‘Nền kinh tế thị trường Việt Nam là nền kinh tế méo mó, lệch lạc’

XUÂN HẢI

(VNF) - Không tồn tại thị trường đất đai, đầy rẫy các rào cản gia nhập, bất bình đẳng trong phân phối nguồn lực, ứng xử phi thị trường… là những biểu hiện của sự méo mó, lệch lạc của nền kinh tế Việt Nam được TS Nguyễn Đình Cung chỉ ra.

Một nền kinh tế thị trường méo mó

Phát biểu tại Hội thảo “xây dựng và thực thi chính sách toàn diện về cạnh tranh: kinh nghiệm quốc tế và bài học cho Việt Nam”, TS Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) đã chỉ ra hàng loạt các bất cập của nền kinh tế Việt Nam hiện nay.

Theo ông Cung, thị trường nhân tố hiện nay rất méo mó. Gần như không tồn tại thị trường đất đai, tài nguyên mà tất cả đều áp dụng cơ chế xin cho, chia chác.

Các thị trường khác thì đầy rẫy rào cản gia nhập. Tuy đã có rà soát, loại bỏ nhưng mới chỉ giải quyết được một phần nhỏ, vẫn còn tồn tại rất nhiều quy định không công bằng, tạo lợi thế độc quyền cho một số nhóm.

Những hạn chế về quy mô trở nên hết sức phổ biến, như kinh doanh vận tải phải có ít nhất 20 ô tô, kinh doanh gas phải có 100 nghìn bình… Đó là hạn chế cực kì phi lí trong gia nhập thị trường, tạo ra sự bất bình đẳng trong nền kinh tế và là rào cản rất lớn đối với chính sách cạnh tranh.

Thêm vào đó, sự ưu ái dành cho các doanh nghiệp nhà nước đã tạo ra tình trạng cạnh tranh không công bằng trong cộng đồng doanh nghiệp, gây nên các ứng xử phi thị trường.

Điều này dẫn đến những tín hiệu thị trường lệch lạc, tạo ra những động lực hết sức méo mó trong phân phối nguồn lực, từ đó làm cho việc sử dụng trở nên kém hiệu quả.

Ngoài ra, dưới sự chi phối của các nhóm lợi ích, hàng loạt chính sách bị bóp méo, không tuân theo các quy luật chung, càng đẩy nền kinh tế đi vào khó khăn.

Đụng chạm đến ý thức hệ cũng phải cải cách

Lý giải về hiện trạng trên, TS Cung cho rằng đó là "do chúng ta vừa thích vừa sợ thị trường". “Đó là một bi kịch. Vì thế, các cải cách trước nay của chúng ta luôn lưỡng lự, không dứt khoát chuyển sang kinh tế thị trường”.

Có thể thấy điều đó trong tổ chức bộ máy nhà nước không phù hợp về chức năng, không tương thích về nhiệm vụ. Bộ máy ấy cản trở kinh tế thị trường, bảo vệ cho các lợi ích nhóm.

“Kinh tế thị trường có thể đụng chạm đến các thứ mang tính ý thức hệ như sở hữu công về đất đai, tài nguyên... Nhưng cải cách lần này không thể không nói đến thị trường đất đai, thị trường quyền sử dụng đất, vai trò của nhà nước và doanh nghiệp nhà nước.

Không thể muốn tiến đến kinh tế thị trường mà kinh tế nhà nước vẫn chiếm phần lớn. Không thể có kinh tế thị trường với đa số sở hữu công. Kinh tế thị trường phải là một nền kinh tế có chế độ sở hữu tư nhân là chủ yếu”, ông Cung nhấn mạnh.

Phải làm đồng bộ

Theo ông Cung, đây là thời điểm thích hợp để chúng ta dứt khoát chuyển sang kinh tế thị trường. Để làm được điều đó phải thay đổi tư duy, phải coi thị trường, coi cạnh tranh là cốt lõi trong việc nâng cao hiệu quả nền kinh tế.

Vai trò của nhà nước phải chuyển sang khía cạnh bổ sung chứ không phải kiểm soát thị trường; không phải là người sở hữu, người cung ứng mà là người kiến tạo, người thúc đẩy.

Ông Cung cho rằng, ưu tiên hàng đầu là giảm rào cản gia nhập thị trường (các điều kiện kinh doanh, giấy phép con…), tạo điều kiện cho doanh nghiệp tham gia vào cuộc chơi chung một cách bình đẳng.

Thứ hai là giảm số doanh nghiệp nhà nước xuống, vì nếu quá nhiều sẽ ảnh hưởng đến việc phân bố nguồn lực. Nhà nước không nên can thiệp vào mà phải để thị trường phải đóng vai trò quyết định trong phân phối đất đai, vốn, tài nguyên.

Thứ ba là tạo thị trường về quyền sử dụng đất, để thúc đẩy quá trình tập trung, tích tụ ruộng đất. Khi thúc đẩy được tích tụ ruộng đất theo thị trường thì sẽ bớt được xin cho, bớt được bất công, mâu thuẫn và san sẻ lợi ích cho các bên có liên quan. Và cũng khi đó mới thay đổi phương thức sản xuất nông nghiệp cùng nhiều thứ khác nữa.

Tuy nhiên, người đứng đầu CIEM nhấn mạnh cần phải làm đồng bộ trên nhiều lĩnh vực, như vậy mới tạo được sự bổ trợ và tránh khỏi tình trạng giằng xé lẫn nhau.

“Cải cách là một quá trình liên tục, nó có những thời điểm cụ thể đột phá, rồi sau đó sẽ tạo được đà và cứ thế phát triển. Việt Nam đang rất cần một cuộc cải cách có quy mô lớn, cường độ mạnh trên tất cả các lĩnh vực, nhất là trong quản trị quốc gia của Nhà nước”, ông nói

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Trung Quốc đã châm ngòi cho chiến tranh ở Biển Đông

Nh.Thạch 

Petrotimes - Trung Quốc vừa tùy tiện ra luật bắt bớ ngư dân nước ngoài đánh bắt ở vùng biển mà họ tự tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông. Hành động này chẳng khác nào sự khơi mào cho một cuộc chiến ở Biển Đông.

Tòa án Tối cao Trung Quốc hôm 2/8 tuyên bố rằng những ai bị bắt đánh cá trái phép trong lãnh hải của họ có thể bị phạt tới một năm tù.

Tòa trên không đề cập phán quyết của cơ quan trọng tài ở La Haye, Hà Lan, nhưng tuyên bố rằng việc diễn giải các khu vực cấm đánh bắt của nước này dựa trên luật pháp Trung Quốc cũng như Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển.

Ngoài vùng đặc quyền kinh tế, biện pháp truy tố và bắt giam ngư dân nước ngoài của Trung Quốc còn áp dụng đối với cả vùng biển mà Trung Quốc đòi chủ quyền tại Biển Đông vừa bị tòa trọng tài bác bỏ.

Tòa trên cũng tuyên bố sẽ tích cực áp dụng các luật lệ nhằm “bảo vệ chủ quyền lãnh thổ cũng như quyền lợi hàng hải của Trung Quốc”.

Theo đó, những ai xâm nhập trái phép vào “lãnh hải Trung Quốc” rồi từ chối rời đi sau khi bị xua đuổi, hoặc những ai lại tái diễn việc xâm phạm sau khi bị đuổi đi hoặc bị phạt trong năm trước đó, sẽ bị coi là phạm tội hình sự “nghiêm trọng”, và có thể bị tống giam tới một năm tù.

Thông báo này được đưa ra hơn nửa tháng sau khi Tòa trọng tài tuyên bố Trung Quốc không có chủ quyền lịch sử ở Biển Đông, và cũng không có cơ sở pháp lý ở khu vực được gọi là “đường 9 đoạn” mà Bắc Kinh tự vẽ ra để chiếm gần hết diện tích của Biển Đông, cũng như không có quyền tuyên bố bất cứ vùng đặc quyền kinh tế ở những hòn đảo mà Trung Quốc đang chiếm giữ tại Trường Sa.

Cách hành xử mới nhất của Trung Quốc cho thấy họ đang bất chấp luật pháp quốc tế và áp dụng luật rừng ở Biển Đông, mà ở đây rõ ràng Trung Quốc là con cá lớn muốn nuốt trọn những nước nhỏ khác trong khu vực.

Câu hỏi đặt ra là các nước trong khu vực đang bị Trung Quốc chèn ép ngoài Biển Đông sẽ làm gì trước cách “cướp biển” trên của Bắc Kinh? Để chống lại bạo lực thì chỉ còn cách tự bảo vệ mình. Các nước khu vực không thể cứ mãi hô hào cách “giải quyết hòa bình” trong khi Trung Quốc bắt đầu dùng vũ lực.

Nếu Trung Quốc áp dụng triệt để thứ “luật” mà họ vừa ban hành sẽ đẩy các nước trong khu vực tiến tới lựa chọn duy nhất là chống lại bằng vũ lực và khi ấy chiến tranh trên Biển Đông là điều khó tranh khỏi. Bởi không quốc gia nào có thể ngồi yên, khi mà ngư dân của họ đang hoạt động trên vùng biển mà họ đã và đang sinh sống từ ngàn đời nay, giờ lại bị kẻ khác bắt, tống giam…

Các nhà quan sát quốc tế cho rằng quyết định của Tòa Tối cao Trung Quốc nhằm vào ít nhất ba mục tiêu. Thứ nhất là gia tăng sự hứng khởi cho ngư dân Trung Quốc trong việc tham gia cuộc “chiến tranh nhân dân ngoài biển”. Thứ hai là gieo rắc sợ hãi đối với ngư dân nước ngoài, trong cái gọi là “dọn dẹp sạch sẽ Biển Ðông” và cuối cùng là củng cố yêu sách của Trung Quốc về chủ quyền tại Biển Ðông.

Cùng với việc ra luật rừng ở Biển Đông, ngày 2/8, Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Thường Vạn Toàn đã hung hăng kêu gọi chuẩn bị một cuộc “chiến tranh nhân dân trên biển” nhằm ứng phó các đe dọa an ninh nước ngoài và bảo vệ chủ quyền.

Những đe dọa trên của Trung Quốc cho thấy nước này đang muốn chiếm trọn Biển Đông bằng vũ lực. Nhưng từ xưa đến nay, các nước láng giềng của Trung Quốc vốn rất yêu chuộng hòa bình chưa bao giờ bị khuất phục trước nước lớn nào.

