Kho giống má trên cánh đồng chữ nghĩa!

Thứ Bảy, 21 tháng 1, 2017

TS Jonathan London viết 'thư gửi VN' trước giờ Trump nhậm chức


Trước giờ tổng thống tân cử Donald Trump lên nắm quyền, BBC giới thiệu bài của Tiến sỹ Jonathan London, người gốc Boston, 'Thư gửi Việt Nam' viết bằng tiếng Việt:


Lễ nhậm chức Tổng thống Hoa Kỳ

Chúng ta đang sống những ngày rất lạ, và rất tiếc phải nói rằng mỗi ngày một xa lạ hơn và không còn cảm giác an toàn như trước.
Vốn thường nghi ngờ những lời lẽ đao to búa lớn, nhưng lúc này tôi lại đồng ý với nhận định rằng thế giới đang có nguy cơ rơi vào một cơn khủng hoảng sâu rộng chưa từng thấy kể từ sau Thế chiến II, riêng nước Mỹ thì rơi vào cơn khủng hoảng chính trị lớn nhất kể từ thời Nội chiến.
Đối với Việt Nam, nguy cơ bị tác động xấu là không thể coi nhẹ. Khác so với vài tháng trước, Việt Nam ngày nay không còn chỗ dựa ngoại giao "an toàn" nữa, ít nhất cho đến khi ẩn số Trump lộ diện.
Trong không khí bất an đó, tôi xin chia sẻ vài ý kiến về thời cuộc với tư cách là một công dân Mỹ và là bạn của Việt Nam - một Việt Nam của cả dân lẫn người trong bộ máy, của cả những người nghi ngờ về từ diễn biến, tự chuyển hoá, tự này tự kia…
Về an ninh quốc phòng. Thứ nhất, về an ninh quốc phòng, các bạn hãy bình tĩnh. Dù Trump có vô số những động thái khác lạ, nhưng quan điểm an ninh ở Biển Đông khó mà có thay đổi lớn so với thới Obama. Riêng về quân sự và ngoại giao, "chế độ mới" hẳn sẽ mạnh bạo hơn.


Ông Donald Trump lên làm tổng thống Hoa Kỳ thứ 45Bản quyền hình ảnhGETTY IMAGES
Image captionÔng Donald Trump lên làm tổng thống Hoa Kỳ thứ 45

Tuy nhiên, liệu bộ sậu của Trump có hành động đủ cẩn trọng hay không là một câu hỏi lớn cho tương lai. Lúc này chỉ có một điều chắc chắn là không có chuyện Mỹ rút lui khỏi biển Đông và khoanh tay trước những đòi hỏi bất hợp pháp của Tập Cận Bình.
Điều đáng chờ đợi, thậm chí rất đáng chờ đợi, là một số nhân vật trong bộ sậu của Trump.
Chẳng hạn tướng Mattis (nick Chó Điên) được đánh giá là có trí tuệ và được tôn trọng từ lính đến sĩ quan. Trong khi đó, ông Rex Tillerson, ngoại trưởng mới được đề cử, vẫn còn là một ẩn số trong vấn đề Đông Á.
Tuần trước, phát biểu "cấm Bắc Kinh không được tiếp cận các đảo nhân tạo ở biển Đông" có lẽ là lời nói hơi thiếu thực tế, tuy nhiên nó là tín hiệu cho thấy ông không phải là người thuận theo Bắc Kinh. Hơn thế nữa, hợp đồng hợp tác dầu khí giữa ExxonMobil và Việt Nam mới ký tuần trước là một tín hiệu đáng ghi nhận khác (nhân tiện, cũng hy vọng rằng hợp đồng này không biến thành một vài căn nhà ở Tam Đảo).
Câu hỏi ở đây là liệu Mattis và Tillerson (nếu được phê chuẩn) cùng với những nhân sự khác của "chế độ mới" Hoa Kỳ có đủ năng lực cáng đáng nhiệm vụ hay không, và không kém phần quan trọng là khi cần họ có đủ ý chí lẫn trí tuệ để chống lại một Tổng thống độc tài như Trump hay không.
Còn Việt Nam thì sao?


Ashton CarterBản quyền hình ảnhEPA
Image captionBộ trưởng Quốc phòng Ashton Carter (trái) họp Nato lần cuối trong nhiệm kỳ Obama

Trong thời gian tới Việt Nam phải (và tôi tin sẽ) tiếp tục tăng cường quan hệ với các đối tác trong khu vực. Tôi cũng khuyến nghị rằng dù kẻ lừa bịp đầu mầu cam nói gì đi nữa thì cũng hãy nhớ đại đa số các nước vẫn quyết tâm tìm kiếm một giải pháp an ninh bền vững cho Biển Đông.
Về kinh tế xã hội. Thứ hai là kinh tế, vì chúng ta chưa rõ Việt Nam có cơ hội gì mới trong thời kỳ hậu Obama, nên những thách thức mà Việt Nam phải đối mặt vẫn y như cũ. Tất nhiên khả năng lớn là sẽ không còn hiệp định thương mại đa phương nữa. Ngay sau thắng lợi bầu cử (được Putin góp tay dàn dựng) của Trump, ta đã thấy cả Tập lẫn Abe đều đua nhau lấp đầy không gian mà Mỹ đã chiếm.
Với tổng giá trị của xuất khẩu Việt Nam sang Mỹ chiếm tới 20% GDP thì Mỹ là mối quan hệ kinh tế mà Việt Nam không thể bỏ qua. Trong khi đó, hai nước (dù Trump hoặc ai cầm quyền) vẫn còn chia sẻ những quyền lợi kinh tế xã hội. Vì thế tôi khuyến nghị Việt Nam cứ tiếp tục nỗ lực tái cấu lại nền kinh tế, đầu tư vào giáo dục sao cho hiệu quả hơn, tạo thêm công ăn việc làm cho người dân càng nhiều càng tốt.
Muốn Việt Nam trở thành một thị trường hấp dẫn, hãy chọn con đường chính đại.
Hãy dũng cảm và sáng suốt để bảo vệ người lao động Việt Nam.
Hãy dứt khoát nói không với những dự án không đảm bảo môi trường.
Hãy hiểu và biết quý trọng giá trị câu '"dân cần nước sạch".
Làm như thế thì Việt Nam mới có lực để 'chịu phát triển' bền vững, và có chất lượng hơn so với những năm gần đây.


Jonathan London
Image captionJonathan London: 'Tôi xin chia xẻ vài ý kiến về thời cuộc với tư cách là một công dân Mỹ và là bạn của Việt Nam...'

