sao để lượng hàng hóa được XK đi nhiều nhất có thể bởi phía Trung Quốc kiểm soát rất chặt chẽ từ khi dịch Covid-19 tại Việt Nam có con số tăng lên hàng ngày.

"Lạng Sơn ý thức được nhiệm vụ trọng điểm XNK của cả nước cùng với những cửa khẩu như Lào Cai, Quảng Ninh..., sau khi các của khẩu tại biên giới với các nước Lào và Campuchia bị đóng cửa. Ngoài ra, để làm tốt nhiệm vụ này, tỉnh Lạng Sơn đã lập 7 chốt ngăn chặn để kiểm soát người từ các tỉnh khác sang Lạng Sơn nhằm tránh dịch bùng phát trên địa bàn tỉnh gây ảnh hưởng xấu đến hoạt động XNK. Đồng thời lập các chốt dã chiến tại biên giới và tại các điểm XNK...", ông Trưởng nói.

Cũng theo ông Trưởng, để giảm tải ùn tắc kéo dài trong thời gian tới, hai bên biên giới Việt - Trung đã thống nhất phương án thành lập đội lái xe chuyên trách mỗi bên gồm 200 người thực hiện nhiệm vụ cấp bách hiện giờ. Đặc biệt, đội lái xe này chỉ chọn những người sinh sống tại tỉnh Lạng Sơn và Bằng Tường (Trung Quốc) thực hiện giao nhận hàng hóa.

Tuy nhiên, ông Trưởng cũng nhận định: Tình thế trước mắt hết sức khó khăn bởi không những siết chặt mà phía Trung Quốc còn cho xây dựng tường rào kiên cố chắn dọc biên giới không cho người, hàng hoá qua lại tại khu vực lối mở Co Sa thuộc cửa khẩu Chi Ma.

Vì vậy, để đảm bảo công tác giám sát, quản lý hàng hoá XK, tái xuất được chặt chẽ tránh việc các DN đưa hàng hoá lên nhưng không XK được gây ùn ứ hàng hoá tại cửa khẩu dẫn đến nguy cơ thẩm lậu hàng hoá tái xuất vào nội địa, tỉnh Lạng Sơn đã phải tạm dừng đăng ký tờ khai hải quan hàng hoá XK, tái xuất qua lối mở này và sẽ thực hiện trở lại khi phía Trung Quốc thống nhất mở tường rào cho hàng hoá XNK qua lại.

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Lực lượng 'hung thần' phục vụ dã tâm của Trung Quốc trên biển

Ngô Minh Trí

Mang danh là lực lượng chấp pháp, nhưng thực tế hải cảnh Trung Quốc đang khiến thế giới lo ngại bởi những hành vi vô pháp, ngang ngược trong khi được trang bị nhiều tàu vũ trang cỡ lớn.

Tàu Hải cảnh 3901 của Trung Quốc trong lần xâm phạm chủ quyền VN vào năm 2019

Ảnh: Ngư dân cung cấp

Hôm qua (4.4), truyền thông quốc tế tiếp tục thông tin việc Việt Nam lên án tàu hải cảnh Trung Quốc đâm chìm tàu cá, và yêu cầu phía Trung Quốc bồi thường.

Sẽ còn nhiều hành vi hung hăng

Cùng ngày, trả lời Thanh Niên, TS James R.Holmes (Đại học Hải chiến Mỹ) nói: “Có lẽ, Trung Quốc sẽ đẩy mạnh các hoạt động “vùng xám” trong giai đoạn này. Bởi lâu nay, ASEAN vẫn chưa có những phản ứng hiệu quả và hiện tại thì các nước trong khối đang tập trung chống dịch, và Mỹ cũng rơi vào tình cảnh tương tự”.

“Trong thời gian tới, các lực lượng của Trung Quốc như hải cảnh, tàu dân quân, các tàu thăm dò sẽ còn có nhiều hành vi hung hăng hơn”, TS Holmes nhận định.

Trong thời gian tới, các lực lượng của Trung Quốc như hải cảnh, tàu dân quân, các tàu thăm dò sẽ còn có nhiều hành vi hung hăng hơn

TS James R.Holmes

Thực tế, lực lượng hải cảnh Trung Quốc (CCG) thời gian qua đã khiến nhiều nước trong khu vực lo ngại. Trong sự kiện căng thẳng giữa Indonesia và Trung Quốc vào những ngày cuối năm 2019 và đầu năm 2020 tại khu vực phía nam Biển Đông, chính CCG đã hiện diện và có nhiều dấu hiệu “manh động” khiến Indonesia phải điều động tàu chiến cùng máy bay ra hiện trường. Cụ thể thời điểm trên, phía Trung Quốc sử dụng nhiều tàu cá và kèm theo là 3 tàu hải cảnh.