Phần nhận xét hiển thị trên trang

2.000 tỷ mà nghe cứ tưởng 2.000 đồng

Nguyễn Quang Thân

(Dân Việt) Tiền của người đóng thuế chẳng phải là lá mít. Nghe bỏ một tòa nhà hai ngàn tỷ mà cứ tưởng là hai ngàn đồng.

Tòa nhà Trung tâm hành chính Đà Nẵng khánh thành tháng 9.2014, cao 37 tầng, tổng mức đầu tư hơn 2.000 tỷ đồng, nơi làm việc của khoảng 1.600 công chức, gồm lãnh đạo thành phố, các sở, ngành. Tòa nhà cao 167 m, bao quanh là hệ thống vách kính khung nhôm khép kín, tổng diện tích hơn 21.000 m2. Cố Bí thư Thành ủy Nguyễn Bá Thanh đã kỳ vọng: "Trung tâm hành chính thành phố khi đưa vào sử dụng sẽ chấm dứt sự manh mún, luộm thuộm của công chức, tiết kiệm được nhiều thứ, trong đó có xe công, từng bước chấm dứt tình trạng lãng phí công".

Nhưng sự thật khác xa ý chí. Sau thời gian ngắn đi vào hoạt động, thành phố phải chi nhiều tiền để bơm khí tươi vào trong tòa nhà vì thiếu oxy. Một vài vụ cháy nổ đã xảy ra dưới tầng hầm gửi xe. Nghe nói có người đã ngất xỉu vì thiếu không khí trong giờ làm việc. Và ai cũng than nóng! Quá nóng với sức chịu đựng của nhiều người! Đã làm đủ cách để khắc phục nhưng không ăn thua.

Và cuối cùng là thành phố đang có chủ trương dời “trung tâm hành chính” đến một nơi khác, một tòa nhà khác hay một khu hành chính khác!

Việc làm một công trình to lớn thậm chí vĩ đại nhưng rồi không sử dụng được phải bỏ hoang vẫn hy hữu xẩy ra trên thế giới. Trong lịch sử xây dựng thủy điện, đã có một số hồ, nước rò rỉ hết vào hang động do hiện tượng Karst, đành bỏ đi. Nhưng một tòa nhà hiện đại có sức chứa đến 1.600 người mà mới sử dụng được hai năm đã phải “bỏ của chạy lấy người” vì ngột ngạt, thiếu oxy và quá nóng (dù đã có điều hòa trung tâm) thì hình như chưa có trong tiền lệ.

Sự sống, sức khỏe của 1.600 con người không phải là chuyện nhỏ. Nhất là đó là hầu như toàn bộ những người thuộc các cơ quan đầu não đang có trách nhiệm quản lý một thành phố chiến lược quan trọng như Đà Nẵng. Sau hai năm làm việc trong tòa nhà mà phát hiện ra “không chịu nổi” thì việc di dời ra nơi khác là việc phải làm, không những thế mà việc cần làm ngay.

Thực ra, cái dở của tòa nhà này, cũng như những “trung tâm hành chính” ở nhiều tỉnh khác mọc lên vì gà đua tiếng gáy, vì “có xây là có ăn”, đã được công luận cảnh báo trước.

Bạn Nguyễn Quốc Bình, một độc giả của báo mạng Vnexpress đã viết từ năm 2014, khi tòa nhà được khánh thành: “Có quá nhiều vấn đề trong dự án này: 1-Nếu hỏa hoạn, toàn bộ điều hành của thành phố sẽ tê liệt, bỏ hết trứng vào một giỏ có hợp lý? 2-Thoát hiểm trong trường hợp sự cố sẽ rất khó khăn; 3-Tòa nhà bị che kín bẳng kính sẽ tạo hiệu ứng nhà kính, rất tốn điện chạy máy lạnh, không phù hợp với khí hậu nhiệt đới; 4-Đà Nẵng quĩ đất không thiếu tại sao lại chọn mô hình nhà cao tầng như vậy để tăng chi phí vận hành?...”

Nhân bảo như thần bảo. Những người không có chuyên môn, đã nhìn ra, đã phán đúng phóc những vấn đề sinh tử của tòa nhà. Rõ ràng các kiến trúc sư đã có một sai lầm rất cơ bản trong ý tưởng xây dựng còn chủ đầu tư thì rất không cẩn trọng, thiếu cân nhắc khi đặt ra mục đích sử dụng.

Nhà cao ư? 37 tầng chỉ là nhà trệt so với nhà chọc trời ở Mỹ hay Dubai. Làm bằng kính ư? Hãy sang Dubai và Mỹ mà xem, nhà bọc kính là ý tưởng sáng tạo ban đầu của kiến trúc sư lừng danh Le Corbusier người Pháp, ông muốn đưa cuộc sống trong nhà vào thiên nhiên, hòa với thiên nhiên. Gần trăm năm nay chưa thấy ai kêu nhà kính bị nóng đến mức không chịu nổi. Đà Nẵng nóng, khí hậu khắc nghiệt ư? Có thể, nhưng đã bằng Dubai chưa? Vậy mà ở đây người ta hầu như bọc kính tất cả các nhà chọc trời mà chẳng thấy có ai kêu nóng, kêu ngạt.

Ý tưởng “một cửa”, giảm khoảng cách giữa các cơ quan hành chính là đúng, ít nhất là khó bỏ cơ quan rủ nhau… đi nhậu. Nhưng tập trung đầu não của một tỉnh, một thành phố, bỏ tất cả trứng vào một giỏ là quá mạo hiểm! Cháy nổ, mất điện cục bộ, khủng bố, có thể xẩy ra bất cứ lúc nào.

Tại sao người ta lại không tưởng tượng được tình huống khi cả hai ban lãnh đạo nhà máy nước và cứu hỏa cùng ở trong một tòa nhà, không biết xoay trở thế nào khi cả hai cùng bị cháy một lúc? Chúng ta có thể mất cả quá khứ (hồ sơ) lẫn hiện tại. Đây là lỗi không sửa chữa được. Nếu đã “lỡ” tập trung thì chỉ có cách xé lẻ ra chứ không biết khắc phục bằng cách gì.

Vì những yếu tố trên, dư luận nên đồng tình với Đà Nẵng, dời khu hành chính tập trung khỏi tòa nhà kính này là cần thiết. Không chỉ vì bảo vệ sức khỏe cho hàng ngàn người, mà vì những lý do sinh tử hơn. Nhưng, nói như ông Bí thư Xuân Anh, “không phải cứ nói dời là dời”. Không biết ông nói với ý gì, nhưng tôi nghĩ, tiền của người đóng thuế chẳng phải là lá mít. Nghe bỏ một tòa nhà hai ngàn tỷ mà cứ tưởng là hai ngàn đồng.

Có chuyên gia cho biết, nếu dời trung tâm hành chính để cho thuê thì phải cải tạo, sửa chữa lớn hệ thống thông gió, chống nóng, theo ông, tốn phí không dưới 1.000 tỷ đồng. Ai sẽ là người chịu trách nhiệm vì đã dại dột “bỏ trứng vào một giỏ” lợi bất cập hại? Vì đã không biết cách hay “quên” hệ thống chống nóng, thoáng khí? Theo luật công bằng và lý thuyết (thường là suông), những người này phải bỏ tiền túi ra ít nhất một ngàn tỷ để sửa chữa tòa nhà dù chỉ là để cho thuê.

Hai ngàn tỷ không phải hai ngàn đồng, xin đừng đi ở khơi khơi nhẹ như lông hồng, hay hớn hở vì sẽ được xây một khu nhà mới. Và cuối cùng, nên nghiêm khắc với sai lầm của mình, theo như lời thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, đừng “bắn chỉ thiên nữa!”

