Sứ quân Lã Đường và thời Đại Việt lập quốc

Loạn 12 sứ quân ở Việt Nam là sự kiện không hề được các thư tịch Trung Hoa nói tới. 12 sứ quân thực ra là được sử Việt chắp nối dựa trên các sự tích địa phương dựng nên. Các sứ quân này khi xét kỹ đều là những nhân vật của thời kỳ khác. Điển hình, sứ quân mạnh nhất là Đỗ Cảnh Thạc ở vùng Thanh Oai – Quốc Oai lại là cách kể khác của chuyện thừa tướng Lữ Gia nhà Triệu Nam Việt từ thời trước Công nguyên. Đằng Châu Phạm Phòng Ất ở vùng Hưng Yên xét kỹ phải là Sĩ Nhiếp, cai quản Giao Châu tự trị dưới triều Ngô Vương Quyền thời Tam Quốc…
Một trong 12 sứ quân được kể đến là tướng Lã Đường ở vùng Tế Giang (Văn Giang, Hưng Yên). Theo truyền thuyết làng Khoai, nay là làng Minh Khai, thị trấn Như Quỳnh, Văn Lâm, Hưng Yên thì ông là người sở tại, thủa nhỏ còn có tên gọi khác là Lã Tá Phi vốn người cao lớn, thông minh, văn võ song toàn. Ông được sinh ra trong một gia đình hào trưởng giàu có, cha ông là Lã Đại Liệu, nguyên là bộ tướng của sứ quân Trần Lãm và đã lập được nhiều chiến công dưới thời Ngô Quyền. Lớn lên ông kế nghiệp cha lập ấp và cai trị nhân dân khu vực Tế Giang. Gặp thời loạn, thế lực của ông trở thành một trong những đại diện cát cứ mạnh nhất thời 12 sứ quân.
Tương tự, các di tích miếu Bản Thổ và đình Cự Chính ở Hà Nội cũng thờ Lã Tá Đường cùng với cha ông là Lã Đại Liệu. Theo thần tích, Lã Đại Liệu cha ông vốn là người võ nghệ siêu quần, được mệnh danh là đại đô vật, hô phong hoán vũ và là bộ tướng thứ 7 của Trần Lãm dưới thời Ngô Vương, có công đánh đuổi giặc Nam Hán.
Ngay trong những thần tích trên cũng đã lộ ra những điều khó hiểu. Trần Lãm là người gốc Quảng Đông, nổi lên làm sứ quân sau khi nhà Ngô suy sụp. Vậy làm sao bộ tướng Lã Đường của Trần Lãm lại tham gia đánh quân Nam Hán cùng với Ngô Vương? Trần Lãm và Lã Đường đều là trong 12 sứ quân thời đó, làm sao Lã Đường lại là bộ tướng của Trần Lãm được?

Đình Bến ở Phụng Công, Văn Giang, Hưng Yên.

Theo thần tích đình Thắm, làng Đan Nhiễm, thị trấn Văn Giang thì Lã Tá Đường bị tướng Chu Công Mẫn đánh bại, Lã Tá Đường bị chém đầu, thủ cấp bị mang về thành Hoa Lư. Chu Công Mẫn là người làng Đan Nhiễm, nên xưa dân 2 làng Phụng Công và Đan Nhiễm thường có hiềm khích với nhau.
Lã Tá Đường cũng được thờ tại đền Thượng, xã Mỹ Hà, Mỹ Lộc, Nam Định nhưng thần tích ở đền thì lại cho biết ông là sứ quân quy hàng Đinh Bộ Lĩnh và được vua ban ruộng đất ở đây cho dân thờ phụng. Điều này có vẻ đúng hơn. Đinh Bộ Lĩnh được Trần Lãm gả con gái và trao lại binh quyền. Như thế Lã Đường là bộ tướng của Trần Lãm, đi theo Đinh Bộ Lĩnh thì hợp lý hơn là thành ra sứ quân đối đầu với Đinh Bộ Lĩnh?
Một nơi thờ Lã Đường khác là đình thôn Cầu, trước là Cầu Bây (Thạch Cầu, Long Biên, Hà Nội) với sự tích có nhiều chi tiết hết sức kỳ lạ về vị sứ quân này.
“Theo các cụ kể lại, thần quê chính ở Văn Giang, làm tướng theo Đinh Tiên Hoàng dẹp loạn Thập nhị sứ quân. Tướng Lã Lang Đường là mô sinh của Lý Công Uẩn, ông được thầy Lý dạy văn, dạy võ, sau ông tập hợp dân binh kéo quân theo nhà Đinh. Đoàn thuyền mang quân về Nam Định, Ninh Bình, rồi vào khu Bãi Sậy (Hưng Yên). Ông đánh tan bọn đầu trộm đuôi cướp, chở thuyền về Thăng Long. Quân bại trận, ngựa ngã chết nhiều, chất đống thành cánh đồng Mả Ngựa. Về đến Cầu Bây ông gặp ba mẹ con bà bán nước, ông dừng chân. Bà bán nước phát hiện máu ở cổ ông đang rỉ chảy, ông sờ tay lên vai mới biết mình bị thương nặng. Ông vượt cầu qua sông Nghĩa Trụ rồi mất ở cánh đồng Cuốc.”
Cầu Bây là nơi lễ hội có tục chém lợn được nhắc đến trong thời gian gần đây do hình ảnh cổ súy “sát sinh” này tỏ ra không còn hợp với thời đại. Tục lệ tế lợn không đầu cũng thấy ở đình Bến (Phụng Công, Văn Giang, Hưng Yên), cũng là đền thờ tướng Lã Đường. Tục lệ này liên quan đến việc Lã Đường bị thương ở cổ và hy sinh như được kể đến trong thần tích trên.
Thần tích ở Cầu Bây cho biết Lã Đường là một tướng theo Đinh Bộ Lĩnh đi dẹp loạn, chứ không phải một sứ quân. Đặc biệt thông tin Lã Đường là môn sinh của Lý Công Uẩn thì không thể hiểu nổi theo sử sách hiện tại. Từ thời 12 sứ quân và Đinh Bộ Lĩnh đến khi có Lý Công Uẩn còn qua cả một triều đại của nhà Tiền Lê. Môn sinh của Lý Công Uẩn sao lại là tướng hay sứ quân thời Đinh được?

Đình Cầu ở Thạch Bàn, Long Biên, Hà Nội.

Đọc thêm những câu đối trong đình Cầu thì còn kỳ lạ hơn nữa. Câu đối ở tòa đại đình ghi (theo sáchHà Nội danh thắng và di tích):
Dực bảo trung hưng thiên cổ tự
Hòa đao mộc lạc trấn Nam phương.
“Hòa đao mộc lạc” là cụm từ gặp trong bài sấm ký trên cây gạo khi Lý Công Uẩn lên ngôi:
Thụ căn diểu diểu
Mộc biểu thanh thanh
Hòa đao mộc lạc
Thập bát tử thành
“Hòa đao mộc” 禾刀木 là chiết tự của họ Lê 梨. Nghĩa của bài sấm này ám chỉ là nhà Lê mất thì nhà Lý lên thay.
Một câu đối khác hiện còn ở trong cung thờ Lã Lang Đường tại đình Cầu:
雲騰雙鳳天降兩龍聖跡後光傳易録
祐翌和刀陣扶石馬神威中外凛靈聲
Vân đằng song phượng, thiên giáng lưỡng long, thánh tích hậu quang truyền dị lục
Hữu dực hòa đao, trận phù thạch mã, thần uy trung ngoại lẫm linh thanh.
Dịch:
Đôi phượng cưỡi mây, hai rồng đậu xuống, tích thánh ngời sau truyền chuyện lạ
Hòa đao thần giúp, ngựa đá xung trận, oai thần ngoài khắp tiếng thiêng xa.
Vế đối đầu nói tới sự tích địa phương về việc có một bầy tiên nữ đến xây khu vực này cầu, làm đánh thức con rồng đang ngủ. Con rồng hiện thành gà gáy kêu to báo trời sáng làm bầy tiên bay về trời. Do đó có một cây cầu đá tiên xây chưa xong còn lơ lửng giữa dòng sông…
Vế đối sau rõ ràng nói tới chiến tích của Lã Lang Đường như kể trong thần tích. Đặc biệt ở đây một lần nữa có cụm từ “Dực hòa đao”, tức là phò giúp họ Lê vì “hòa đao” là chiết tự rút gọn của chữ Lê.
Tới đây thì thật không biết vị tướng Lã Đường này “phục vụ trong quân ngũ” của ai. Lúc thì là bộ tướng của Trần Lãm và cùng Ngô Vương đánh giặc. Lúc thì là môn sinh của Lý Công Uẩn nhưng lại làm tướng dẹp loạn cho Đinh Bộ Lĩnh. Lúc thì lại có công trạng phò tá, trung hưng nhà Tiền Lê…
Những câu chuyện đầy mâu thuẫn này của vị tướng Lã Đường chỉ có thể hiểu khi nhìn nhận lại giai đoạn lịch sử Việt Nam sau thời phân rã Hậu Đường theo sử thuyết mới:
– Lưu Nham thay anh là Lưu Ẩn nhận chức Tiết độ sứ cho cả 2 vùng Tĩnh Hải và Thanh Hải. Truyền thuyết Việt gọi Lưu Nham là sứ quân Trầm Lãm (Lưu Nham thiết Lãm), chiếm giữ vùng ven biển phía Đông (Trần chiết tự là Đông A).
– Lưu Nham thực ra mang họ Lê vì cha là Lưu Tri Khiêm, thứ sử Phong Châu. Lưu Tri thiết Ly, Lê. Lê cũng đọc là Lý trong phát âm tiếng Trung.
– Lưu Nham ngay sau đó tự lập nước Đại Việt, đóng đô ở Phiên Ngung (Quảng Đông). Ông đổi tên thành Lưu Cung. Vì thế truyền thuyết Việt còn gọi ông là Lý Công Uẩn (Lê Cung – Lê Ẩn), là vị “Thái Tổ” của nhà Lý nước Đại Việt đầu tiên.
– Vì đô thành của nước Đại Việt này đóng tại Phiên Ngung hay Phiên Ngu nên sử Việt còn gọi triều đại của Lê Nham là triều Ngô (Ngô Vương).
Lã Đường là bộ tướng của Trần Lãm, hay môn sinh của Lý Công Uẩn, cùng Ngô Vương đánh giặc và phò giúp nhà Lê đều chỉ là cùng một chuyện. Nghĩa là Lã Đường là tướng của Lê Nham – Trần Lãm – Ngô Vương – Lý Công Uẩn, có công cùng Lê  Nham lập quốc.
Triều Ngô – Tiền Lê của Lê Nham sau đổi tên nước thành Đại Hưng, sách Tàu chép thành Nam Hán. Tới thời Lê Sưởng (Lưu Sưởng) thì bị nhà Tống tấn công, phần đất Thanh Hải cùng kinh đô Phiên Ngô thất thủ. Phần đất Tĩnh Hải là vùng Bắc Việt trước đó do con rể của Trần Lãm hay Lưu Cung là Lý Tiến cai quản. Lý Tiến được sử Việt gọi là Đinh Bộ Lĩnh, nghĩa là thủ lĩnh của Đinh bộ – Tĩnh Hải quân, hay Nam Việt Vương Đinh Liễn (Lý Tiến thiết Liễn). Lý Tiến là người quê ở Cổ Pháp (Bắc Ninh), là Lý Công Uẩn thứ 2 của triều Lý nước Đại Việt thứ 2 (tới Lý Thánh Tông mới lấy lại tên nước Đại Việt). Như thế Lã Đường là bộ tướng của tiền triều Lê Nham, sau đó theo hoặc chống Đinh Bộ Lĩnh hay Lý Công Uẩn 2 gây dựng quốc gia Đại Việt trên đất Tĩnh Hải.
Chính sử Việt giai đoạn này còn nhắc tới một nhân vật họ Lã khác. Đại Việt sử ký tiền biên của Ngô Thì Sĩ ghi: “Xét Thập quốc thế gia Ngô Xương Văn mất ở Giao Châu, tướng tá của ông là Lã Xử Bình và Thứ sử Phong Châu là Kiều Tri Hựu tranh nhau lên thay. Giao Chỉ đại loạn, Đinh Liễn ở Giao Châu đánh tan hai người ấy, Xưởng giao cho Liễn làm Tiết độ Giao Châu…”.An Nam chí lược của Lê Tắc chép: “Đến khi Ngô Xương Văn chết, thì có bộ thuộc là Ngô Xử Bình, giành làm vua; Đinh Bộ Lĩnh giết Ngô Bình, lãnh nước Giao Chỉ, tự xưng là Vạn Thắng Vương“.
Các tư liệu cho biết Lã Xử Bình là tướng của Ngô Xương Văn, thậm chí còn được lấy họ Ngô của vua. Sau khi Ngô Vương mất Lã Xử Bình nổi lên ở Giao Châu rồi bị Đinh Bộ Lĩnh đánh dẹp. Đinh Bộ Lĩnh dẹp được Lã Xử Bình thì mới tiếp quản được Giao Châu. Lã Xử Bình như vậy là một thế lực đối đầu chủ yếu với Đinh Bộ Lĩnh nhưng lại không hề có mặt trong danh sách 12 sứ quân hiện nay. So sánh có thể thấy Lã Xử Bình chính là Lã Đường, vốn là tướng của Ngô Vương (Văn Xương thiết Vương) – Lê Nham, sau chống lại Lý Tiến – Đinh Bộ Lĩnh Giao Châu.
Giai đoạn chuyển tiếp, mở đầu độc lập của nước Đại Việt thật rối như tơ vò bởi những thông tin lịch sử của ta và tàu đầy mâu thuẫn. Chuyện về sứ quân Lã Đường là một trong những đầu mối để gỡ được cái mối tơ nhùng nhằng đó, trả lại đúng lịch sử cho những vị vua, những vị công thần lập quốc Đại Việt này.