Về giáo dục. Cải cách giáo dục cách khác so với trước— không chỉ nói suông mà không chỉ xem ngành là ngành hành chính: phải thực sự coi trọng, phát triển năng lực lẫn tinh thần sáng tạo của nhà giáo, nhà nghiên cứu, và toàn xã hội - và không chỉ những người mà đang ở đọ tưởi trẻ. Phải thực sự sẵn sàng tiếp nhận, thực hiện, và thi nhiệm với những cách dạy hiện đại, phương pháp sư phạm mới. Mừng để thấy hiện nay đang có những nỗ lực về vấn đề này.
Quan trọng là những nỗ lực tiếp tục được để mạnh trong khi đó cách giới thiệu những ý tưởng, phương pháp được nghiên cứu, điều chỉnh và khuyến kích. Những cải cách này không thể mang tính 'hành chính' mà phải đưa sâu vào thình thần của giáo dục ở mọi bậc học và kể cả ngoài ngành.
Thị trường dĩ nhiên có vai trò của thị trường, nhưng không có nghĩa là phải hy sinh giáo dục phi lợi nhuận như chúng ta đang thấy. Đừng lạm dụng làm giầu bằng thương mại hoá mọi thể loại giáo dục. Việc những trường đại học phi lợi nhuận có tôn chỉ hoạt động dựa trên giá trị của những vĩ nhân như Phan Chu Trinh đang bị doạ đóng cửa, đang bị doạ bán là những sự kiện cực xấu.
Hãy đừng lấy PISA hoặc đào tạo ra vài nhà toán học thực giỏi làm thước đo. Tinh thần sẵn sàng đầu tư cho giáo dục của con cái sẽ vô cùng lãng phí nếu chúng ta (tức là cộng đồng nhà giáo và người dân) không đòi hỏi và xây dựng được một hệ thống giáo dục thực sự phản ánh tinh thần cởi mở, phản biện khoa học.
Nếu không thế, chúng ta không có cơ sở gì để kỳ vọng đất nước Việt Nam cất cánh. Trong thời gian bất trắc này thì tốt nhất Việt Nam phải tìm cách để khắc phục những trở ngại còn lại để thực sự cải cách và đẩy mạnh nỗ lực cải cách.
Về chính trị, xã hội, và tương lai. Nguyên nhân nước Mỹ có một kẻ lừa bịp mị dân lên nắm quyền bắt nguồn từ những sai lầm của chính quyền Mỹ suốt 40 năm qua: mức sống của người lao động không được cải thiện cộng với sự suy yếu của nền tảng dân chủ do…. quyền lực nhóm!!!
Một nguyên nhân khác là chiến lược tranh cử của bà Hillary thiếu hấp dẫn, phản ánh bằng việc 1 tỷ đôla đã bỏ ra mà vẫn thua.
Dù nền dân chủ Mỹ có nhiều vấn đề từ lâu, nhưng Mỹ đến ngày hôm nay vẫn được coi là một nước tiêu biểu cho dân chủ và những nguyên tắc của chủ nghĩa tự do. Tôi thừa nhận khoản khác giữa những nguyen tắc dân chủ ấy và tình hình thực tế ở bên Mỹ quá là báo động - cho đến mức tôi lo về tương lai về số phận của nước mình.
Việc một nhân vật có nét độc tài như Trump thắng cử cộng với tình hình ở Châu Âu, Nga v.v. dấy lên lo lắng về tương lai của dân chủ không chỉ là ở Mỹ mà còn cả trên thế giới.
Nhưng dù vậy, lý tưởng dân chủ vẫn luôn là nguồn cảm hứng. Vấn đề chỉ là bảo vệ và thúc đẩy như thế nào trong tình hình báo động của hôm nay. Ở đây vẫn phải lạc quan về Việt Nam.
Hiện nay người dân Việt Nam ngày càng quan tâm hơn đến số phận của đất nước mình.
Và đây chính là lúc để cởi trói cho những giá trị chính trị quan trọng nhất đối với người dân Việt Nam từ thời Pháp đến nay: tự do ngôn luận, tự do hội họp, tự do báo chí, tự do tư duy chính trị.
Nếu bạn hỏi tại sao tôi lại lạc quan khi những giá trị này chưa được tôn trọng đúng mức? Bởi vì tôi thấy ngày càng nhiều người Việt nhìn nhận rằng những quyền này là cần thiết hơn bao giờ hết.
Dù không loại trừ khả năng Ngài/kẻ lừa bịp mị dân sắp vào Nhà Trắng có thể gián tiếp đem lại lợi ích cho Việt Nam, chúng ta có đủ lý do để lo ngại về những kịch bản trước mắt có thể xảy ra của khu vực cũng như trên thế giới.
Trong tình trạng bất an hôm nay, tôi tin rằng người dân Việt Nam sẽ tiếp tục nỗ lực học hỏi, tham gia đóng góp và ra sức thúc đẩy một xã hội dân chủ hơn, văn minh, minh bạch, công bằng, và có trật tự.
Tôi nghĩ rằng dù ở Việt Nam hay ở Mỹ hay bất cứ ở nơi nào trên trại đất, những nỗ lực phát triển xã hội thể theo nguyện vọng dân chủ và nhân văn vẫn là vấn đề cốt lõi và cần được khuyến khích hơn bao giờ hết.
JL, Hà Nội
Bài thể hiện quan điểm riêng của tác giả, đã đăng trên trang web cá nhân vàFacebook của ông Jonathan London, một nhà nghiên cứu về Việt Nam hiện làm việc tại Đại học Leiden, Hà Lan.

http://www.bbc.com/vietnamese/forum-38690371

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Nhìn bằng mắt.