Phần nhận xét hiển thị trên trang

CUỘC SỐNG Ở MACAU

Macau, Hongkong là những nơi kinh tế rất phát triển và giàu có gần ta. Hongkong thì ta biết nhiều còn Macau thì rất ít,chỉ biết ở đó là nơi có nhiều sòng bạc nổi tiếng. Chỉ biết thế thôi. Còn cuộc sống của người dân ở đó ra sao, phong tục tập quán, văn hóa ra sao thì mù tịt. Không hiểu vì sao lại thế? Có thể các bạn cũng như tôi? Xin mời đọc bài này để biết thêm cuộc sống của người dân Macau. Vì sao người Hoa ở Macau sống thọ? Kate Springer,BBC Cụ Chan 90 tuổi, người được dân làng Coloane ở Macau gọi là ‘Chú Phát’, có nghĩa là người giàu có, sáng nào cũng như sáng nào đều đặn thực hiện một thói quen thường lệ vốn có từ bao lâu rồi chính cụ cũng không nhớ. Cụ ông hoạt bát và dẻo dai vận chiếc áo phông trắng thùng thình, mang đôi giày da đen đi dạo dọc theo phía biển vào mỗi sáng. Đó là một trong những lối đi mà cụ ưa thích mặc dù đôi khi cụ rẽ vào các công viên hay băng ngang qua bãi cát đen ở bãi biển Cheoc Van. “Phần lớn thời gian trong ngày tôi ở ngoài đường,” cụ Chan nói. Cụ có tám người con và 10 người cháu. “Bà nhà tôi và tôi ngồi ở cầu cảng ngắm cảnh. Mỗi ngày của tôi trôi qua với niềm vui và tiếng cười.” Cụ Chan cho rằng nhờ vào thói quen đơn giản này mà cụ sống thọ và sống vui (cùng với chế độ ăn uống ổn định gồm cơm và tỏi) và dường như cụ ông 90 tuổi này chẳng phải là một hiện tượng khác thường. Theo World Fact Book (tức cẩm nang các số liệu thế giới) năm 2015 của CIA thì người dân Macau có tuổi thọ cao thứ tư trên thế giới, với tuổi thọ trung bình là 84,51. Đứng đầu danh sách này là người Monaco thọ 89,52 tuổi, kế đến là Nhật Bản với 84,74 tuổi và xếp thứ ba là Singapore với 84,68 tuổi. Tuy nhiên ở một nơi vốn nổi danh là thành phố cờ bạc hơn là nơi mà người dân có cuộc sống hạnh phúc – điều gì đã khiến đặc khu hành chính này trở thành nơi người dân sống lâu và sống vui? Cũng có lúc tiền mua được hạnh phúc? Điều thú vị là các sòng bạc vốn tạo cho Macau khét tiếng không mấy tốt đẹp lại là một trong những nguyên nhân chính khiến cho tuổi thọ trung bình ở đây cao. Macau không chỉ là vùng lãnh thổ giàu thứ tư trên thế giới mà đặc khu này còn có tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh nhất, theo World Fact Book của CIA. Thu nhập từ các sòng bạc đem về cho Macau 351,1 tỷ pataca (đơn vị tiền tệ của Macau - khoảng 44 tỷ đô la Mỹ) trong năm 2014 và giúp cho lãnh thổ này duy trì tỷ lệ thất nghiệp thấp, hiện chỉ ở mức 1,9%. Mặc dù hiện đang trong thời suy thoái, nhưng ngành cờ bạc qua năm tháng đã giúp hồi sinh nền kinh tế, với thu nhập chiếm đến 80% tổng GDP năm ngoái và thuế thu được từ các hoạt động cờ bạc đóng góp lớn vào doanh thu của chính quyền. “Du khách nào đến Macau cũng đến các sòng bạc. Đương nhiên đó là điều tốt,” cụ Chan nói. “Nhờ vào đó mà chính quyền có tiền để chăm sóc cho người dân.” Thu nhập từ các sòng bài được dùng để cung cấp các dịch vụ y tế miễn phí, lương hưu hàng tháng và trợ cấp bằng tiền mặt hàng năm cho tất cả những người dân trên 65 tuổi. Người già ở Macau cũng có thể đến hàng chục trung tâm cộng đồng nằm khắp nơi ở thành phố để thưởng thức các buổi trình diễn, giao lưu, ăn trưa, chơi cờ hay tham gia vào các chuyến điền dã. Cách chi tiêu này của chính quyền Macau hoàn toàn phù hợp với các kết quả trong Phúc trình về Chất lượng Cuộc sống Macau trong giai đoạn 2007 – 2012. Trong loạt 12 cuộc khảo sát công chúng ở quy mô lớn do một nhóm các nhà nghiên cứu ở Đại học Saint Joseph thực hiện, hơn 90% trả lời rằng họ hài lòng hay hoặc rất hạnh phúc với cuộc sống. Các yếu tố góp phần vào điều này là không khí trong lành, giáo dục tốt, hệ thống chăm sóc y tế rộng khắp và một nền kinh tế vững mạnh. Vai trò của cộng đồng Mặc dù không thể đo đếm được nhưng văn hóa Trung Hoa cũng là một yếu tố giúp người dân Macau sống lâu. Trong số những truyền thống văn hóa này, quan hệ gia đình và cộng đồng được xem là quan trọng nhất. Các gia đình nhiều thế hệ sống cùng nhau dưới một mái nhà trong phần lớn cuộc đời và rất hiếm khi các bậc cha mẹ lớn tuổi được đưa vào viện dưỡng lão. “Người dân Macau nhấn mạnh sự hài hòa của các quan hệ gia đình,” Tiến sỹ Zeng, người đứng đầu Trung tâm Nghiên cứu Giáo dục Sức khỏe tại Đại học Kiang Wu ở Macau, cho biết. “Họ thường cùng nhau uống trà vào buổi sáng. Nếu họ không sống chung thì ít nhất họ phải cùng ăn điểm tâm một lần mỗi tuần.” Mặc dù đa số người dân Macau sống gần gia đình, họ cũng tìm thấy niềm vui trong cộng đồng xung quanh. “Hàng xóm của tôi là những người bạn vong niên mà chúng tôi đã chơi chung từ khi còn nhỏ,” Mui Je, 66 tuổi, người đã sống ở Coloane từ khi chào đời, nói. “Đó là một cuộc sống rất đơn giản nhưng tôi nghĩ hạnh phúc chính là nguyên nhân chính khiến cho người dân ở đây sống lâu.” Niềm vui từ những điều đơn giản Vợ của Chú Phát, cụ bà Chan, nay đã ngoài 80. “Cuộc sống của chúng tôi rất đơn giản và tôi cũng quen nếp ăn uống thanh đạm. Thường là rau luộc, một chút cơm, cá và rất ít thịt,” cụ nói. Một bữa sáng điển hình gồm có bánh mì nướng và cà phê hoặc trà và cụ trông đến cuối tuần để con cháu dẫn đi ăn dim sum và dành trọn ngày ở bên nhau để hỏi han tình hình mọi người trong gia đình. Cụ đeo một chiếc vòng cẩm thạch mỏng mà con gái cụ tặng. Cụ nói rằng chiếc vòng đó đem đến cho cụ cảm giác bình an. Gần như cả đời cụ bà Chan là dành để chăm sóc các con và sau đó là 10 đứa cháu. Nay đã trưởng thành hoặc ở độ tuổi thiếu niên, các cháu không cần bà phải chăm sóc ân cần như trước nữa nên cụ dành phần lớn thời gian chơi mạt chược với những người bạn già mà cụ chơi thân từ thuở thiếu thời. Gần như tối nào người ta cũng nhìn thấy hai cụ đi dạo dọc theo bờ biển hay ngồi bên nhau trên băng ghế công viên ngắm cảnh biển. “Cô phải học cách buông xả và lạc quan,” cụ ông Chan nói. “Cô đã kết hôn chưa? Hãy nhanh kiếm bạn đời đi. Khi có bạn đời, cô sẽ có người để trò chuyện và bàn bạc. Một điều quan trọng nữa là tắm nước nóng. Nếu tắm nước lạnh là sẽ bị ốm đấy. Chỉ đơn giản thế thôi.” Nhịp sống đơn giản, chậm rãi dường như thấm đẫm ở mọi nơi trong làng Coloane. Không cần phải sống vội hay dán chặt vào công nghệ và chắc chắn là không có tòa nhà chọc trời nào, ít nhất là cho tới hiện nay. Trên bán đảo chính, các công viên như Luís de Camões vào buổi sáng rất sôi động với hàng chục phụ nữ tập Thái Cực quyền hay cùng nhau nhảy múa. Ở phía bên kia công viên, cánh đàn ông chăm chú đánh cờ, đọc báo hay xách lồng chim đi dạo. Đó có lẽ không phải là các chỉ số khoa học, nhưng nếu chúng ta kết hợp các yếu tố ăn uống đơn giản, tính cộng đồng, giá trị gia đình... thì chúng ta sẽ có công thức sống lâu của Macau. Bản tiếng Anh bài này đã đăng trên BBC Travel.

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Có thể rời núi, lấp bể, nhưng không thể thay đổi tính cách con người. Nhất là khi người ta đã già, bảo thủ là cái gần như nhất thiết phải có!

Cuba : Fidel Castro tái xuất hiện, đả kích Mỹ

Từ trái sang: Raul Castro, Fidel Castro, Nicolas Maduro tại La Habana ngày 13/08/2016.

(AFP 13/08/2016) Nhân dịp sinh nhật 90 tuổi hôm qua 13/08/2016, cựu chủ tịch Fidel Castro lần đầu từ bốn tháng qua đã tái xuất hiện trước công chúng, sau khi cho đăng một bài viết đả kích Hoa Kỳ - cựu thù thời chiến tranh lạnh nay đã xích lại gần với Cuba. 

Trong bài báo mang tên « Sinh nhật » đăng trên báo chí nhà nước tối qua, cha đẻ của cách mạng Cuba từ năm 2006 đã nhường quyền lại cho người em Raul vì lý do sức khỏe, nhắc lại các âm mưu ám sát liên tục của Washington lúc ông còn lãnh đạo đất nước. Ông nói : « Tôi gần như cười cợt trước kế hoạch thâm hiểm của các tổng thống Mỹ ». Theo cơ quan tình báo Cuba, Fidel là mục tiêu của 634 âm mưu hãm hại từ năm 1958 đến năm 2000. 

Ông cũng chỉ trích đương kim tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama là « thiếu tầm nhìn » trong chuyến viếng thăm lịch sử Hiroshima hồi tháng Năm, vì không đưa ra lời xin lỗi về vụ thảm sát hàng trăm ngàn người, cho dù có nhìn nhận hậu quả của quả bom nguyên tử.

Song song đó, Fidel Castro nhiệt liệt ca ngợi các « đại cường » Trung Quốc và Nga ; đặc biệt tổng thống Vladimir Putin đã chúc « người bạn Cuba thân thiết » có được « sức khỏe dồi dào, trường thọ, đầy sức sống và thịnh vượng ». 

Chiều thứ Bảy 13/8, Fidel Castro xuất hiện trước công chúng lần đầu kể từ tháng Tư, bên cạnh người em Raul và chủ tịch Venezuela Nicolas Maduro, đồng minh chủ chốt ở châu Mỹ la-tinh. 

Chân dung Fidel Castro được nhìn thấy ở khắp mọi nơi. Ảnh chụp ngày 13/08/2016.

Từ nhiều tuần qua tại Cuba đã có rất nhiều hoạt động vinh danh một trong những nhân vật gây tranh cãi nhất trong thế kỷ 20. Fidel Castro, người thiết lập chế độ xã hội chủ nghĩa và độc đảng trên đảo quốc, bị chỉ trích dữ dội trên trường quốc tế vì nhiều vụ vi phạm nhân quyền ; nhưng cũng đã mang lại dịch vụ y tế và giáo dục miễn phí cho hàng triệu người Cuba.

Khác xa với hình ảnh lãnh tụ du kích chiến hào hứng tiến vào La Habana trong vinh quang năm 1959, bây giờ Fidel là một ông già bệnh hoạn có chòm râu trắng, sống ẩn dật, hiếm khi tiếp khách. Trong lần xuất hiện hôm 19/4 nhân lễ bế mạc Đại hội đảng Cộng sản Cuba, ông nhìn nhận với giọng nói run run :« Sắp tới đây tôi cũng sẽ kết thúc như những người khác thôi, mọi người rồi đều sẽ đến lượt ».

Nhưng những người chống đối ông không hề xúc động, họ không quên những năm tháng bị đàn áp, khẳng định « Ông ta luôn là một nhà độc tài ». Và cho dù không còn trực tiếp nắm quyền, Fidel Castro tiếp tục có ảnh hưởng gián tiếp lên một số nhân vật trong chế độ không thích những cải cách của ông Raul Castro.