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Phố sách xuân 2017 dưới chân tượng đài Lý Thái Tổ : bộ "Tư tưởng" và tiểu thuyết đồng hạng giá 20k

Xe máy xe đạp xe ô-tô, các loại, được phép lưu thông quanh hồ Hoàn Kiếm vào ngày 5 Tết Đinh Dậu (tức ngày 1/2/2017). Cũng có nghĩa là sau khi lòng vòng quanh đó, sẽ được gửi xe vào bãi trông có phí ngay sát với phố sách xuân.

Phố sách xuân được mở ra dưới chân tượng đài vua Lý Thái Tổ, dọc theo phố Lê Thạch. Góp mặt các nhà khá xôm tụ: Phương Nam, Phụ Nữ, Kim Đồng, Đông Tây, Văn học, Nhã Nam, AZ, Đinh Tị,... 

(Đang viết tiếp)

Giao Blog

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Hành hung thương binh 70 tuổi: Sự hung hãn nguy hiểm

>> Thói quen xấu xí của người Việt ngày Tết trong mắt một "dâu Tây"
>> Vì sao năm nay Trung Quốc không bắn pháo hoa?
>> Tàu chiến Mỹ áp sát đảo Trung Quốc chiếm đóng trái phép ở Hoàng Sa


Văn Công Hùng

(Dân Việt) 5-6 thanh niên lực lưỡng khỏe mạnh xông vào tra tấn một bác cựu chiến binh, thương binh gần 70 tuổi đang phải sử dụng một chân giả, giữa phố phường Hà Nội.

Mấy ngày tết, theo thống kê, trên cả nước ta, có khoảng 2.000 vụ nhập viện vì... đánh nhau. Tức là những vụ không bị nhập viện thì không tính. Mà số không phải nhập viện này chắc chắn phải gấp nhiều lần số nhập viện.

Rất nhiều người lên tiếng bày tỏ sự xấu hổ vì tính hung hãn, bất chấp phải trái của một số người dân Việt, không chỉ ở trong nước, mà cả “xuất khẩu” ra nước ngoài mỗi khi có dịp.

Người ta có thể đánh nhau, hoặc đánh người vì những hành vi rất nhỏ nhặt như… “nhìn đểu”, vô tình đụng nhau, mâu thuẫn trên mạng, không nhường đường… đến lớn hơn như nghi ngờ bắt được kẻ trộm, mâu thuẫn tình ái, trả thù nhau…

Hôm qua trên mạng lan truyền 2 vụ đánh người rất... điển hình. 5-6 thanh niên lực lưỡng khỏe mạnh xông vào tra tấn, phải gọi đúng là thế dù tôi không đủ can đảm xem hết clip, một bác cựu chiến binh, thương binh gần 70 tuổi đang phải sử dụng một chân giả, giữa phố phường Hà Nội. Đánh dã man xong bọn họ còn khóa tay ông ép lên xe chở đi như chở tội phạm. Và, nếu nghe những lời đám thanh niên này văng ra lúc đánh ông già thì mới kinh nữa. Tôi không xem hết clip không phải vì sợ cảnh đánh người, dù nó cũng rất kinh rồi, mà là kinh cái thái độ hung hãn, vô cảm, bất chấp, cái máu lạnh, cái bất nhẫn, cái ác độc không điểm dừng của mấy ông trẻ này. Không thể tưởng tượng được, giữa thủ đô, thành phố vì hòa bình, mà lại có thể nảy nòi ra những kẻ ác độc đến mất nhân tính đến như thế.

Vụ thứ 2 cũng hài không kém, cũng tại Hà Nội. Một chị mất xe máy, chạy đuổi theo và tri hô để mọi người giúp. Vừa hay có một anh cũng chạy cái xe như thế đi tới. Thế là nhiều người ở đấy đè nghiến anh này ra tra tấn tập thể. Một người quen của anh này xông vào can, bị đánh hội đồng luôn. Em ruột anh này chạy ô tô tới, nhảy xuống can cũng bị “tẩn”. Cả 3 người phải vào nhập viện cấp cứu ngay giữa ngày tết trong sự ngỡ ngàng của biết bao người đi đường tử tế không thể can được, và cả sự hả hê của những kẻ thích đánh người, ra tay bất cứ lúc nào có hứng.

Trước đó nữa, là những vụ đánh người trộm chó, và cả bọn trộm chó đánh chủ chó. Rồi học sinh đánh nhau, mà “đỉnh” nhất là vụ mấy choai nữ vừa đánh hội đồng một cháu bé, một choai dùng viên gạch bổ thật lực vào đầu cháu bé nạn nhân khiến cháu gục tại chỗ, bất động...

Chúng ta đã từng tự hào về lòng dũng cảm, tinh thần nghĩa hiệp, sự hy sinh vì nghĩa lớn của con người Việt Nam, nhất là thời kỳ chiến tranh. Nhưng nếu như, không biết điều chỉnh, chúng ta cứ áp dụng mãi nó vào thời hiện tại thì đấy là một sự báo động về tính mang động, liều lĩnh, tính hung hãn của một số người Việt, đặc biệt là trong lớp trẻ.

Giáo dục truyền thống là việc đương nhiên, nhưng có vẻ như chúng ta mới chỉ giáo dục một chiều, mà chưa biết hóa giải truyền thống ấy vào hiện tại, để biến cái truyền thống quả cảm, sẵn sàng hy sinh bằng lối sống nhân hậu, bình tĩnh, an nhiên, thấu tình đạt lý vào đời sống bình thường. Chứ cứ như những gì đang xảy ra, có vẻ tính hung hãn của người Việt đang ngày càng có cơ phát triển…

Một xã hội có nhiều người nghĩa hiệp, sẵn sàng ra tay vì lẽ phải, chống lại bất công, là một xã hội có thể được cho là đẹp. Nhưng đi liền với sự nghĩa hiệp phải là sự thượng tôn pháp luật, là tính nhân bản, là tình thương, là việc không để cái ác được lên ngôi.