.
Truyện ngắn của Hồng Giang
Hắn lên H lần này ngoài công việc ra còn một chút tò mò. Chuyện ông chủ tịch bạo dâm đang xôn xao dư luận cả nước dạo vừa rồi, cột mốc mới ở cửa khẩu biên giới vừa được cắm giữa hai nước, chuyện một tác giả năm vừa rồi in tới mười hai đầu sách, (cuốn nào cũng cỡ ba trăm trang trở lên, tốn cả hàng trăm triệu.. Hắn cứ phân vân ông này có lẽ là một đại gia.. Nếu không thế tiền đâu để in lắm sách như vậy ? Mà thường sách in xong chủ yếu là để tặng, thời buổi này, ngay các tác giả có tên tuổi sách cũng còn khó bán. Huống chi ông này mới chỉ vừa nổi, danh tiếng chưa có là bao, vậy in nhiều thế, thần kinh ông liệu có được bình thường không ?).
Chuyến đi của hắn xem ra toàn mục đích với nhiều người, là chuyện không đâu vào đâu !
Tối hôm đó hắn đi với một người bạn làm báo ở tỉnh này. Anh ta bảo : “ Hiện giờ N đang ở một nhà hàng gần đây, nếu ông muốn gặp để tôi điện thử cho lão ấy xem sao ?” Gãi đúng chỗ ngứa, hắn đồng ý ngay. Mặc dù hơi lăn tăn một tẹo, giá anh ta ở nhà hay chỗ nào đó thì không sao. Đằng này anh ta đang ở nhà hàng, không tiện lắm.
Chuyện chẳng có gì bí mật hay cần giấu diếm, vì là chuyện viết lách, văn vẻ thường là chuyện công khai, không cần phải giấu. Nhưng gặp nhau ở nhà hàng thì hơi bất tiện. Một là những nơi như thế thường ồn ào, câu chuyện không thích hợp. Hai là biết đâu anh ta đang có cuộc hẹn với những người nào đấy, chẳng liên quan gì đến mình. Biết đâu anh ta đang có công việc nào đó thì sao ? Nhưng N bảo : “ Các ông đến ngay đi, toàn chỗ quen biết với tôi cả mà, anh em gặp mặt vui vẻ thôi, không cần giữ ý.. Đến ngay nha !”
Nhà hàng ngay sát bờ sông, có cái tên rất “mộc” theo kiểu đồng rừng “Nhà hàng Sông Núi”. Bên kia đường có cái thác tự nhiên, nước đang dội ào ào xuống một khe sâu. Ban đêm nhìn chỉ thấy một vệt sáng lóa phản chiếu ánh đèn từ phía nhà hàng hắt sang. Ngọn núi đá sừng sững chắn trước mặt, ngăn hướng nhìn về thành phố.
Khung cảnh ở đây như có cái gì cách biệt với một thành phố chưa đầy năm tuổi. Một chút vắng vẻ, một chút lộng lẫy, riêng biệt nơi đầu sông, ngọn nguồn tạo cho hắn cảm giác xa lạ..
Có thể cảm giác ấy là do hắn lần đầu tiên đến đây. Còn những người khác hầu như chẳng chú ý đến, với họ nơi này khá quen thuộc, không cần để ý. Có chừng hơn chục người, các vị quan chức cả cũ, cả mới. Vị nguyên là quan đầu tỉnh đã nghỉ hưu đầu hói cao, dáng phong độ là người cao tuổi nhất, còn sàn sàn bằng nhau, ngoại trừ ba cô gái trẻ. Theo như giới thiệu, “văn võ bá quan” đáng kể ở H gần như đủ mặt. Mấy cô gái có lẽ là con, cháu, hoặc bồ bịch của họ vì nom rất trẻ, lối ăn mặc không có gì tỏ ra họ là cán bộ nhà nước.
Trên bàn tiệc bày la liệt các món, vừa đặc sản địa phương, vừa các món ăn dân tộc, có cả hải sản vùng biển mang lên.
Rượu bia tùy thích, ai dùng thứ nào tự phục vụ, tất thảy bày sẵn trước mặt.
Hắn đoán hẳn là trong số những người ngồi đây, có vị nào đó có công việc nhờ vả hay cám ơn một ai trong số quan khách đang có mặt.
Thấy hắn có vẻ ngần ngại, bạn hắn bảo : “ Toàn người quen của tôi cả, anh em mình uống rượu rồi, ngồi cho vui thôi, chờ N cùng về”. Đã đến đây, giờ bỏ về cũng không tiện. Như vậy là bất nhã. Hắn kéo ghế ngồi xuống gần N.
Chừng như cả bọn ngồi đây cũng đã lâu, mỗi người một chuyện không theo chủ đề nào cả, pha chút men rượu, chủ yếu là chuyện vui, chút bông phèng. Những chuyện hắn để tâm muốn khai thác chẳng ai đả động đến.. “Văn hóa nhà hàng” hình như với các vị đang có mặt đã thành thuộc tính : “Cởi mở, nhưng không phải chuyện gì cũng nói, vui và kín như bưng !”
N hỏi thăm người này người nọ, hắn trả lời một cách xã giao. Trong thâm tâm hắn không mấy quan tâm đến những chuyện này. Nhất là những chuyện chả mấy hay ho trên văn đàn gần đây. Hình như N đoán được tâm trạng của hắn, chuyển đề tài khác.
Ông ta bảo : “ Đêm nay ở đây về cậu phải đến nhà tôi, anh em mình đàm đạo. Chuyện nói ở đây không tiện, thôi bây giờ uống đi đã !”. Hắn nói : “ Xin anh để cho khi khác, anh em gặp nhau ở đây là mừng rồi ! Đêm hôm thế này đến nhà anh bận rộn cho cả gia đình”. N cười : “ Tớ mang cả gia đình đi theo ở đây, có gì mà phiền ?”. hắn chưa hiểu ra sao, anh bạn nhà báo ghé tai nói nhỏ :
“ Anh ấy mới độc thân, giờ ở một mình. Nếu ông tới đó, sớm mai tôi đến đón ?”
Hắn còn ngần ngừ chưa chưa quyết ra sao thì có điện thoại, hắn xin lỗi ra ngoài nghe..
Đầu máy bên kia, có tiếng khóc thút thít, hắn gặng hỏi và nhận ra giọng người em dâu, vợ K :
- Bác ơi ! Nhà em nguy mất ! Sáng nay anh ấy đang ngồi họp, tự dưng ngã vật, gục xuống mặt bàn. Em phải nhờ người đưa đi cấp cứu..Hiện đang ở bệnh viện tỉnh bác ạ !
- Thím nói chú ấy bị làm sao ?
- Lúc ở nhà mọi người đoán nhà em bị "thiên đầu thống"nên vội vàng đưa xuống viện A. Người ta bảo bệnh này, thế nào cũng bị hỏng một bên mắt, nếu nhanh còn kịp cắt bỏ bên mắt hỏng, có cơ cứư được bên mắt còn lại ! Nhưng ..
Hắn choáng người, K đang khoẻ mạnh, mấy hôm trước còn nhờ hắn đi làm phim tư liệu của sư đoàn hắn nhân ngày truyền thống. K còn cười nói, pha trò, uống rượu như két.. Khi về hăng máu còn phóng tới 70 cây, bị bắn tốc độ. Người như thế chả nhẽ lại đột ngột lăn đùng ra bệnh là cớ làm sao ?
- Thím bình tĩnh lại đi, khóc lóc lúc này cũng không giải quyết được gì. Phải bình tĩnh để lo cho chú ấy chứ ! Thế bác sĩ đã khám cho chú ấy chưa ? Họ bảo thế nào ?
- Họ bảo nếu kịp xuống sớm hơn chừng sáu tiếng họ châm cứu, có thể sẽ không phải mổ !
- Sao lúc đi cấp cứu không khẩn trương đến phòng khám ngay ?
- Có chứ, em nhờ người đưa vào phòng khám ngay, nhưng nhà em "đen" qúa bác ạ, dính ngay vào ngày chủ nhật. Chỉ có mỗi cô y sĩ trực ban, cô ta không làm được việc này..
Hắn sốt ruột :
- Giờ thì sao ? Giải quyết thế nào ? Nếu không đưa về viện mắt trung ương đi chứ, bệnh viện tỉnh chưa chắc đã giải quyết được ca này đâu !
- Vâng, nhưng bác sĩ nói nếu gia đình tìm được loại thuốc đặc trị thì không phải đi viện mắt trung ương, mà phải tìm ngay mới kịp, chậm năm tiếng nữa họ bó tay. Vì thế em mới gọi cho bác vì biết bác đang ở trên H, may ra có..
- Thuốc loại gì ? Tên như thế nào ? Thím nhắn tin vào máy để tôi tìm xem có không ? À mà sao không tìm ở dưới đó ?
