LÃO ĐẠI VỀ QUÊ

         Truyện ngắn Hồng Giang.

Lão Đại đặt mình nằm xuống một lát là gáy pho pho. Hình như lão còn nói mê lảm nhảm gì nữa mà  Lân không nghe rõ. Nỗi ám ảnh, hãnh diện về tài ăn nói của mình khiến cho “cơ quan ngôn luận” của lão làm việc cả khi đi vào cõi ngủ.

Căn phòng vôi màu vàng úa, trần cao lại hẹp. Có cảm giác như ở dưới hầm vì rất bí do không có cửa sổ.

Câu chuyện của lão Đại lúc hai người vào phòng này khiến Lân cứ có cảm giác gờn gợn. Lão bảo khi trước chỗ chợ này vốn xưa gọi là xứ Đông, toàn những mả là mả. Cỏ may hoa tim tím mọc rất nhiều, xen lẫn những cây cà gai có vuốt sắc như móng mèo.

Hồi bé lão thường hay ra đây bắt cào cào, châu chấu, chơi đá dế với đám trẻ con trong làng. Hôm nào về, hoa cỏ may cũng bám, dắt đầy vào hai bên ống quần. Sợ mẹ mắng  trước khi về, lão phải lấy mảnh trai,mảnh sành nạo hết thứ cỏ tai quái nhọn một đầu bám vào vải rất chắc ấy đi. Nếu nhặt từng cái một chả biết đến bao giờ mới xong?

Vật đổi sao dời, sau ngày lão đi xa, người ta quy hoạch lại. Chợ ngày xưa họp ở xóm Đình, chỗ ấy đất hẹp, không thể để ở đó tiếp tục được nữa nên mới chuyển về đây.

Một trong số yếu tố của “kinh tế thị trường có định hướng” là phải mở mang chợ búa. Cần nơi đất rộng, tiện bề giao thông để mở, thế là người ta nghĩ ngay đến chỗ này, rồi mang nó về đây.

Bữa cơm chiều vừa rồi ông em trai lão kể, Lân mới biết như thế.

Nửa phố, nửa làng, chợ sát ven đê, các ki ốt dày đặc, người đến , người đi tấp nập. Mùi thịt nướng, cá rán từ các quán nhậu cạnh chợ bay ra thơm nức. Cả mùi cá tanh tanh, mùi thịt nồng nồng, mùi hoa quả thoảng thơm, mùi những cô nàng choai choai..Tạo thành hỗn hợp hương vị rất đặc trưng của vùng ven đô. Không ai ngờ bên dưới những đường nhựa, nền ki ốt lát gạch hoa kia lại vốn là nghĩa địa chôn người.

Cái cảm giác phân vân, sờ sợ khiến người ta nghĩ ngay đến việc liệu dưới lớp đất của nền chợ nhơm nhớp này, có còn sót bộ hài cốt vô chủ của ai đó quên chưa di rời đi nơi khác hay chưa?

Lân không có thói quen đi nghỉ sớm. Ở nhà giờ này anh đang xem ti vi, đọc sách hay viết cái gì đó. Giờ đi cùng lão, phải làm theo là lẽ dĩ nhiên. Có ngồi nói chuyện với chủ nhà cũng chả biết nói chuyện gì. Mới lần đầu gặp gỡ, câu chuyện thật khó nói. Nặn ra cho cho có chuyện anh không thích và cũng không quen. Lão kêu mệt muốn đi nằm sớm, anh cũng theo luôn, dù chưa muốn ngủ sớm hơn mọi ngày.

Ở góc phòng anh có thấy kê một tủ sách khung bằng nhôm, ghép kính bốn mặt. Nhìn rõ phía bên trong những cuốn sách dựng nghiêng, để lộ gáy ra ngoài. Ngọn đèn tiết kiệm điện không nhìn rõ chữ trên gáy sách. Nhưng qua hình thức bề ngoài Lân đoán đó là loại sách công cụ, dạy tiếng Anh, dạy nấu nướng, dạy cách làm giàu gì gì đó.. Toàn những thứ thời thượng một cách nông nổi, tràn lan, vội vã đang thịnh hành ở những phố thị vừa mới nổi. Thứ sách cho quảng đại chứ không phải nghiên cứu, chuyên sâu.

Cạnh tủ sách có giàn máy vi tính đời đã cũ. Bàm phím mốc meo, sứt cả con chuột. Một sợi dây cáp điện nhỏ bị đứt, thả lòng thòng ngay phía bên trên cái máy tính.

Có thể đây là phòng riêng học tập của cậu con trai chủ nhà. Cái thằng có cái sẹo dài ngang mặt. Có lẽ từ ngày bị tai nạn giao thông, cậu ta chả màng đến sách vở hay máy vi tính để ở kia nữa?

Lúc Lân cùng lão Đại đến buổi trưa nay, chính cậu con trai chủ nhà ra đón. Khi đi rửa chân tay sau chặng đường dài bụi bặm, lão Đại kể cho Lân nghe đôi chút về cậu ta như để cắt nghĩa vì sao có cái sẹo trên mặt:

- Năm ngoái thằng thứ hai nhà này đưa nó lên cho chạy xe. Không may xe nó bị đổ, không chết ai, nhưng nó bị tai nạn phải nghỉ về đây bán hàng cho mẹ nó. May lại lấy được cô vợ giáo viên xinh xắn giỏi giang. Vụ ấy anh đến khốn khổ với nó đấy!

Lão chỉ kể có thế, nhưng mà vụ này Lân biết.

Chuyến ấy thằng con tổng giám đốc của lão mất toi cái xe tải, loại xe “ba chân” siêu trọng. Hầu hết những chuyến hàng “chưa đúng thủ tục” đều chạy về đêm, gần sáng, tốc độ cao vào những đêm trời mưa. Đường trơn, ổ voi ổ gà ngập nước lênh lánh chả biết đâu mà tránh, bánh xe không bám đường, xe lại chở nặng, chuyện mất lái gần như không cần bàn cãi.

May mà thằng cháu gọi lão bằng bác mệnh nó lớn mới giữ được mạng. Sau chuyến đó chuyện chạy chữa, bồi thường của thằng anh đối với em có điều gì đó “chưa thông”, ông em với lão có vẻ không còn mặn mà đằm thắm với nhau như trước.

Đó là lý do lão đã gọi điện báo tin từ lúc ở nhà đi, ông em vẫn lấy lý do bận đưa người ra thành phố chữa bệnh, không có nhà đợi ông anh về.?

Đến nơi Lân thấy bà em dâu lão khang khác. Bữa cơm trưa sơ sài được bày ra để thết đãi ông anh “Đại gia” cả năm cả đời về quê chơi.

Lão nói như để chữa ngượng: “Anh không muốn vợ chồng chú ấy bày vẽ. Mình đâu có thèm thuồng gì? Lại đang lo bệnh gút với tiểu đường nên phải dặn thím ấy cấm có được làm cỗ.   cứ xoàng xoàng như cơm rau, bữa bình thường.. Ăn thế nào chả xong, phải không chú?”

Lân biết lão nói vậy để chống chế, chữa ngượng vì suốt dọc đường lão luôn mồm ca ngợi anh em nhà lão nhờ phúc lớn tổ tiên, anh nào cũng vào hàng “đại gia” cả, lại lịch duyệt, hiểu biết, cư xử chả ai có thể chê trách vào đâu được”.