Dùng cái ác chống lại các ác là sự bất lực của con người, của xã hội. Huống hồ ở những trường hợp cụ thể này, nạn nhân là những người bình thường, những người tử tế. Đối với những kẻ ăn trộm, như trộm chó chẳng hạn, chúng ta cũng không được quyền hành xử kiểu lợi dụng đám đông để tra tấn kẻ trộm, huống gì…

Một mặt cần phải xem lại cách giáo dục của chúng ta, mặt khác, cũng cần phải điều chỉnh pháp luật, để mỗi khi có việc xảy ra, người dân cảm thấy họ không được pháp luật bảo vệ nên họ phải tự xử…

Và cũng cần phải đối xử công bằng nữa. Hiện tại có vẻ chúng ta rất chú trọng xây dựng kinh tế, trong khi văn hóa, vẫn có cái gì đấy như kiểu “ăn xổi ở thì”, phát nhiều ở bề nổi, còn cái cốt lõi của văn hóa, là giáo dục con người từ bé, về lẽ phải, về công bằng, về lòng nhân, về ý thức cộng đồng, nhường nhịn và vị tha… để tạo ra một thế hệ có đủ bản lĩnh, nhân cách để sống và yêu thương, để tồn tại và phát triển… thì hình như mới chỉ được chăng hay chớ…

Sự hung hãn nếu không biết tiết chế, rất dễ dẫn đến những hiệu ứng đám đông vô cùng nguy hiểm…

Để có thể yêu thương nhau, phải học cả đời. Để trở thành kẻ ác, chỉ cần tích tắc.

Phần nhận xét hiển thị trên trang

ĐẦU XUÂN, PHOT_PHET XÔNG ĐẤT NHÀ...CHỊ KIM TIÊM

Posted by Lyhong Tuan

( Hình mang tính minh họa - không đúng với sự thật )

Phot_Phet: Xin chào chị Kim Tiêm. Chị đi đâu mà te tái thế?

Kim Tiêm: Tôi đi thẩm mỹ viện tẩy cái mụn ruồi. Hãm tướng quá.

Phot_Phet: Chị chớ dại, mất mạng như bỡn. Chị không nghe anh gì bác sĩ vứt xác chị gì xuống sông khi đi độn mông, hút mỡ à?

Kim Tiêm: Tôi chỉ tiểu phẫu thôi, chết làm sao được. Chứ cứ để cái nốt ruồi trên mặt tôi cũng chết vì nhục.

Phot_Phet: Là sao ạ?

Kim Tiêm: Thì nó hãm tướng tôi và là cơ hội cho bọn mất dạy bảo là con bọ chó trên đống phân bò.

Phot_Phet: Chết chết, lũ khốn. Sao chị lại có thể để chúng dẫm đạp lên hình hài và nhân phẩm thế được?

Kim Tiêm: Tôi quen rồi. Cái nghề của tôi nó khốn khổ lắm.

Phot_Phet: Ấy chết! Chị làm nghề gì mà kinh dị thế?

Kim Tiêm: Tôi làm bác sĩ.

Phot_Phet: Nghề cao quý thế sao lại có thể như vậy được?

Kim Tiêm: Họ còn kêu gào tôi bỏ nghề nữa cơ. Rõ dơ!

Phot_Phet: Sao lại có thể như thế được?

Kim Tiêm: Thực ra là tâm lý đám đông phản ứng vài vụ việc mà anh biết như vứt xác xuống sông, tiêm nhầm thuốc co bóp âm đạo cho trẻ sơ sinh, rồi mấy cái phong bì phong bao hay cảnh nằm chéo cẳng ngỗng trong bịnh viện...Tôi cũng đau lòng lắm, nhưng chỉ là thiểu số và là rủi ro chấp nhận được trong nghề nghiệp.

Phot_Phet: Thế thôi mà cũng ầm lên. Vì lẽ gì, chị nhỉ?

Kim Tiêm: Tại cái bọn nhà báo kền kền ăn xác thối cả đấy. Chúng chửi bọn tôi là sát nhân a, vô đạo đức a, khốn nạn a...Thiếu nước chúng chửi bọn tôi là lũ cô hồn mặt lồn. Xin lỗi anh ( bịt mồm...)

Phot_Phet: Cũng là bác sĩ, chị nghĩ gì về những đồng nghiệp không may kia?

Kim Tiêm: Tôi chả nghĩ gì cả, đứa nào sai đứa ấy chịu trách nhiệm. Tuy nhiên tôi cũng phải mất ngủ mấy đêm.

Phot_Phet: Vì lẽ gì thế ạ?

Kim Tiêm: Tôi xấu, già thế này mất ngủ thì chả thành bô lão. Ấy nhưng lại tốt cho việc cắt cái mụn ruồi. Chả là da mặt tôi hơi dầy, nhăn nheo tý cho tiện tay dao, tay kéo.

Phot_Phet: Chuyên môn của chị là gì?.

Kim Tiêm: Tôi vệ sinh dịch tễ, ý tế dự phòng thôi.

Phot_Phet: Thế mà chị đứng đầu toàn bộ các đóc - tờ quốc gia, vãi mả nhỉ?

Kim Tiêm: Sao anh biết?

Phot_Phet: Tôi nhận ra chị là qua cái mụn ruồi.

Kim Tiêm: Đấy, tôi biết ngay mà. Nó hãm tướng và phản chủ lắm.

Phot_Phet: Thế nên chị đi phá?

Kim Tiêm: Đơn giản là tôi thay tướng đổi vận thôi. Và cũng có thể là đẹp lên.

Phot_Phet: Nhưng cái bản mặt vẫn là của chị. Và người ta vẫn nhận ra.

Kim Tiêm: Khổ thế đấy. Theo anh tôi phải làm gì?

Phot_Phet: Chị nên đại phẫu thay toàn bộ khuôn mặt đi.

Kim Tiêm: Thế thì tôi chết. Như cái chị gì kia chứ chả phải là chuyện đùa.

Phot_Phet: Thì đã sao. Bất quá đồng nghiệp lại vứt xác chị xuống sông là cùng.

Kim Tiêm: Tiên nhân anh. Đồ thối tha phọt phẹt.

Phot_Phet: Rất hân hạnh thưa chị, hi hi hi...

Phần nhận xét hiển thị trên trang

ĐỂ SỐNG..

Truyện ngắn của Hồng Giang

Cơn bão Sơn Tinh chưa tràn đến đây. Con bé đang ở chân núi Ba Vì. Ngọn núi có tên thánh, đang được người ta gọi tên cơn bão. Một cơn bão chỉ trước bão San Zi khốc liệt bên Hoa Kỳ vài ngày. Người ta nói, sắp tới có thể mưa kéo dài. Có khi cả vùng còn bị ngập lụt nữa. Mà mưa gió ở xứ này đồng nghĩa với việc đi lại khó khăn, vật giá leo thang và giá cả đắt đỏ. Nhưng lúc này, nó chẳng còn bụng dạ nào quan tâm đến chuyện đó. Ngay dù cả đất có sụt dưới chân, cây có đổ ngay trước mặt nó cũng không còn đầu óc đâu để ý đến. Nó vừa gặp một việc bất ngờ mà nó đinh ninh không bao giờ xảy ra.
Bà chủ công ty vừa bảo:
- Từ ngày mai, mày tìm chỗ khác làm. Chỗ cô dạo này khách ít, chả có mấy việc. Một mình chị Mái làm còn chưa đủ việc. Thêm mày nữa tao lấy đâu tiền trả công? Thông cảm với cô đi, kinh tế hết thời suy thoái, cô sẽ lại gọi mày về.
Nó hỏi lại:
- Sao cô bảo cháu làm dài hạn cho cô kia mà?
- Nói là nói thế, làm ăn kinh tế phải uyển chuyển chứ? Mày học Kinh Tế mà sao đầu óc đơ thế? Hay mày bị “treo máy”? Còn phải tái sản xuất, cơ cấu dự phòng nữa chứ? Làm không có lãi, ai làm làm gì? Thôi đừng nói nhiều, tranh luận là cô cháu dễ mất lòng nhau lắm cháu ạ. Dù cháu có còn làm hay không, cô là cô cứ cốt giữ lấy cái tình cảm. Chả phải như xứ đồng rừng nhà mày, chỉ cốt củ sắn to đâu..
Bà còn nói một thôi, một hồi, những thế này a, thế kia a..
Nhưng tai nó đã ù đi, không còn nghe được mụ đang nói gì.
Từ ngày mai nghĩa là nó đã mất việc. Cái nơi nửa thành phố, nửa núi non này kiếm việc đâu có dễ? Mà hình như người thất nghiệp ngày càng nhiều, ở đâu cũng gặp.
Nó còn hơn một năm nữa mới ra trường. Nhà lại hai chị em đang cùng học, liệu bố mẹ ở nhà có đủ khả năng chu cấp cho cả hai chị em được không?

Chỉ tại mình không chịu nghe lời bố. Mình chủ quan, tin người. Tin vào tình cảm bà chủ ấy quen biết, đồng hương với bố mẹ, từng bạn học với nhau hồi phổ thông. Bà ấy còn nói nhà mình với nhà bà còn là “chỗ họ hàng xa gần” thế nào đấy!
Nếu ngày vào làm yêu cầu bà ta cho cái giấy hợp đồng thì bà ấy không thể đuổi mình vô cớ như thế này? Ít ra cũng phải có trách nhiệm khi làm mình mất việc.
Bố đã dặn “Tin mấy thì tin, làm ăn là phải có hợp đồng chắc chắn, công việc lương hướng phải rõ ràng cụ thể. Công ti công tiếc bây giờ khá nhiều phức tạp con ạ”. Mình bảo bố : “Không lo đâu bố ạ, nhà cô ấy giàu có thế, người ta đại gia thế, không ai lại dối lừa vì mấy đồng công chả đáng gì với nhà cô ấy của con đâu!” Bây giờ mới trắng mắt. Chứ lúc đó đang cần người, có yêu cầu làm hợp đồng chắc bà ấy không nề hà.

Bác Phạm, nhà thơ bạn từ hồi còn ở chiến trường cùng với bố, giờ làm ở phòng văn hóa huyện có câu thật hay:
“ Cứ núi chưa phải là cao
Cứ sông là chảy, cứ ao là tù”
Chả biết bác ấy có trải qua cảnh ngộ như này bao giờ chưa mà thấm thía, mà sâu sắc thế?