- Bác cứ bảo thuốc chữa viêm thần kinh thị giác cấp tính, tên thuốc ghi bằng tiếng tây em không nhớ. Tìm khắp dưới này rồi không đâu có bác ạ. Nhà em bảo anh ấy có anh bạn đồng ngũ, vợ đang công tác ở bệnh viện H. Bác đến đấy xem thế nào giúp em. Bao nhiêu cũng mua bác ạ ! Về em sẽ thanh toán ..
Hắn bực mình, đúng là suy nghĩ theo kiểu đàn bà, lúc này là lúc nào mà suy tính chuyện đó ? Chả lẽ hắn vì sợ đắt không mua hay sao ? Nhưng lại nghĩ, lúc này cô em dâu đang rối trí, nên không nói lại. Hắn chỉ dặn :
- Bạn nó tôi biết, tôi sẽ đi ngay bây giờ. Bây giờ tối, chắc người ta không làm việc, nhưng sớm mai thím phải làm thủ tục đưa chú ấy về Hà Nội, càng sớm càng tốt. Để lâu sau này càng bất lợi, thím rõ chưa ?
- Vâng, có gì bác điện lại cho em nhé !
Hắn quay trở vào nói nhỏ với tay nhà báo và xin lỗi mọi người không ở lại được dự cuộc vui. Cứu người như cứu hoả, lòng bọng nào mà ngồi đây bia rượu, thơ phú vào lúc này ? Mọi người nói mấy câu an ủi, hẹn gặp hắn vào dịp khác.
K với hắn là con chú con bác, tuy hơn hắn cả chục tuổi nhưng vẫn là vai em. Y là con người độc đáo cả về tính cách đến việc làm. Ở chỗ nào cũng thích sắm vai "Trưởng tràng", vai "đại ca", thích lãnh đạo, chỉ huy người khác.
K đã từng là lính pháo binh, quân tình nguyện Việt Lào, đánh Pôn Pốt ở Cămpodia, giữ chốt biên giới phía bắc..Những năm tám mươi làm quân pháp ở H .
Tỉnh này, y có nhiều bạn. Lúc lâm nguy chắc K sực nhớ đến nên bảo vợ gọi điện cho mình đây. ( Mà ai nói K biết mình đang ở H nhỉ ? Việc đó lúc này cũng không quan trọng nữa !) hắn chỉ thoáng nghĩ thế, chứ không để ý lâu, ai nói thì cũng không sao cả, hắn đâu có muốn giấu chuyện lên H ? Có việc đột xuất thế này đành bỏ lỡ chuyến đi vậy. Hắn bắt tay mọi người, phóng xe trở lại trung tâm thành phố !
Tìm nhà một người quan hệ ở mức sơ giao, lại trong đêm tối ở một thành phố đang cơi nới , thay đổi từng ngày, không khác gì tìm kim đáy bể. Đến như tên đường phố cũng chỉ nhớ mang máng, tìm được anh ta không phải chuyện dễ. Hơn nữa nhà Dương ( tên người bạn của K ) ở sâu trong ngõ. Cái ngõ sâu hun hút, xa đường phố chính, duy nhất một lần K dẫn hắn đến cũng vào buổi tối, mưa phùn bay lất phất giữa mùa đông cách đây sáu, bảy năm.. Nhưng hắn tin là hắn sẽ tìm được. Một là thành phố này không rộng như các thành phố khác, phố xá không nhiều, chỉ có mấy dãy phố chạy dọc hai bên bờ sông Lô, tìm mãi sẽ thấy nơi cần tìm. Hai là D từng là nhân vật nổi tiếng ở thị xã này, những người tham gia chiến tranh biên giới đầu thập niên tám mươi hẳn còn nhớ : D từng được phong "Anh hùng lực lượng vũ trang". Cứ hỏi D sẹo chắc có nhiều người biết..
Với kinh nghiệm của kẻ lãng du, đi nhiều, hỏi thăm những việc cắc cớ cũng nhiều, hắn cố gắng gạn lọc trong bộ nhớ hơi đặc biệt của hắn chút thông tin về con người này.
Uống chưa hết tách cà phê ở một quán nhỏ bên kia cầu sắt, hắn chợt nhớ ra một địa chỉ dễ hỏi thăm nhất vào lúc này.
K có kể cho hắn khi hai người đến chơi nhà D. Sau ngày xuất ngũ, D về làm quản lý thị trường.
Vốn tính nóng nảy, thẳng thắn anh không trụ lâu được với công việc đòi hỏi phải lắm mưu, nhiều mẹo, rất cần đến sự lạnh lùng, vô cảm để giải quyết những rắc rối hàng ngày.
Người ta sắp xếp cho D một công việc khác, nhàn hơn nhưng lương cũng thấp hơn. Ấy là công việc bảo vệ chợ Y.B, cụ thể hơn là trông coi xe đạp, xe máy cho người vào chợ.
Cái chợ ấy nghe nói vẫn còn nguyên từ hồi hắn và K qua đây. Có lẽ nó tuy thô kệch, nhưng vẫn còn tạm đáp ứng được sinh hoạt thị trường. Nên chưa bị phá đi xây lại như hầu hết các chợ cũ ở các nơi.
Cũng có thể người ta còn bận lo quy hoạch, thiết kế, xây dựng phần "cứng" là những trung tâm lớn hơn, mà chưa thay đổi nơi này, trong lúc nhiều chỗ phá đi, làm lại, thay đổi hàng ngày.
Chỉ có đến đó vào lúc này là dễ hỏi thăm nhất. Có thể D đã về nhà, không có mặt ở đó, nhưng sẽ có người biết D và chỉ nhà cho hắn.
Ban đêm, chợ Yên Biên rất vắng, nó khác xa với cảnh sầm uất, đông đúc các chợ Quảng Ninh, dù cũng là chợ vùng giáp cửa khẩu, chỉ cách biên giới hơn hai chục cây số.
Trước cổng chợ là bãi đất rộng, ban ngày làm nơi gửi xe. Bây giờ chỉ có vài hàng nước mía, quán nước vỉa hè. Thêm mấy hàng bán ngô luộc, khói bốc lên nghi ngút.. Không khó khăn lắm, hắn tìm được chỗ làm việc của đội bảo vệ của chợ.
Có chừng bốn năm người trung trung tuổi, tay đeo băng đỏ đang vây quanh một bàn cờ tướng. Giờ này rỗi việc, họ đang giết thời giờ trong khi chờ đóng cửa chợ vào lúc mười giờ đêm.
Hắn mời thuốc và hỏi thăm một ông dáng dấp cựu chiến binh, mặc cái áo bộ đội màu rung rúc. Ông ta nói có biết D, nhưng hiện anh ta không có ở đây, còn nói thêm:
- Nó cùng làm với tôi ở đây mấy năm rồi. Hoàn cảnh có khó khăn, nên xin nghỉ không lương mấy tháng nay, vì không thuê được người trông con cho vợ đi làm.Vợ nó có khi ban đêm còn phải vào trực trong bệnh viện, con lớn đi công tác dưới huyện, ít khi về nhà..
Hắn hơi thấy làm lạ, ở tuổi D bây giờ chẳng lẽ còn có con bé ? Kỳ đến thăm nhà, thấy hai cô con gái anh ta đã chẳng lớn đang học cấp hai rồi còn gì ? Chẳng lẽ vợ D lại có con nhỏ nữa ? Nhưng lúc này không phải là lúc hỏi han những chuyện như thế
- Bác cho em địa chỉ, em có việc cần gặp gấp anh ấy !
- Cậu là người nhà à ?
- Vâng !
Ông ta ghi địa chỉ, cả số điện thoại nhà riêng. Hắn quày quả đi ngay. Mấy ông bảo vệ nói với theo :
- Chắc lại món nhà báo đi tìm nhân vật cho ba mươi tháng tư đây mà !
Có lẽ họ để ý thấy cái túi máy ảnh hắn mang trên người, chứ nhà báo, nhà biếc gì hắn ! Nhưng hắn đâu còn tâm trạng để ý về chuyện nhầm nhọt này ? Người ta muốn hiểu sao thì hiểu. Con người ta nhìn dáng vẻ bề ngoài lầm lẫn là chuyện rất thường. Mấy ai có con mắt tinh tường ?
Hàng cây bàng mới trồng hồi nào dọc lối vào nhà D giờ đã khép tán, trong đêm thành những quầng lá cây đen thẫm. Con đường bị che khuất từng quãng bởi điện khu này chưa đủ sáng. Nếu không có điện thoại chưa chắc hắn đã tìm được nhà người bạn của K.
Vợ D tối nay ở nhà, không phải trực như mọi khi. Nghe Hắn trình bày qua sự việc, cô vội mặc áo trở lại bệnh viện tỉnh ngay. Trước khi đi cô còn do dự nói :
- Loại thuốc đặc trị này chưa chắc trong viện đã có vì nó quá đắt, chỉ thỉnh thoảng mới nhập về, hay khi bệnh nhân có nhu cầu. Nhưng em cứ thử tìm xem sao. Bây giờ hiệu thuốc ở ngoài lại có nhiều thứ thuốc hơn cả bệnh viện, mua thứ gì cũng có, chủ yếu là thuốc Tàu ..