Phần nhận xét hiển thị trên trang

KHÔNG SĂN CHIM CHÓC TRÊN RỪNG

                                                      Truyện ngắn của Hồng Giang

Thoạt đầu mở quán lòng lợn tiết canh, cháo lòng. Chọn mua từ thằng bạn cùng học thời phổ thông. Nghĩa là lòng sạch, trắng tinh, nhất là nó ưu tiên cho thêm nhiều món cổ hũ, dạ dày. Phải dậy từ lúc bốn giờ sáng, nhóm lò, băm, thái.. Tiết canh để sẵn tủ lạnh. Hôm nào nhỡ tay, nó vẫn đông. Đây là cái nghề học mót được hồi mình giải nghệ làm “Nhân viên” cho nhà hàng trên thành phố. Tưởng tượng công việc này rồi ra sẽ phát tài, kiếm được ăn. Thôi thì làm gì cũng là làm, bắt mũi bỏ miệng, nào có ai nghĩ thành ông nọ bà kia, vương tướng gì? Lấy lại cái danh cái giá mà một lúc tính nhầm, lỡ bị rơi vãi nơi thị thành..

Buổi đầu tiên năm sáu con bạc đi ăn đêm về vào quán mở hàng. Chúng vừa kiếm được một mớ, ăn xong trả tiền. Thừa hai chục bạc, thằng cao như sào chọc ổi cười hơ hơ:

“ Còn đâu bo luôn cho em đấy!”. Tiên sư ông, “bo” thì “bo” hẳn vài trăm. “Bo” đéo gì hai chục bọ? Nhưng mà chẳng sao, nghề làm ăn chân chính, kiếm ít một tý, nhưng mà lành. Kiểu người ta bảo “ăn cơm với cáy thì ngáy o o” Chả phải lo lắng gì!

Ngày thứ hai có cuộc tập huấn tập hiếc gì đó gần nhà. Món choai choai thằng nào thằng nấy đồng phục, Ak khoác sát đít, dựng một đống súng đạn, chiếm gần nửa gian quán. Chúng nó phải chờ mới đến lượt. Một số nóng vội, quay ra mua bánh mì của một lão ất ơ vừa đi vừa bấm kiểu còi chẳng giống ai, rao bán inh ỏi.

Nghe bảo tình hình dạo này không như mọi khi. Súng ống phải sẵn sàng, tập tành cho hẳn hoi. Các em chăm chỉ, chị cũng được nhờ. Mạnh dạn nới tay một tý. Tiền vẫn thế, nhưng đĩa lòng đầy hơn, thêm cho các em mấy dóng hành tươi cho nó “hoành”. Chị nghèo, “tình quân dân” cũng chỉ cố được đến thế thôi. Đứa nào phàn nàn chị chịu!

Có con em họ học gì không học, lại học báo chí, nhân văn nhân vẻ gì đấy ế chổng cờ. Không xin nổi việc, đến cậy nhờ chị. Chị ok liền. Cùng cảnh chị em với nhau, mày lại có tý học, chắc là biết điều, chị không giúp em còn giúp ai? Đừng có mà xem thường cái nghề của chị.Chẳng qua là bần cùng, số kiếp kém. Trời mà để ra chị kém gì Tăng Th. H., Th. k ? Hát chèo, cải lương, nhạc mới nhạc miếc.. chị chơi được tuốt. Giọng mật ong rừng hẳn hoi chứ chả phải giọng mía lùi đâu nhé! Chỉ tội chả ma nào giới thiệu, “Phờ rồ”, nên chị cam tâm làm cái nghề mọn này thôi. Kiên nhẫn, chờ đợi, trồng tre uốn gậy, chả bao giờ là muộn!

Được cái em gái ngoan. Chả xinh mấy nhưng mà nhanh nhẹn. Có thêm mày chị cứ như rồng thêm vây. Quán cháo của chị sinh động hẳn lên.

Lão hàng xóm hay rượu, đông con, chả có tiền, sang gạ. Chị ừ luôn. Không phải ừ cái vớ vẩn kia. Cái đấy chị không thèm. Bây giờ món đó chị khinh, không muốn nhắc đến nữa.. Chị ừ là ừ cho lão giúp chị cơi nới cái quán thêm rộng ra một chút. Thêm mấy cây keo đểu người ta mua về làm củi bớt lại cho, mấy tấm pờ lô, quán rộng hẳn ra. Lão ý còn bảo sơn hay đánh vẹc ni mấy cái cột nữa. Chị bảo thôi. Mình làm lấn ra hành lang giao thông, mấy bác coi đường chửa biết bắt dỡ đi lúc nào. Sơn xiếc làm gì cho phí tiền, thêm ngứa mắt, chọc gai vào các bác ấy?

Tự hôm có quán cháo lòng, quãng đường xa vắng này nhộn nhịp hẳn lên. Có thêm tiếng nhạc, lời ca từ đôi loa thùng thằng anh rể cho mượn. Chòm dân bấy lâu như kẻ ngủ đứng, bỗng tỉnh táo hẳn.

Con em họ bảo :

- Hay là bán thêm phục vụ cho khách ăn đêm hở chị?

- Chỉ sợ không có khách, làm thêm thì làm. Chị sợ mày kêu mệt. Cơ hội đến không chộp lấy có mà ngu à?

Hôm đầu chưa ai biết, thức mờ cả mắt. May mà có cái tủ lạnh mua lại của tay đồng nát, còn dùng tạm nên chả sợ ôi thiu. Lòng lợn để hôm sau vẫn bán được.

Nhanh chân nhất về khoản ăn uống vẫn là tụi cờ bạc. Chỗ này lại khuất, ít người qua lại dòm nom, đêm sau chúng đã có mặt. Món xe chuyên chạy về đêm cũng mò vào. Cứ mười một mười hai giờ đỗ trước cửa, bạt trùm kín mít. Chẳng biết trên xe chở gì, gỗ lậu, quặng hay thứ phải gió gì không cần biết.. Miễn là nhà các anh sòng phẳng. Cũng có thằng bảo ghi sổ? “Quán em nghèo, mới mở, vốn liếng chả có, anh thông cảm cho”. Ngọt nhạt thế. Nó bảo: “Bọn anh đùa vui thế thôi. Thiếu tiền tỷ chứ thiếu đếch gì vài đồng rượu!”. “ Em cũng biết thế. Lái xe các anh tính nghệ sĩ, hay đùa vui thế thôi chứ nỡ lòng nào”. Tụi này đi, con em cười bảo: “Em chết cười vì chị?” Cười gì? “Cười cái chuyện lái xe nghệ sĩ nghệ thuật của chị ấy!” Chuyện. Đời thằng nào chả thích nịnh? Chả thích một lần gọi là  “nghệ sĩ”? Mất cái gì nào? Em lại bảo : “Mới có mấy ngày, em học được ở chị bao nhiêu thứ. Ở Hà Lội bốn năm năm toàn học chữ, chả học được bao nhiêu cái khôn làm người!” Lại mày! Cũng định nịnh thối chị nữa phải không? Con em cười hí hí, chạy đi rửa bát..

**

Mọi việc cứ tưởng thế là ổn. Cứ thế mà đi lên.

Một buổi sáng lão thuế vụ đến. Quán cháu làm ăn thuế má gì hả bác? Lão bảo : Nhà nước quy định rồi, kinh doanh là phải thuế. Chiếu cố mới mở cho lui lại cái môn bài làm sau là tốt rồi. Kêu ca cái gì nữa? Dưng mà mức cao quá, thế này chúng cháu làm gì còn có lãi nữa, vào thuế đã gần hết rồi, sống bằng cách gì? Lão nói: “ Cái đấy tôi không biết, quy định thế nào tôi làm đúng thế thôi, tôi đâu có đặt ra? Thắc mắc cô cứ lên trên mà hỏi!” Vật nài mãi cũng chẳng ăn thua. Lão làm nghề này nghe quen những lời kêu rêu, phàn nàn như thế, đâu có động lòng? Có lẽ phải tính cách khác để đối phó với lão, họa may mới xong. Bao giờ chả vậy, máy móc nào chả phải bôi trơn? Đành là thế vậy, lo dần dần.. Trước mắt phải cân đối thu chi cho nó ồn cái đã. Cũng phải từ từ kẻo mất khách. Chưa làm quan đã học ăn bớt là không hay!

Đám tập huấn cũng đã xong đợt. Sân vận động vắng tanh vắng ngắt. Họa hoằn quán mới có một vài ông vãng lai. Bọn cờ bạc vừa bị dẹp, giờ nằm im, chả thấy đứa nào ngo ngoe. Đám lái xe cũng biệt tăm tích. Người ta bảo độ này “ông trên” quản lý rừng gắt lắm. Gỗ không anh nào dám làm thì chớ, ngay quặng cũng không dám moi móc đào bới như thời gian trước đây vì đào quặng cũng là xâm phạm tài nghuyên quốc gia, cũng là phá hoại rừng! Cái tin tốt ấy, xem ra với quán của Huyền lại bất lợi. Hai chị em ngu ngơ nhìn nhau. Nó là đứa biết ý, bảo: “ Không có “khứa”, thôi để mình chị, em làm việc khác chứ hai chị em ngày ba bữa ăn xong ngắm nhau thế này thì gay”. Ừ chứ biết bảo sao? Con bé cũng là số vất vả mới gặp mình. Chưa được mấy ngày đã chia tay đôi ngả. Đã hứa với nó, dù có thua lỗ, chị cũng trả công đủ, em đừng lo. Nó cầm nắm giấy bạc trong tay mà rân rấn nước mắt..

**

Nghe bảo đến năm hai ngàn..mấy mấy, “Nông nghiệp chỉ chiếm ba mươi phần trăm cơ cấu kinh tế”. Mình không nhớ năm ấy là năm nào, nhưng biết rằng tương lai của ngành dịch vụ là rất sáng sủa, rất vui. Nhất định là mình không “chuyển ngành”, chỉ chuyển nghề thôi. Không lòng lợn tiết canh nữa mà quay sang giải khát. Hai việc này vốn là bà con gần với nhau, chỉ hơi có chút khác biệt. Cần thay đổi, thu nhập có thể không bằng, kéo lại cái rất an toàn. Bao giờ và ở đâu an toàn chả là “bạn”?

