Tân thủ tướng Malaysia nới lỏng báo chí và XH dân sự

Steven Gan là người đồng sáng lập và tổng biên tập báo mạng Malaysiankini

Sau khi chính quyền mới của Malaysia lên nắm quyền hai tháng trước, các nhóm gây áp lực, các nhà báo và các độc giả có bình luận trên các phương tiện truyền thông đã được thả.

Trước đây, dưới thời ông Najib Razak, hàng loạt các đạo luật và lệnh cấm đã được ban hành khiến nhiều người tin rằng đất nước này đang trượt dài theo hướng ngày càng độc đoán.

Tuy nhiên, chính phủ mới của Thủ tướng Mahathir Mohamad đã nới lỏng kiểm soát đối với các hoạt động của xã hội dân sự và ban hành nhiều cải cách nhằm bảo vệ Malaysia khỏi các cuộc tấn công mạng trong tương lai.

Sự thay đổi này gây ngạc nhiên cho nhiều nhóm dân sự vì họ không tin rằng ông Najib sẽ thua trong cuộc bỏ phiếu hồi tháng Năm.

Bị giam vì đòi Trong sạch

Hơn ai hết, bà Maria Chin Abdullah là người hiểu rõ nhất những khó khăn mà các nhà phê bình chính phủ phải đối mặt dưới thời ông Najib.

 

Luật sư nhân quyền Eric Paulsen nhắc lại thời Najib

Bà hiện là lãnh đạo phong trào Bersih (Trong sạch), với mục đích chống tham nhũng và làm sạch chính trị.

Hai năm trước, vào đêm trước của một cuộc biểu tình chống lại chính quyền cũ, bà Maria bị bắt theo Luật An ninh - một luật gây tranh cãi được ban hành bởi ông Najib vào năm 2012 nhằm duy trì trật tự nơi công cộng.

Bà bị giam giữ 11 ngày, một trải nghiệm mà bà vẫn còn chia sẻ với những người tham gia chiến dịch.

"Tôi bị giam trong một phòng có diện tích tầm 4,5 mét vuông. Chỗ đó không có cửa sổ nên không nhìn được ánh sáng trời," bà Maria nói.

"Đèn được bật sáng cả ngày nên bạn sẽ mất đi cảm giác về thời gian và không gian. Bạn tự hỏi điều gì sẽ xảy ra tiếp theo đây," bà Maria nói thêm.

 

  

Đối với nhiều người, cách bà Maria bị đối xử phản ánh đúng hình ảnh của chính phủ Malaysia dưới thời ông Najib.

Liên tục đánh vào xã hội dân sự

Eric Paulsen, một luật sư về nhân quyền cho biết, khi còn đương nhiệm, ông Najib liên tục làm suy yếu các tổ chức dân sự và tấn công những người chỉ trích chính quyền của ông ấy.

"Toàn bộ bộ máy chính quyền trở thành sân chơi của ông Najib," ông Paulsen nói.

Ông Paulsen cho biết thêm, khi còn nắm quyền, ông Najib đặt các đồng minh của mình vào các vị trí chủ chốt, nhằm bảo đảm rằng ông ấy có thể làm được tất cả những gì mình muốn.

 

Cựu thủ tướng Najib Razak nay đã bị bắt

"Những ai phản đối sẽ bị sa thải, cách chức, hoặc bị xử lý kỷ luật," ông Paulsen nói thêm.

Luật sư Paulsen chia sẻ rằng, chính phủ mới đã bắt đầu bãi bỏ một số quy tắc gây tranh cãi dưới thời ông Najib.

Ví dụ, một số cơ quan chính phủ trước đây thuộc văn phòng thủ tướng, bao gồm cả ủy ban bầu cử và văn phòng kiểm toán, bây giờ sẽ được kiểm soát bởi quốc hội.

   

Ông Paulsen, giám đốc pháp lý của Fortify Rights, nói thái độ của chính phủ mới đối với những nhà phê bình chính phủ - những người mà trước đây hay bị kiện bởi ông Najib, cũng đã thay đổi.

Chỉ vài ngày sau khi chính phủ mới lên nắm quyền, cảnh sát đã bắt giữ một người đàn ông có hành vi xúc phạm ông Mahathir - thủ tướng mới. Tuy nhiên, ngay sau đó ông Mahathir đã bước vào và nói rằng ông không đồng ý với việc bắt giữ này.

Vị luật sư này chia sẻ thêm rằng, cảnh sát được yêu cầu không bắt giữ những người chỉ trích ông Mahathir trên các phương tiện truyền thông.

"Đây là một bước đột phá," ông Paulsen nói.

Truyền thông cũng được hưởng lợi từ sự thay đổi này.

Đầu năm nay, các nhà báo phải vật lộn với một đạo luật mới do ông Najib ban hành nhằm chống lại những gì ông ấy cho là "tin tức giả mạo". Tuy nhiên, giờ đây các phóng viên, nhà báo được tự do để làm công việc của mình.