Dương gạt đi :
- Cô cứ vào viện thử xem, nói khó với người ta xem thế nào ? Còn thuốc Tàu chớ có mua, thật giả không biết thế nào đâu. Nó chơi thâm lắm, chớ có dại. Không khéo, giúp bạn lại hóa ra hại nó đấy !
Vợ Dương đi rồi anh ta quay ra sửa soạn cho đứa bé ngủ. Cậu con trai mới lẫm chẫm bò, chưa chịu ngủ ngay, nó cứ bò lên lòng hắn không biết lạ là gì..
Hắn không tiện hỏi, nhưng cứ thấy khang khác thế nào ấy. Rõ ràng vợ D dáng người vẫn gọn gàng, nhanh nhẹn chả có vẻ gì của người đang nuôi con mọn ? Hơn nữa cả hai người đều đã luống tuổi, lại đang là cán bộ nhà nước, lẽ nào lại sinh thêm con thứ ba ?
Như đoán được thắc mắc ấy của hắn, D bảo :
- Cậu là người nhà của K, tớ chẳng dấu làm gì : Thằng bé này là vợ chồng tớ nuôi thêm chứ không phải bà ấy đẻ đâu !
Rồi D kể : "Có một lão bên sở xây dựng đã vợ con, nhà cửa đề huề. Bề ngoài nom lão ấy đĩnh đạc, đàng hoàng lắm. Mặt lúc nào cũng rất "Nghiêm". Chẳng ai nghĩ là lão ấy lại chim chuột nhăng nhít.. Ấy thế mà thế quái nào một buổi sáng có người đặt đứa bé này trong cái nôi treo ở cửa nhà lão. Chắc là mang đến vào lúc chưa rạng đông !
Lại là chuyện Thị Kính, Thị Mầu "Oan oan tương báo" ! Đưa bé không gửi cửa chùa, lại gửi cửa nhà quan !
Vợ lão là người khôn khéo, chỉ day dí lão ngấm ngầm vì tội trăng hoa. "Không phải bỗng không người ta đem con đến bỏ cửa nhà mình, không có lửa làm sao có khói ?" Nhưng bà ấy chỉ đay nghiến thầm thế thôi. Làm to chuyện để chồng mất chức giám đốc là bà ấy không muốn. Ai dại gì để mất chỗ ngồi thơm ngon, ví dù cả trăm cây vàng lúc này chưa chắc đã mua được ?
Thằng bé này về nhà mình là do ông N, nhà văn của tỉnh này. Ông ấy giỏi "đan lát" và là chỗ bạn thân với vị giám đốc kia..
- Vậy ông N kia là thế nào với gia đình mình ? Tôi vừa ngồi với ông ấy lúc nãy xong, nhận được tin ở nhà có chuyện mới cáo lỗi ông ấy để đến đây. ( Hắn chợt nhớ đến hơn chục đầu sách của ông này, chả lẽ nguồn tài trợ lại từ chuyện vớ vẩn này ư ? Không thể nào, người cầm bút chân chính không đời nào dùng những đồng tiền ở cái nguồn nhem nhuốc ấy. Không bao giờ ! Hắn chỉ chợt nghĩ thế thôi chứ không nói chuyện này với D, người với hắn chưa phải thân đến mức có thể nói ra những chuện như thế được. Nhưng chả lẽ ông N cứu cho bạn một bàn thua trông thấy chỉ là giúp vô tư hay sao ? ).
- Ông ấy là anh trai cả vợ mình. Tuy là anh em nhưng không thân nhau lắm vì chuyện không hợp. Chuyện của ông ấy toàn chuyện đâu đâu, chả sát gì với cuộc sống hàng ngày, đọc lên cứ thấy giả giả thế nào ! Quanh đi quẩn lại toàn chuyện cũ rích, viết đi viết lại, xào sáo gia giảm thêm chứ không có gì mới.Viết về người lính chẳng giống lính. cái gì cũng phải né tránh, chỉ giỏi tuyên truyền.. Cứ như người cưỡi ngựa xem hoa, chọc sào xuống nước ấy ! Mình góp ý, ông ấy không bằng lòng. Hơn nữa văn vẻ, thơ phú công nhận là mình cũng dốt, chẳng có gì để hầu chuyện với ông ấy được. Nếu không vì bạn, ông ấy chẳng hơi đâu mang đến thằng cu này cho vợ chồng mình..
Hắn góp:
- Như vậy cũng tốt, ngoài hai cô con gái ra, anh chị lại có thêm thằng con trai, thêm con, thêm của, lại không sợ phạt phiếc gì !
- Biết là thế, nhưng trước mắt cũng vất vả. Ngoài việc làm bảo vệ về, buổi tối hai vợ chồng phải hì hụi làm thêm nem thính, bỏ mối cho người ta. Buổi sớm trước lúc ra chợ, tôi phải đi vài vòng bỏ cho các quán bia, không được nhàn như bác K ở dưới đó đâu.. Bây giờ bác ấy lại khổ hơn mình, rõ thật là .. Cuộc đời chả biết đâu mà đoán trước được sướng khổ thế nào ?
Thời chiến tranh chỉ mong sao hòa bình về với vợ với con, về rồi mới thấy không chỉ có thế..
D quay ra kể những ngày ở chốt, bữa ăn chỉ có lương khô, cũng có lúc nhịn đói, còn tắm rửa hàng tuần mới có một lần, nước phải tiết kiệm từng giọt, gọi là có tắm. Cái chết rình rập từng bước, có lúc ta và địch nằm hầm chỉ cách nhau vài sải tay. Nghe rõ chúng lì lồ nói chuyện với nhau, mà không biết chúng nói gì ? Khói thuốc "Đại Tiền Môn" của nó thơm lắm, bay tận sang hầm của mình. Thằng giặc bảo là "thâm", nhưng rất là khờ. Ta bám thắt lưng địch để hạn chế hỏa lực mạnh của nó mà nó không biết. Giỏi thì cứ giót pháo vào đầu chúng ông đi, chết cùng chết !
Không hiểu khi đó sức lực ở đâu mà chịu đựng được như vậy ? May mà còn nguyên chân tay, về còn kiếm được đồng tiền, bát gạo. Chứ què cụt, mù lòa ngồi một chỗ thật không sao tưởng tượng được !
Bây giờ hắn mới để ý thấy góc nhà có cái bàn phía trên là cái máy cán bì lợn, che bằng tấm nilon mỏng. Người "Anh hùng" một thủa mà xem ra cuộc sống còn khá vất vả. Đấy là cả hai vợ chồng còn có công ăn việc làm. Những người lính sau chiến trận trở về nơi vùng sâu vùng xa, hẻo lánh cuộc sống còn như thế nào nữa ? Chưa kể đến những người không trở về, những người thân của họ ra sao ?
Cuộc sống xem ra còn nhiều bất cập. Các vị hắn gặp lúc tối nay trên bàn tiệc với những người lính như K, như D đây còn có một khoảng cách rất xa, còn nhiều chuyện phải bàn. Nhưng lúc này không phải lúc nói những chuyện ấy. Mà có nói phỏng có ích gì ?
Hắn chỉ ngồi yên lặng, nghe D kể lại những ngày đã qua. Những ngày đó người lính đồng cam cộng khổ, thương nhau còn hơn ruột thịt. Nếu không có K làm việc ở quân pháp, D có lẽ phải ra tòa án binh vì một sự việc rất mơ hồ. Làm gì có chuyện được phong anh hùng ? Có chuyện được xum vầy với vợ với con như ngày hôm nay ? Kịch bản cuộc đời anh sẽ khác !
D vừa nói vừa rơm rớm nước mắt, cái sẹo bên má thỉnh thoảng lại co giật, làm cho khuôn mặt dăn dúm, xấu hẳn đi. Hắn không đành lòng, vội quay mặt, nhìn vu vơ lên trần nhà.
Không khí trong nhà trầm hẳn xuống. Hai người lặng lẽ không ai nói câu nào cho đến lúc vợ D về. Cô lắc đầu, nói rất nhỏ :
- Em chịu rồi, không thể tìm được đâu ra thứ thuốc ấy để gửi cho bác K, tính thế nào bây giờ ?
Còn tính thế nào nữa ?
Hắn vội vàng gọi điện báo về cho vợ K biết. Không hiểu sao không bắt được liên lạc. Phần âm thanh cài đặt sẵn của dịch vụ rành rọt từng câu: "Có thể máy ngoài vùng phủ sóng, hoặc tắt máy, mong quý khách vui lòng gọi lại sau" !
Giời ạ !