Dẹp bỏ dao thớt, Huyền trưng lên cái biển rõ là “hoành”: BIA LẠNH – GIẢI KHÁT SINH TỐ. Treo thêm mấy dây “thịt bò khô”, “ngô cay” thế là thành. Đúng là “cùng thì biến, biến tự khắc thông”. Quán mở buổi sáng, đến chiều thấy rầm rộ xe, máy kéo về, đỗ chật hai bên đường. Sắp có đợt cơi nới, mở rộng đường. Con đường cái quan bấy lâu nay chỉ là tỉnh lộ, nay lên đường “quốc gia”. Ít năm nữa lên “quốc tế” chưa biết chừng. Việc đấy còn hơi xa, chỉ biết đã bắt đầu một cơ trời mới. Lúc ý, Huyền lại thoáng băn khoăn, chuyển sang làm giải khát chả biết có trúng không mà bỏ mất cái “Ngành” cháo lòng tiết canh? Sự đoạn rồi, chả hơi đâu mà lôi thôi xôi chè cho nó mệt. Giải khát là giải khát, chắc ăn hơn và đỡ mệt người. Cũng đã sang hè rồi, nhầm là nhầm thế ấy nào được? Rõ là vớ vẩn..

Huyền đang linh tinh nghĩ như thế thì có khách. Anh ta có cái khẩu trang chẳng giống ai, úp xùm sụp che kín gần hết mặt. Ừ thì vì đường quá bụi, không khí phải cỡ đến ba mươi phần trăm thành phần là bụi chứ không phải ít. Đeo khẩu trang đi đường là cần thiết và mặc nhiên, không có gì lạ. Nhưng khẩu trang như người này thì cực kỳ khó hiểu. Nó giống như cái mặt nạ chứ không phải khẩu trang khẩu chót gì. Chỉ hở có mỗi hai con mắt, hai cái tai và một tý thịt trên trán. Có khi bọn khủng bố cũng chỉ che kín mặt đến thế này là cùng. Người khách vào, không gọi đồ uống. Khẩu trang mặt nạ cũng không chịu cởi. Nếu uống hoặc ăn thì phải cởi ra chứ? Giữ gìn vệ sinh chăng nữa, vào quán cũng phải tháo cái che mồm che mặt ra. Đàn bà con gái che mặt giữ da đã đành. Đàn ông con trai cần gì phải giữ gìn đến thế? Hẳn đây là một “mĩ nam” quá cầu kì! Chả trách ngày nào ti vi cũng quảng cáo “Dầu gội đầu, mĩ phẩm dành riêng cho nam phái”!

Khách gọi:

- Này cô chủ, quán mới mở có cần lấy hàng bán bọn anh bỏ mối cho?

-  Anh ở đâu? Có những hàng gì?

- Công ty bọn anh ở ngoài thành phố. Em cần gì cũng có. Bia lon, bia chai, nước trái cây các loại.. Anh đi tiếp thị, quán mình cần em cứ kê ra đây, ngày mai sẽ có xe mang đến. Mỗi tháng em thanh toán một lần. Lần đầu “cọc” cho công ty một chút để “bảo tín”.

-  Tiền cọc có nhiều lắm không ạ?

- Có năm triệu thôi, lấy gì mà nhiều? Thời bây giờ làm ăn người ta “bảo tín” hàng chục, hàng trăm triệu ấy chứ. Có giấy tờ, hợp đồng hẳn hoi, em lo gì?

- Quán em như cái mắt muỗi, chưa biết có chạy hàng hay không. Việc này để em sau sẽ tính. Mua bán cò con, hết đến đâu lấy hàng đến đấy thôi. Anh thông cảm!

- Nói thế là em không tin anh rồi. Em bỏ mất cơ hội kinh doanh rồi đấy. Không có gan thì khó mà làm nên giàu. Nếu em làm đại lý cho công ty, chắc chắn có thêm nhiều ưu đãi đặc biệt về giá cả, về thiết bị nhà hàng.. Những là..Những là..

Người này còn nói một thôi một hồi nữa rồi mới chịu đi. Mình đã bảo không là không. Chẳng ai tự nhiên tốt với ai thế bao giờ. Cái công ty anh ta nói, mình đã biết nó ngang dọc, mục đích kinh doanh của nó là gì đâu? Dứt khoát ngay từ đầu là cái nên làm. Có cả tỷ chuyện “công ty công toi” ngày nay bất khả tín. Chưa được việc gì đã yêu cầu đóng tiền! Gã nào nghĩ ra cái chiêu này xem ra cũng xoàng. Dân trí bây giờ lên chót vót rồi. Đâu có dễ gạ gẫm như xưa?

Người chào hàng thấy không ăn giải rút gì, bỏ đi. Sao mà nom cái dáng đi của gã quen quen thế nhỉ? Hình như mình đã gặp ở đâu rồi? Cả cái giọng nói cũng rất khả nghi? Hay là người quen cũ chăng? Anh ta bịt mặt như thế chẳng lẽ vì vậy sao?

Cuộc gặp tình cờ khiến cô chợt nhớ lại một chuyện. Đã lâu rồi.. Huyền tái mặt. Cô thấy nhoi nhói, tưng tức nơi lồng ngực..

***

Đang ngồi nẫu, buồn chảy nước ra thì con em lại đến. Nhìn cái mặt hơn hớn của nó, biết ngay nó đến không phải xin làm tiếp khi hay tin mình đổi nghề. Mắt nó lấp la lấp lánh, hai gò má phơn phơn hồng. Dấu hiệu của kẻ đang yêu và được yêu chả dấu ai được! Tay năm, tay mười nó thu vỏ chai, dọn cốc khách để lại trên bàn đem rửa. Xong rồi nó úp úp mở mở khoe:

-Em sắp phải xa chị rồi? Chị đoán thử xem em sẽ đi đâu?

Cấu cho mày một cái, cấu yêu thôi, Huyền bảo:

- Con nỡm. Có gì nói toạc ra đi. Đố mới đoán mệt bỏ xừ. Chị ghét nhất là cái trò đoán điếc, “Đấu trường một trăm, Ai là triệu phú?” Mày hiểu không?

- Thôi em nói luôn kẻo chị sốt ruột: Em sắp về Hà thành rồi!

Nghĩ bụng, chắc có tờ lá cải, hay báo ngành gì đấy nhận nó vào hợp đồng. Đang lúc vận động học hỏi, tuyên truyền cần nhiều nhân viên thế này, báo nào cũng kêu thiếu bài, không có đủ người viết. Nhưng đừng có mừng vội, chỉ là hợp đồng thôi. Từ nay đến đến biên chế chính thức “Còn lâu dài và gian khổ” lắm. Con gái có thì, liệu em có bề bỉ được không? Hay lại như con bé xóm trên làm được mấy tháng, lương lĩnh không đủ tiền ăn, thuê nhà trọ lại bỏ về chăn lợn? Mới chỉ nghĩ thế thôi, Huyền chưa dám nói gì, sợ nó mất hứng. Ai chả vậy? Đang vui mà nói ngang vào là điều tối kỵ. Thấy Huyền im im, cô chàng lại tiếp:

- Em có ông anh kết nghĩa mới chuyển trong Sài ra. ( Ý nó nói là Sài Gòn chứ không phải Sài Sơn, Sài Đồng).. Ông ý xin việc cho em được rồi chị ạ. Không phải làm báo làm biếc đâu. Mình không có năng khiếu, văn vẻ tò te, viết lách chưa chắc đã tốt. Nghề ấy cần người có tài, hồi mới lớn nông nổi, mới xin theo học, giờ em nghĩ lại rồi. Việc em xin được bây giờ chả dính dáng gì đến ngành học trước đây. Miễn là có việc làm, thất nghiệp mãi đâm tự ty, cứ y như con dở, con mất trí ấy phải không chị?

 Chị cũng mừng cho mày. Nghề báo ngày nay cực kỳ nguy hiểm. Viết dở chả ma nào đọc. Viết hay là dễ đụng chạm chỗ này chỗ kia. Thôi, “giã từ vũ khí”, đi làm việc khác cho nó lành.

Nó khoe “anh ý tốt lắm, lo cho em từ a đến z chả phải mất đồng nào chạy chọt. Lại còn hứa mua cho cái xe để lấy cái đi làm. Tất nhiên là anh ấy cho vay. Đi làm có tiền nhính ra trả dần, cũng tốt phải không chị?”

Huyền đã a, suýt nữa kêu trời. Sao chuyện của mày giống chị trước đây thế hả em? Tên anh kết nghĩa của mày sao nói cứ như ông anh “Kết nghĩa” của chị. Giống cái tên có dáng người hệt lão chào hàng bịt mặt vừa khi sáng mò vào quán này. Chẳng biết người ngày xưa của chị với người ngày nay của em có cùng một lò chui ra không? Giống thế không biết! Toan nói ra, lại sợ em ý buồn. Việc đời xưa nay mấy khi cái nào giống cái nào? Tình cảm trong sáng, tốt đẹp mà bị ngờ oan là điều không bao giờ nên. Huống chi bây giờ nó đang vui, mình nói vậy có khác nào dội cho nó gáo nước sôi như Tấm gội đầu cho Cám? Chả hay tỵ nào!

Huyền chỉ bảo:

-Ai giúp, cũng phải tự mình. Tự tin và tự tìm hiểu cho chắc chắn em ạ! Con gái là dễ khôn ba năm dại một giờ.. Đừng có quá tin người vội..    

Nó “Vâng” rồi ngoay ngoáy về. Dặn đi dặn lại: “ Bao giờ chị về Hà lội, chị phải ghé em chơi đấy”! May thật, nó thôi không theo nghề. Suýt nữa thành nhà báo rồi mà vẫn còn nói ngọng. Nếu đi phỏng vấn phỏng véo, nói ngọng như nó chắc buồn cười lắm!

Con em đi rồi..Cái chuyện năm xưa đang nghĩ dở lại hiện ra trong đầu. Muốn quên đi mà không được..

***

Người đưa em vào một ngõ nhỏ thuộc ô Cầu Giấy có cái tên rất kêu. Đầu ngõ đối diện với một trường đại học. Em có con bạn đang học năm cuối ở đó. Có một hai lần em đến chơi với nó, nhưng lại chẳng để ý gì đến con ngõ này. Nó như muôn vàn con ngõ chật chội, lem nhem của thủ đô. Không mấy người biết dù tên nó rất hay. Như tên một cô gái “Kiều Mơ”!  Em không ngờ cuộc đời em lại bắt đầu bi kịch và chấm dứt đời sinh viên ở đấy.

Người bảo:

- Huyền ạ, em cứ ở đây, khi nào xin được việc cho em, anh sẽ tìm một chỗ ở khác, tốt hơn. Tạm thời em cứ nghỉ ngơi, thư giãn chút đi. Mọi việc để anh lo.