Đã cho nghỉ việc, bà còn bớt tiền công. Lúc mình mới vào làm, bà nói ngọt sớt: “ Cháu cứ ăn nghỉ tại đây, khỏi phải lo ở nhà trọ cho tốn tiền. Chỗ ăn chỗ ở nơi cô tha hồ rộng rãi, không phải như nơi khác. Mày có ăn ở đây cũng chỉ như thêm đũa thêm bát, ai tính đếm làm gì? Mỗi tháng cô trả đủ cho cháu hai triệu sáu. Nếu tính gộp cả ăn, ở bằng bốn năm triệu rồi còn gì? Mày có tốt nghiệp ra trường sau này rồi cũng chỉ thế, chứ mấy?
Lúc đó mình cảm động lắm. Thấy bà ấy như mẹ mình ở nhà. Không phải mẹ, ai chăm lo cho chỗ ăn, chỗ làm như con cái trong nhà được như thế?
Giờ bỗng dưng bà này tỉnh queo bảo : “ Mày làm cho cô giờ được sáu tháng, trừ hết các khoản, còn mỗi tháng một triệu..”
Mình chả hiểu là bà trừ những khoản nào? Bà còn ra vẻ tình cảm : “ Về cho cô hỏi thăm bố mẹ cháu ở nhà. Cô biết bố mẹ cháu vất vả lắm, chả biết giúp cách nào?”
Thật là hết chỗ nói!
Thăm với chả nom cái gì nữa cơ chứ khi nó bị bớt đi quá nửa tiền công mình làm? Chắc hẳn bà ấy không nghĩ, vào lúc thóc cao gạo kém thế này, một triệu đồng người ta sống bằng cách nào? Chia ra mỗi ngày là bao nhiêu, có xứng với công mình vất vả chừng ấy tháng trời không?
Nó ức như có quả cam chặn ngang cổ. Bằng vai phải lứa chắc nó không để yên. Nhưng mà thân cô thế cô, chỉ có một mình làm gì được? Đành chấp nhận.
Nó gạt nước mắt mà cầm đồng tiền bà ta đưa. Ra cửa không nói nửa lời, không quay lại. Nghĩ bởi tại mình mới ra nông nỗi này. Dẫu có đói chết cũng không bao giờ bước chân trở lại chỗ này nữa!
Mình cứ ngỡ, thấy đỏ tưởng chín. Tưởng người giàu có thường rộng rãi tử tế, “phú quý sinh lễ nghĩa”. Một chút công trả cho người làm chả là cái gì phải tính đếm đối với họ. Kinh doanh là công việc phải thức thời và hợp lòng người. Không biết “Đắc nhân tâm”, không chút đạo đức doanh nhân là cách kinh doanh thất bại. Nó chưa trải qua, nhưng nó biết qua kiến thức nó được học. Đó chính là sống còn đối với doanh nhân và doanh nghiệp nếu muốn tồn tại và phát triển. Người bị hại chưa hẳn đã là nó, liệu bà chủ Thiên Nga có nghĩ tới điều đó không?
Cũng lại cái bác Phạm ấy nói chuyện với bố mình.. Hôm ấy mình còn định xin phép tranh luận với bác. Bác bảo:
- Tôi xem ra ở Việt Nam mình bây giờ cứ hay gọi đại gia, đại diếc, nghe cứ thấy thế nào ấy? Nước người ta những nhà tư bản, doanh nhân lớn thường tích cóp qua nhiều thế hệ. Nền móng của nó là nhờ sự ưu việt của chất xám, của phát minh, sáng chế, ở khoa học kỹ thuật và sự quản lí tài giỏi, minh bạch..Chứ nước mình số này ít lắm. Ở bắc, thời kì bao cấp, nghèo đồng hạng như nhau, Ở nam, sau giải phóng “Cải tạo công thương”. Tài sản tư nhân gom vào công quỹ hết. Còn có ai giàu có hơn ai? Chỉ thời sau này một số lưu manh lợi dụng kẽ hở cơ chế, kết hợp với một số quan chức hư hỏng, chúng nó mới giàu nhanh như vậy từ bòn rút tiền của nhà nước, đào bới tài nguyên quốc gia.. Có tiền rồi, coi người nghèo như rơm rác! Ai phục thì phục, tôi không coi chúng ra gì..
Bố mình không nói gì. Ông từng va vấp, kinh nghiệm đường đời, những chuyện như vậy ông cho là “nhạy cảm”. Không phải ông sợ, mà là ông khinh, không thích nói.
Phận con ong, cái kiến như ông giá có nói cũng là gió bay lên trời. Ai người ta nghe?
Còn mình thấy cái cách lập luận về thời cuộc của bác Phạm ấy chưa chặt chẽ lắm và chưa đầy đủ, có phần phiến diện. May mà con bé không dại dột tham gia vào câu chuyện thời sự của bác ấy.

Không phải bà ta bây giờ ruồng rẫy mình mà mình nghĩ thế đâu. Rõ ràng bác Phạm có lí, ít nhất trong trường hợp này.
Làm việc ở công ty gần nửa năm nay, dù chẳng tò mò, mình cũng biết con người hoàn cảnh và thân thế nhà bà ấy thế nào.
Vậy mà bà cứ xưng xưng, coi rẻ “cái xứ đồng rừng”, “chỉ biết nhìn bát cơm che khuất mặt”, nói xa nói gần về bố mẹ mình, khiến mình uất ức khó chịu. Như là chỉ có bà ấy mới xứng làm người, ở thế gian này, người khác thì không ..
**
Con bạn thân học cùng khoa với nó vẫn thường ước ao:
- Giá tao có được bà cô như mày thì tốt biết bao? Mày đi học xa nhà mà vẫn như thể ở nhà, ăn ngủ chả phải lo lắng gì. Việc làm ổn định, không nơm nớp lo mất chân như tao này. Chả trách năm nào mày cũng được “Sinh viên tiên tiến”. Chả bù cho tao.. làm ở nhà hàng. Lương tháng chả đáng bao nhiêu ..mà phải chấp nhận bao thứ khó chịu đến bực mình. Mỗi ngày đến làm, là một lần thần kinh căng thẳng như muốn đứt. Chiều ý khách, vừa lòng chủ thì mình tan cuộc đời. Hàng ngày muốn hét lên, mà vẫn phải cười. Mày biết phải cười mà trong bụng không muốn, không vui nó đau đớn, khốn khổ thế nào không?..
Những lúc ấy nó chỉ cười nhạt, cười theo cái kiểu con bạn nó vừa bảo và không nói gì. Bạn nó có ở trong chăn đâu mà biết chăn có rận? Nói ra, bạn nó nào giúp được việc gì? Nó chỉ nói lấp lửng:
- Thôi, cố “khổ học thành tài”. Bây giờ đừng vội kêu ca gì. Cuộc đời có khi là mụ già khó tính, càng kêu nó càng hành, càng lèn cho đau đấy cô ơi!
Nói rồi nó lại cười, cái cười gắng gượng, chua như chanh cuối mùa. Nếu bạn nó tinh, chắc sẽ biết nó cũng không sung sướng, vinh hạnh gì có bà cô hờ như thế.
Nhưng con này vô tư, nói ào qua, xong là thôi.Chả để ý đến người nghe mình nói gì. Vài hôm nữa lại vẫn cái giọng ganh tị như hôm nay.
Bạn nó đâu biết nó phải làm những gì, chịu những gì ở cái “công ty” có tên gọi kêu hơn cả chuông vàng kia của bà chủ?
Bạn nó đâu biết, sáng nào có cũng phải dậy trước bốn giờ sáng. Bắt đầu một ngày thở không ra hơi mà vẫn chưa vừa ý bà ta. Phải giặt cả đống quần áo của vợ chồng con cái nhà chủ. Cái nhà này không hiểu ra làm sao mà ngày ngày chịu khó thay quần áo đến thế? Nhất là bà í, ngày thay không dưới ba bốn bận. Lúc thì váy ngắn, lúc váy dài, đủ màu xanh đỏ. Càng thay bà càng không vừa ý.Vừa ý làm sao được với cái mặt, cái người đã quá xuân? Ăn rõ lắm cao lương mĩ vị mà vẫn khô chân, gân mặt, đằng trước phẳng như đằng sau. Mắt tô mấy lượt chì mà không che hết nếp nhăn. Mặt lúc nào cũng quàu quạu, chả mấy khi tươi tỉnh.
Đám người làm, to nhỏ với nhau rằng: “ Mụ ấy đang ghen. Chàng phi công trẻ của mụ hình như bây giờ đang muốn chán lái máy bay bà già hay sao ấy? Lúc nào gã ấy cũng đầu bóng mượt, áo quần có li, có lai, thơm phức nước hoa Pháp, đi từ sớm, đến khuya mới về. Mụ đang mất ăn mất ngủ vì gã. Có người bạn cùng học với gã ngày xưa hở cho mụ biết gã có cơ sở hai bên Bích Động, Thiên Thai gì gì đấy.. Gã xây cho con bồ bên í tòa nhà mấy tỉ! Chắc toàn là tiền của mụ ấy chứ thằng cha này lấy đâu ra tiền? Gã xuất thân từ đám hạ lưu, chỉ được cái mã bề ngoài. Không lấy con này có đi mướn thợ hồ cũng không đắt. Đâu có nghề ngỗng gì? Giờ.. Sướng quá hóa rồ, muốn lên mây đây!”.
Có lần nó cũng được nghe những chuyện đại loại như thế, khi bà ta nghiến ngầm ông chồng trẻ của mình.
Lại nói cái chuyện giặt giũ ở nhà bà ta.. Chỉ quần áo của vợ chồng con cái bà ấy thôi, dù có chịu khó thay đến đâu nó cũng “nâu” vấn đề. Dù nhà bà có máy giặt, sợ tốn điện không cho dùng cũng chẳng sao. Nó vẫn vò được tuốt. Con nhà nghèo, khổ từ bé ba cái chuyện vặt này đâu đáng kể gì? Đáng sợ nhất là những thứ tội nợ từ khách sạn, trông thì trắng muốt như thế nhưng mà tanh, mà nồng không thể chịu được. Mỗi ngày hàng đống chăn ga, gối đệm phải giặt, phải là như mới.
Gọi là khu du lịch sinh thái, ao vua ao chúa, thực ra là nơi những người như chồng mụ, hoặc như mụ trốn vợ, chốn chồng mà tới đây. Những kẻ có chút địa vị, bọn mờ ám đến đây là phần nhiều. Khách du lịch thực sự chả có là bao, hoặc chỉ có từng đợt, nghỉ hè hay cơ quan tổ chức thăm quan. Ngày thường rất vắng. Người lao động lại càng hiếm thấy khi nào bước chân vào.
Giặt xong cả đống nhơm nhớp ấy, nó vội vàng cắp làn ra chợ. Vợ chồng con cái nhà bà ta còn chưa dậy. Buổi tối nó phải thức hôm nào sớm cũng phải mười, mười một giờ đêm. Cả đống sổ sách, chứng từ, hóa đơn, biểu thuế ..một mình nó phải làm . Sai một con số thì thật tai họa. Bà ta sẽ rất chua: “ Tao lạ gì cái sự học của chúng mày. Toàn là những thứ ngoại khóa, ngoại khiếc vô bổ, học vẹt cả thôi. Kiến thức cũ từ thời ông ông gỉ ông gì.. còn sống, đâu có dễ thực hành? Chẳng qua là tốn cơm tốn của cha mẹ. Thà rằng học may, học vá sau này nó còn có việc làm thiết thực kiếm được miếng cơm cháu ạ”. Nó định cãi, bảo bà biết gì mà nói như vậy?
Nhưng kịp dừng lại. Nếu không, bà ấy nổi đóa lên, cơm chẳng lành canh không ngon ngay!
Bình minh nhà bà chủ vào độ tám giờ, khi mọi nơi, mọi chỗ người ta đã làm việc hàng tiếng đồng hồ rồi. Có dậy sớm cũng chẳng để làm gì, bà bảo thế.
Đến khi nó chợ về mới gặp bà đứng cửa nhà bếp. Bà lật mớ rau, nhấc con cá, xem miếng thịt. Bảo xem có biết đường đi chợ không?
Thực ra chỉ nó mới biết bà đang nghĩ gì trong đầu..
***
Cái cách bảo vệ “Thực phẩm chức năng” của bà ta cũng thật kỳ quái. Nhà có một khu nuôi gà sạch riêng chỉ thịt vợ chồng con cái ăn. Hôm nào thịt gà, bà ấy bỏ hết công việc, có khách ngồi chờ cũng mặc. Chắp tay sau đít, Bà ta không bỏ sót một động tác nhỏ nào của nó. Không phải bà sợ nó không biết làm hay làm thiếu vệ sinh. Chờ nó làm xong đâu vào đấy, cất vào tủ lạnh bà mới rời vị trí “quan sát viên” của mình. Lúc đầu nó không hiểu, tưởng bà ta buồn tình muốn gần gũi đến nói chuyện cho vui, té ra không phải. Hình như bà sợ nó giấu cái chân hay cái cổ gà giấu riêng chỗ khác. Cả khi nấu chín rồi bà cũng chờ đơm hết lên. Trong óc chắc bà nghĩ người ăn, kẻ làm toàn là hạng sắp chết đói hay sao ấy. Đám người đáng bị coi thường, không cần bận tâm. Xử thế nào mà chẳng được?
Chỉ nghĩ thế nó đã tủi thân muốn khóc. Nhà nó nghèo, nhưng nó đâu có cái tính tắt mắt, vụn vặt, hay biết ăn vụng bao giờ?
Ngoài cái nhà hàng, công ty Thiên Nga còn một khu chăn nuôi bò sữa. Những ngày vắng khách, bà chủ thường huy động tất cả người làm trong công ty đi cắt cỏ, dọn chuồng bò để khỏi lãng phí nhân công. Cái lí do bảo không có việc làm nữa, là bà nói thế. Không việc này thì việc kia, như người ta bảo “Xay lúa khỏi phải bế em” Như ở quê mẹ nó hay có câu cửa miệng như thế. Có lúc nào ở không đâu?
Giả dụ có thêm vài người nữa vào làm, việc vẫn rất bộn, vẫn làm tối mặt mới xong. Suy thoái, thất nghiệp ở đâu không nói, với doanh nghiệp của vợ chồng bà này còn lâu tình trạng này mới tới đây!
Kinh tế có khủng hoảng cỡ nào vẫn có những tay vớ được tiền chùa, những kẻ ăn chơi, “càng đục nước, cò càng béo”. Những người ấy vẫn cần chỗ du hí, tiêu tiền, tận hưởng vui thú ngỡ là trời ban cho. Nhưng một khi thích nói thế, thì bà ta cứ nói thế đấy, làm gì bà ấy?