Hắn chào vợ chồng D, nói phải về ngay. D đưa cho hắn ít tiền, bảo là thêm thắt cho K chữa bệnh. Hắn ngần ngừ rồi cầm, đi ngay trong đêm..
Thành phố vẫn bình thản như mọi ngày, đèn xanh đỏ nhà hàng vẫn lấp láy, cột truyền hình trên đỉnh cao vẫn nhấp nháy con mắt như thể trêu ngươi !
Con mắt thịt của hắn vẫn nhìn thấy tất cả, mà sao như chẳng thấy gì ?
**
Bên dòng sông NQ nước xanh ngát quanh năm có ngôi chùa cổ. Không biết ngôi chùa có từ bao giờ, mãi đến gần đây giới khảo cổ mới xác định được ít nhất có từ thời nhà Lý nhờ các văn tự khắc trên quả chuông của chùa này. Nói "Ít nhất" có nghĩa là có thể chùa được dựng một thời gian, sau đó chuông mới được đúc, hoặc mang ở nơi khác về.. Chùa tọa lạc trên gò núi cao, nhìn ra dòng sông. Có vô vàn câu chuyện về ngôi chùa này.. Từ khi hắn về đây đã được nghe người già kể lại, dù ngôi chùa đó đến giờ chẳng còn dấu tích gì. Chùa cũ đã bị phá hủy từ lâu, từ hồi "Tiêu thổ kháng chiến" chống Pháp. Chùa mới vừa được khôi phục nhưng lại ở chỗ khác, cách chỗ cũ gần nửa cây số. Riêng quả chuông bao lần chìm nổi, hết chuyện người ta định đem đúc vỏ đạn cho xưởng quân giới không thành, bị bỏ lăn lóc một thời gian trên gò hoang không ai để ý, đến chuyện ba lần bị kẻ gian ăn trộm mang về xuôi không trôi, lại phải mang về trả lại chỗ cũ..Tất cả những lần như thế những kẻ can dự không què cũng mù, không chết cũng bán thân bất toại..
Người ta kể cứ ngày rằm mồng một, trên nền đất của ngôi chùa cũ lại xuất hiện đôi rắn chúa rất lớn mào đỏ tía, đầu to như bàn tay xòe. Cả hai con rắn nằm khoanh tròn, đầu ngỏng nhìn ra sông. Người trong vùng qua lại nhìn thấy chỉ chắp tay vái không ai dám đụng chạm đến.. Đến hồi đầu thời bao cấp nhà nước cho xây kho lương thực trên nền đất này. Hôm phát quang đào móng làm nền, đang làm thấy hai con rắn lao ra rượt đuổi. May không ai việc gì lúc đó. Chỉ thấy hai con rắn lao thẳng ra bờ sông, bơi ra giữa dòng rồi biến mất.
Mấy ngày sau mấy người thợ này theo sà lan về xuôi chở gạch về xây kho, không phải mùa lũ, trời đang quang mây, tỏ nắng, tự nhiên sét đánh sà lan bị đắm. Cứu được người lên bờ, kẻ bị điếc, người bị câm, không thuốc nào chữa khỏi.
Thời ấy người ta đả phá tệ nạn "Mê tín dị đoan", chỉ cho chuyện sà lan bị đắm là tai nạn do phương tiện quá cũ, không đảm bảo an toàn. Những người bị hại do bị "sốc" chấn thương thần kinh. Ngoài ra chẳng có nguyên nhân nào khác !
Kho lương thực vẫn cứ xây. Nó tồn tại được vài chục năm. Đến thời kinh tế thị trường cán bộ, nhân viên kho lương thực bị giải thể, khu kho lại bỏ hoang.
Gần khu chùa cũ, sau này người ta mở chợ. Đồ sắt như liềm cuốc bán trong vùng rất chạy. Có hai bố con ông thợ rèn từ đâu đến sửa sang lại căn nhà cũ nát của cửa hàng lương thực khi xưa, mở lò rèn.
Thời gian đầu khách rất đông, hàng bán chạy lắm.
Đột nhiên một hôm thằng con vung búa, búa bị sút cán văng thẳng đỉnh đầu người cha. Ông ta vỡ đầu, óc bắn tung tóe dính lên cả bễ lò.. Lò rèn từ đấy tắt lửa, người con ông thợ rèn cũng mang bố về quê, không thấy lên nữa..
Hắn là người theo "duy vật biện chứng", được nhồi nhét từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường, những chuyện ấy hắn không tin lắm. Nhưng được cái trí nhớ của hắn rất dai, dù chưa tin, những câu chuyện ấy vẫn ám ảnh hắn..
Cho đến khi K bị hỏng hai mắt, người ta bàn tán xôn xao, hắn mới sực nhớ đến câu chuyện về ngôi chùa cổ này. Nhất là hôm K đi viện mắt trung ương bị người ta trả về vì không có khả năng chữa trị, vợ K mời thầy đến cúng"Giải hạn" hắn càng phân vân. Không rõ hư thực thế nào ? Liệu đôi mắt thịt của con người nhìn thấy được những gì ? Độ tin cậy được bao nhiêu phần trăm ? Hay bất cứ cái gì không nhìn thấy được cũng cho là hoang đường, cho là không có thực ?
K thì vẫn một mực không tin. Y khả nghi gây hỏng mắt cho mình bởi những nguyên nhân khác, theo kiểu "Một mất, mười ngờ" : "Có thể thời gian bên Lào bị ảnh hưởng chất độc da cam", "có thể do ảnh hưởng chấn thương biên giới phía bắc, nghe nói khi đó phía bên kia dùng cả đạn hóa học". "Cũng có thể do K thời gian gần đây bức xúc về chuyện con cái, đâm ra rượu quá mức".. Rất nhiều nghi vấn. Dù tin hay không, giờ K đã mù, ngồi một chỗ không thể ngăn cản vợ con thành thực lo cho mình.
Vợ K khi chồng có bệnh thì vái tứ phương, đường trần, đường âm đều tìm cách cứu cho tai qua nạn khỏi. Hắn được vợ K hỏi cũng không biết nói thế nào. Việc này đâu có dễ trả lời ? Nhỡ cái mình ân hận suốt đời chứ chẳng chơi ! Chỉ biết nói : " Thím cảm thấy nên thế nào thím cứ làm. Tôi cũng nghe người ta nói chỗ đất nhà mình ở bây giờ xưa là nền chùa. Một mình nhà thím ở đã đành, chú ấy lại thuê người san ủi, bán cho nhiều người khác. Thôi thì cứ làm theo ý thím, tôi không dám gàn"
Rất lạ, vợ K làm lễ tạ được ba ngày, tự nhiên có người đến mách có ông thầy hay lắm. Ông này nghe nói đã từng chữa khỏi cho người cháu của một vị ủy viên trung ương khỏi bệnh. Anh ta bị tai nạn xe máy, vỡ hộp sọ, có cơ nằm liệt, sống đời thực vật. Nhà người ta có điều kiện đưa sang tận bên Nhật vẫn không chữa khỏi. Ông thầy chỉ bằng châm cứu, thuốc Nam chữa cho anh ta khỏi bệnh.
Bây giờ anh ta đi xe máy, khỏe mạnh như thường. Người nhà bèn thuê xe đưa K đến nhà thầy. Đôi mắt của K bớt nhức, dễ chịu dần. Thầy bảo khả năng hồi phục như cũ rất khó, may ra chỉ phục hồi được năm sáu mươi phần trăm..
Thoáng cái đã gần hai tháng, K đang ngồi trước mặt hắn đây. Duy vật hay duy tâm vẫn chưa ngã ngũ, chưa biết tin hẳn cái nào ? Nhờ cúng bái run rủi tìm được thầy thuốc hay, hay ngẫu nhiên mà gặp, vẫn là một ẩn số, chưa rõ hư thực thế nào?
Hắn hỏi, K nói :
- Em chỉ nhìn thấy lờ mờ như trời sáng trăng, chả biết sau này có khá hơn nữa không ? Nhưng như thế này cũng phúc lắm rồi. Nhớ hôm buồn đi ngoài, có mỗi đứa con dâu ở nhà, không tiện nhờ, đành liều mò đi, em sờ cả vào cứt bác ạ ! Tối đó em tủi thân, chỉ muốn cắn lưỡi chết quách cho xong !
Nghe chuyện K, hắn cũng nhói trong dạ. Con người ta đôi mắt cần và quý biết chừng nào ? Mất nó, có khác gì mất cả thế giới xung quanh ?
Nhưng chỉ đôi mắt không thôi, chưa đủ, người ta không chỉ nhìn bằng mắt, còn nhìn bằng cả cái tâm, cái trí của mình. Những gì mình chưa "Biết" đừng vội cho là không có..
Sau một hồi ngẫm nghĩ, hắn gật gù nhận ra như thế !