Tháng 3.2019, khi phát biểu trước Ủy ban Quân vụ Hạ viện Mỹ, Chỉ huy Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương Philip Davidson khẳng định các tàu CCG “thường xuyên quấy nhiễu và đe dọa tàu cá Philippines hoạt động gần bãi cạn Scarborough cũng như đội tàu cá của những nước khác trong khu vực”.

Lực lượng vũ trang “núp bóng” dân sự

Từ năm 2013, CCG được thống nhất dựa trên sự sáp nhập các lực lượng hải giám (CMS), hải cảnh (cảnh sát biển của Cục Quản lý biên phòng - BCD), ngư chính (Cơ quan Đảm bảo thực thi pháp luật ngư nghiệp - FLEC), Tổng cục Hải quan và Cơ quan Hải dương Trung Quốc (GAC).

Mỹ tập trận, trực thăng phóng tên lửa trên Biển Đông

Ảnh: PACOM

Hôm qua 4.4, tài khoản mạng xã hội Twitter của Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương thuộc quân đội Mỹ đăng tải hình ảnh tập trận bắn đạn thật trên Biển Đông, nhưng không thông báo chính xác thời điểm diễn ra cuộc tập trận.

Qua hình ảnh được công bố thì có cả nội dung máy bay trực thăng chiến đấu đa nhiệm AH-1Z Viper, thuộc lực lượng viễn chinh của thủy quân lục chiến Mỹ, phóng tên lửa AIM-9 Sidewinder (ảnh). Đây là loại tên lửa đối không tầm ngắn được sử dụng khá phổ biến trong quân đội Mỹ, với tầm bắn khoảng 35 km, tốc độ nhanh gấp 2,5 lần vận tốc âm thanh.

Trước khi sáp nhập, Cục Ngư chính đã có trên 140 tàu với 10 tàu hơn 1.000 tấn, hải giám có trên 280 tàu với 27 tàu trên 1.000 tấn. Theo một báo cáo hồi đầu năm từ Đại học Hải chiến Mỹ, CCG đang vận hành không dưới 80 tàu trên 1.000 tấn, trong đó có gần 30 tàu trên 4.000 tấn. Phần lớn tàu đều được vũ trang.

Điển hình như tàu Haijing 37111 hay Haijing 35111 thuộc cùng loại tàu có chiều dài 102,4 m, độ choán nước 2.300 tấn và tốc độ khoảng 20 hải lý/giờ (khoảng 37 km/giờ). Lớp tàu này trang bị pháo 76 mm cùng 2 pháo 30 mm.

Với tàu trên dưới 2.500 tấn của CCG thì từ 5 năm trước đã mang được 2 trực thăng chiến đấu đa nhiệm Z-9.

Từ năm 2016, Bắc Kinh đã triển khai tàu Hải cảnh 3901 có độ choán nước lên đến 12.000 tấn, tương đương với độ choán nước của nhiều tàu khu trục cỡ lớn. Chiếc tàu này cùng lớp với tàu Hải cảnh 2901 được biên chế trước đó.

Không chỉ có độ choán nước lớn, tàu 3901 còn được vũ trang pháo 76 mm ở phía trước cùng một số khẩu pháo khác. Lớp tàu này còn có nhà chứa và bãi đáp máy bay trực thăng mà khả năng là dùng để mang theo trực thăng chiến đấu đa nhiệm.

Năm 2019, tàu Hải cảnh 3901 là một trong những tàu liên tục xuất hiện để hộ tống tàu khảo sát Hải dương 08 tiến hành các hành vi xâm phạm chủ quyền và thềm lục địa Việt Nam.

Chiêu trò của Bắc Kinh

Hải cảnh cùng với tàu dân quân về bản chất là lực lượng “quân sự” bán chính thức mà Trung Quốc điều động tiến hành hoạt động để củng cố cái mà Bắc Kinh gọi là “chủ quyền” trên biển. Từng nhận định với Thanh Niên, TS Holmes cho rằng tuy sử dụng các lực lượng này ra tuyến đầu, nhưng Trung Quốc còn có thêm quân đội phía sau. Nếu các nước khác dùng tàu quân sự phản ứng lại các tàu của CCG thì Trung Quốc sẽ lấy cớ để đưa hải quân vào cuộc.