Em nói:

- Nếu phải chờ đợi có khi em về trên nhà, khi nào có quyết định chính thức, anh báo em sẽ xuống. Ở đây sinh hoạt đắt đỏ mà em chưa có việc làm, khổ cho anh..

Người lại nói:

- Chuyện ấy em không phải lo. Có một mình em anh không lo được, còn nói gì nữa? Chỉ cần em làm theo lời anh dặn là được rồi..

- Sao hả anh?

- Thành phố phức tạp, em biết rồi. Đừng quan hệ linh tinh, làm quen dễ dãi là rất không hay. Thành phố rất nhiều thợ săn nai đấy, con nai bé bỏng của anh ạ!

- Cái đấy thì em biết, anh không tin em à?

- Anh tin, nhưng việc nhắc em vẫn phải nhắc.

Em nghĩ có thể  Người lo xa, có thể Người ghen. Chừng ấy thời gian Người vẫn chưa tin em ư? Em sẽ chứng minh cho Người thấy. Em hơi bực Người, sau rồi lại thấy thinh thích. Hóa ra Người rất sợ tuột mất con bé nhà quê đồng rừng là mình.

Đã ở ngõ rồi lại sâu mãi trong hẻm. Phòng trọ phía trong cùng. Bên ngoài một hàng nước. Phải đi qua mấy chỗ chứa đồ phế liệu. Sắt gỉ, bìa cạc tông chất cao từng đống. Em nghĩ giá có nói địa chỉ cho người nhà trên quê xuống chưa chắc đã tìm được mình! Chính em ở mấy ngày rồi mà vẫn bị lạc. May có số điện thoại của cô bán hàng nước chè chén ngồi phía ngoài mới biết đường về. Em như lạc vào một thế giới khác. Thế giới em chưa từng nghĩ đến bao giờ, chưa từng biết nó có thể có trên thế gian này..

Em muốn người đưa em về nhà. Ít ra cũng phải biết gia cảnh người thế nào chứ? Người bảo lúc này chưa tiện. Có gì mà không tiện nhỉ? Người nói “Ông bà già chưa muốn cho anh lấy vợ bây giờ. Phải khó khăn lắm mới chạy được một công việc như anh may mắn được nhận. Phải phấn đấu một hai năm cho vững chân đã, rồi mới tính chuyện hôn nhân”. Hỏi việc gì? Người bảo “một công việc không được phép nói rộng ra bên ngoài. Ngay người thân cũng không tiết lộ”. Người làm phản gián hay là tình báo, hay ma phia? Chịu, không thể biết được. Như thế thì đừng có mơ lúc này Người dẫn đến cơ quan, giới thiệu với sếp, với đồng nghiệp. Công việc Người hứa lo cho, làm hồ sơ chả thiếu gì vẫn dài người ra mà đợi. Việc quan nóng như nước đá mà. Biết làm sao?

Hai ba ngày một bận Người đến một lần. Trước còn mau, sau thưa dần, thưa dần. Thức ăn vật dùng người mang đến đủ cho đến kỳ gặp lần sau. Nhưng tiền thì người không đưa. Có lẽ Người nghĩ có tiền em sẽ ra ngoài mua sắm, có khi buồn chán muốn về quê. Em cũng không muốn hỏi. Mình có quyền gì mà đòi hỏi tiền bạc cơ chứ? Với lại em không muốn Người nghĩ xấu về mình. Em đến với Người là niềm tin tưởng, đâu phải vì tiền?

Nhưng hàng ngày như bị giam lỏng, bức bối vô cùng. Dù có thiện ý đến đâu em cũng phải có dấu hỏi? Thực ra Người là ai? Vì sao khi nào đến Người cũng đến rất muộn, lúc đi lại vội vội vàng vàng, thường là lúc chưa tỏ mặt người, hàng phố còn chưa ai dậy?

Em không phải chờ lâu. Em đã có đáp án câu hỏi của mình. Một đáp án buồn, bi thương.

Tối hôm đó, cả con hẻm mất điện. Mưa lay phay, tối như bưng lấy mắt. Em và Người đang ngồi ôm nhau trên giường. Bất chợt cánh cửa hé mở, có ánh đèn pin chiếu vào. Em giật mình nghĩ là công an hộ khẩu kiểm tra, vội vơ cái áo mặc vào người. Người cũng cuống quýt chưa biết đổi phó ra sao. Em chỉ thoáng nhìn thấy hai người mặc bộ đồ đi mưa. Một người trong số họ vung tay về phía em đang ở bên người.. Rồi Người rú lên hãi hùng.. Em thấy xót, bỏng rát bên vai.. Hai kẻ lạ vùng chạy phóng xe  ra ngoài đường.  Khi mọi người xung quanh chạy đến cũng là lúc đèn bật sáng trở lại. Người đang còn lăn lộn, hai tay bưng lấy mặt. Em cũng đau, nhức bên vai như có lưỡi bào đang cắt da thịt mình. Người ta đưa cả hai đi viện..

Đến thăm bệnh nhân đầu tiên là một bà cao lớn, nét mặt đanh ác nhưng ăn mặc cực sang. Tay bà ta đeo những vòng ngọc lớn. Em không biết giá trị châu báu, nhưng đoán những chiếc vòng ấy không thể rẻ. Đi cùng bà ta một gã đầu trọc, u thịt nổi nần nẫn, là vệ sĩ hay là gia nhân. Đứng nhìn Người một chặp, bà này cười khẩy:

- Tôi chỉ định cảnh cáo con hồ ly kia. Anh thương nó, “lấy thân mình lấp lỗ châu mai” thì thây xác anh. Đừng có oán con này ác nha!

Xong, không nói thêm câu nào, bà cùng gã đầy tớ đi ra ngoài không cả cái nhìn lần cuối khuôn mặt đẹp như Châu Khanh, Tuấn Ngọc giờ đã thành dị dạng!

Em đã hiểu ra chuyện gì. Mình vừa là nạn nhân vừa là chứng nhân của một pha đánh ghen ngoạn mục. Ngay đêm hôm đó em mò về chỗ trọ, thu vén tư trang. Dù vết thương chỗ vai còn đau cũng không thể ở lại. Nhục nhã. Ê chề.. Không còn gì hơn để nói! Còn nấn ná ở đây với Người, chuyện gì sẽ xảy ra?

Sau này em được biết, Người cũng là một gã thợ săn. Không phải săn nai trong thành phố này. Người săn sư tử và đã thành công. Quý phu nhân của Người là con một ông nhớn đầy quyền uy, một “nhân” quan trọng, giàu sang ngất ngưởng, nhưng nàng cực kỳ xấu xí. Người tìm đến em như một sự bù đắp lại cho thua thiệt của mình!

Sao cái gã chào hàng bữa trước nom từ phía sau giống Người trộn không lẫn được? Liệu có phải con người ấy không?

Mình sẽ phải xử trí ra sao đây nếu lần sau anh ta trở lại, gã thợ săn “Không săn chim chóc trên rừng”? Chuyện của con em họ, mình có vẻ thấu đáo, sáng suốt thế, mà sao chuyện của mình lại tối như bưng? Tối như cái đêm mất điện, mưa lay phay mình cùng bị săn tìm, bị tạ át xít với gã thợ săn thành phố?

Huyền thừ người ra suy nghĩ.. Mười mấy năm trời ăn học, cha mẹ vén vun, đến giờ này mình vẫn như con thuyền không lái. Không đâu vào đâu. Một công việc nuôi sống bản thân cũng còn bấp bênh, chật vật. Mình sẽ phải liệu tính sao đây?

 Cái xe lu chậm chạp lăn qua lăn lại trước mặt Huyền. Tiếng đá vỡ lạo xạo. Mùi nhựa đường khét lẹt. Gió thốc bụi từng đám chỗ người ta đang đổ đá xay làm lớp chống dính. Tất cả làm Huyền choáng váng, nôn nao..

============

Phần nhận xét hiển thị trên trang

THANH THẢN

Truyện ngắn của Hồng Giang

Thực lòng mà nói, tôi không ưa và cũng không muốn tin chuyện Triệu Xanh nói là có thật. Nó là tên ba hoa. Ngồi chỗ nào cũng ra vẻ thông thạo nhiều tin mật. Nào chuyện biên giới, chuyện biển đông, biển tây, đài Pháp, đài Mỹ nói gì? Lại cả chuyện anh điếu bát sắp bị đem ra xử gì đấy..Toàn là những chuyện tầm phào, ở chốn đồng rừng này, người ta quen dửng dưng với mấy thứ đấy, mấy ai quan tâm? Người ta để ý đến giá cả thị trường, chuyện làm đót hơn hay là cấy ngô? Ai để ý đến chuyện của nó? Nhất là khi thằng đó rượu, mặt đỏ tưng bưng, “tràn đầy” hơi men. Con người ta, rượu vào, lời ra, con ma rượu dễ lũng đoạn tâm hồn, độ tin cậy của lời nói phỏng còn được bao nhiêu?

         Nhưng có một chuyện nó làm tôi chú ý, có lẽ chuyện đó vô lý đến khó tin. Khi tôi hỏi thăm về một thằng bạn, ngày rước có học chung với tôi mấy năm, chặc lưỡi, nó bảo: “ Hỏi cái thằng mắt ma ấy làm gì? Phải người khác đã nhảy xuống vực hoặc đâm đầu vào vách đá, chết mẹ cho xong rồi. Sống làm gì cho nặng quả đất?” Rồi nó xua tay, ý chừng không muốn nhắc đến chuyện này nữa.