"Nhiều khi chúng tôi phải tự véo mình vì không thể tin rằng giờ đây chúng tôi đã được đối xử rất khác," ông Steven Gan - nhà đồng sáng lập và tổng biên tập một trang báo mạng có tên Malaysiankini cho biết.

 

Cuộc bầu cử 'thay đổi chế độ' hồi tháng 5 đã thu hút nhiều cử tri trẻ ở Malaysia với hy vọng cho tương lai

"Chúng tôi có nhiều cuộc phỏng vấn với các bộ trưởng đến nỗi chúng tôi không có đủ người để thực hiện các cuộc phỏng vấn đó," ông Gan nói thêm.

Có lẽ dấu hiệu lớn nhất cho sự thay đổi này đó là khi ông Najib xuất hiện tại văn phòng của Malaysiakini và muốn được nói chuyện với các phóng viên.

"Khi còn là thủ tướng, ông ta đã kiện chúng tôi vì những bình luận của độc giả. Vì vậy, thật khó tin khi ông ấy đến đây," ông Gan chia sẻ thêm.

Ông Najib Razak từ chối tham gia phỏng vấn về khoảng thời gian ông nắm quyền.

Tuy nhiên, nhiều người cảnh báo rằng, sẽ là quá sớm để khẳng định chính phủ mới sẽ không mắc những sai lầm như dưới thời ông Najib.

Bà Maria Chin Abdullah, giờ là một nghị sĩ chính phủ, khuyến khích người dân nên đưa ra các khiếu nại đối với chính phủ mới vì nhiều vấn đề vẫn chưa được giải quyết như đã hứa trước cuộc tổng tuyển cử.

Bà Maria còn cho biết, cải cách là cần thiết để đảm bảo rằng các thể chế dân chủ sẽ không bị suy yếu trong tương lai.

"Nếu không thay đổi cả bộ máy, chúng tôi vẫn có thể quay lại thời kỳ tham nhũng hay việc cảnh sát lạm quyền như trước đây. Chúng tôi không muốn lặp lại những sai lầm trong quá khứ," bà Maria nói.

Michael Bristow

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Vũ khí thả từ không gian của Mỹ

Vũ khí thả từ không gian của Mỹ có thể phá huỷ các căn cứ tên lửa của Triều Tiên trong nháy mắt

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Jim Mattis từng tiết lộ về một loại vũ khí động năng để phá huỷ các căn cứ ngầm của Triều Tiên. Nhiều chuyên gia cho rằng đó sẽ là Thor “cây gậy của chúa” – thứ vũ khí được thả từ vũ trụ có sức công phá như tên lửa hạt nhân nhưng không tạo ra bụi phóng xạ. 

Vậy Thor là loại vũ khí như thế nào? 

 

  

Theo Project republic, hiệp ước Không gian Vũ trụ được ký năm 1967 với sự tham gia của 107 quốc gia và vùng lãnh thổ đã cam kết cấm sử dụng vũ khí hạt nhân, sinh học hoặc hóa học từ quỹ đạo Trái Đất. Tuy nhiên Không quân Mỹ có một thứ vũ khí đơn giản: một thanh tungsten (hợp kim Vonfram mật độ cao) thả rơi từ vũ trụ có thể phá huỷ cả một thành phố với sức mạnh không hề thua kém tên lửa đạn đạo xuyên lục địa.

 

  

Trong chiến tranh Việt Nam, Mỹ đã sử dụng loại bom có tên “Lazy Dog”. Đây chỉ là những thỏi thép rắn, dài khoảng 5 cm và có cánh. Lazy Dog không chứa chất nổ. Không quân Mỹ sử dụng Lazy Dog rất đơn giản bằng cách thả rơi hàng ngàn chiếc từ máy bay xuống đất.

   

Đầu đạn rơi tự do “Lazy Dog” được Quân đội Mỹ sử dụng trong Chiến tranh Việt Nam.

Những viên đạn rơi tự do Lazy Dog (hay còn gọi là “sự bắn phá động năng”) có thể đạt tốc độ lên tới 800 km/giờ khi tới mặt đất. Nó có thể xuyên thủng lớp bê tông dày 20 cm sau khi được thả rơi từ độ cao 1.200 m.

Đó cũng chính ý tưởng để dự án chế tạo Thor được hình thành.

Nguyên lý hoạt động của Thor khá đơn giản: “Thay vì thả hàng trăm đạn nhỏ từ độ cao vài nghìn m, Thor dùng một viên đạn lớn và thả từ độ cao vài nghìn km trên vũ trụ. Ý tưởng “cây gậy của chúa” (rods from god) là một nhóm các thanh vonfram có đường kính chỉ bằng chiếc iPhone với chiều dài 5-6 m, được thả rơi từ quỹ đạo Trái Đất, đạt tốc độ gấp 10 lần tốc độ âm thanh.