TS Holmes đánh giá: “Trung Quốc sử dụng các lực lượng núp bóng “dân sự” như hải cảnh tự xưng là lực lượng chấp pháp trên Biển Đông. Giữa vùng biển tranh chấp, lực lượng này đơn phương áp đặt luật lệ để Trung Quốc kiểm soát vùng biển dưới cái mác là quyền lực hợp pháp”.

Đó chính là chiêu trò mà Bắc Kinh theo đuổi trong dã tâm kiểm soát toàn bộ Biển Đông.

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Virus Corona Vũ Hán: những phát hiện khoa học mới nhất

Virus Corona Vũ Hán đã đẩy nhanh sự phát triển nghiên cứu khoa học đến một tốc độ thời chiến. (Ảnh: Skeeze/Pixabay)

Virus Corona Vũ Hán đã đẩy nhanh sự phát triển nghiên cứu khoa học đến một tốc độ thời chiến. Từ xét nghiệm kháng thể đến đột biến virus, dưới đây là một số tiến bộ đáng kể trong tuần này.

Xét nghiệm kháng thể virus Corona Vũ Hán cho tất cả mọi người đang được xem xét

Ngược lại với các xét nghiệm lấy sinh phẩm trong mũi (thường gọi là xét nghiệm PCR), hay xét nghiệm kháng nguyên nhằm tìm kiếm sự hiện diện của virus gây bệnh trong cơ thể người, xét nghiệm kháng thể có mục tiêu xác nhận sự có mặt của các kháng thể, do hệ miễn dịch sản sinh ra để chống lại và loại trừ virus ra khỏi cơ thể.

Theo giáo sư Antoine Flahault, chuyên gia về dịch tễ học, đại học Genève, kháng thể IgM có thể xuất hiện ngay từ ngày thứ 5 sau khi đương sự bị nhiễm virus. Tuy nhiên, điều đặc biệt quan trọng là khi kháng thể IgG xuất hiện đủ số lượng, điều đó có nghĩa là đương sự đạt được tình trạng miễn dịch với virus. Khả năng miễn dịch với virus gây bệnh là mục tiêu chính của loại xét nghiệm này.

Xét nghiệm kháng thể giá thành tương đối rẻ, được thực hiện đơn giản, nhanh (thông thường trong vòng từ 10 đến 15 phút cho ra kết quả), rất phù hợp với mục tiêu tầm soát dịch tễ với các cộng đồng lớn. Ông Larry Abensur, chủ tịch Biosynex, công ty số một châu Âu về các xét nghiệm nhanh và tự xét nghiệm, nhận xét như trên.

Các xét nghiệm kháng thể được xem là rất quan trọng để kiểm soát giai đoạn tiếp theo của đại dịch. Sàng lọc ở cấp độ toàn dân số có thể đánh giá mức độ miễn dịch tổng thể và có thể cho phép mọi người dần dần trở lại làm việc.

Các nhóm nghiên cứu khác nhau trên khắp thế giới đã sử dụng xét nghiệm kháng thể trên quy mô phòng thí nghiệm, nhưng thực sự là một thách thức để mở rộng quy mô, một phần vì các xét nghiệm cần được thực hiện vài tuần sau khi bị nhiễm bệnh. Song song, một số công ty đã chế tạo các bộ dụng cụ xét nghiệm tại nhà hoạt động giống như que thử thai.

Tuần này, chính phủ Anh tin rằng các xét nghiệm như vậy có thể đủ đáng tin cậy, và thông báo họ đã mua 3,5 triệu bộ dụng cụ thử nghiệm, với mục đích chuẩn bị sẵn sàng, trước tiên cho nhân viên y tế, sau đó đến công chúng thông qua các nhà hóa học tại các khu phố hoặc giao hàng trên Amazon. Một nguyên mẫu khác vẫn đang trong quá trình thử nghiệm và chưa được đặt tên đang được xác nhận tại Oxford trong tuần này. “Một điều tồi tệ hơn: không làm xét nghiệm chính là một xét nghiệm tồi’’, ông Chris Whitty, Bộ trưởng y tế của Anh, cho biết hôm thứ Tư.

Sử dụng xét nghiệm kháng thể với mục tiêu tổ chức bãi bỏ tình trạng phong tỏa một cách an toàn có thể coi là điều chưa từng có trong lịch sử y tế thế giới. Khủng hoảng chưa từng có đòi hỏi biện pháp chưa từng có.