Mình đâu có nề hà miếng ăn? Lân nghĩ bụng. Nhưng anh cứ thấy việc này nó sao sao ấy, chả giống như lão vẫn thường mô tả trước khi về đây?

Hay là bọn “đại gia” ở đâu cũng vậy, đều keo kiệt, bủn xỉn, giả tạo giống nhau? Họ chả bao giờ thết đãi ai không vì cái gì, khi chưa chắc chắn nắm được mối lợi vật chất hay tinh thần nào?

Như người xưa nói: “Có bạc mới giầu, có cơ cầu mới có”?

Thế nhưng, có một việc làm Lân sửng sốt. Buổi chiều sau lúc nghỉ ngơi chừng một tiếng, lão sửa soạn quần áo, chải lại đầu ( mà đầu lão hói quá đỉnh,chỉ còn lơ thơ vài cái tóc ). Lão nói với Lân:

- Chú sửa soạn đi, xem máy có còn phim không? Anh với chú ra xã một tí. ( Chỗ này có lẽ lão Đại chưa biết. Công nghệ cao rồi, ai còn chụp ảnh bằng phim nhựa như xưa nữa. Là kỹ thuật số. các file nén, chứa trong thẻ. Tiện lợi hơn công nghệ cũ thời thanh niên của lão rất nhiều ).

Lân thật bất ngờ. Anh nghĩ: “Chả nhẽ người quê về làng vẫn phải ra xã trình giấy tờ sao?”. Nhưng không phải. Những quy định như thế bây giờ người ta bỏ lâu rồi. Ủy ban không có thì giờ để xem xét những việc vơ vẩn như thế. Chỉ trừ khi có ai vi phạm quả tang, hay nghi vấn điều gì đó người ta mới hỏi đến giấy tờ. Còn ai muốn đến thì đến, muốn đi thì đi. Ai công đâu mà xét hỏi kẻ qua người lại cho mất thời giờ? Còn máy ảnh, kỹ thuật số rồi, có còn chụp phim nữa đâu, lão khỏi phải lo.

Việc ra xã là một việc khác. Lão muốn thể hiện với các nhà chức sắc địa phương, nhân thể thăm một vài người bạn thủa thơ ấu còn sống được đến giờ. Dọc đường lão kể năm kia năm kìa lão về làng từng đóng góp cho quỹ khuyến học, xây nhà tình nghĩa như thế nào?

Chủ tịch, bí thư xã là chỗ quen biết. Họ niềm nở đón tiếp như gặp người nhà. Còn tặng lão cuốn sách “truyền thống và lịch sử” của làng. Thấy sự đón tiếp có vẻ ân cần thái quá, Lân nghĩ ngay đến việc thể nào các vị cũng có chiêu trò gì đây?

Quả nhiên là đúng như vậy.

Khơi mào là tay thường trực văn phòng đảng ủy, rồi đến chủ tịch bí thư. Họ có ý muốn yêu cầu cha con lão hiến tặng cho xã một công trình nho nhỏ.. Lớp mầm non của xã đã xây dựng xong, nhưng chưa có tường rào và cái cổng ra vào.

Lân cứ nghĩ chưa chắc lão đã nhận lời vì số tiền để xây dựng theo như mô tả, với anh không nhỏ. Có khi anh vất vả cả năm chưa chắc kiếm được. Không ngờ lão gật đầu cái xoẹt! Lão lấy làm hứng thú khi mấy vị chức sắc trong xã nói:

- Nếu bác giúp cho xã thì không ai bằng. Xã sẽ ghi nhớ công lao đóng góp của những người con quê hương đi xa đối với xã nhà như gia đình bác. Ngoài cổng lớp mẫu giáo mầm non này chúng em sẽ ghi rõ: “Đây là phần đóng góp của gia đình ông Trần Đại hiện đang sống ở Tuyên Hóa”. Bảng lưu niệm này sẽ được đặt làm bằng đá hoa cương”. Bác thấy thế nào?

Lão Đại thêm:

- Nhưng kiểu dáng phải có sự nhất trí chung, các anh có đồng ý tôi mới tham gia?

- Vâng tất nhiên là phải như thế rồi. Chúng em sẽ gửi bản thiết kế lên để bác duyệt.

- Dự toán hết bao nhiêu?

- Chỉ độ nửa trăm thôi ạ!

Lão Đại phẩy tay, “ Chuyện nhỏ, nhất trí như thế đi”.

Lân lại bất ngờ. Tám mươi triệu mà lão coi như không.

Lão là chuyên gia cho người khác “Đi tàu bay giấy”. Thí dụ muốn khích lệ ai đó lão sẽ nói: “ Anh A, chị B đây là người có kiến thức sâu rộng. Tài năng xuất chúng, đầu óc tổ chức và làm ăn luôn trên cả tuyệt vời”! Bất luận người ta thực có những cái hay ho đó hay không?

Người đời ai chả muốn được ngợi khen? Chính Lân cũng một đôi lần từng được lão cho lên tàu bay kiểu ấy khiến anh ngượng chín cả mặt. Không ngờ hôm nay lão lại đến lượt được lớp “hậu bối”, chức sắc của xã đưa lên ngồi vào khoang loại máy bay như thế!

Họ hẹn ngay trong tuần này, họ sẽ lên để “bàn bạc” cụ thể trên quê hương thứ hai của lão. Lân nghĩ ngay đến ông em họ nhà sát cạnh ông em lão mà Lân đang nghỉ. Bà vợ ông này đang bị ung thư giai đoạn cuối, bệnh viện trả về. Người chồng tai biến mạch máu não, cứ ngơ ngơ như người không còn trí nhớ. Hỏi câu nào cũng cũng cười cười, ngơ ngẩn gật đầu. Mấy đứa con ông ta thấy lão Đại đến mừng cuống quýt. Chỉ nhìn ánh mắt biết là chúng hy vọng ở lão nhiều lắm mà chưa dám nói ra.

Lão Đại vẫn cười nói như không. Lúc về lão rút trong ví ra, đặt vào tay người em họ tờ một trăm ngàn.

Ra khỏi ngõ Lân nói với lão:

- Theo em thì bác cho ngay ông em chục triệu để bác ấy chữa bệnh có khi lại cần hơn bác chi tiền vào việc kia. Bác cho xã, liệu tiền ấy có được đem ra làm như họ nói hay lại vào túi người khác? Xây dựng các công trình công cộng, xã nào chả có quỹ nhà nước cho?

Lão cười khợ khợ: “ Chú chỉ biết một mà chưa biết hai. Anh em trong nhà ai chả thương, nhưng đừng để họ thành thói quen ỷ lại mình. Chỉ nên cho cái cần câu hơn là cho con cá.Họ tự cứu lấy mình là chính, sao cứ mãi trông hòng anh em? Còn việc công lại khác. Một khi anh đóng góp cả dân cả xã đều biết, tiếng thơm để muôn đời. Mỗi khi về làng cũng mát mày mát mặt. Cũng như của để dành, là thứ lưu danh mãi mãi” Thì ra thế! Cái tình của đại gia thiết thực hơn nhiều, không đơn giản như Lân nghĩ. Nhưng vẫn chưa hiểu lão Đại nói cho cái “cần câu” là  cần câu như thế nào?

Hai người còn đến thăm vài ba chỗ nữa. Những ông giáo đã nghỉ hưu, ngày xưa cùng học hoặc cùng dạy với lão. Phần nhiều mấy ông này quên quên nhớ nhớ, gầy guộc, ốm yếu  nom thảm hại hơn lão nhiều. Chả có ai về già lại vượng tướng được như lão.