Khi chạm mặt đất, thanh vonfram có thể xuyên qua cả trăm mét đất, phá hủy bất cứ công trình ngầm hoặc các địa điểm bí mật. Hơn thế nữa, khi thanh vonfram va chạm, động năng của nó sẽ tạo ra một vụ nổ có sức hủy diệt  không thua kém bất kỳ vũ khí hạt nhân nào nhưng không có bụi phóng xạ.

Vũ khí như vậy có thể phá huỷ mục tiêu sau khi thông báo 15 phút.

   

Thành phố London thành tro bụi sau khi bị một thanh vonfram rơi trúng (một cảnh trong phim G.I Joe: Retaliation).

Dự án Thor có nét tương đồng với bộ phim khoa học giả tưởng có tên G.I. Joe: Retaliation ( tạm dịch là Cuộc chiến mãng xà: Báo thù) của Hollywood. Tuy nhiên đây là vũ khí khá đắt tiền, theo một chuyên gia làm việc trong ngành công nghiệp hàng không – quốc phòng Mỹ cho biết chi phí không dưới 10.000 USD để bắn một vật nặng 1 pound (0,45 kg) vào không gian. Với một thanh vonfram đặc trọng lượng 24.000 pound ( đơn vị đo khối lượng của Anh) thì chi phí phải bỏ ra là khoảng 230 triệu USD. Đó là một khoản tiền không thể tưởng tượng được, kể cả trong thời Chiến tranh Lạnh.

  

Thor trong bộ phim hành động giả tưởng G.I. Joe: Retaliation

Chính quyền của tổng thống G. Bush trước đây đã cân nhắc ý tưởng đánh bom các địa điểm dưới lòng đất ở những quốc gia tài trợ khủng bố sau sự kiện 11/9. Trong khi đó, chi phí của một quả tên lửa xuyên lục địa Minuteman III chỉ là 7 triệu USD, tính theo thời giá năm 1962.

   

Với các đặc điểm nổi trội như vậy, “cây gậy của chúa” có thể là một lựa chọn để Mỹ thực hiện các cuộc tấn công phủ đầu bất ngờ và chớp nhoáng nhằm vô hiệu hoá các căn cứ quân sự và hầm ngầm tên lửa bí mật của Triều Tiên.

Sơn Tùng

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Sự nham hiểm của Trung Quốc trong dự án đường sắt trên cao Cát Linh – Hà Đông

 10:50 16/08/2018

900 triệu đô cho 13km đường sắt trên cao, tương đương 69 triệu đô/km. Thật ra, đây cũng là mức tiệm cận suất đầu tư Metro của thế giới (70-80 triệu đô/km), nhưng khác là suất đầu tư đi ngầm dưới lòng đất tốc độ cao, công nghệ hiện đại và các công trình phụ trợ.

Trườn với vận tốc 35km/h uốn lượn khúc khuỷu xé không gian thủ đô, người ta nói tàu Cát Linh – Hà Đông êm hơn tàu Thống Nhất. Quả thật là khéo hoài cổ. Giữa thời 4.0, ai lại đi so sánh con rùa xanh với con ốc sên đỏ có từ thời Pháp thuộc, nghe mà đứa con nít cũng phải bật cười.

Tiến sĩ Phạm Sanh, chuyên gia quy hoạch hạ tầng bức xúc: “Cái vô lý nhất của Cát Linh – Hà Đông là làm trên cao nhưng chi phí ngang với làm ngầm. Và nữa, với tốc độ như vậy, nó hoàn toàn không thể thay thế xe bus trong giao thông đô thị”.

Ảnh đường ray Cát Linh – Hà Đông trên fb Chi Trần

Nói thêm rằng, có khoảng 681 nhân sự cho 13km, tức là 52 người phục vụ 1km đường sắt tuyến Cát Linh- Hà Đông. Họ sẽ làm gì ở đó? Bán vé? Soát vé bằng tay? Điều khiển bảng tín hiệu bằng tay? Thổi còi toe toe đuổi bắt hàng rong ở sân ga?

Hay là nói cho vui, chắc ngành đường sắt lo xa, các bác đang đề phòng trường hợp tàu Trung Quốc, công nghệ Trung Quốc thì vận hành thế nào cũng có lúc tàu chết máy, phải chuẩn bị sẵn đội quân cứu hộ hùng hậu để mà đẩy tàu về bến, chả nhẽ cứ để tàu nằm lù lù giữa đường? Sẽ tiêu tốn bao nhiêu cho việc trả lương cho ngần ấy người? Tại sao chúng ta đi sau các nước lâu như thế mà lại chọn một công nghệ tiêu tốn nhiều nhân lực đến vậy? Đây tất cả là tiêu chuẩn của Trung Quốc chuyển giao?

Chúng ta vẫn còn tiếp tục phải đợi thời gian nữa để thấy các bác tài cau có, lau mồ hôi nhễ nhại trên vai và lái những con trâu sắt dọc ngang thủ đô. Trong khi 4 tháng trước, Thượng Hải vừa vận hành Metro không người lái. Hiện đã có 3 đô thị TQ vận hành hệ thống Metro không người lái, mọi thứ hoàn toàn tự động.