**
Buổi tối hôm đó trăng ở Ba Vì sáng lắm. Mây trắng bồng bềnh trôi. Không khí thoáng đãng và mát mẻ từ trên rừng thông thổi về. Hội đèn kéo quân của các khu dân cư đang rầm rộ ngoài đường. Chỉ là cái tết của trẻ con, nhưng đâu đâu người lớn tham gia rất nhiệt tình. Mấy năm nay, lạ một nỗi, tết của thiếu nhi lại được chú trọng chăm lo hơn cả tết của người lớn!
Như các lần trước nó cùng các bạn ra xem một lúc rồi mới về học bài. Nhưng năm nay tự nhiên mất hết hứng thú. Nó đang tạm ở nhờ đứa bạn vì chưa tìm được chỗ trọ. Vào ký túc xá thì phức tạp, nó ngại. Bạn rủ đi xem rước đèn nó kêu mệt, muốn ở nhà một mình.
Nó nhớ lại buổi làm cuối cùng ở nhà hàng Thiên Nga, nhớ đến bà chủ môi cong, mặt sành, đôi lông mày rất mờ..
Nhớ lại một buổi chiều cách đây mấy ngày..
Nó đang thay bỉm cho lão bố chồng của bà ấy nằm liệt giường ba bốn năm nay. Đôi chân của lão bất động, chỉ còn hai cái tay lòng khòng đưa qua đưa lại trước mặt. Mùi tế bào chết ám vào da thịt lâu ngày, mùi nước tiểu quyện lại thành thứ nồng nặc, ghê người ám vào râu, tóc, vào khuôn mặt nhợt nhạt, da chảy xệ như người ngoài hành tinh trong các bộ phim khoa học viễn tưởng.
Đã vậy lão già quái dị không cho nó đeo khẩu trao, không được mang găng cao su. Lão bảo làm vậy là coi thường lão, là khinh lão. “Tao có phải cục phân, hay thằng hủi đâu mà mày ghê bẩn chết được như thế? Mày đeo khẩu trang nom cứ như quân khủng bố ấy, ghét cái mặt”.
Một chân trong mồ rồi lão già mất nết vẫn còn hư tính. Hình như lão biết con dâu hôm nay vắng nhà. Lão bảo:
- Cháu ở đây còn có ông! Muốn gì nó cũng là con dâu của ông mà. Chồng nó mà bỏ, ai dám lấy hạng người này? Cái con mẹ này nó ác nghiệt lắm. Cứ thích hành hạ, làm cho khổ người khác. Bà mẹ nó ở dưới quê cũng thế, ác có nòi, không từ việc gì đâu. Mang tiếng là vợ ông to thật đấy mà tính nết chẳng ra gì.. Ông ấy vì giữ thể diện và giữ ghế mà phải cắn răng chịu đựng. Vậy mà bà ta còn không tha. Có lần bà ta đánh thuốc, định cho ông ấy chết để dễ bề đi đêm về hôm với người khác. May mà ông ấy có chút kinh nghiệm nghiệp vụ lâu năm, nên mới biết đề phòng. Lần nào ông ấy trước khi ăn, cũng gọi con chó vào cho nó thử, chó không làm sao người mới dám ăn. Lần này cũng vậy. Ông ấy gọi con bẹc rê vào.. cháu biết như thế nào không? Con chó ăn được một lúc, nó chạy vội ra vườn, kêu rú lên đau đớn, miệng nó ứa toàn máu tươi, một lúc sau thì chết! Con chó tinh khôn là vậy mà không phát hiện ra chất độc có trong thức ăn, nên chết thảm. Không biết nó dùng thứ thuốc gì, thế mới ghê chứ? Chuyện ông kể mày biết để bụng. Đừng nói với ai nhé. Nó mà biết là khổ thân cháu đấy, nó thù dai lắm.. Biết để phòng thân thôi cháu ạ. Mẹ nào con đấy, cũng phường đá cá, lăn dưa. May mà chó ngáp phải ruồi, nhờ thằng anh ngày xưa bố nó chạy cho một xuất ra nước ngoài về, có tí tiền, lại được bố nó hậu thuẫn dự án dự iếc, kiếm được mấy lô đất ở khu sinh thái này giao cho nó quản, tiền của từ đấy mà ra, chứ đâu phải của ông cha nhà nó để lại, hay bản thân nó có tài cán gi? Giờ cứ làm như quý tộc nhà nòi, coi thường thiên hạ bằng nửa con mắt.. Hay hớm gì đâu? Thỉnh thoảng ông nghe nó mắng nhiếc các cháu mà ông cứ điên hết cả ruột!
Nó vờ như nghe và cố không tỏ ra phản ứng gì.
Dẫu sao cũng là chuyện riêng của gia đình người ta, bố chồng nàng dâu thường nhiều phức tạp, mình sao biết được? Im lặng chưa hẳn là vàng, nhưng trong trường hợp này là cần thiết!
Rồi lão bảo kê cao cho lão cái gối kẻo khó thở. Nó vừa chạm tay nâng đầu lão lên để kê thêm gối cho lão đầu, lão tóm ngay lấy tay nó, cười nhờn nhợt:
- Mày con cái nhà ai mà da mịn và trắng thế không biết? Mông lại tròn, đít cong cong thế này, dễ lấy chồng lắm cháu ạ..
Nó giật mình, gỡ tay lão, bỏ chạy ra ngoài.
Chuyện tưởng không ai biết. Bức vách làm gì có tai, có mắt?
Nó đâu có ngờ phòng này từ lâu đã bị bà chủ bí mật cho người gắn Camera!
Việc này bà ấy không có chủ ý gì với nó. Chỉ là để theo dõi bố con “chàng phi công trẻ” của mụ hàng ngày có bàn bạc, mưu mô những gì với nhau không? Cứ vài hôm “Phi công trẻ” lại đến thăm bố một lần. Con người ăn chơi, chải chuốt ấy còn một chút tử tế, hiếu đạo ít ra với bố trong việc này. Bà chủ biết rất rõ điều đó và có ý canh chừng.
Hàng ngày dù có bận rộn đến đâu, chờ cho tận đến khuya, khi tất cả mọi người đã yên giấc, bà ta mới tua lại cuộn băng, xem từ đầu..Nó vô tình thành kẻ đồng lõa, bêu riếu bà với ông lão bố chồng.
Không phải bỗng dưng mà bà giở quẻ, hất hủi cho dù nó đâu có lỗi gì? Nếu có, chỉ là sự vô tình, hay bắt buộc phải nghe, phải thấy một phần sự thật..