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Hôm nay, thời đại Trump-Putin: Lịch sử lặp lại, hay điều mà thế giới chưa từng chứng kiến?


Hôm nay, thời đại Trump-Putin: Lịch sử lặp lại, hay điều mà thế giới chưa từng chứng kiến?
(Ảnh: Ivan Shilov/Regnum )
Chính phủ Nga hoan nghênh lễ nhậm chức của Tổng thống đắc cử Mỹ Donald Trump sẽ diễn ra vào hôm nay, 20/1 (giờ địa phương).
"Vòng lặp" bế tắc trong quan hệ Nga-Mỹ
Lần đầu tiên trong lịch sử, các lãnh đạo Nga và Mỹ dường như thực sự chia sẻ tầm nhìn chung, tờ Moscow Times bình luận ngày 19/1.
Trái ngược với sự hoan nghênh chính quyền mới của Mỹ là thái độ lạnh nhạt với chính quyền sắp mãn nhiệm của Tổng thống Barack Obama. Báo chí chính thống Nga gọi 2 nhiệm kỳ vừa qua của Obama là "một sự thất bại".
Những cảm xúc này là chân thực và có phần gây choáng ngợp, nhưng không hề mới. Nga luôn hoan nghênh các tổng thống mới của Mỹ một cách nồng ấm, và quan hệ Nga-Mỹ ngay sau đó thường có xu hướng khởi đầu đầy hứa hẹn, nhưng rồi lại kết thúc một cách nghèo nàn và chờ đợi một sự chuyển giao mới.
Moscow Times chỉ ra, nước Nga từng "có vẻ như" rất hợp với chính quyền cựu Tổng thống George W. Bush, người từng "nhìn vào mắt Vladimir Putin và thấy tâm hồn của nhà lãnh đạo Nga".
Nhưng mối quan hệ đó kết thúc trong sự đối đầu đầy ngượng ngùng, sau khi Nga đưa quân can thiệp vào xung đột Gruzia-Nam Ossetia năm 2008.
Màn "tái khởi động" quan hệ song phương được kích hoạt bởi Tổng thống Nga Dmitry Medvedev và người đồng cấp Mỹ Barack Obama diễn ra suôn sẻ và thực tế. Bầu không khí giữa hai nước cũng thay đổi và Moscow trở nên thiện chí hơn với phương Tây.
Nhưng khi ông Putin tái đắc cử Tổng thống Nga vào tháng 3/2012, thời kỳ "trăng mật" cũng kết thúc.
Trong 3 năm tiếp theo đó - cùng với việc Nga sáp nhập Crimea, cuộc khủng hoảng ở Ukraine khiến Tổng thống Viktor Yanukovych bị lật đổ, và chiến dịch của Nga tại Syria, Moscow-Washington bị đẩy đến sát bờ một cuộc đối đầu trực diện. Quan hệ hai nước ở vào mức thấp nhất kể từ Chiến tranh Lạnh.
Hôm nay, thời đại Trump-Putin: Lịch sử lặp lại, hay điều mà thế giới chưa từng chứng kiến? - Ảnh 1.
Búp bê truyền thống matryoshka của Nga hình Tổng thống Vladimir Putin và Donald Trump, bày bán ở một cửa hàng đồ lưu niệm tại Moscow. (Ảnh: TASS)
Thế giới thời Trump-Putin sẽ hoàn toàn khác?
Với sự ra đi của Obama, tất cả một lần nữa trở về vạch xuất phát. Nhìn lại bối cảnh lịch sử song phương, điều này giống như một vòng tuần hoàn. Nhưng trên thực tế, báo Moscow Times chỉ ra, quan hệ Nga-Mỹ thời Trump-Putin rất khác, một viễn cảnh mà thế giới hiện đại chưa từng chứng kiến.
Kể từ sau Thế chiến II, mọi sự hòa dịu đều được xác định do chính sách tái tiếp cận phương Tây của ban lãnh đạo Nga. Mikhail Gorbachev góp phần phá bỏ Bức tường Berlin năm 1989, hay Boris Yeltsin dẫn dắt Nga gia nhập G8 vào năm 1997 (cho đến khi Nga bị loại ra vì sự kiện sáp nhập Crimea năm 2014).
Bằng cách đề cao Trump, Điện Kremlin cũng đang phô diễn thắng lợi của mình trong trật tự thế giới tự do, đồng thời kỳ vọng những giá trị và lợi ích của Nga bắt đầu mở rộng về phía Tây.
Các lãnh đạo Nga nhìn thấy ở Trump, một người theo chủ nghĩa dân túy và có xu hướng xa rời các giá trị phương Tây, một điều gì đó hơn cả đồng minh chính trị hay một "phương tiện" để đạt được các lợi ích. Moscow có thể đã nhìn thấy một "tri kỷ".
Mức độ "đồng điệu" về ngôn từ và các phát biểu của ông Trump cùng các quan chức Nga là hết sức đáng chú ý, như thể đôi bên ưa thích dẫn lời của nhau, hoặc là thành viên trong cùng một nhóm.
Không phải ngẫu nhiên mà truyền thông Mỹ giành sự quan tâm hết sức kỹ lưỡng đối với cuộc họp báo thường niên của Tổng thống Putin hôm 23/12/2016 và tìm cách học hỏi từ kinh nghiệm của Nga.
Ông Putin có lý lịch và tính cách rất khác với Trump. Việc một cựu sĩ quan tình báo Xô Viết và một tỉ phú bất động sản Mỹ chia sẻ chung thế giới quan gần như là phi lý. Nhưng điều đó đang diễn ra.
Theo Moscow Times, Trump và Putin cùng tin rằng trật tự thế giới tự do chỉ là sự che giấu các lợi ích cá nhân mà phương Tây thiết lập, dưới một lớp mặt nạ không trung thực về các giá trị. Hai ông cũng chia sẻ quan điểm về theo đuổi các mục tiêu ngắn hạn và ít chú ý hơn đến các vấn đề dài hạn.
"Rất khó để dự đoán mối quan hệ cá nhân giữa Putin và Trump sẽ thế nào. Nhưng với sự khởi đầu của thời đại Trump, dường như đó là mở màn của một tình bạn đẹp," tờ báo Nga viết.