Thượng Hải vừa tăng mạng lưới tàu điện ngầm lên đến 672km. Bắc Kinh có hệ thống tàu điện ngầm lên đến 900km dưới lòng đất sẽ được vận hành bằng công nghệ tự động cấp 4, cấp cao nhất đối với hệ thống đường sắt đô thị. Tuyến tàu điện ngầm của Bắc Kinh đã có gần 50 năm trước.

Như ông Tổng giám đốc Metro Hà Nội tự tin hôm trước: “Tàu trên cao là bước tiến của văn minh nhân loại”. Chắc ông nhầm lẫn gì chăng? Hay ông đang nói văn minh của thế kỷ trước? Không phải Metro, Subway mới là xu hướng chủ đạo của thế giới. Nổ lực của Trung Cộng là ngầm hóa đường sắt đô thị. Vậy tại sao anh bạn tốt lại tư vấn chuyển giao cho Việt Nam thứ công nghệ thời Napoleon với giá ngất ngưởng như vậy?

Đó là chưa kể nhà thầu Trung Quốc (chắc chắn có sự giật dây) tự ý đề những biển hiệu viết tiếng Tàu ở trên và to hơn Tiếng Việt. Một sự xâm lược ngầm chăng!?

Lại nữa, ngó nghiêng quy hoạch 8 tuyến Metro của Hà Nội, chủ yếu trên cao, có tuyến vừa ngầm vừa trên cao. Nếu cứ đội vốn kinh khủng như Cát Linh – Hà Đông vừa qua, Hà Nội sẽ mất bao nhiêu tiền? Với công nghệ và tốc độ như vậy, nó có trở thành lựa chọn của người dân đô thị? Hay là dốc cả núi tiền để xây một hệ thống mạng nhện hoang phế?

Quan trọng là, vừa chắp vá, vừa cuốn chiếu 8 tuyến Metro này, Hà Nội sẽ mất 50 thậm chí cả trăm năm nữa cũng chưa biết sẽ ra ngô khoai gì chưa. Tiền nợ Trung Quốc sẽ khủng khiếp thế nào? Lúc đó, nhân loại đã đi đến bước tiến nào rồi?

Hiện tại của Trung Quốc bắt nhịp thế giới. Và tương lai của Việt Nam là đuổi bắt cái bóng quá khứ của Trung Quốc. Thật là nham hiểm!

Nguồn: FB Nguyễn Tiến Tường

Phần nhận xét hiển thị trên trang

TÁC PHẨM HAY - ĐÍCH ĐẾN VÀ GIẢI PHÁP.

Đặng Văn Sinh

20 giờ

Đặng Văn Sinh

Chiều qua, nhân viên bưu điện vào nhà đưa tôi một thư chuyển phát nhanh, ngoài bì đề "Hội Nhà văn Việt Nam". Tôi không ngạc nhiên, cho dù chúng tôi gồm 20 nhà văn, đã tuyên bố ra khỏi Hội từ ngày 11 tháng 5 năm 2015 ngay trước thềm Đại hội IX. Sở dĩ Hội Nhà văn chưa xóa hội tịch, hơn nữa, thỉnh thoảng vẫn gửi thư liên lạc là vì chúng tôi không làm "Đơn xin ra"(!?), một thủ tục hành chính bắt buộc đương sự phải chấp hành.

1 - Từ câu chuyện khôi hài này, bất chợt tôi nhớ đến bài viết của tác giả Quốc Toàn CÁI GÌ CŨNG "ĐƠN XIN" THÌ NGẨNG ĐẦU SAO ĐƯỢC... đăng trên trang Tễu, Trần Nhương và Bauxit VN mới đây sao mà đúng thế. Nhưng thôi. Đó là "chuyện thường ngày ở huyện". Cá nhân tôi từ bỏ Hội Nhà văn là để khỏi xấu hổ vì tọa hưởng tiền thuế của nhân dân mà toàn viết ra những cuốn sách rởm, chẳng có mảy may chút nào nói lên được đời sống thực của người dân. Tôi cảm thấy thật bất nhẫn khi ngồi ở phòng lạnh nhà sáng tác Tam Đảo, Đại Lải, Vũng Tàu hay Đà Lạt, sáng nhâm nhi cà phê, trưa bia bọt, nói chuyện tào lao, tối lại nửa kín nửa hở rủ nhau thăm đám chị em "xóm Bình Khang", đến ngày sắp bế mạc mới nặn ra mấy bài thơ sến hay cái truyện ngắn thương vay khóc mướn nhạt hoét nặng mùi "quốc doanh" đến mức chính mình cũng khinh mình.