Có một ông đại tá công an đã về hưu. Con cái ông này còn có mỗi một đứa, lại không có nhà. Bà vợ bị sơ gan cổ chướng bụng phồng như người đang có mang, mặt khô như cái mo, cứ nhìn lão ưa ứa nước mắt.

Ngày xưa đã có thời lão từng là người theo đuổi bà. Dạo đó lão nghèo, chỉ là anh giáo làng kém xa ông chồng bà bây giờ, quyền cao chức trọng.

Đúng là không ai học được chữ ngờ. Cảnh nhà vị đại tá này chỉ nhìn qua là biết đang cơn túng quẫn. Thời buổi này rồi, trong nhà vẫn đang dùng cái ti vi đen trắng. Cửa rả long hết bản lề, xiêu xiêu vẹo vẹo, chẳng cần sửa. Chuyện ông con, lúc đầu đại tá còn giấu. Nói chuyện một lúc mới than thở, hở ra là anh ta đang cai nghiện ở công trường 06.

Ở chơi nhà này là lâu nhất. Tình yêu là cái gì day dứt, ám ảnh người ta lâu dài nhất trong đời. Cả khi người yêu đã đi với người khác thì kẻ thiệt tình kia vẫn dõi mắt trông theo. Duy nhất chỗ này lão Đại cho quà tới hai trăm ngàn. Ông đại tá có vẻ ngượng ngịu, sau nói mãi mới chịu cầm

Ra đến đình lão Đại mới kể hết cho Lân nghe chuyện nhân vật này. Chẳng ai ngờ người quyền cao chức trọng như vậy lại có ngày hôm nay.

Bà vợ ông đại tá hẳn khi lão Đại đã về thế nào cũng lăn phăn suy nghĩ. Bà thật chẳng ngờ anh giáo ngày xưa người mỏng như con mõ mương, chuyên mặc quần có miếng  tích kê ở đầu gối, lại như ngày hôm nay.

Phải có phép thần nào mới biến một con người như thế trở thành đại gia, có ba thằng con trai làm đến giám đốc tổng công ty. Người mắc bệnh như bà tỉnh táo đến lúc chết. Bà sẽ phải mất ngủ nhiều đêm vì chuyện này.

Người ta có thể làm lại nhiều việc, nhưng không thể làm lại cuộc đời. Cuộc đời là cái gì đã qua, hẳn đã qua. Nói làm lại chỉ là cách nói hàm hồ nếu không nói chỉ là sự an ủi động viên chả có mấy giá trị!

Ngoài đình ông từ đi đâu vắng. Thành thử hai người chỉ đi lanh quanh một hồi, không vào thắp hương được như mọi lần lão về.

Không biết có phải đúng như vậy không? Nhưng sáng sớm hôm sau xảy ra một việc, mỗi khi nhớ đến cả lão và Lân đều áy náy trong lòng..

Lơ mơ lan man chuyện mới, chuyện cũ, chuyện gần, chuyện xa.. như một tấm lưới đan hỏng, khiến Lân mệt nhoài.

Lại sau một chặng đường xa chở đằng sau lão Đại nặng gần một tạ, luôn căng thẳng đầu óc dọc đường. Anh đi vào giấc ngủ lúc nào không hay. Mà người ta chỉ ý thức được lúc tỉnh thức dậy, chứ có ai biết mình bắt đầu đi vào cõi ngủ khi nào đâu?

Có thể coi khi ấy như một trạng thái lâm sàng, tim vẫn đập, mũi vẫn thở nhưng không nhận thức được xung quanh, nhận thức được bản thân.

Là lúc cõi vô thức sâu thẳm hoạt động với một số người, dù có muốn cũng không thể kiểm soát được. Có thể đó là những ám ảnh từ kiếp nào đó còn để lại dấu vết hoặc những chấn động tinh thần quá sâu sắc, nặng nề.

Có khi chỉ là những hình ảnh, âm thanh, câu chuyện ngẫu nhiên không biết nguồn gốc từ đâu? Những mảng “hình tư tưởng” trôi dạt từ một thế giới lạ lẫm chưa hề quen biết.

Lân mơ thấy hàng đoàn voi chiến băng qua sông, nước sông bị voi uống gần cạn. Có chỗ trơ đến tận đáy. Rồi những đoàn người đóng khố, cởi trần, tay cầm giáo, cầm khiên miệng la hét, sùi cả bọt mép. Có mấy viên tướng lông mày dựng ngược, mặt đen chôn chảo, tướng dữ dằn, quất ngựa đuổi theo Lân. Anh càng chạy, ngựa mỗi lúc lại càng theo sát gần. Bỗng Lân vấp phải một gốc cây, khiến anh đau điếng..

Lân bàng hoàng thức giấc..Té ra anh vừa đạp phải cây cọc màn ở góc giường, chân vẫn còn buốt như đạp phải mảnh chai.

Quay sang bên cạnh, Lân không thấy lão Đại đâu?

Lão đi đâu giờ này?

Ánh sáng ngọn đèn ngủ đủ để cho Lân thấy cửa phòng đang để mở. Rõ ràng là trước khi ngủ anh đã cài cẩn thận rồi kia mà?

Có thể lão dậy vào toalet? Nhưng đèn trong ấy tắt, chắc không phải.

Lân xỏ dép đi ra cửa. Thì ra lão Đại đang mặc độc chiếc quần lót đang cặm cụi đi đi lại lại dọc theo hành lang. Nom rất vất vả bởi cái bụng ngoại cỡ chình ình của lão. Với người già cử chỉ này thật không bình thường.

Tuy quen biết lão Đại đã lâu, anh chưa thấy như vậy bao giờ. Chờ cho lão lại gần, Lân mới hỏi.

Lão bảo từ sau khi bị tai biến mạch máu não, thêm bệnh tiểu đường lão thường ít ngủ. Đêm nào lão cũng chỉ ngủ được vài tiếng. Lúc mới nằm là  ngủ được ngay, nhưng giấc ngủ không  sâu.

Mỗi lần như thế, lão lại phải đi bộ cho đến lúc mệt nhoài, để sau đấy ngủ thêm giấc tiếp theo. Một mình trong đêm, lão bảo cảm thấy rất buồn vì chẳng thể rủ được ai đi bộ cùng cho có bạn. Ngoài lão ra thử hỏi trên đời này có ai lại chịu khó “vận động” vào lúc đêm hôm khuya khoắt như thế ? Nhưng không tập là trằn trọc, không ngủ lại được.

Tự nhiên Lân thấy  tội nghiệp lão. Vì giấc ngủ, vì lo cho sự sống, đêm nào  giấc ngủ của lão phải huỳnh huỵch, thở hồng hộc, đi lại kiểu tàu quả lu “như đánh vật” một đêm mấy lần thế này, quả là quá gian nan!

 Đó là sự cố gắng lặng lẽ, âm thầm để kéo dài sự sống. Lão chưa muốn ra đi khi đống của cải to lớn, lão từng khổ công gom góp cả đời, còn rất nhiều gửi lại nơi thế gian này. Khổ thế chứ khổ nữa lão cũng cam lòng!

Lão ngồi xuống giường, lấy khăn bông lau mồ hôi, lại cắm cúi đi tiếp.

Thì ra giàu có, thành “đại gia” rồi, con người ta vẫn chưa hết khổ!  Lần đầu Lân hiểu được “Đại gia” cũng có nỗi thống khổ riêng của mình!