**
Để sống, nó phải làm thêm. Thằng bạn trai của nó bảo muốn giúp đỡ, nó lắc đầu. Tình cảm phải là gì cái trong sáng, vô tư bất vụ lợi. Không muốn quan hệ giữa hai đứa bấy lâu nay thành quan hệ lợi dụng dù khó khăn đến đâu chăng nữa!
Nó không muốn để ai coi thường hoặc coi rẻ mình bởi nó là con gái.
Rời nhà mụ kia, nó đi rửa bát cho một hàng cơm ngoài phố. Những chồng bát cao ngập mặt, lội qua những lối đi ẩm ướt, khói cay xè cả mắt.
Ngày nghỉ thứ bảy chủ nhật nó nhận thêm, làm gia sư cho một gia đình khá giả.
Ông này có chân trong hội đồng quản trị một siêu thị vừa mới mở, bán hàng phục vụ chủ yếu cho sinh viên mấy trường đại học quanh đây.
Biết hoàn cảnh, ông giới thiệu nó vào làm thêm ca từ hai giờ chiều đến chín giờ tối. Công việc không vất vả nhưng eo hẹp, căng thẳng thời gian. Gần như ngoài giờ đi học, đi làm, nó không còn lúc nào rảnh rỗi.
Dầu sao cũng có việc làm đảm bảo và lâu dài, nó có thể yên tâm đến hết khóa theo học. So với bố mẹ nó ở nhà, vất vả ấy chưa là cái gì. Nó đâu có phải dầm mưa dãi nắng, gánh vác vất vả quần quật trên đồng như bố mẹ từ lúc hừng đông đến nhám mặt trời?
Số tiền “bảo tín” đóng cho công ty cũng do ông ấy giúp. Nó sẽ trả dần ông bằng cách trừ vào lương hàng tháng. Vì lí do đó, nó đã từ chối tiền công dạy thêm con ông học. Nhưng ông nhất mực, bắt nó phải nhận. nó cảm động muốn khóc.
Cuộc đời rộng lớn, không phải không có, không còn người tốt, nó nghĩ.
Thậm chí ngay cả những người giàu có, địa vị không phải ai cũng nghiệt ngã, keo kiệt cả!
Người nghèo chưa chắc đã là người ngay, người hay, người tốt cả.
Hai tháng trời sau khi vật lộn kiếm sống ở thành phố sinh viên này, nó ngộ ra điều đó với nhiều hạng người.
Đối với nó, đó như một tất nhiên của cuộc sống này.
Nó cũng đã quên câu chuyện nhà hàng “Thiên Nga”. Không oán hận.

Một buổi sáng, khi nó vừa tan học trên đường về nhà trọ, gặp một chuyện bất ngờ. Nó nhận ra chiếc xe Pho màu kem của bà chủ công ty nó làm hồi trước. Hình như bà ta có ý chờ nó qua đây?
Nó băn khoăn không biết có chuyện gì? Mình có còn vướng mắc gì với nhà bà ta nữa đâu?
Bà ấy gầy và đen hơn hồi nó còn làm ở đấy. Hai nếp nhăn bên khóe miệng sâu hơn. Hàng lông mi giả và lông mày không còn tô đậm như hồi nào. Hẳn bà ta đã trải qua một chuyện không hay. Tuy không mấy thiện cảm, nó cũng thấy tồi tội, ái ngại thay cho bà ấy.
Nét mặt bà buồn buồn, vẻ nanh ác ngày nào như biến mất:
- Mày còn giận cô hay sao mà từ đó đến giờ chả thấy mày lai vãng đến thăm cô lấy một lần?
Nó cười gượng:
- Tại cháu bận học, bận làm thêm. Cuộc sống sinh viên nghèo như cháu cô lạ gì..Để khi nào có thời gian thong thả cháu sẽ đến thăm cô sau..
- Chắc mày còn hận cô lắm có thì phải?
Ngừng một lúc, bà nhìn chằm chằm vào nó như thể thăm dò, rồi mới nói tiếp:
- Cô không bảo cô là người tốt hoàn toàn, người tử tế hoàn toàn. Trên đời này làm gì có ai hoàn toàn như thế hả cháu? Nhưng cô chưa đến nỗi như cháu nghĩ về cô đâu. Chẳng qua cái duyên số cô vất vả nên nhiều khi cô buồn bực trong người, giận cá chém thớt. Mà cũng có chút hiểu lầm mày hồi đó, nên mới thế. Chứ mấy đồng tiền công của mày đâu có nhiều nhặn gì để cô tiếc, không muốn trả cho mày?
Bà ta nói như tự kể với chính mình. Đối với một đứa con gái như nó cần gì bà phải nói những câu này?
Có một chuyện, sau này nó mới biết, ( khi ấy bà không nói ra ). Tay “Phi công trẻ” của bà sau ngày nó đi, đưa về một con bé, nói tốt nghiệp đại học rồi, chưa có việc làm.
Con bé này thế chân nó. Chủ và nhân viên thế nào đó để bà ta bắt được ngay trong nhà mình!
Từ đó hai người li thân, đang chờ ngày li dị..
Nhưng nó mơ hồ đoán ra đã có việc gì không hay xảy ra với bà. Không phải tự nhiên thần thái của bà trở nên thế này.
Bà đưa nó một cái bọc được dán băng keo rất kỹ, bảo nó cầm lấy, hôm nào có thời gian thì đến chơi, bây giờ có việc cô phải đi. Nó hỏi bọc gì, bà cười:
- Cái áo ấm mày để quên lại chỗ cô. Chắc mày ngại không muốn đến lấy. Cô mang cho mày. Sắp rét rồi cháu ạ. Không có áo rét không chịu được đâu!
Nó chưa kịp nói câu gì, xe bà đã lao đi, bỏ lại phía sau làn khói xanh mờ.
Về đến nhà trọ, nó cất cái bọc vào hòm, không chú ý lắm.
Đúng là mình có để quên cái áo ấm chỗ bà ấy thật. Nhưng bà ấy cần gì phải mang đến tận đây cho mình? Mà nó cũng cũ rồi, mình đang định mua cái khác. Linh cảm của nó mách bảo có cái gì đấy trong cách cư xử này. Tối hôm ấy, sau khi làm ở siêu thị về nó lấy cái bọc, giở ra xem..
Bóc mấy lượt giấy bọc bên ngoài được dán băng keo, là một cái áo ấm màu hồng còn mới, lại không phải áo của nó..
- Thế này là sao?
Nó ướm thử vào người. Từ bên trong cái áo, có đến gần chục tờ giấy bạc năm trăm ngàn rơi ra..