2 - Giấy mời dự tọa đàm có cái tiêu đề rất kêu TÁC PHẨM HAY - ĐÍCH ĐẾN VÀ GIẢI PHÁP. Mới đọc đã giật cả mình. Hóa ra nền văn học Việt Nam gần đây có rất nhiều "tác phẩm hay", hay đến mức, hơn một nghìn "nhà" đông như Quân Nguyên ấy phải chia nhỏ ra làm nhiều chi hội hoặc liên chi hội để vinh danh sản phẩm của mình dưới sự lãnh đạo sáng suốt, tài tình của Ban Tuyên giáo. Cứ đà phát triển "năm sau cao hơn năm trước", "Đại hội sau cao hơn Đại hội trước" như hiện nay, chắc chỉ đến năm 2020 là Việt Nam có Giải Nobel văn học với những tác giả và tác phẩm nổi tiếng thuộc dòng "con cóc" như HOÀNG QUANG THUẬN mà ông Chủ tịch Hội đã có nhã ý làm văn bản đề cử với Viện Hàn lâm Thụy Điển.

Ô hô! Nền văn học xứ ta đã cất cánh sánh vai cùng Hội Văn bút cường quốc năm châu...

Đ.V.S.

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Chuyện thành ngữ “Bỏ Qua Đi Tám!”

Người Sài Gòn xưa có cách xưng hô thứ bậc thú vị: công chức, người có học là thầy Hai, người Hoa buôn bán là chú Ba, đại ca giang hồ là anh Tư, lưu manh là anh Năm… người lao động nghèo xếp thứ Tám. Sao lại xưng hô vậy?

Chiều muộn hôm qua có cậu bạn đi công việc ghé ngang nhà rủ làm ly cà phê tán dóc. Nói chuyện lan man một hồi, tự nhiên anh chàng kể công ty em có ông già gác cửa rất hay nói câu “bỏ qua đi Tám”…

“Em không hiểu, có lần hỏi thì ổng nói đại khái là dùng khi can ngăn ai bỏ qua chuyện gì đó, nhưng sao không phải là Sáu hay Chín mà lại là Tám thì ổng cũng không biết”, cậu bạn thắc mắc.

Dựa vào những câu chuyện xưa cũ, những giai thoại, nên kể ra đây chút nguyên cớ của câu thành ngữ có lẽ sắp “thất truyền” này…

Trước hết, phải biết là câu này phát sinh ở khu vực Sài Gòn – Chợ Lớn từ thời Pháp thuộc, khoảng đầu thế kỷ 20. Thời đó, cách xưng hô thứ bậc trong xã hội rất phổ biến và phần nào phản ánh vị trí xã hội, giai cấp… một cách khá suồng sã và dễ chấp nhận.

Thứ Nhất: Đứng trên hết là các “Quan Lớn” người Pháp hoặc các quan triều nhà Nguyễn, thành phần này thì không “được” xếp thứ bậc vì giới bình dân hầu như không có cơ hội tiếp xúc đặng xưng hô hay bàn luận thường xuyên.

 

  

Thứ Hai: Kế đến là các công chức làm việc cho chính quyền, họ ít nhiều là dân có học và dân thường hay có dịp tiếp xúc ngoài đời, là cầu nối giữa họ với các thủ tục với chính quyền, hoặc đó là thành phần trí thức, đó là các “thầy Hai thông ngôn”, hay “thầy Hai thơ ký”…

 

  

Thứ Ba: Là các thương gia Hoa Kiều, với tiềm lực tài chính hùng hậu và truyền thống “bang hội” tương trợ, liên kết chặt chẽ trong kinh doanh, các “chú Ba Tàu” nghiễm nhiên là thế lực đáng vị nể trong mắt xã hội bình dân Sài Gòn – Chợ Lớn thời đó.

 

  

Thứ Tư: Là các “đại ca” giang hồ, những tay chuyên sống bằng nghề đâm chém và hành xử theo luật riêng, tuy tàn khốc và “vô thiên vô pháp” nhưng khá “tôn ti trật tự (riêng)” và “có đạo nghĩa” chứ không tạp nhạp và thiếu nghĩa khí như các băng nhóm “trẻ trâu” hiện đại. Các “anh Tư dao búa” vừa là hung thần, vừa ít nhiều lấy được sự ngưỡng mộ của giới bình dân (và cũng không ít tiểu thư khuê các) thời đó. 

Thứ Năm: Là vị trí của giới lưu manh hạ cấp hơn: các anh Năm đá cá lăn dưa, móc túi giật giỏ, hay làm cò mồi mại dâm…

 

  

Thứ Sáu: Bị giới bình dân ghét hơn đám lưu manh côn đồ là các “thầy Sáu phú-lít (police)”, “thầy Sáu mã tà”, “thầy Sáu lèo”. Chức trách là giữ an ninh trật tự, chuyên thổi còi đánh đuổi giới buôn gánh bán bưng bình dân, nhưng các “thầy Sáu” này cũng không từ cơ hội vơ vét ít tiền mọn “hối lộ” của họ để “nhẩm xà” (uống trà).