Sống đâu phải là chỉ rong chơi như người ta nói, khi tuổi trẻ không còn? Không phải vô tình mà người ta gọi cõi này là cõi ta bà, cõi trần ai!

 Từ lúc thức dậy Lân không sao nhắm mắt ngủ được nữa. Trong khi đó, lão sau một hồi đi đi lại lại chừng nửa tiếng lại nằm. lại gáy pho pho.

Lân hối hận là đã vội vàng nhận lời lão đi chuyến này. Trong lúc anh còn cả đống công việc đang chờ ở nhà.

Sáng sớm, chưa đến sáu giờ lão đã gọi Lân, giục đi ngay. Lão bảo để xe ở nhà, hai anh em sẽ đi “xế hộp” cho nó an toàn. Lân nghĩ nhà lão hơn chục con xe bốn chỗ ngồi, cái nào cũng bóng loáng, bạc tỷ cả. Đi xe lúc nào với lão chả khó khăn gì. Nhà nước mà cho dùng máy bay riêng, chưa biết chừng nhà lão đã mua rồi, xe  đẹp chả là cái cục gạch gì!

Nguồn lâm sản, khoáng sản của cả một tỉnh từ lâu nhà lão đã có phần.

Kẻ ghen ăn ghét ở nói: “Đại gia ở tỉnh mình, hầu hết là bọn lưu manh cấu kết với quan chức” đều là sự bịa đặt! Nói mà không biết xấu hổ, không biết nghĩ. Đúng là bọn nông cạn, chưa hết cái mùi tanh tiểu nông “sản xuất nhỏ”..

Sao chúng chả câu kết mà hưởng nguồn lợi, trở thành “đại gia” hết cả đi?

Nếu không có tài năng, liệu nguồn lợi ấy có chảy vào nhà mình không? Cũng đầy những tay cai thầu máu mặt, đầy vị có chức có quyền mà vẫn ngồi mà thèm, mà rỏ rãi nhìn đấy thôi.

May mắn chỉ là một phần. Cái chính vẫn phải “nhờ hồng phúc tổ tiên”. Bản thân phải biết tùy cơ ứng biến, khôn khéo và linh hoạt. Có lần nói về nguồn gốc đại gia của mình, lão tâm sự với Lân như thế.  Lão bảo “Giàu có số”.Không thể cố mà giàu. Lân thấy cũng phải.

Lão chỉ tự hào là đã định hướng “tốt” cho các con nên mới có ngày hôm nay. Chứ không chịu nhận là khéo quan hệ, làm ăn kiểu xã hội đen. Nếu lão không nghỉ hưu sớm, chớp lấy thời cơ, đàn con lão bây giờ chắc không hơn con người khác.

Biết chúng nó học tầm thường, lão đã phải chuyển hướng, sắp xếp đường đi nước bước cho từng thằng. Bây giờ kể cả anh học giỏi, học hay, bằng cấp đầy mình cũng chả hơn gì con lão về mặt kinh tế. Có anh còn phải xin đám, vật nài mãi mới được các con lão nhận cho vào làm việc dưới trướng. Đâu phải chuyện đơn giản?

Nếu biết đèo nhau đi đường xa như vừa rồi, chắc Lân đã thoái thác. Chả ai dại gì chở một ông già từng bị tai biến ngồi sau xe, đi cả trăm cây số. Lỡ có bề gì thì sao?

Mãi sau anh mới biết lão chọn cách đi xe máy là có dụng ý riêng, hoàn toàn không phải vì hà tiện, hay sợ ảnh hưởng đến công việc của mấy thằng “tổng giám đốc” con lão.

Nếu chúng đưa đi, tất nhiên, tới đâu chúng cũng phải kè kè bên cạnh, như người giám hộ, ý định ghé qua “ngã ba sung sướng” làm sao thực hiện được? Khác nào có người dẫn giải, canh chừng?

Dự định là đi năm hôm mới về. Nhưng tự dưng Lân cảm thấy mất hào hứng. Một vài cái gây phản cảm khiến anh nản lòng. Không biết ở nhà có chuyện gì, trong lòng bồn chồn bứt dứt không yên. Từ buổi chiều hôm trước Lân đã nói với lão Đại là ở cơ quan có việc phải về gấp. Lão có vẻ không bằng lòng, sau rồi cũng chiều theo.

Vợ chồng ông em lão bảo cứ để sáng ra thong thả, ăn sáng xong bác hãy ngược. Chả biết nghĩ thế nào mới hơn năm giờ sáng lão đã gọi Lân dậy, bảo đi ngay cho nó mát! Gặp chỗ nào ăn sáng chỗ ấy.

Vầng, đi thì đi!

Lân dắt xe ra cửa. lão Đại vỗ vai, dặn chủ nhà gì đó anh nghe không rõ.

Đường đê đổ bê tông, vắng ngơ vắng ngác, chưa có ai qua lại giờ này. Thỉnh thoảng mới có một hai người đi chợ sớm ngược chiều. Nhưng lão Đại vẫn dặn:

- Cứ thông thả đi chú ạ. Anh em mình ra nhà nghỉ Linh Sơn chơi, mai hãy về.

Lân đang chạy xe nên không nói gì. Vả lại có nói lão cũng chẳng nghe thấy. Xe đang chạy ngon trớn. Bỗng phía trước mặt có con vật mờ mờ, đen đen đang chúi mũi chạy ngược chiều. Không phải lợn, không phải bò. Một con chó becgie gần bằng con bò con vừa được thả ra, chạy lồng lại. Lân đã có ý tránh nó, nó lại cứ nhằm thẳng phía anh. Đúng là đồ chó ngu và đểu! Chắc nó bị chủ xích phòng mất trộm cả đêm, giờ mới được thả ra, mừng cuồng lên, chạy bạt mạng đi tìm chỗ ỉa đái đây! Lân thoáng nghĩ thế, đạp phanh định dừng lại. Nhưng không kịp nữa rồi! Chiếc xe tông thẳng vào con chó, rồi vụt lên, như kiểu người ta đi mô tô bay! Lạ cái không nghe thấy chó kêu tiếng nào?  Chỉ thấy lão Đại kêu “ối” một tiếng phía sau, có chuyện rồi, sau xe nhẹ bẫng đi..

Trước mắt Lâm là những cột mốc giới lề đường trắng xóa. Bên dưới kia là dốc cao. Xuống đấy là giã biệt cuộc đời! Lân cố gắng lấy lại tay lái, loạng choạng một lúc sau mới dừng xe lại được.

Anh vừa thoát hiểm nghèo trong gang tấc!

Lão Đại nằm một đống, co co hai chân, nghiêng người bên vệ cỏ. Người ở đâu đột ngột xuất hiện, nâng lão dậy. Không có vết thương ở mặt, chỉ có hai bên sườn xây xát khá nặng. Một nửa bàn chân lão đẫm máu. “Cũng còn may, xa ruột chán” Một người nào đó thốt lên. Phải khi khác, Lân đã vả cho tên đó một cái. Người ta đang đau, lại là người già..Ăn với chả nói!

Nhưng lúc này chính bản thân Lân cũng bị đau nhói chỗ cổ chân. Anh bị sai khớp mà chưa biết. Lân nhảy lò cò nhặt kính đổi mầu, điện thoại và cặp số lại cho lão. Mặt lão trắng bợt chả nói được câu nào, cứ rên rỉ lẩm nhẩm trong miệng. Cái vẻ hùng hồn, hùng biện mọi khi giờ thì biến đâu mất?