*******

Phần nhận xét hiển thị trên trang

11 Dự đoán thú vị của người Mỹ về tương lai 20 năm tới

Drone giao pizza, xe tự hành, thực tế ảo, du lịch vũ trụ, người yêu ảo...đó chính là những gì mà người Mỹ nghĩ về năm 2036 “Thế giới ta đang sống sẽ như thế nào trong năm 2036?”. Đó là câu hỏi mà rất nhiều người muốn biết. Trang Discover Magazine vừa đưa ra một kết quả khảo sát thú vị được thực hiện bởi London & Partners, trong đó, họ đã hỏi 2.088 người Mỹ trưởng thành về những gì họ nghĩ sẽ thay đổi trong thế giới tương lai năm 2036. Hầu hết các câu hỏi là về sự phát triển của công nghệ và tầm quan trọng của chúng trong đời sống. Hãy cùng xem người Mỹ nghĩ gì về tương lai 20 sau. 1. Bánh Pizza sẽ được giao đến khách hàng bằng drone. 66% người tham gia cuộc khảo sát dự đoán rằng drone giao bánh pizza sẽ trở thành chuyện “bình thường”. Amazon và Google đã tạo ra các chiếc drone có khả năng giao hàng, nhưng tại Mỹ thì việc các doanh nghiệp sử dụng drone để hoạt động là phạm pháp nên chúng vẫn chưa được dùng trong thực tế. Cục Hàng không Liên bang Mỹ hiện đang thảo luận bộ luật mới cho phép sử dụng drone thương mại. 2. Trên đường sẽ đầy xe tự hành. 60% số người được khảo sát nghĩ rằng vào năm 2036 thì số lượng xe tự hành sẽ qua mặt xe thường trên một số tuyến đường chủ chốt. Rất nhiều công ty công nghệ lớn như Google, Uber, Apple, Tesla,…đều đang dần tham gia vào cuộc đua mang xe tự hành ra thị trường với hy vọng rằng chúng sẽ giúp giao thông an toàn hơn. Theo một báo cáo của Business Insider Intelligence thì dự tính vào năm 2020 sẽ có 10 triệu chiếc xe tự hành được sử dụng. 3. Công nghệ bẻ khóa sinh học trở nên phổ biến. 49% người khảo sát cho rằng các thiết bị giao tiếp sẽ được gắn thẳng vào cơ thể con người. Cơ thể con người có thể chính là rào cản cuối cùng để kết nối thiết bị. Bẻ khóa sinh học (biohacking) sẽ cho phép gắn các microchip vào dưới da người để tạo ra một loài người thông minh hơn, hạnh phúc hơn. Việc đưa các thiết bị thông minh vào cơ thể con người đang ngày càng được chú ý hơn. Zoltan Istvan, một biohacker và Transhumanist, đã gắn một chip nhận diện tần số radio (RFID) vào chính bàn tay của mình, giúp ông có thể làm những thứ như mở cửa văn phòng, cửa nhà, cũng như lưu trữ thông tin. 4. Tiền mặt sẽ biến mất. 69% số người được khảo sát nghĩ rằng công nghệ trả tiền thông minh sẽ hoàn toàn thay thế tiền mặt. Ngày càng có nhiều người trẻ tuổi thanh toán chi phí qua hệ thống trả tiền bằng điện thoại như Apple Pay và Square. Các ứng dụng như Venmo và Splitwise cho phép bạn bè có thể cùng theo dõi số tiền chung. Theo các chuyên gia thì những người trẻ tuổi sẽ nhanh chóng thích nghi với việc bỏ ví tiên ở nhà hơn người lớn tuổi vì họ đã quá quen sử dụng điện thoại. Bên cạnh đó theo một số phân tích thì tỷ lệ giao dịch qua hệ thống trả tiền bằng điện thoại sẽ tăng 210% trong năm 2016. 5. Sẽ xuất hiện người được nhân bản vô tính. 52% người Mỹ trong cuộc khảo sát đoán rằng 20 năm nữa thế giới sẽ lần đầu tiên có người được nhân bản vô tính. Chưa có bất kỳ người nào được nhân bản vô tính, tuy vậy các nhà khoa học trên thế giới đã nhân bản vô tính thành công nhiều loài động vật. Tại Hàn Quốc, có một phòng thí nghiệm Sooam sẽ nhân bản vô tính con chó của bạn với bất kỳ hình dạng, giống loài và kích cỡ nào với giá 100.000 USD. Viện Nghiên cứu Gen Quốc gia của Mỹ giải thích rằng nhân bản vô tính con người khó hơn các loài vật khác rất nhiều. Thậm chí ngay cả khi công nghệ cho phép thì các chuẩn mực đạo đức cũng sẽ là một trở ngại lớn. Nhân bản vô tính có tỷ lệ thành công rất thấp, chỉ 1% động vật được nhân bản vô tính có thể phát triển bình thường. 6. Bác sĩ sẽ thăm khám bệnh trong phòng khám ảo. 65% người được khảo sát tin rằng các cuộc hẹn với bác sĩ sẽ diễn ra trong môi trường thực tế ảo . Năm 2016, các bác sĩ đã trò chuyện với bệnh nhân qua điện thoại, email và webcam. Thực tế ảo có thể chính là bước tiếp theo của công nghệ chăm sóc sức khỏe từ xa. Bệnh nhân sẽ dùng các thiết bị thực tế ảo để lắng nghe lời khuyên của bác sĩ mà không cần phải ra đi đâu cả. 7. Các bộ phận của con người sẽ được sản xuất bằng máy in 3D. 54% số người trong cuộc khảo sát tin rằng máy in 3D sẽ được dùng để tạo các bộ phận trên cơ thể người. Các nhà khoa học đang nghiên cứu phát triển loại máy in 3D có thể dùng các tế bào làm “mực”, cho phép tạo ra bộ phận cơ thể bằng nhiều lớp tế bào hợp lại với nhau. Trường Đại học Wake Forest đã thành công trong việc in sinh học, họ đã cấy ghép các bộ phận như da, tai, xương và cơ bắp nhân tạo và các loài vật thí nghiệm và chúng đã phát triển bình thường. Điều này rất có tiềm năng trong việc xóa bỏ sự cần thiết của việc hiến tặng các cơ quan sinh học của con người, tuy vậy, theo các nhà khoa học thì phải còn rất lâu nữa ta mới có thể cấy ghép cơ quan đầy đủ theo cách này cho con người. 8. Quần áo và tất tần tật các món đồ mặc, đeo trên người sẽ kết nối với Internet. 58% số người được khảo sát đã nghĩ như vậy. Trong tương lai không xa, bạn có thể dùng hệ thống định vị để kiếm các món đồ trang sức, giày dép, quần áo của mình. Hiện tại chúng ta đã có những thứ như đồng hồ thông minh, giày thông minh. Các nhà thiết kế đang nghiên cứu loại chất liệu có thể phát sáng nhờ vào việc tích hợp đèn LED bên trong, các loại nón có khả năng đọc hoạt động của não và thay đổi màu sắc cho phù hợp, hay áo khoác da có khả năng chụp ảnh. Theo một số dự đoán thì ngành công nghiệp đeo, mặc thông minh sẽ có giá trị đến 70 tỷ USD trong năm 2025. 9. Robot sẽ trở thành đồng nghiệp của con người. 39% người Mỹ trong khảo sát dự đoán rằng vào năm 2036 sẽ có cỗ máy AI đầu tiên hoạt động ở vị trí quan trọng trong tập đoàn lớn. Một ngày nào đó, các tập đoàn công nghiệp khổng lồ sẽ phải chừa chỗ cho một robot có trí thông minh nhân tạo, ít nhất thì đây là ý kiến của 1/3 tổng số người Mỹ được khảo sát. Tuy vậy, cũng có đến 48% nghĩ rằng chuyện này sẽ không xảy ra. 10. Các chuyến bay thương mại vào vũ trụ sẽ trở thành bình thường 45% số người tham gia khảo sát tin rằng các chuyến bay thương mại vào vũ trụ sẽ được diễn ra tại một số sân bay lớn. 2016 là một năm đầy đột phá với chuyến bay thương mại vũ trụ. SpaceX của Elon Musk đã trở thành công ty đầu tiên chuyển các món hàng các nhân lên Trạm Vũ trụ Quốc tế bằng tên lửa. NASA đã phối hợp với Boeing để sản xuất phương tiện có khả năng đưa con người đến quỹ đạo Tráo Đất tầm thấp hoặc xa hơn nữa. Chuyến bay thương mại đến Trạm Vũ trụ Quốc tế có thể diễn ra sớm nhất vào cuối năm 2017. 11. Bạn gái, bạn trai ảo sẽ trở nên phổ biến. 35% số người khảo sát nghĩ rằng người yêu ảo sẽ trở thành chuyện bình thường. Hiện tại thì có thể nói hầu hết thời gian (hoặc ít nhất là khá nhiều thời gian) chúng ta phát triển mối quan hệ của mình với người yêu qua màn hình điện thoại, vậy nên việc trong tương lai việc xuất hiện các chatbot, cùng với công nghệ thực tế ảo sẽ thay thế người yêu thật cũng được nhiều người tin là sẽ xảy ra. Công nghệ tương lai có thể tạo ra một phiên nhân bản ảo với tính cách của những người đã mất dựa trên những thông tin được cung cấp. Nhưng cũng có rất nhiều người tin rằng những gì trong bộ phim “Her” sẽ trở thành hiện thực. Gần một nữa số người khảo sát đã không đồng ý với việc người yêu ảo sẽ xuất hiện vào năm 2036. Tham khảo: Techinsider

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Thế Giới và Việt Nam sau TPP Nguyễn-Xuân Nghĩa - Thanh Trúc

"Diễn đàn Kinh tế"

 Từ quốc tế tới đa phương rồi song phương. Luật chơi mới...

 

* Chống cả TPP lẫn Trump! Nước Mỹ dzui thiệt! * 

Sau khi nhậm chức hôm 20, trong ngày làm việc đầu tiên vào hôm 23 Tháng Giêng, Tổng thống Donald Trump đã thi hành quyết định mà ông chủ trương từ khi còn tranh cử, đó là đơn phương triệt thoái khỏi khuôn khổ đàm phán của Hiệp ước Đối tác Xuyên Thái Bình Dương, gọi tắt là TPP, và chỉ thị cho các cơ quan hữu trách tiến hành đàm phán với từng đối tác thương mại theo thể thức song phương. Diễn đàn Kinh tế sẽ tìm hiểu về hậu quả của quyết định này cho các nước và cho Việt Nam.

Thanh Trúc: Ban Việt ngữ xin kính chào chuyên gia kinh tế Nguyễn-Xuân Nghĩa trong chương trình phát thanh đầu tiên của Diễn đàn Kinh tế vào năm Đinh Dậu. Ngay sau khi nhậm chức thì Tổng thống Donald Trump quyết định ra khỏi Hiệp ước Đối tác Xuyên Thái Bình Dương mà Hoa Kỳ đã ký kết với 11 quốc gia trên vành cung Thái Bình Dương, thường được gọi tắt là TPP. Quyết định ấy không gây ngạc nhiên cho các nước, nhưng thưa ông, hậu quả sẽ là gì?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Như mọi khi, tôi xin được trình bày về bối cảnh gần xa dẫn đến biến cố này trước khi chúng ta tìm hiểu về hậu quả cho các nước. Tổng thống Hoa Kỳ có quyền lấy những quyết định cho bộ máy hành pháp qua các sắc lệnh gọi là “executive orders”; song song ông cũng cho các cơ quan hữu trách biết chiều hướng thi hành chính sách qua các chỉ thị, gọi là “bị vong lục” hay memorandum, trong ý nghĩa là “cho khỏi quên”. Trong ngày làm việc đầu tiên, hôm 23, Tổng thống Donald Trump ban hành chỉ thỉ về chính sách đàm phán thương mại của chính quyền mới, là thứ nhất, vì quyền lợi trên hết của người dân Mỹ, thứ hai là sẽ đàm phán với từng nước theo thể thức song phương. Từ nguyên lý ấy, ông ra lệnh cho Đại sứ Thương mại Hoa Kỳ triệt thoái khỏi khuôn khổ thương nghị với các nước đã ký kết Hiệp ước Xuyên Thái Bình Dương TPP và bắt đầu dàn xếp đàm phán song phương với từng nước để phát huy công nghiệp, bảo vệ công nhân và gia tăng lương bổng cho dân Mỹ.

Thanh Trúc: Đấy là bối cảnh gần của việc Hoa Kỳ rút khỏi Hiệp ước TPP, nhưng qua những gì ông vừa trình bày thì dường như người ta còn thấy ra một điểm mới là việc đàm phán song phương, thưa ông có phải như vậy không?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Vì những lý do sau đây, tôi sợ nhiều người hiểu sai quyết định này mà nói là vị Tổng thống thứ 45 của Mỹ đã “giết chết” một hiệp ước. Thứ nhất, TPP hoàn thành việc đàm phán sau bảy năm thương thuyết giữa 12 quốc gia vào ngày năm Tháng 10 năm 2015 rồi được đại diện các nước ký kết ngày bốn Tháng Hai năm 2016. Sau đó, theo quy định thì Quốc hội và các cơ quan hữu trách của từng nước phải nghiên cứu toàn bộ văn kiện phức tạp ấy để đề nghị thay đổi nếu thấy cần thiết, trước khi chuẩn bị cơ sở pháp lý cho việc áp dụng, và sau cùng mới phê chuẩn. Khi ngần ấy quốc gia đã thương nghị lại rồi phê chuẩn văn kiện có điều chỉnh thì TPP với thật sự thành hình. Sau khi TPP được ký kết thì giới dân cử Hoa Kỳ trong Quốc hội khóa 114 mới thấy nội dung quá toàn diện và rắc rối của TPP nên đa số bên đảng Dân Chủ bác bỏ và không ít dân biểu nghị sĩ Cộng Hòa cũng không đồng ý. Các ứng viên tranh cử Tổng thống là ông Donald Trump bên đảng Cộng Hòa và bà Hillary Clinton cúng ông Bernie Sanders bên đảng Dân Chủ cũng chống, dù bà Clinton đã từng cổ võ Hiệp ước này khi làm Ngoại trưởng cho Tổng thống Barack Obama. Chính là vì thiếu hậu thuẫn nên Quốc hội Mỹ không nghiên cứu và phê chuẩn như Tổng thống Obama khẩn khoản yêu cầu, và với Hoa Kỳ thì Hiệp ước TPP coi như đã chết trong trứng nước. Tổng thống Trump chỉ làm đúng chủ trương khi tranh cử, nhưng xác nhận thêm giải pháp thay thế là việc đàm phán song phương.