Phần nhận xét hiển thị trên trang

Ông Dzerzhinsky được dựng tượng ở VN là ai?


Lễ khánh thành tượng DzerzhinskyBản quyền hình ảnhHOC VIEN CANH SAT NHAN DAN
Image captionLễ khánh thành tượng Dzerzhinsky
Học viện Cảnh sát Nhân dân ở Hà Nội vừa khánh thành tượng ông Felix Dzerzhinsky, lãnh đạo đầu tiên của ngành công an Liên Xô.
Theo báo Việt Nam, buổi lễ có sự tham gia của các quan chức ngành công an Việt Nam và ông Vadim Bublikov, Tham tán Công sứ, Đại sứ quán Liên bang Nga tại Việt Nam và đại diện Trung tâm Văn hóa Nga tại Hà Nội.
Một bài trên báo Việt Nam viết:
"Ngày 20/01/2017, Học viện CSND đã long trọng tổ chức Lễ khánh thành Tượng nhà cách mạng Ph. D. Dgiec-zen-xki, người sáng lập cơ quan Công an Xã hội Chủ nghĩa đầu tiên trên thế giới với câu nói nổi tiếng: "Người cán bộ Công an phải có cái đầu lạnh, trái tim nóng và đôi bàn tay sạch."

Cách mạng và phản cách mạng

Theo Bách khoa Toàn thư Anh (Britannica) Felix Dzerzhinsky sinh năm 1877 tại Kaunas (Kovno, Lithuania, khi đó thuộc Đế chế Nga) trong gia đình quý tộc nghèo người Ba Lan.
Cũng tại đây ông gia nhập Đảng Xã hội Dân chủ năm 1895 và bị cảnh sát Nga hoàng bắt vì hoạt động lật đổ.
Ông bị đầy đi Siberia nhưng bỏ trốn và tham gia Cách mạng Nga 1905.
Trở thành lãnh tụ của Đảng Xã hội Dân chủ Ba Lan-Lithuania và thuyết phục được đảng này hợp nhất với đảng cùng tên ở Nga.
Trong thời gian nổ ra Cách mạng Nga tháng 2/1917, ông vẫn đang bị cầm tù nhưng sau được thả và đóng vai trò trọng yếu trong Cách mạng tháng Mười.
Ngày 20/12/1917 ông được Lenin bổ nhiệm làm Chủ nhiệm Uỷ ban chống phản cách mạng và phá hoại trên toàn Nga. Cái tên hiền lành này được rút gọn là Cheka, và chính là bộ máy công an của Liên Xô thời kỳ đầu.
Cheka đã giúp Lenin giữ gìn nền độc tài bằng các cuộc xử tử tùy thích bất cứ ai chính quyền Xô Viết coi là kẻ thù, theo Britannica.
Dzerzhinsky cũng là người đầu tiên lập ra các trại tập trung ở Nga, và có tiếng là "một lãnh đạo cộng sản không khoan nhượng, không tham nhũng và cuồng tín".
Theo Stephen Dalziel, phóng viên chuyên về Nga của BBC News, trong giai đoạn ngay sau khi Lenin lên nắm quyền ở Nga, "ít nhất nửa triệu người đã bị xử tử".
Britannica viết rằng trong cuộc chiến Liên Xô đánh Ba Lan năm 1919-20, ông Dzerzhinsky được giao nhiệm vụ lập ra Ủy ban Cách mạng Ba Lan để về lập chính quyền Bolshevik nếu Hồng quân thắng lợi.
Nhưng sau thất bại của họ, kế hoạch đó không thành và Dzerzhinsky rời ngành an ninh sang nắm vị trí Chính ủy Giao thông năm 1921.
Sang năm 1922, trong nỗ lực hạn chế quyền hành của Cheka mà lúc đỉnh cao có trên 250 nghìn quân, chính quyền Liên Xô trao lại ngành an ninh cho Cục Chính trị Quốc gia GPU.
Sau khi Lenin qua đời, Dzerzhinsky ủng hộ Stalin nhiệt thành và giữ chức Chủ tịch Hội đồng Kinh tế Tối cao Liên Xô.
Ông bị đột quỵ và chết khi đang dự họp Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô năm 1926.
Tượng Dzerzhinsky nay bị kéo về một công viên ở Moscow
Image captionTượng Dzerzhinsky nay bị kéo về một công viên ở Moscow

Ba Lan đánh giá khác Nga

Tại Ba Lan thời phụ thuộc vào Liên Xô (1945-1989), tên của Dzerzhinsky được đặt cho nhiều đường phố.
Nhưng sau 1990, các tên phố và tượng đài Dzerzhinsky bị bỏ.
Ngày nay, quan điểm khá phổ biến tại Ba Lan coi ông Dzerzhinsky là kẻ phản lại quyền lợi dân tộc Ba Lan và là 'Đồ tể Đỏ'.
Ngoài chuyện đem quân Liên Xô đánh Ba Lan năm 1920, Dzerzhinsky được cho là đóng vai trò chính trong các vụ tàn sát người Nga bị quy kết là 'phản cách mạng'.
Theo một bài trên trang của Đài Tiếng nói Ba Lan về lịch sử:
"Tháng 10/1918, những công nhân tại Moscow đình công và bị vây bắt, quy kết là phản cách mạng và xử bắn bằng súng máy. Tại Petrograd, nhiều người bị lĩnh án tử hình, tay họ bị trói cùng nhau, và đến đêm bị đẩy lên các xà lan gỗ, đem ra ném xuống Vịnh Phần Lan. Người ký các lệnh đó chính là Felix Dzerzhinsky."
Nhưng cũng có sự tìm tòi giải thích vì sao người Ba Lan này lại trở thành nhân vật duy nhất có vị trí cao trong hệ thống Xô Viết và có hành động như vậy.
Giáo sư Pawel Wieczorkiewicz trong loạt bài 'Các nhân vật của Thế kỷ 20' giải thích Dzerzhinsky luôn "phục tùng hoàn toàn Lenin" trong các chiến dịch khủng bố và sẵn sàng làm tất cả để chế độ Xô Viết không mất quyền.
Làn sóng trấn áp được Dzerzhinsky đẩy lên cao độ năm 1918 sau vụ Lenin bị ám sát không chết.
Mặt khác, trong một bài trên trang tin Wiadomosci (10/11/2012), bà Marta Tychmanowicz tìm lại các sử liệu mới nhất nói ông Dzerzhinsky đã cưới vợ ở nhà thờ trong một buổi lễ của Công giáo La Mã.
Bài báo 'Cuộc đời hai mặt của Felix tay đẫm máu - người Ba Lan nhưng là cha đẻ của chủ nghĩa khủng bố Xô Viết' cho rằng ông Felix Dzierzinsky và bà Zofia Muszkat đã quỳ xuống trước cha đạo nhận lời ban phước trong nhà thờ Thánh Mikolaj ở Krakow ngày 10/11/1910.
'Dzerzhinsky phục tùng hoàn toàn Lenin trong các chiến dịch khủng bố'
Image caption'Dzerzhinsky phục tùng hoàn toàn Lenin trong các chiến dịch khủng bố'
Các tài liệu mới nhất về cuộc đời ông Dzerzhinski do Giáo sư sử học Michal Glowinski mô tả đây là một người xuất thân từ gia đình quý tộc sa sút vùng biên địa (Ba Lan - Lithuania) và có đời nhiều thất bại.
"Ông ta không học hành đến nơi đến chốn, bằng tú tài cũng không có, và bỏ học để trở thành nhà cách mạng chuyên nghiệp."
Năm 1920 sau khi đã là thành viên Đảng Xã hội Chủ nghĩa Ba Lan, ông bỏ sang theo Liên Xô và gia nhập Hồng quân.
Ông Dzerzhinsky cuối cùng "đã trở thành người lãnh đạo tàn bạo của tổ chức đứng đằng sau làn sóng khủng bố Bolshevik", theo giáo sư Glowinski.
Còn bà Zofia, sinh ra tại Warsaw và có bằng đại học âm nhạc, đã sang Liên Xô sống cùng ông Dzerzhinsky cho đến khi qua đời năm 1968 và chỉ quay về thăm Ba Lan một vài lần.
Tượng 11 tấn của ông Dzerdzinsky từng đứng trước Bộ Công an Liên Xô nhưng sau bị kéo đi và đưa vào một công viên năm 1991.
Tuy thế, nước Nga hiện nay không chia sẻ quan điểm lên án ông Dzerzhinsky như tại Ba Lan, quê hương của ông.
Hồi giữa năm 2015, một số nhóm cộng sản ở Nga lên tiếng đòi đưa bức tượng trở lại lên bệ, theo phóng viên BBC Sarah Rainsford từ Moscow.
Bức tượng Dzerzhinsky tại Học viện Cảnh sát Nhân dân ở Hà Nội có cơ hội trở thành tượng mới nhất của ông được dựng trên thế giới sau khi Liên Xô sụp đổ.


Phần nhận xét hiển thị trên trang