 

  

Thứ Bảy: Và trong giới buôn bán thì không thể thiếu chuyện vay vốn làm ăn, mặc dù Tàu hay Việt cũng đều có tổ chức cho vay. Nhưng phổ biến và “quy củ” nhất ở cấp độ trung – cao khu vực Sài Gòn – Chợ Lớn thời đó là các “anh Bảy Chà và”, các anh này là các nhà tài phiệt người Ấn, vừa giàu vừa ít bị “ghét”, vừa ít nhiều có quan hệ qua lại với giới chức người Pháp, lại làm ăn đúng luật lệ, ít thừa cơ bắt chẹt lãi suất nên khá được giới kinh doanh tín nhiệm.

 

  

Thứ Tám: Xếp thứ Tám chính là lực lượng đông đảo nhất xã hội bình dân bấy giờ: họ là giới lao động nghèo chỉ có sức lực làm vốn nuôi miệng, từ bốc vác, gánh nước bồng em, đến “sang” hơn chút xíu là phu xe kéo…

Tuy đông nhưng lại yếu thế nhất vì thất học, không có tiền như thầy Hai, anh Ba, cũng hiền lành chứ không bặm trợn phản kháng bạt mạng như các anh Tư anh Năm nên họ thường xuyên chịu sự áp bức, bắt nạt từ mọi phía. Cách để yên thân khả dĩ nhất với họ là khuyên nhau cắn răng nhẫn nhịn, quên đi để sống: “Bỏ qua đi Tám”, bây giờ chắc là đã dễ hiểu rồi.

Thứ Chín: Không còn liên quan nữa, nhưng nhân tiện sẵn nói luôn về thứ bậc chót cùng trong xã hội thời đó: các cô, các chị Chín xóm Bình Khang chuyên “kinh doanh” bằng “vốn tự có”.

 

  

Dài dòng tí để trình bày chút kiến giải về một câu thành ngữ đang dần bị quên lãng dùng để bày tỏ thái độ khuyên người hoặc tự an ủi mình hãy đừng để ý những chuyện không vui, hay bị ai đó “chơi không đẹp”. Nếu lỡ đọc thấy không có gì thú vị thì thôi, “bỏ qua đi Tám”.

“Anh Hai Sài Gòn” thì là cách gọi vui, thân mật, nhưng cũng thể hiện tính cách phóng khoáng, dám làm dám chịu của dân Sài Gòn nói riêng và miền Nam nói chung. Vì sao lại là “Anh Hai” chứ không là “Anh Cả”?

Năm 1558, Nguyễn Hoàng vào trấn thủ Thuận Hóa, bắt đầu gây dựng chính quyền Chúa Nguyễn ở Đàng Trong. Đây là cái mốc quan trọng của quá trình “Nam tiến” trong lịch sử Việt Nam, cũng là quá trình hình thành văn hóa vùng đất phía Nam trong xu thế mang theo và gìn giữ văn hóa cội nguồn, đồng thời tiếp nhận những yếu tố văn hóa của cư dân vùng đất mới.

 

  

Đến năm 1698, Phủ Gia Định được thành lập, Sài Gòn – Gia Định hình thành từ đó. Chỉ hơn 300 năm nhưng người Sài Gòn đã kịp định hình một bản sắc riêng dễ nhận biết giữa những người của vùng miền khác. Điều này hình thành từ nguồn gốc lưu dân và hoàn cảnh lịch sử xã hội của miền Nam /Sài Gòn.

Lưu dân người Việt vào Nam trước hết và đông nhất là những người “Tha phương cầu thực” vì không có đất đai, không có phương kế sinh sống ở quê hương. Thành phần thứ hai là những người chống đối triều đình, quan lại địa phương bị truy bức nên phải tìm đường trốn tránh. Thứ ba là những tội đồ bị buộc phải ly hương (một hình phạt nặng của thời phong kiến). Ngoài ra, còn có số ít người tương đối giàu có, muốn mở rộng và phát triển việc làm ăn trên vùng đất mới nên nhập vào hàng ngũ lưu dân tới miền Nam…

Khi Sài Gòn được hình thành như một trung tâm của vùng đất phía Nam thời chúa Nguyễn, một đô thị lớn thời thuộc Pháp thì nơi đây cũng là nơi dân tứ xứ tiếp tục đổ về. Người nhập cư là thành phần hữu cơ của bất cứ đô thị nào, Sài Gòn vốn hình thành từ những lớp “người nhập cư” rồi trở thành “người Sài Gòn”, rồi lại tiếp tục thu nhận và chia sẻ cho những lớp người nhập cư mới.