Thôi thế là đi tong cái cặp số kiểu “Đại gia” khóa bấm, đai viền mạ vàng, quai xách bằng ngà voi giả, hay bằng ngà voi thật Lân chưa kịp hỏi vì nghĩ không cần thiết phải tò mò như vậy, lão sẽ coi thường.. Cái cặp lão vừa khoe với Lân mới mua hơn ba chục triệu, gửi mua mãi tận bên Hồng Kông!

Nhưng đấy chưa phải là cái đáng tiếc và đáng lo vào lúc này. Chân cẳng lão đau thế kia, làm thế nào để đưa lão đi đến nơi, về đến chốn?

Lão nặng gần cả tạ, một mình chân cẳng thế này làm thế nào để lão ngồi lại lên xe đi tiếp được?

Đang lo. Chợt có hai tay mặc đồ thể thao, đi xe máy lại. ( Sau này Lân mới biết một trong số hai người này là có thể là chủ chó, biết chuyện chạy ra ) Một người giữ xe, một người ôm người, họ bảo Lân đi theo.. Xe chạy qua cánh đồng một đoạn, rẽ vào làng.

Trạm xá còn sớm, chưa ai làm việc. Một người bảo “cứ đưa thẳng đến nhà ông bác sĩ trạm trưởng. Nhà ông cũng có phòng khám, chả kém gì ở đây”.

Thời buổi chân ngoài dài hơn chân trong, chỗ nào chả thế? Nhưng bây giờ không phải là lúc bận tâm các loại chuyện này.

Lân đỡ lão lên cái giường một kê trong phòng khám. Bác sĩ xem, sát trùng, cắt bỏ miếng ra rách. Khâu. Băng lại. Lão Đại vẫn tỉnh bơ như không. Công nhận lão gan. Da thịt con người có phải gỗ đâu mà không đau?

- Cứ nằm một lúc cho nó ổn định đã, đừng đi ngay - Bác sĩ nói.

Lân ra cửa, tìm hai vị “hiệp sĩ” vừa rồi, chả thấy, các vị đã đi từ lúc nào? Dù sao cũng phải cảm ơn, úy lạo người ta một tí. Nhưng chỉ có mấy gốc cây, không thấy người!

Khả năng Lân đoán họ chính là chủ chó vừa rồi càng được chắc chắn khẳng định. Nhưng mà thôi, dở chuyện ra giờ có ích gì?

Lân quay vào. Lão Đại bảo anh cho lão chậu nước. Lão muốn thay bộ quần áo trên người. Cái quần lấm bê lấm bết, áo xoạc một miếng, dù có đau thế chứ đau nữa, đời nào lão chịu mặc? Lân lúng túng mất một lúc mới xong. Cứ y như cô bảo mẫu thay tã cho em bé. Một em bé quá khổ, chả lúng túng thì sao?

Rồi cũng xong. Thanh toán. Cảm ơn. Bác sĩ đỡ hộ lão lên xe.

Hai người tiếp cuộc hành trình dang dở. Ngang qua một quán phở lúc bấy giờ đã mở, lão bảo dừng lại. Phở sốt vang mà cứ đắng như cháo bột đao mốc. Chán. Không muốn ăn. Lão Đại bảo:

- Nghe cứ đau đau hai bên sườn.

Lân nói:

- Được rồi, em đã có cách!

Lại nhờ một cô gái ngang qua đường đỡ lão lên.

Có “Tầm quất da truyền” đây rồi! Biển quảng cáo sai chính tả, nhưng em tầm quất cực kỳ xinh. Lão Đại có vẻ khoái. Lân bảo “ Cứ thật nhiệt tình vào, hết bao nhiêu không thành vấn đề”. Tự nhiên lão thêm: “ Làm cho đại gia, tiền nong không cần phải lo. Làm “tốt” còn có bo, có thưởng”. Con bé thích lắm, cười rinh rích. Bấy giờ Lân mới để ý sao ở trong nhà mà em ý vẫn đeo kính? Thì ra em khiếm thị, mình vô tâm không biết.

Em hỏi: “ Chú là đại gia ở đâu á?”. Lão cười khờ khờ: “ Không những đại gia, đây còn là bố đại gia kia”. Lân định nói rõ thêm về các con lão. Lại nghĩ, nói chuyện ấy ở đây có ích gì?

Em tầm quất vừa làm vừa thủ thỉ chuyện gì đó, Lân không nghe rõ.. Đến lúc ra ngoài, nghe lão Đại nói em ấy “người đồng hương”. Nếu em ý thích lão sẵn sàng đầu tư cho một cửa hàng để hành nghề, khỏi phải thuê mướn đắt “khiếp lên ấy” ở chỗ này. Em xin số điện thoại. Chả biết mắt mũi có nhìn thấy gì không, mà tay cứ bấm nhoay nhoáy?

Lão đưa tờ năm trăm. Em tầm quất kêu trời lên rằng “Mới sáng ra đã làm ăn được gì đâu mà anh trả tiền to thế, không có tiền trả lại?”

Lão lại khờ khờ:

- Anh hay thương người, thừa một tý, “bo” luôn, có sao?

Em bảo em cám ơn.

Chỉ có Lân là hơi phân vân. Hình như mình đã nghĩ sai về lão?

 Thực ra lão quảng đại, tốt tính hơn mình tưởng nhiều?

- Chú có biết vì sao hôm nay anh em mình gặp nạn không?

Lân bảo “em chịu”. Lão nghiêm giọng:

- Tại hôm qua thăm đình làng, anh không thắp nhang như mọi khi. Đình làng anh thiêng liêng lắm. Anh chưa từng làm như thế bao giờ. Chẳng qua tại ông từ đi vắng chứ có phải lỗi tại anh em mình đâu? Kỳ sau có về phải rút kinh nghiệm!

Về việc nhà đình, có thể lão nói đúng, cũng có thể không.

Còn như “một lần sau nữa” e rằng không bao giờ.

Nhớ quê, lão cứ việc đi một mình, hoặc với ai đó.. Còn anh, Lân sẽ KHÔNG!

=====

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Trọc phú

Truyện ngắn Nguyễn Quang Lập

Mình về quê, cô em họ nói tối nay nhà hát Thị xã có chương trình ca nhạc của nhạc sĩ Tinh Tuý, có giấy mời đây, anh có đi không. Chẳng biết Tinh Tuý là ai, hồi này các nhạc sĩ trẻ nổi lên cũng nhiều, sáng tác như điên, nghe không kịp, toàn những bài na ná nhau, hết nhại Phú Quang sang nhại Ngọc Đại, ca từ hoặc rỗng toếch hoặc nhẹ tênh, chán ốm, định bụng không đi.

Cô em họ nói nhạc sĩ Tinh Tuý nói ông quen anh đấy, hình như học với anh. Cái tên nghe lạ hoắc, quen thân hồi nào nhỉ? Ừ thôi thì đi.

Tới nơi thấy đông nghịt, vé 180.000 đồng mà đông nghịt. Cô em họ nói giá vé đề cho oai, thực ra toàn giấy mời. Mình cười nói ừ thì mời mà người ta đi cho đông thế này cũng là tốt rồi.

Cô em họ nói phải tổ chức mời, lôi kéo mọi người vào mới được như vậy, ai mời được một người đi thì được thưởng 10 ngàn, em mời được 6 chục người được 600 ngàn khoẻ re, ke ke ke. Mình ngạc nhiên nói có chuyện đó a? Nó bảo ông Tinh Tuý thiếu gì tiền.