Chiến lược thoát hiểm đại dịch

Hy vọng cuộc sống có thể sớm trở lại bình thường từ dịch virus Corona Vũ Hán đã bị thất vọng. (Ảnh: Geralt/Pixabay)

Hy vọng cuộc sống có thể sớm trở lại bình thường đã bị thất vọng trong tuần này với các mô hình cho thấy các biện pháp cách ly xã hội hoặc phong tỏa còn cần phải được duy trì trong nhiều tháng để đạt được hiệu quả như dự định.

Một bài báo được xuất bản trên tạp chí Lancet cho rằng nếu các biện pháp kiểm soát ở Vũ Hán đã được nới lỏng vào đầu tháng 3, khi số ca nhiễm mới giảm đáng kể, thì thành phố sẽ phải chuẩn bị cho sự bùng phát trở lại vào tháng 6.

Theo một ước tính của giới y khoa, khoảng 80% người nhiễm virus Covid là ở thể lành tính, hay tự khỏi, tự cơ thể lập lại cân bằng. Điều đó có nghĩa là sức đề kháng tự nhiên của mỗi con người là rất lớn. Trong phòng chống dịch, hỗ trợ thúc đẩy tiềm lực sẵn có này để chiến thắng hay hoá giải virus, hoặc xác nhận đã miễn dịch với virus là một phần rất căn bản. Nhận biết được những trợ thủ bên trong cơ thể con người là yếu tố vô cùng quan trọng.

Xét nghiệm kháng thể chính là cơ hội để giúp chúng ta nhận ra những người bạn bên trong ấy trong “cuộc chiến” với virus: đối thủ chung. Các chiến lược phòng chống dịch, nếu tận dụng tối đa cái phần kỳ diệu của thiên nhiên trong mỗi con người đó, sẽ có thể diễn ra một cách uyển chuyển, sát hợp với thực tại, giảm thiểu tối đa các chi phí không cần thiết (đặc biệt là việc phong tỏa, cách ly quá mức).

Phát hiện kháng thể cũng cho phép xác nhận khả năng miễn dịch của một cá nhân, của một cộng đồng. Đây là sự xác nhận trên cơ sở khoa học, chứ không phải chính sách ‘‘miễn nhiễm cộng đồng’’ mà một số chính trị gia đưa ra trong thế bị động (ví dụ Anh Quốc), để chống chế, khi bị đại dịch đẩy vào chân tường.

Tuy nhiên, để thành công, biện pháp xét nghiệm kháng thể, với điều kiện xét nghiệm bảo đảm về chất lượng, cũng phải được thực hiện một cách hợp lý, trong sự phối hợp với các biện pháp khác. Đây cũng rất có thể chính là lý do khiến chính phủ Pháp quyết định tổ chức ‘‘ra khỏi phong tỏa một cách từ từ’’, để bảo đảm dịch bệnh, đầy bí ẩn này, còn trong tầm kiểm soát. Thời gian chấm dứt hoàn toàn phong tỏa có thể sẽ phải kéo dài nhiều tháng.

Virus Corona Vũ Hán có thể ảnh hưởng đến khứu giác và vị giác 

Các báo cáo lẻ tẻ đã được lưu hành trong nhiều tuần rằng viêm phổi Vũ Hán có thể khiến mọi người mất khứu giác. Tuần này, Hiệp hội Khoa tai mũi họng Anh dựa trên các báo cáo từ Hàn Quốc, Trung Quốc, Ý, và số lượng báo cáo trong Phòng khám Vương quốc Anh, đã xác nhận hiện tượng trên như một triệu chứng hữu ích để sàng lọc virus.

Hôm thứ Hai, các quan chức của Tổ chức Y tế Thế giới cũng cho biết họ cũng đang xem xét các mối liên kết có thể. “Chúng tôi đang tiếp cận một số quốc gia và xem xét các trường hợp đã được báo cáo để xem liệu đây có phải là một đặc điểm chung hay không’’, bà Maria Van Kerkhove, người đứng đầu đơn vị bệnh lây nhiễm và bệnh mới nổi của WHO cho biết, “Chúng tôi chưa có câu trả lời cho vấn đề này’’.

Tin tốt là ngay cả khi virus Corona Vũ Hán có thể giết chết một số tế bào khứu giác, thì niêm mạc mũi có chứa tế bào gốc để thay thế. “Các đồng nghiệp ở Ý có báo cáo rằng tỷ lệ phục hồi đáng khích lệ, với nhiều bệnh nhân báo cáo khứu giác trở lại trong vòng 7 đến 14 ngày’’, Hiệp hội Anh khuyên, “Đây dường như cũng là kinh nghiệm của các bệnh nhân ở Vương quốc Anh’’.