Sống trong những điều kiện lịch sử luôn biến động, người dân miền Nam /Sài Gòn đã tạo dựng một nếp sống tinh thần ấm áp, bình đẳng, lấy tình nghĩa, nghĩa khí làm trọng…

Người Sài Gòn không phân biệt “quê”, “tỉnh”, “đồng hương” hay không…

Có thể nói, tính cách người Sài Gòn bắt nguồn từ yếu tố, điều kiện thực tế nhất ở Sài Gòn là “Làm”: “Làm ăn”, “Làm chơi ăn thiệt”, “Làm đại”, “Dám làm dám chịu”… được thể hiện một cách giản dị, thiết thực, “liều lĩnh” nhưng cũng đầy trách nhiệm

 

  

Ở Sài Gòn, “dư luận xã hội” không nặng nề khe khắt với những cái khác, cái mới. Người Nam khá dân chủ trong các mối quan hệ xã hội và cả trong gia đình, từ cách xưng hô (người Nam thường xưng “tui”) đến việc cá nhân ít lệ thuộc, phụ thuộc vào cộng đồng.

Chỉ vậy thôi, bất kể người tỉnh nào vùng miền nào, miễn là sống ở Sài Gòn, rồi có tính cách như vậy, thì đó là Người Sài Gòn… Có lẽ vì vậy mà người ta thường gọi người Sài Gòn một cách trìu mến là “Anh Hai Sài Gòn”.

 

  

Ở miền Bắc con trai trưởng trong nhà gọi là Anh Cả nhưng miền Nam lại gọi Anh Hai. Vì sao là Anh Hai mà không phải là Anh Cả? Có thể từ vài giả thuyết sau: Chúa Nguyễn Hoàng là người con trai thứ hai của Nguyễn Kim, mở đường vào Nam khai phá nên để tôn trọng ông, người dân gọi người con lớn của mình, trai hay gái, cũng chỉ là (thứ) Hai.

Hoặc, có ý kiến cho rằng, khi có phong trào lưu dân vào Nam khai khẩn, trong gia đình thường để con trai thứ ra đi vì người con trai trưởng có vai trò ở lại quê nhà phụng dưỡng cha mẹ và thờ cúng tổ tiên. Cũng có người cho rằng, trong làng quê miền Nam xưa có ông Cả (Hương Cả) là người đứng đầu, vì vậy trong các gia đình chỉ có người thứ Hai…

Tuy khác nhau về nguồn gốc “thứ Hai” của “anh Hai Sài Gòn” hay “anh Hai Nam Kỳ” nhưng có thể nhận thấy có chung một điểm: Đó là người con thứ không bị ràng buộc trách nhiệm nặng nề “giữ hương hỏa, nền nếp” như người con trưởng nên có thể “rộng chân” ra đi, tự do hơn khi tiếp nhận cái mới, thay đổi cái cũ lạc hậu, dễ thích nghi, có khi thử, liều. Nhưng vì không có gia đình họ hàng bên cạnh để mà dựa dẫm “tại, vì, bởi…” nên phải có trách nhiệm “dám chịu” nếu lỡ sai lầm.