Hoá ra là thằng Tuỵ học lớp 7 với mình, nó là Phạm Tuỵ, sao giờ nảy nòi đổi tên là Phạm Tinh Tuý không biết.

Thằng Tuỵ không dốt nhưng lười, học hết lớp 7 thì bỏ, lêu bêu ba bốn năm trời. Nó mê con Th. lắm, rình con Th. tắm suốt.

Một hôm thấy nó di chân trên cát đi một hình vẽ to đùng, mình hỏi vẽ chi rứa? Nó nói bướm con Th. Vẽ xong nó ngồi lọt thỏm vào đấy, tay bó gối mắt nhìn đăm chiều, nói cho tao lấy con Th. thì sai tao ăn bát cứt tao cũng ăn. Mình hỏi cứt nác có ăn không, nó nói ăn.

Hôm con Th. cưới chồng, nó uống rượu say cứ ép bên tường hồi nhà con Th., sát ngay phòng ngủ vợ chồng Th. dập liên tục, ở quê gọi là nắt gió.

Con Th. đi đâu nó cũng đứng dạng háng chặn lại, chim võng trong quần nói chồng Th. có bằng con c. của tui không mà chê tui hử!

Thấy phiền quá, chú nó xin cho một chân làm hậu đài đoàn văn công tỉnh, đuổi nó đi cho khuất mắt con Th. Thằng Tuỵ thích lắm, ai hỏi làm đâu, nó ra cái vẻ khiêm tốn nói làm ở đoàn văn công, phụ trách hậu đài.

Ít ai biết việc của nó là kéo dây, mắc đèn, khuân vác bục bệ, nghe nói phụ trách hậu đài là oách rồi, lương tháng năm đồng ba cọc, bù lại gái gẩm có dùng, cũng phởn.

Thằng Tuỵ to đen như con gấu, mỗi tối biểu diễn, nó cứ lởn vởn quanh khu hoá trang, các cô nhờ nó khi thì lấy cái này, khi thì lấy cái kia, rồi nhờ cột cái tóc, sửa cái giày.. nó vui vẻ làm hết thảy, thỉnh thoảng lại véo cái, vuốt cái... loanh quanh thế nào nó kiếm được ối cô.

Hồi mình ở tỉnh, nó chuyên kể các nàng ế chồng, các em trẻ ngứa nghề, các bà nạ dòng chồng già, mất sức chiến đấu đều vào tay nó cả. Nó kể một hôm ông trưởng đoàn nghi nó tằng tịu với vợ ông, định đuổi đi, chưa kịp mở mồm vợ ông đã cho một vả rụng hai cái răng cửa. Từ đó nó được chiều chuộng nâng đỡ, uy quyền ra phết.

Đến đoàn văn công hỏi gặp anh Tuỵ thế nào cũng có người vồn vã dạ đây dạ đây, anh chờ cho chút rồi hộc tốc đi tìm, y chang thằng Tụy là lãnh đạo.

Nó bảo tao dưới một người trên muôn vạn người, khác gì phó đòan, thằng phó đoàn lơ mơ tao cách chức, khe khe khe .

Năm 1985 đoàn văn công vào diễn cho xí nghiệp đông lạnh, ông giám đốc phấn khởi nói tặng anh em đoàn văn công tỉnh rẻo đất của xí nghiệp làm quà, đó là rẻo đất thừa, bùn lầy, rác rưởi nằm ngoài khuôn viên xí nghiệp, ông cho ai trong xí nghiệp cũng chẳng lấy, nên cho đoàn văn công.

Mọi người ra nhìn rẻo đất chừng vài ngàn mét đất ai cũng ngán ngẩm, bỉu môi không lấy. Thằng Tuỵ nói mọi người không lấy tui lấy, tui làm mấy ao cá nuôi cá chơi.

Thằng Tuỵ lấy xong bỏ đấy cả chục năm chẳng làm gì, đụng đến ngày qui hoạch Thị xã thay đổi, lên thành phố, giá đất lên ầm ầm, mấy ngàn mét đất của thằng Tuỵ thành tiền tỉ, nó lại khéo mua đi bán lại đất đai, chỉ vài năm sau nó thành tỉ phú, tiền nhiều như quân Nguyên, nó mặc nhiên thành ông lớn trong tỉnh, gặp nó ai ai cũng một anh, hai anh, tuyệt không ai dám gọi nó bằng thằng.

Nó thường nhậu nhẹt đàm đạo với các quan chức trong tỉnh, hễ nó nói câu gì cũng được khen giỏi, có đầu óc, tầm chiến lược gia, nghe ù tai.

Bây giờ nó là nhạc sĩ Tinh Tuý,nổi tiếng khắp tỉnh, bài hát thì chẳng ai nhớ nhưng tên nó cứ nổi như cồn.

Mình nghĩ mãi không ra làm sao nó có thể làm được món nghệ thuật cao sang kia, trong khi một nốt nhạc bẻ đôi cũng không biết.

Hồi lớp 3, cô giáo tập bài Giải phóng miền Nam, hát đi hát lại cả trăm lần, ai cũng thuộc, cô giáo gọi nó đứng lên hát. Bài hát như mắc ngang họng, nó cố khạc ra: giải phóng miền Nam, chúng ta cùng quyết quyết quyết... Mọi người cười, nó lườm đe mọi người, nói cười c. tao, rồi hát lại: giải phóng miền Nam chúng ta cùng bước bước bước...

Đêm ca nhạc tưng bừng, thằng Tuỵ khiêm tốn ra cúi chào, vẻ mệt mỏi trước hư danh, các cô gái chạy ào ra tranh nhau tặng hoa, trong đó cô em họ mình. Cô em họ nói phải tranh nhau tặng hoa thì mới được thưởng, nếu lên chậm, rời rạc thì một xu cũng không có.

Ti vi 4,5 cái máy quay, ông nào ông nấy mặt mày nghiêm trọng, lật đật ngược xuôi trong khán phòng.

Mình ngạc nhiên thấy mấy ông lớn nghệ thuật trong tỉnh, dù đã già nhưng danh tiếng vang lừng đều có mặt trên sấn khấu, người thì hát bài hát thằng Tuỵ, người thì phát biểu ca ngợi nó, Tinh Tuý một phát hiện mới, Tinh Tuý một tài năng tiềm ẩn vừa được khám phá...oách kinh.

Anh HH nói tao nói Tinh Tuý một tài năng, thằng Tuỵ bỏ bì có 5 trăm, ông XT nói Tinh Tuý một tài năng lớn, nó bỏ bì cho hai triệu, được rồi lần sau tao nói Tinh Tuý một thiên tài xem nó bỏ bì tao bao nhiêu.

Hết chương trình, mình tìm gặp nó bắt tay, nói chào thiên tài Tinh Tuý. Nó cười rỉ tai nói thiên cái đầu b., chơi ngông tốn tiền bỏ mẹ, khơ khơ khơ.

Một người đàn ông già thâm thấp đi đến, vẻ khóm róm nói dạ thưa anh mời anh lên xe. Thằng Tuỵ vỗ vai người này nói anh Khái. chồng cô Th, chánh văn phòng công ty tôi. Mình à và bắt tay, ông Khái khom người hai tay nắm tay mình, gập cái đầu thiệt lẹ, rồi lón thón chạy về chiếc Mezcerdez đang chờ, mở sẵn cửa.