Gặng mãi, nó mới thêm: “ Nó bây giờ có bạc tỷ. Nhưng mà vợ nó chỉ có một còng thôi. Ông hỏi nó làm gì? Hay muốn học tập kinh nghiệm của nó?” Tôi bực, nhưng vẫn cười. Học gì thì học. Vợ chỉ có một còng lấy gì làm hay? Nó ghé tai tôi như thế như thế. Giọng rượu lào khào, nghe chả đến đầu đến đũa, lại càng thêm chú ý. Vẫn biết tò mò là thói xấu của người ta, nhưng việc này vẫn không bỏ được.
Mấy tháng trước tôi có việc ngang qua cái thằng nhân vật trong câu chuyện  Triệu Xanh vừa nói. Nó vừa làm ngôi nhà sàn to lớn vào bậc nhất nhì mấy tỉnh phía bắc này. Nhà sàn mà làm hai tầng là chuyện hiếm đã đành. Lại rất hiện đại, nửa theo kiểu Nhật, nửa kiểu Thái, mái lợp toàn bằng tôn loại một chứ không phải lá cọ như người trong vùng xưa nay thường làm. Mái nhà nó cong cong trông rất điệu đà, cột cả vòng tay ôm, đánh vẹc ni sáng bóng. Trước nhà kê đôi độc bình tiện bằng gỗ nghiễn đen bóng như sừng tê giác. Thật là của độc chưa từng thấy ở đâu. Thợ mãi bên Đồng Kỵ, nó đón về nuôi và trả công rất cao. Hỏi giá nó bảo “ cỡ khoảng hai trăm”. Áy là giá của riêng đôi độc bình! Nội thất trong nhà khỏi nói. Các đại gia thích chơi trội, chơi sang chắc cũng phải ghen tỵ.
Hôm tôi đến, nó đang cầm phất trần, phẩy phẩy lau bụi cho cái tủ cổ họa tiết cầu kì, nom rối cả mắt. Toàn những long, ly, quy, phụng.. Miệng nó ngân nga một câu trong bài ca của một bộ phim hài vừa ra lò:

“ Giông gió qua rồi, quê nghèo thay áo.. Được mùa ngô lúa tốt tươi.. mình nay đổi đời”
Mà nó đổi đời thật. Nó là con ông An Điệp nghèo khó ở cái bản Gốc Đa này, tôi đâu có lạ gì? Còn nhớ lần ông ấy xuống nhà vay bố tôi mấy chục bạc, cả chục năm trời lúc nào gặp, cũng nhăn như khỉ ăn gừng. Lúc nào cũng “hoàn cảnh”. Lúc nào cũng “hai bác thương em”. Đến lúc ông ấy mất cũng chưa trả nổi. Bố tôi bảo: “ Người ta có khốn cùng lắm mới phải chịu nợ như thế. Công nợ đến chết vẫn chưa hoàn toàn được là cái nhục, chả ai muốn mang lên cõi trên kia”. Rồi cũng thôi. Không ai nhắc nhở. Tôi vẫn nhớ, nhưng không đả động đến chuyện này. Tiền tiền, bạc bạc, nói ra rất dễ mất lòng nhau! Với lại “bố làm bố chịu, con làm con chịu”, nó đâu vướng mắc mình?
Tôi vẫn coi nó là bạn, như chưa từng xảy ra việc gì. Cho đến ngày nó đột nhiên, nhờ đứa em gái lấy chồng Đài gửi tiền về nhiều như nước máng xối, tôi cũng thôi luôn. Chuyện cũ, nhắc lại làm gì?
Nó dẫn tôi vào, “trình và thiệu” đủ thứ. Nào tủ, nào giường. Thứ nào rẻ cũng chục “chai” đổ lên. Thực sự là tôi choáng! Giàu có không dám so với nơi khác, ở cái đất đồng rừng này thì đến thế là cùng. Vợ nó mặc minizyup mỏng, phấp phới đi ra đi vào như để minh họa, trang điểm cho câu chuyện của nó đang nói với tôi. Công bằng mà nói, nàng đẹp chỉ đến bực trung bình.Quê tôi là miền gái đẹp nổi tiếng, quốc nội, quốc ngoại đều biết. Có lần vào mãi trong Huế, một ông nhà thơ gìa lắm rồi vẫn cứ tắc tỏm hỏi thăm. Ông ấy bảo: “vẫn ước ao có lần nào đó nữa được ra thăm thủ đô gió ngàn, ngắm đặc sản gái” quê tôi. Nói thế để biết  nàng như vậy chưa là cái đinh gì. Nhưng được cái tiếng nàng trong, người Tày mà nói tiếng “Cần Keo” như thế thật đúng là “Chuẩn không cần chỉnh”. Vừa ru dương, vừa lãng mạn làm sao. Không biết bạn tôi tu từ kiếp nào mà phúc lớn đến như vậy? Tôi thầm ghen với nó!
 Mấy ngày sau, nhân vật, nhân dân này về phố mua xe. Nhân ấy ghé nhà tôi. Cái xe bốn chỗ, đen bóng đậu ngoài cửa. Đi cùng còn có cô ả đẹp trung bình, gặp bữa trước gọi là vợ, đi theo. Lúc ấy tôi mới chợt nhớ đến chuyện hôn nhân của “nhân dân” đại gia này, nhờ xâu chuỗi nhiều câu chuyện xung quanh về y mà tôi còn nhớ được.
Nhân “mặt đẹp” quả là có phúc. Vợ cũ của nhân cũng là “Hoa khôi bản mường”. Nói thế cho văn vẻ! Mà quả là thị đẹp thật. Không biết bao nhiêu trai làng từng mơ tưởng để rồi thất vọng, thất tình, thất linh tinh nhiều thứ khác.
Vậy mà nhân là người may mắn, thành công nhất trong cuộc đấu so găng, đọ tình này. Nhà Nhân như đã nói, ngày trước nghèo không có gì ngoài ba gian nhà cột gỗ mốc meo, mấy cái giường đóng ngoãm, cửa “đại sảnh” đan bằng phên liếp.

Ông bố “Nhân”là người Việt gốc “cây” như hồi đó dân gian thường hay gọi. Ông ta đa tài và cũng đa duyên phận.

Người ta bảo mỗi tỉnh ông có một bà vợ. Hành tung rất bí hiểm..

Nhưng đấy là lời đồn.

Ông buôn giỏi, mua rẻ bán đắt nhưng lại không có hậu. Toàn câu sông.. bỏ bể. Kiếm được ở chín nơi lại bị lừa ở nơi thứ mười.

Nơi ấy là quê hương bản quán của ông mãi mù tắp. “Cái vùng dân tộc ngô nhĩ, khoai nhĩ phải gió nào ấy..” như bà vợ ông thường cẳn nhẳn mỗi khi ông gặp xui xẻo, tay không trở về nhà.
Năm 79 là năm trai đẹp cắp sách đến trường, cũng là năm biến động, cơn đen vận bí. Một chuyến hàng đánh từ bên kia về, ông bị người ta bắt giữ trọn gói vì nghi là hàng “tâm lí chiến”, may còn người. Thực ra đó là hơn chục cái đài Xing Mao mang về định bán kiếm lời. Từ đó vận nhà đi xuống, không có đường lên. Nhiều rắc rối đến với gia cảnh của ông sau vụ mua bán khả nghi nọ..

Nhân vật bước vào tuổi thanh xuân tươi đẹp của mình trong bối cảnh đời người kém may mắn như vậy. Nhưng nhân là “trai đẹp”. Trai đẹp có nghèo vẫn có sức quyến rũ với phái khác như thường.
Người vợ cũ mấy tao lên bổng xuống trầm vẫn một lòng một dạ. Hai người ra riêng, làm ăn khá dần lên. Khi ấy bố mẹ anh em chẳng giúp được gì. Đột nhiên một bữa lại thêm việc người cha ra đi không trở lại. Không ai biết là ông đi đâu?
 Mãi sau này mới biết ông về bên kia, lấy vợ khác rồi ở bên đó. Cỡ đến chục năm sau, ông lại đột ngột trở về như khi đột ngột ra đi.
Lần này về ông xủng xỉnh hầu bao. Xây được nhà cho vợ con. Ngôi nhà cấp bốn gần chỗ gốc đa, tường quyét vôi vàng. Bây giờ ngồi trên gác nhà sàn của “nhân dân” này cũng nhìn thấy rất rõ. Nhưng việc ấy cũng không to tát bằng việc ông lo được một xuất lao động ra nước ngoài cho cô em gái khúc trên, khúc dưới của nhân. Ai nói gì thì nói, “dù bưng bô, móc cống xứ người cũng chán vạn hơn làm công việc khác sạch sẽ xứ mình” theo cách nói của nhân.
Vào đúng khi ấy, khi không còn nỗi lo cơm áo,  nỗi nghi ngờ  hành tung cũ của ông có phần loãng dần, ông lại mắc một sai lầm nghiêm trọng. Nếu trời cho sống lại làm người ông chắc cũng không bao giờ dám nghĩ đến, chứ đừng nói là tái phạm!
Miếu thành hoàng gần chỗ gốc cây đa có bát nhang cổ, thấy bảo lâu đời lắm rồi. Hình như thời nhà Lý, cách nay cả ngàn năm thì phải? Có lão dưới Phòng lên đặt giá, ông định lấy về bán cho lão. Đêm hôm, trời tối đen như mực. Miếu thờ thành hoàng im lìm dưới tán lá, rễ cây lòa xòa. Ông vừa bước ra đến cửa, dẫm ngay phải con hổ gầm nằm phục tự bao giờ. Giỏi thuốc rắn như ông mà không kịp chữa cho mình. Thật đúng là dao sắc khó gọt được chuôi!
Đám ma ông tuy không rầm rộ, rước sớ linh đình gì, nhưng dư âm, tai tiếng để mãi về sau. Chỉ khi nhân vật này khá lên rồi, những lời thị phi mới bớt dần, rồi quên hẳn. “Miệng kẻ sang, chả có gang cũng có thép”. Ai dại gì “thách nhà giàu húp tương”? Có sao bây giờ nhân ấy cũng đã có máu mặt trong vùng. (Người ta chả bảo: Kẻ anh hùng chớ dây, kẻ có của đừng động vào, đấy là thói thường dân gian).
Ông bố qua đời, Nhân đóng vai chủ chốt trong nhà, tuy đã ra riêng. Mẹ và các em nhất nhất việc gì cũng phải thông qua Nhân. Quyền huynh thế huỵch, một tay nhân lo cả hai nơi. Một nơi trú ngụ của mẹ cùng các em và một nơi là chỗ  ở của mình.
Cô em về sau lấy chồng giàu, gửi về cho anh trai cơ man nào là của. Một lão “hàng ngoại” ngoài năm mươi, lấy vợ trẻ bằng tuổi con mình, lão bù đắp cho đằng vợ như thế, cũng là lẽ phải chăng, hợp thời. Còn hơn là lão cứ ở quê hương nhà có lẽ độc thân, cô độc mãn đời! Quê lão có nỗi khổ riêng. Tiền của cứ mỗi ngày mỗi lên, mà lấy vợ mỗi ngày mỗi khó.
Nhân đã khá, giờ càng khá hơn. Người ta bảo nhân có bạc tỷ chôn dưới sàn nhà, còn vàng không còn chỗ để đeo. Vợ chồng mỗi người kéo sợi dây xích đúng hơn là gọi bằng dây chuyền. Hệt  như sợi dây thừng quấn chão, tròng vào cổ. Chỉ còn mỗi chân và đầu không có chỗ để đeo.