Nguyễn Thị Hậu

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Trung không thể quay đầu

Cuộc đối đầu Mỹ-Trung chưa có dự báo kết thúc nhưng có thể hình dung cả hai đều chưa thể dừng lại và nỗ lực giảm thiểu tổn thương. Chính quyền Trump (phải) đang trong cuộc chiến không thể quay đầu với chính quyền Tập. Ảnh: GETTY Thông tin Trung Quốc (TQ) và Mỹ sẽ quay lại các cuộc đàm phán thương mại vào tuần này đã nhanh chóng giúp thị trường trở nên tươi sáng hơn. Việc này bắt đầu sau các cuộc họp đầu tiên giữa các lãnh đạo cao cấp của TQ tại chương trình hội nghị mùa hè bí mật diễn ra thường niên tại khu nghỉ mát ở bãi biển Bắc Đới Hà (Beidaihe), phía Đông tỉnh Hà Bắc.   Cuộc chiến không thể dừng lại Theo tờ South China Morning Post, các nhà lãnh đạo hàng đầu của TQ đã không xuất hiện trước công chúng trong hai tuần để cùng nhau nhóm họp. Thông tin về cuộc họp này là hoàn toàn bí mật. Nhưng theo Bloomberg, có thể dự đoán được chủ đề chính của mùa hè năm nay hiện vẫn là cuộc chiến thương mại Mỹ-TQ. Nhiệm vụ chính của các nhà lãnh đạo TQ là tìm ra giải pháp khả dĩ để xoay chuyển tình thế các căng thẳng ngày càng leo thang với Washington mà không làm mất mặt chính quyền Bắc Kinh. Nhiệm vụ này dường như đang vô cùng khó khăn. Trong cuộc đối đầu đậm màu sắc “zero-sum” (một bên được, một bên mất) mà dường như cả Tổng thống Mỹ Trump rất quyết đoán, các nhà lãnh đạo Bắc Kinh đang đứng trước các kịch bản xấu (nhất) mà Mỹ có thể nhắm đến TQ. Một là các gói đánh thuế ngày càng có xu hướng cao hơn, rộng hơn và mức độ ngày càng trầm trọng hơn; hai là việc quay đầu lại với các quyết sách trước đây, dù đối với Mỹ hay TQ, đều buộc vị trí lãnh đạo của ông Trump lẫn ông Tập phải trả giá đắt hơn. Hai bên vì thế sẽ khó thoái lui (trước đối thủ). Có ý kiến cho rằng ông Tập sẽ tìm thỏa thuận để nhượng bộ ông Trump vì thặng dư thương mại TQ với Mỹ là rất cao nên tổn thương sẽ lớn. TQ có ít công cụ tấn công Mỹ nhưng nếu mở rộng phạm vi thương mại ra khỏi quan hệ Mỹ-Trung thì vai trò TQ trong chuỗi cung ứng toàn cầu là rất lớn. Các doanh nghiệp Mỹ đặt trụ sở sản xuất tại TQ xuất khẩu hàng đi khắp thế giới (ví dụ Apple) chắc chắn sẽ bị nhắm tới khi ông Tập đã dùng hết vai trò gói thuế đánh vào hàng nhập khẩu từ Mỹ. Nói cách khác, tổng GDP mà TQ phải gánh chịu vì thuế của ông Trump sẽ được chia sẻ cho chính các doanh nghiệp Mỹ đang làm ăn tại TQ, một con số không nhỏ. Ngoài ra, khi nguồn cung nguyên liệu từ TQ sang Mỹ bị ách tắc vì thuế, các doanh nghiệp sản xuất ở Mỹ cũng sẽ gặp khó khăn khi hàng hóa không còn tính cạnh tranh. Tỉ lệ thất nghiệp gia tăng sẽ là hệ lụy nằm trong dự báo. Giảm tổn thương Cả Mỹ và TQ lúc này đều phải tìm giải pháp chấp nhận được để kiểm soát tình thế. Tuy nhiên, thật khó để có thể kết luận rằng tương lai hai nước sẽ có người thắng, kẻ thua một cách toàn diện. Cả hai quyết giữ lấy những lợi ích cốt lõi vốn mâu thuẫn với nhau: TQ với “made in China 2025” và các biện pháp thương mại quốc tế thiếu công bằng, thiếu minh bạch, kèm theo các chính sách an ninh, ngoại giao ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương đe dọa vị thế của Mỹ, điều mà Washington chắc chắn không thể chấp nhận. Viễn cảnh cả hai cùng nỗ lực để đối thủ tổn thương nhiều hơn và giảm thiểu tổn thương của chính mình sẽ là khả dĩ. Chúng tôi ủng hộ mong muốn của Tổng thống Trump trong việc bảo vệ các doanh nghiệp Mỹ, tiếp tục tăng trưởng kinh tế và mang lại việc làm cho người dân Mỹ. Nhưng quan điểm của chúng tôi là các mức gia tăng thuế dự kiến (với hàng hóa TQ) sẽ đi ngược lại với mong muốn đó. Lĩnh vực thương mại, theo Bloomberg, chiếm khoảng 38% GDP của TQ trong khi chiếm 27% GDP của Mỹ. Với quy mô đánh thuế 50 tỉ USD hiện nay, các phân tích cho thấy Mỹ-TQ đều chấp nhận được các khoản tổn thương về lợi nhuận, trong khi niềm tin hay thái độ của nhà đầu tư suy giảm, thiếu lạc quan hơn mới là điều đáng lo ngại. Nhưng nếu cuộc đối đầu thương mại song phương leo thang lên mức 650 tỉ USD như các cảnh báo, tức một cuộc chiến tranh thương mại toàn diện thì nền kinh tế hai nước nói riêng và thế giới nói chung sẽ bị mất mát “tiền tươi thóc thật” chứ không đơn thuần chỉ là vấn đề thái độ của nhà đầu tư. Sự suy giảm về niềm tin với thị trường kèm theo suy giảm tăng trưởng kinh tế sẽ tạo ra vòng xoắn ốc mang tính cộng hưởng lẫn nhau khiến tình hình kinh tế ngày càng trở nên tồi tệ. Đối đầu thương mại dường như chỉ là khởi đầu của hàng loạt biện pháp nhắm vào TQ trong cuộc tranh chấp vị thế bá chủ thế giới giữa Bắc Kinh và Washington. Cũng như mục tiêu của người tiền nhiệm, ông Trump đang tiến hành một cuộc tấn công tổng thể vào TQ cho dù kết quả ra sao vẫn còn là nhiều ẩn số. Các vấn đề nóng về an ninh như Đài Loan, Triều Tiên, biển Đông,… cũng sẽ không nằm ngoài các toan tính chiến lược giữa hai cường quốc hàng đầu thế giới. Điều đó càng khiến cuộc chiến thương mại khó có thể dừng lại khi nó trở thành một trụ không chỉ mang bản chất lợi ích kinh tế mà còn là công cụ để hai cường quốc mặc cả các vấn đề khác.   Thùy Anh / (Pháp Luật)

Phần nhận xét hiển thị trên trang