Mình lên xe cùng thằng Tuỵ, ông lại khom người kính cẩn, gập cái đầu thiệt lẹ, nói dạ các anh đi. Mình hỏi thằng Tuỵ đi đâu? Nó bảo qua chỗ này nghe tụi nó nịnh tao chút rồi hai thằng mình ngồi với nhau.

Đến nhà hàng, cả trăm người đang chờ, đủ mặt cả: văn nghệ sĩ, quan chức trong tỉnh và các ca sĩ phục vụ đêm nhạc, nhiều nhất là các nhà thơ.

Thằng Tuỵ bắt tay, nhận hoa, vỗ vai người này, cụng ly người kia, nói cười ha hả. Thằng Tuỵ đi đến đâu ti vi chạy rật rật theo đấy.

Ai cũng nói đêm nhạc thành công, bài này hay, bài kia sâu sắc, hiếm có ai đa tài như Tinh Tuý.

Nhà thơ Hoài Ân nói may trời có mắt, tỉnh mình có Tinh Tuý, không thì nỏ biết lấy chi mà tự hào.

Mấy người nói đúng đúng giả sử Tinh Tuý không sinh ra ở đây có phải tỉnh mình trơ mép không.

Mấy người lại nói đúng đúng không có Tinh Tuý tụi mình bốc cát mà ăn.

Mấy người lại nói đúng đúng, đừng nói cát, cứt cũng không có mà ăn.

Thằng Tuỵ nhận những lời khen có vẻ như miễn cưỡng, lấy lệ. Nụ cười khiêm tốn lấy lòng người khen, chắc là được rèn dũa nhiều, rất chuẩn.

Thằng Tuỵ nâng cốc nói giờ tôi có việc phải đi, không vui được với anh em, rất mong thông cảm. Mọi ngươì cứ nhậu thoải mái, nhậu đến sáng cho vui.

Chồng cô Th. lón thón cầm xấp phông bì đưa từng người một, kèm theo một chai rượu xịn, ông gập lưng đưa phong bì, gập lưng đưa chai rượu, lại gập lưng chào rồi lón thón chạy sang ngươì khác, cứ thế cả trăm người. Nhìn ông cứ thương thương.

Thằng Tuỵ nói anh em mình biết nhau rồi, nói thiệt nhạc của tao đéo đâu. Tao soạn lời, thằng Khái phổ nhạc, nó lấy tiền, tao lấy tên, rứa thôi.

Mình nói ông không làm nhạc thì người ta giết ông à? Nó cười nói bây giờ phải nhà nọ nhà kia chút làm ăn mới dễ, tiến sĩ thạc sĩ bây giờ mất giá, đéo vào. Tao vốn ở văn công, chọn cái món nhạc là dễ nhất, tiếng tăm mau nổi, gái gú cũng dễ kiếm, cứ véo von mấy điệu dân ca quen tai là nức nở hết lượt.

Mình nói ông đúng là thiên tài. Nó cười ha hả nói tao không thiên tài thì thằng đéo nào thiên tài. Mình nói thế mà tôi tưởng ông trọc phú, nó cười khe khe khe nói trọc phú hết lượt, mình tao à.

Mình lại theo thằng Tuỵ lên xe đi ra bờ biển với nó. Mình nói ông mời cả trăm người nhậu đến sáng cả đống tiền, không tiếc à? Nó bảo lo chi, nhận xong phong bì, chai rượu chúng nó cút cả đó mà.

Xe ra bờ biển, thằng Th. vừa xuống xe, bà chủ quán lật đật chạy ra kêu một tiếng ôi anh ngọt lịm, rồi chạy lui mời anh ra đây! Mời anh ra đây.

Nhìn cái dáng chạy lui của bà, mắt sớn sác, miệng cười gượng, vú sệ rung bần bật, thấy tức cười.

Một cái chòi vắng, nằm nghiêng bờ cát, ở giữa những cây phi lao mắc đèn xanh đỏ mờ ảo dưới trăng rất đẹp.

Mình vừa bước vào đã thấy Th. Cô bận bộ đồ nền nả, sang trọng, chìa bàn tay thon dài đeo hai nhẫn mặt ngọc nói chào Lập, lâu ngày quá hè. Thằng Tuỵ ôm vai Th, nói đây là vợ thằng Khái nhưng là bồ của tôi.

Nó rỉ tai nói tao chơi gái nhiều, chưa thấy l. con nào hay như con này, lông nó rẽ ngôi, hai xoáy, giống y chang đầu bố vợ tao, khơ khơ khơ .

Hôm sau mình ra Hà Nội, chỉ con Th. đến, nó đưa gói quà thằng Tuỵ cho mình, nói anh Tinh Tuý bận tiếp khách sở không ra được. Mình nói họp gì họp khiếp thế. Th. nói họp chi mô, thấy anh Tinh Tuý có chút tiền chúng đeo anh suốt ngày, tệ lắm.

Mình nói không ngờ cuối cùng hai bạn lại yêu nhau. Th. nói Lập đừng nghĩ mình lăng nhăng, anh Tinh Tuý tâm hồn như rứa ai mà không yêu

NQL

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Châm biếm là tự do ngôn luận

by Bùi Văn Phú

Tổng thống Pháp Francois Hollande trên báo Charlie Hebdo

Trước ngày 7/1 tôi không biết gì về tuần báo trào phúng Charlie Hebdo ở nước Pháp, vì tôi sống ở Mỹ. Chắc nhiều bạn đọc cũng không biết tờ báo này cho đến khi khủng bố dùng súng tấn công vào tòa soạn, giết chết 12 người, trong đó có tổng biên tập Stephane Charbonnier cùng nhiều họa sĩ nồng cốt của tờ báo.

Charlie Hebdo ra đời hơn 40 năm trước, phát hành 60 nghìn bản mỗi kỳ. Đây là con số tương đối thấp so với những tờ báo lớn ở Pháp, như nhật báo Le Monde in 300 nghìn bản mỗi ngày, tuần báo L’Express trên nửa triệu mỗi kỳ.

Tuy số phát hành không cao, nhưng tờ báo đã sống lâu là nhờ những người Pháp có óc khôi hài. Mỗi tuần các hoạ sĩ cộng tác đã dùng biếm họa để vẽ lên một ý tưởng nào đó, có thể là một vấn đề liên quan đến chính sách, có thể về một nhân vật chính trị, tôn giáo, nghệ thuật để độc giả cười vui chốc lát, hay khiến họ có chút quan tâm đến chủ đề nhắc đến.

Tại Mỹ, tính hài của người dân cũng có và “sense of humor” là một cá tính được trân quí. Trước đây có National Lampoon được coi là tạp chí trào phúng nhất, nay đã đình bản.

Nhiều nhật báo, tuần báo thường đăng biếm họa. Số báo ra ngày Chủ nhật có cả một khu vườn dành cho những truyện vui, hài bằng tranh.

Giới họa sĩ Mỹ đã vẽ những biếm họa chính trị, chọc quê giới lãnh đạo, đụng chạm đến tôn giáo. Bạn đọc lên mạng, gõ cụm từ “political cartoon in US” để tìm sẽ thấy biếm hoạ đủ loại vì tính trào phúng cũng là tự do phát biểu, tự do ngôn luận.

Không chỉ văn chương trào phúng, nhiều nhà văn cũng đã viết ra những điều ngược lại với niềm tin tôn giáo. Có những công ti đã dùng hình ảnh tôn giáo để quảng cáo thương mại.