Thanh Trúc: Nhờ ông nhắc lại bối cảnh, thính giả của chúng ta hiểu ra những rắc rối của chính trường Hoa Kỳ liên quan đến một Hiệp ước giữa 12 nước, trong khi đó người ta cũng chú ý đến việc Quốc hội Nhật Bản đã phê chuẩn TPP mà phía Việt Nam thì vẫn chưa. Thưa ông Nghĩa, khi hiểu rõ sự thể, ta thấy được một yếu tố mới là chiều hướng đàm phán song phương của Chính quyền Trump như giải pháp thay thế. Từ đó, ta có thể kết luận thế nào về hậu quả?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Nếu muốn nhìn ra hậu quả trong tương lai thì ta nên ngược về quá khứ và đây là bối cảnh xa mà chúng ta cần nhớ khi Tổng thống Hoa Kỳ nói đến ba mục tiêu của việc đàm phán thương mại theo khuôn khổ song phương là khuếch trương kỹ nghệ, bảo vệ công nhân và nâng cao lương bổng.

- Nhìn trong bối cảnh xa thì người ta thấy được hai ba chuyện. Thứ nhất là sự thất bại của khuôn khổ hợp tác thương mại toàn cầu là Tổ chức Thương mại Thế giới WTO, khi vòng đàm phán Doha do Chính quyền của Tổng thống George W. Bush đề nghị với WTO từ Tháng 10 năm 2001 mà vẫn bế tắc. Thứ hai là cùng với nỗ lực toàn cầu của một tổ chức có 164 hội viên là WTO thì các nước cũng tiến hành hợp tác cấp vùng, trong từng khu vực. Thí dụ như Hiệp ước TPP Xuyên Thái Bình Dương và Hiệp ước Xuyên Đại Tây Dương gọi tắt là TTIP giữa Hoa Kỳ và 28 quốc gia thành viên của Liên hiệp Âu châu hay Hiệp ước CETA giữa Liên Âu và Canada. Các hiệp ước cấp vùng ấy cũng thất bại, người ta chỉ nói đến TPP và Mỹ mà quên rằng TTIP hay CETA đều lâm vào bế tắc, lần này do sự chống đối của nhiều nước Âu Châu. Điển hình còn rõ hơn là Hiệp ước Tự do Thương mại Bắc Mỹ NAFTA giữa Hoa Kỳ, Canada và Mexico đã được ba nước áp dụng từ năm 1994 mà nay đang lâm khủng hoảng. Theo hướng đa phương đó, sáng kiến thành lập một khu vực tự do mậu dịch giữa 21 quốc gia trên vành cung Thái Bình Dương gọi là FTAAP được Úc đề xướng từ năm 1989 nay vẫn chưa nhúc nhích. Thứ ba, ngoài nội dung trao đổi tự do về thương mại và đầu tư, ta còn thấy một tham vọng khác  đó là “hợp tác toàn diện”, với sự đồng thuận về tiêu chuẩn cao hơn trong các lĩnh vực môi sinh, xã hội, công đoàn, v.v…. Chính là yêu cầu toàn diện ấy mới khiến Hiệp ước TPP là văn kiện quá phức tạp với nhiều đòi hỏi thay đổi trong từng nước và vi phạm chủ quyền quốc gia nên mới gây phản ứng chống đối. Theo chiều hướng ấy, dự án hợp tác toàn diện do Trung Quốc cố thúc đẩy từ năm 2014 với 10 quốc gia của Hiệp hội ASEAN và năm nước Nhật Bản, Nam Hàn, Ấn Độ, Úc và New Zealand đã qua 15 vòng đàm phán mà chưa có kết quả. Nếu nhìn vào bối cảnh trường kỳ thì việc TPP thất bại không có nghĩa là Hiệp ước Toàn diện và Cấp vùng RCEP sẽ thành công, nhất là khi Bắc Kinh lại muốn đẩy Hoa Kỳ ra ngoài sáng kiến này.

Thanh Trúc: Thưa ông Nghĩa, khi nhìn sự kiện từ giác độ mở rộng như vậy, người ta thấy được vài yếu tố sau đây: từ khuôn khổ hợp tác toàn cầu như với tổ chức WTO, các nước cũng có nỗ lực hợp tác đa phương trong phạm vi địa dư của từng khu vực và từ quy chế tự do mậu dịch, các nước còn có tham vọng hợp tác toàn diện với những yêu cầu thay đổi lớn hơn. Nhưng nói chung thì dường như các nỗ lực ấy đều gặp trở ngại, thậm chí thất bại. Phải chăng vì vậy ta mới thấy một chiều hướng mới là tìm sự thỏa thuận song phương giữa hai nước với nhau?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Tôi nghĩ là vậy. Vì dư luận quá chú ý tới Chính quyền Donald Trump, người ta cứ cho là tất cả đều do Hoa Kỳ mà ra nên chẳng thấy thất bại ở nhiều nơi khác như tại Âu Châu và điển hình không kém là việc Vương Quốc Anh quyết định ra khỏi Liên Âu nay đang chuẩn bị thương thuyết lại với Âu Châu và với Hoa Kỳ về khuôn khổ hợp tác kinh tế. Chúng ta chứng kiến một chuyển động lớn là trào lưu hợp tác toàn cầu đang bị đẩy lui và giải pháp tạm thay thế là các hiệp ước song phương. Chuyện này xảy ra trong 80 năm liền, từ 1860 cho tới Thế chiến II. Sau Thế chiến II, ta mới có các định chế quốc tế trong một trật tự mới làm nền tảng của hợp tác kinh tế toàn cầu. Trật tự ấy đang rã và thế giới lui về giải pháp song phương mà Hiệp ước TPP và lập trường của Hoa Kỳ chỉ là hậu quả, không là nguyên nhân. Khi ấy, ta nên tự hỏi là các nước còn có lợi gì chăng, trong khuôn khổ song phương đó?

Thanh Trúc: Đây mới là câu hỏi chính vì sẽ giúp chúng ta nhìn ra yếu tố quyền lợi sau thất bại của TPP. Thưa ông, tự do giao dịch buôn bán với nhau có lợi hay không?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Thưa rằng câu trả lời thuộc phạm vi kinh tế chính trị lại là câu hỏi: “lợi cho ai”?

- Thời hiện đại từ 500 năm trước, thế giới gọi là tiên tiến gồm các nước Âu Châu đều ra khỏi lý luận “trọng nông” của mấy ngàn năm mà theo trường phái kinh tế “trọng thương”. Trọng thương là coi trọng thương mại và giao dịch để tranh thủ quyền lợi quốc gia, với hàm ý kinh tế bên dưới là bán thì lời hơn mua. Người ta lầm tưởng rằng trong mua bán thì người bán giữ ưu thế theo lối “hơn bù kém” và các nước Âu Châu chinh phục quyền lợi với chế độ thực dân để giành thêm đất đai hàng hóa từ các thuộc địa. Triết lý trọng thương hay nôm na lý tài ấy lại dẫn tới chiến tranh giữa các nước nên từ giữa thế kỷ 19 thiên hạ mới tìm đến các thỏa ước hợp tác theo tinh thần nếu được quyền giao dịch tự do thì đôi bên đều có lợi, chứ chính sách ngăn sông cấm chợ để bảo vệ quyền lợi riêng chỉ dẫn tới thất bại. Chiều hướng ấy phát triển mạnh sau Thế chiến II với hy vọng là khi tự do giao dịch về kinh tế thì mọi người đều giàu có và các nước sẽ ít gây chiến với nhau, kết quả tiêu biểu là tổ chức WTO và Liên Âu. Nhưng ngày nay, tham vọng ấy lại dẫn đến phản ứng dội ngược là điều chúng ta vửa phân tích vì trong trao đổi, một thiểu số lại làm giàu nhanh hơn đa số còn lại. Sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật và tổ chức sản xuất càng khiến một số thành phần xã hội không theo kịp đà tiến hóa và thấy bị thiệt thòi, như thiếu tay nghề cho loai công việc mới, bị mất việc hay đành nhận lương thấp.

Thanh Trúc: Chúng ta đi tới phần kết luận về hậu quả của TPP là Việt Nam nên làm những gì?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Thứ nhất, TPP vắng mặt nền kinh tế có sức tiêu thụ và nhập khẩu cao nhất là Hoa Kỳ nhưng vẫn còn 11 thành viên kia, kể cả Nhật Bản hay Úc. Đấy vẫn là cơ hội cho Việt Nam cải cách và hội nhập vào một thị trường lớn hơn, có trình độ tổ chức cao hơn. Là một nước nghèo, Việt Nam sẽ có lợi nhiều hơn các nước kia trong sân chơi mới. Thứ hai, Việt Nam đã bình thường hóa quan hệ với Hoa Kỳ từ năm 1995, có hiệp ước thương mại song phương từ năm 2000, được quy chế tối huệ quốc một cách thường trực từ 10 năm trước và vẫn có thể khai triển nền móng thảo luận song phương với Mỹ. Nếu xúc tiến cải cách theo yêu cầu của TPP với 11 nước kia thì càng có lợi hơn khi đàm phán với Mỹ. Trong khi ấy, nếu ngả theo hiệp ước RCEP có nội dung lý tài của Bắc Kinh thì càng khó ra khỏi tình trạng lệ thuộc quá tai hại vào kinh tế Trung Quốc. Và sau cùng, bài học từ Hoa Kỳ về hiện tượng Donald Trump là điều rất đáng cho Hà Nội và Bắc Kinh suy ngẫm: đó là sự nổi dậy của quần chúng lao động lầm than chống lại những kẻ có quyền và có tiền. Nên nghĩ đến sự lầm than còn khốc liệt hơn của đa số người dân Việt Nam trước những chuyển động khá mạnh của thế giới chung quanh.

Phần nhận xét hiển thị trên trang