Virus Corona Vũ Hán có vẻ rất ổn định

Virus Corona Vũ Hán hiếm có xu hướng đột biến nhanh chóng. (Ảnh minh họa: Geralt/Pixabay)

Nói chung, coronavirus, hiếm có xu hướng đột biến nhanh chóng và tuần này các nhà khoa học cung cấp thêm sự trấn an rằng điều này cũng đúng với virus Corona Vũ Hán. Một nhóm nghiên cứu tại Đại học Johns Hopkins đã phân tích 1.000 mẫu và theo Washington Post, chỉ tìm thấy từ 4 đến 10 sự khác biệt di truyền giữa các chủng lưu hành ở Mỹ và virus ban đầu được phân lập từ các bệnh nhân ở Vũ Hán. Một phân tích của Ý, cũng trong tuần này, đã đưa ra kết luận tương tự.

Điều này cho thấy rằng nếu một loại vaccine hiệu quả được tìm thấy thì nó sẽ tiếp tục hoạt động trong một thời gian. Tuy nhiên, vẫn còn một câu hỏi mở về phản ứng miễn dịch của con người đối với bệnh dịch viêm phổi Vũ Hán ổn định như thế nào và liệu những người bị nhiễm bệnh một lần sẽ được bảo vệ chống lại sự tái nhiễm trong tương lai hay không.

Đàn ông dễ bị tổn thương do virus Corona Vũ Hán hơn

Bằng chứng đang tiếp tục cho thấy rằng đàn ông có nhiều khả năng tử vong vì căn bệnh này hơn phụ nữ. Điều này lần đầu tiên được quan sát thấy ở Trung Quốc, nơi tỷ lệ tử vong là khoảng 2,8% đối với nam và 1,7% đối với nữ; mô hình này đã được nhân đôi khi các quốc gia kế tiếp công bố dữ liệu. Tuần này Tây Ban Nha báo cáo rằng số đàn ông bị tử vong nhiều hơn khoảng hai lần so với số phụ nữ.

Sự khác biệt ban đầu được đưa ra với tỷ lệ nam giới hút thuốc cao hơn ở Trung Quốc – khoảng một nửa số nam giới hút thuốc so với chỉ 2% phụ nữ. Tuy nhiên, do xu hướng tương tự đã được nhân rộng ở các quốc gia có tỷ lệ người hút thuốc nam và nữ gần ngang nhau hơn, các nhà khoa học bắt đầu xem xét các khả năng khác, bao gồm cả việc hệ thống miễn dịch của phụ nữ có thể có khả năng vượt qua virus tốt hơn.

Các nghiên cứu huyết thanh học từ Trung Quốc, theo dõi phản ứng miễn dịch trong suốt quá trình lây nhiễm, sẽ sớm cung cấp một số câu trả lời về lý do tại sao đàn ông dễ bị tổn thương hơn. Các nhà nghiên cứu đang xem xét các yếu tố về hành vi, lối sống hay yếu tố sinh học của giới tính có tính quyết định đến tỷ lệ tử vong trên.

Quan hệ giữa con người và Tự nhiên: Hướng đến thay đổi

Khủng hoảng đại dịch viêm phổi Vũ Hán được nhiều nhà khoa học ghi nhận như là một hệ quả đã được báo trước của một cuộc đại khủng hoảng sinh thái, khi các hoạt động khai thác kiệt quệ thiên nhiên hoang dã tạo điều kiện cho nhiều loài virus nguy hiểm tăng tốc xâm nhập vào xã hội loài người.

Việc con người buộc phải sử dụng rộng rãi xét nghiệm kháng thể để kìm hãm sự bùng phát tiếp theo của đại dịch, cho thấy sức mạnh tự điều chỉnh của Tự nhiên bên trong mỗi con người – vốn đã được các môn y học, sinh học, khoa học về sinh thái dầy công khám phá – một lần nữa có cơ hội được đông đảo xã hội trân trọng hơn. Hợp tác với những cơ chế miễn dịch tự nhiên hơn bao giờ hết trở thành giải pháp hiệu quả, tiết kiệm, để đẩy lùi dịch bệnh. Thời gian phong tỏa, cách ly cũng là lúc cho chiêm nghiệm những điều này để biết trân quý nó.

Ánh Dương / Theo Theguardian/rfi

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Trung Quốc chặn nguồn nước và việc giải lời nguyền sông MeKong

Phần nhận xét hiển thị trên trang