Và cũng chính sự sung túc đó đã nảy sinh lắm chuyện.
Nhân thường vắng nhà luôn. Nay Hà Nội, mai Sài Gòn, vừa kết hợp du lịch với công việc kinh doanh. Tất nhiên Nhân không đi một mình. Đường xa phải có bạn. Số nhân lại đào hoa, toàn những “nữ đẹp” trở lên tháp tùng.
Người vợ thủa mò cua bắt ốc nuôi nhau, giờ nhan sắc đã gần tàn. Khách đến chơi nhà nhân toàn giới thiệu đấy là “bà chị con ông bác về chơi”.
Vợ Nhân ức và nghi lắm.

Công bằng mà nói, của cải có được không phải tất cả đều từ cô em gái nhân gửi về. (Dù có giàu có đến đâu, tình cảm và của cải cũng đều có giới hạn ). Nhưng đó là cái ngấm ngầm bên trong, không tiện nói ra ngoài..
Một hôm cô Én vợ của nhân vào hang Thẳm Hon lấy phân rơi về bón lúa. Tình cờ cô nhận ra một lối đi bí mật, từ lâu người trong vùng không ai biết. Mưa gió nhiều năm nay bỗng nhiên sạt lở, lối đi này bây giờ mới lộ ra. Trong góc tận cùng của hang có mấy bộ xương người, lâu ngày đã đổi sang màu trắng xỉn, sắp sửa hóa thạch..Không có vàng bạc châu báu, chỉ có một thứ sạn to hơn hạt cát, nhiều màu, sáng lấp lánh rất đẹp. Cô lấy lá gói đem về một ít, để trong một cái chai thủy tinh, để ngay dưới gậm bàn thờ.
Khách quen của ông bố chồng đến chơi như mọi bữa vẫn đến. Ông ngồi hút thuốc lào bằng cái điếu ục to gần bằng bắp chân. Tình cờ ông nhìn thấy cái chai đựng thứ cát kỳ quái kia. Khách hỏi. Cô bảo như thế, như thế.. nhưng không nói là ở đâu? Khách nói: “ Lấy về, có tiền đấy!”. Nghe theo, Én mang mỗi lần mang về một ít, như kiểu mang bắp, mang sắn trên nương về. Cô sợ có người biết, hớt mất vận may của mình.Ông khách đến lấy, trả tiền rồi  đi. Ông cũng không nói nó là thứ cát gì và để làm gì? Mãi về sau này Nhân vật trong chuyện này mới biết. Đó là thứ xỉ thải ra từ mỏ đá quý, từng hạt, từng hạt nom nhỏ li ti hình mắt cua. Người ta dùng làm tranh đá quý, thường mua với giá rất cao nếu là thứ xỉ đá quý nhiều màu..
( Chuyện đến đây không cần nói nữa ).

**
Sáng hôm ấy Én về nhà. Các con nàng đi học vắng. Cửa nhà nàng vẫn cài chốt bên trong. Bỗng nhiên nghe có tiếng động, tiếng rì rầm trong nhà. Nàng đẩy cửa bước vào. Mùa lạnh mà chồng nàng cởi trần, trán lấm tấm mồ hôi. Thế là sao? Nàng nhìn vội phía cửa sau. Cánh cửa mở, còn rung nhẹ. Rõ ràng vừa có người đi qua lối này. Én bước vội đến, nàng nhìn rõ hai bờ vai trần lộ ra sau mái tóc đen, dày của ai đó đi rất vội sau vườn. Cô ta vượt con dốc gần như dựng đứng, nhiều bậc, theo lối tắt lên lối bệnh xá, chứ không theo đường.
Thế là rõ. Đã có người nói với Én dạo này cô Mỷ y sĩ trên trạm hay xuống nhà chơi khi cô vắng nhà. Én không tin là ngoài việc đến chơi, không có ý tứ gì khác. Cô ta người ngoài tỉnh, ngoài mấy nhà gần đây đâu có quen biết ai? Khi rỗi việc “quan hệ quần chúng”, “gần gũi với dân”, việc ấy có gì là lạ? Nhưng hôm nay tận mắt Én nhìn thấy, cô không còn hồ nghi gì nữa.
Chuyện gì phải đến đã đến. ÔNg ăn chả thì bà ăn nem, ai hơn ai kém ai? Chiến sự xảy ra ngay trong ngôi nhà sàn đẹp nhất tỉnh này.
Chán không buồn đánh ghen. Sau nhiều tai tiếng ầm ĩ, hai người chia tay. Gần đây nàng vướng vào vụ kiện cáo, cướp giật.. Không biết có hay không? Nhưng đấy là chuyện của nàng..
Đó là khúc giữa câu chuyện, được nhân ý kể bổ sung cho tôi nghe trong bàn rượu nhà hàng “Cây Bàng” . Cuộc “rửa xế hộp” của nhân chỉ có vài người. Chả hiểu tại sao chả thân gì mấy, nhân dân này lại nhớ đến, mời tôi? Nhân dân này kể lung tung, chỗ nhớ, chỗ quên đoạn đầu đoạn cuối đan lẫn vào nhau, tôi phải sắp xếp lại, tạm thời nó mới được như trên. Về nhà đến mấy hôm, tôi mới biết. Thì ra đó là cách nhân muốn trình bày khéo mọi sự rối rắm của đời mình cho bọn tôi và đặc biệt là cho cô nàng Mỷ nghe. Như kiểu người ta làm “Sách trắng ngoại giao” vậy.

***

“Cô Mỷ kể cũng lạ. Việc nhân duyên của cô ý lại muốn giống y chang cỗ xe song mã, hai ngựa kéo. Kiểu xe bò của miền đông Nam bộ, thắng bò cả cặp. Con nào con ấy đều vâm vao sức vóc, đều như đũa một đôi. Như thế xe mới cân, mới chạy được đường dài..” Triệu kết một câu như thế. Tôi bảo gã: “ Thế không còn chuyện gì khác nữa sao mà lần nào gặp, mày cứ nói mãi chuyện này?” Hắn tức. Tại hôm nọ mày hỏi tao mới nói. Không nói thì thôi. Nói phải có đầu có đuôi chứ? Cái đoạn hay nhất là tao chưa kể đâu đấy, mày lại gạt phăng đi, rõ là.. Không đợi hỏi thêm, nó tiếp:

- Mày có biết cô này nguồn cội như thế nào không?
- Ai để ý đến chuyện người ta làm gì? Mà mày cũng hay rỗi hơi. Mấy lần “Ủy” gọi ra cảnh cáo về tội phát ngôn bừa bãi, xâm phạm đời tư người khác vẫn không chừa!
hắn bĩu môi, làm như không thèm chấp, không thèm để ý, tiếp luôn:
- Nó là con gái bà Hà. Cái bà “đệ nhật vợ”có hai ông chồng ngoài tỉnh đấy, mày biết không?

À. Cái bà có hai ông chồng, một ông sửa xe, một ông cúp đầu ai không biết? Nhưng sao cái cô Mỷ lại con của bà ấy nhỉ? Phải chăng là có gen di truyền?

Hồi còn làm nghề Thạch Sanh đốn củi, tôi thường hay đậu bè trước cửa nhà bà ấy gần bến sông con, dưới tỉnh. Bà có ngôi nhà lá ba gian. Bà ở gian giữa, hai ông ở hai gian bên . Thiên hạ kháo nhau tối nào bà cho phép ông thợ cạo thì bà treo áo ở gian thợ cạo. Nếu chọn ông sửa xe, xâm xẩm tối bà treo áo con của mình ở gian ông sửa xe. Hôm nào đến tháng, không làm việc được là “bế quan tỏa cảng”, không treo áo ở bất cứ gian nào. Hai ông cứ theo dấu áo mà thi hành.
Chuyện nghe một hai lần còn thấy lạ, nghe mãi cũng nhàm. Bao nhiêu chuyện kinh thiên, động địa nghe mãi đâm quen, chả muốn nghe. Thời buổi nhiều chuyện, nghe làm gì lắm cho mệt người? Tôi bảo nó thế để kết thúc câu chuyện. Mình đâu có nhiều thì giờ.
Nghe chừng nó hiểu:
- Tao biết mày chả muốn nghe. Nhưng chỗ bạn bè hôm nào bảo nó một tiếng. Giàu có như nó lấy đâu chả được gái tơ? Thóc đâu bồ câu đấy, có thiếu gì? Tội gì phải lấy chung vợ với người ta? Đàn ông con trai mà chịu cảnh như ông thợ cạo, ông sửa xe thì nhục. Ai lại ngày chẵn nó về với chồng cũ, ngày lẻ mới ở với mình? Chung gì thì chung, chung vợ là không có được.
Tôi định kể cho Triệu nghe về cái “mốt” của thời bây giờ rất nhiều cái ái oăm. Câu chuyện “câu lạc bộ Swing” đổi vợ cho nhau trong Sài thành người ta đang bàn tán rần rần.

Nhưng nghĩ lại, không nên. Gặp cái thằng ba hoa sít tốc này, có một nó nói phụ họa thêm mười, có khi chả tốt. Lúc khó khăn này, kín miệng vẫn hơn. Đành bảo:
- Ừ để tao xem đã. Nhưng biết hay dở thế nào mà góp ý?
Triệu “chó lợn” ( Chả biết sao quanh xóm gọi cho gã cái biệt danh này?) cau mày, ra vẻ giận giữ:

- Mày đúng là ngậm miệng ăn tiền. Thế mà cũng đòi tập tọng viết mới chả lách!
Tôi giận, định choang cho nó một hồi. Nhưng  nó đã vội phóng xe dong thẳng.. Thằng này cay cú thế chắc phải có mắc mớ gì? Nếu không cũng là ghen ăn, tức ở, kèn cựa đây! 
Hay là nó cũng là nạn nhân cuộc tình ngày trước, bị vợ cũ của nhân vật đá đít, bây giờ cay?
 Người với người, không dưng mang chuyện của nhau ra nói làm gì?

Nghĩ thế, tự nhiên hết bực, lòng thanh thản lạ lùng!

==========

Phần nhận xét hiển thị trên trang