Truyện dài Da Vinci Code trong đó Chúa Giêsu được mô tả đã có vợ. Bộ phim Thorn Bird, dựng lên từ tiểu thuyết của tác giả Úc, về một giám mục công giáo đã có con qua mối tình thầm kín. Đức Phật đã được dùng để trang trí trên giày phụ nữ. Hình và tên Thánh Gandhi được dùng làm thương hiệu cho một loại bia.

Châm biếm Tổng thống Obama đầu hàng quân sự (Hí hoạ của Branco, LegalInsurrection.com 2014)

Trước những sự kiện đó, các giáo hội lên tiếng phản đối. Sản phẩm có khi được thu hồi, có khi vẫn được phổ biến. Dù phim được chiếu, sách được phát hành hay sản phẩm vẫn được tung ra thị trường thì phản ứng của dân không có hành động bạo lực đối với tác giả hay cấm cản những người khác đọc, xem, hay tiêu dùng.

Nếu không đồng ý có thể phản đối bằng biểu tình, bằng kiện ra tòa hay đơn giản là không để ý, không tiêu dùng những sản phẩm đó.

Nhắc đến tinh thần trào phúng trong văn chương báo chí thì Việt Nam cũng đã có những nhân vật Lý Toét và Xã Xệ xuất hiện trên báo Phong Hóa trong thập niên 1930 là những biếm họa phản ảnh thế thái nhân tình thời bấy giờ.

Trước năm 1975 ở miền Nam có những họa sĩ biếm họa Tuýt, Hĩm. Đặc biệt có Choé Nguyễn Hải Chí với những bức tranh châm biếm lãnh đạo từ Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu, Phó Tổng thống Nguyễn Cao Kỳ đến các tướng tá. Ông cũng đã đem cả Tổng thống Richard Nixon, Ngoại trưởng Henry Kissinger, Cố vấn Lê Đức Thọ, Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Chủ tịch Mao Trạch Đông vào những bức biếm họa.

Ở Việt Nam ngày nay nhiều báo cũng có biếm họa. Ngoài ra còn có Thư Giãn, Tuổi Trẻ Cười là những tờ báo trào phúng, nội dung nêu lên được ít nhiều bức xúc hay tiêu cực của xã hội, nhưng không thể công khai đem lãnh đạo ra diễu cợt. Dưới chế độ cộng sản, phê bình hay trêu chọc lãnh đạo trong bài viết, qua văn chương hay nét vẽ thì không tránh khỏi bị kiểm duyệt hay sẽ phải đối mặt với án tù.

Trong văn chương tiếng Việt ở hải ngoại, nhà văn Nguyễn Ngọc Ngạn nổi tiếng với những tập truyện mang nét hài dí dỏm về lãnh đạo và đời sống dưới chế độ cộng sản. Nhà văn Trần Khải Thanh Thuỷ cũng đã xuất bản hai tập truyện cười xã hội chủ nghĩa.

Một số họa sĩ người Việt ở nước ngoài cũng có những nét biếm họa rất thời sự như Babui, Mít Đặc, Gúc, Etcetera.

Trong nếp sống Mỹ, người dân xem chuyện châm chọc lãnh đạo là bình thường. Nhiều khi không cần đọc những bài báo, theo dõi tin tức trên truyền hình mà chỉ xem qua một biếm họa ghi lại hành động hay một phát biểu của người lãnh đạo, bức tranh đã để lại ấn tượng lâu dài trong lòng bạn đọc. Có khi những bức biếm họa cũng là lời nhắc nhở giới cầm quyền quan tâm vì đó có thể là một thành quả hay một sai lầm trong chính sách cần phải sửa đổi.

Đi đêm giữa Henry Kissinger và Lê Đức Thọ trong lúc có hoà đàm Paris qua nét vẽ của Choé (nguồn: The World of Choé)

Lãnh đạo của Hoa Kỳ và của các quốc gia tự do dân chủ luôn được những nhà biếm họa đem ra chọc cười. Tổng thống Pháp Francois Hollande đã bị châm biếm trên báo Charlie Hebdo. Tổng thống Barack Obama thường xuyên được chương trình Saturday Night Live đùa vui.

Vì là sống trong xã hội tự do dân chủ nên những họa sĩ, những diễn viên không ai bị làm khó dễ, bị đe doạ hay bị giam tù.

Tính hài của người Mỹ quả thật rất cao vì mỗi năm tổng thống còn có buổi tiệc với các phóng viên báo chí, truyền hình để chọc cười nhau. Tại liên hoan này, người đứng đầu quốc gia trở thành một diễn viên kể chuyện tếu không thua gì những danh hài thứ thiệt.

Chính vì tính hài trong quyền tự do phát biểu tư tưởng, tự do ngôn luận mà vụ thảm sát tại tòa soạn tuần báo Charlie Hebdo đã làm nổi lên làn sóng phản đối những phần tử cực đoan Hồi giáo đã nổ súng giết các nhà báo. Từ sự kiện đau buồn đó, khẩu hiệu Je suis Charlie – Tôi là Charlie – đã nhanh chóng trở thành tuyên ngôn về tự do ngôn luận, tự do báo chí để nhiều người dùng đó nói lên sự trân quí các quyền tự do căn bản mà kẻ khủng bố đã dùng bạo lực để chà đạp lên.

Hàng triệu người ở Paris và ở nhiều nơi trên thế giới đã đồng thanh lên tiếng “Je suis Charlie” trong cuối tuần vừa qua. Charlie Hebdo số phát hành ngày 14/1, không mang chút buồn nào mà vẫn là những nét tếu táo, với ba triệu bản đã bán hết trong vài giờ. Sau những biểu tình tuần hành, người dân Pháp lại thể hiện sự ủng hộ tự do ngôn luận và không khuất phục bạo lực bằng cách mua báo.

...............................................................
......................................................................................
.................................................

© 2015 Buivanphu

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Ra Hoàng Sa câu cá mập bán tiền tỷ

(Biển Đảo) - Các cụ bảo, “ngày đàng (đường) bằng gang nước”, đường dưới biển bao giờ cũng hiểm nguy vất vả vô cùng. Đi trên con tàu lớn ra những hòn đảo lớn, chỉ một hai ngày đêm, tôi đã bã bượi thân xác. Nhảy xuống thuyền thúng, ra khơi vào lộng với con tàu 500 mã lực của anh Trương Quốc Bảo, tôi đã bị tròng trành khổ sở. Còn 20 con tàu lớn chuyên nghề câu cọp biển (cá mập) ở làng Thủy Đầm, phường Ninh Thủy, thị xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa thì mỗi lần vươn khơi, họ đi cả tháng ròng rã mấy trăm hải lý, câu và hạ sát cả một khoang thuyền vấy máu toàn đám cá mập hung dữ nặng đến vài tạ một con, ở những ngư trường xa tít hút như Hoàng Sa, Trường Sa.

• >> Vượng Báo: Trung Quốc hung hăng có thể dùng tàu vỏ trắng vây Việt Nam

Những tỉ phú mù chữ

Đó thật sự là một thứ nghề nguy hiểm nhất trong những nghề nguy hiểm, có người đã sa sẩy vùi thây trong bụng cá mập, có nhiều người bị cơ quan chức năng Philippines bắt giữ, xét xử, tịch thu tàu mà đến khi chúng tôi tới thăm Thủy Đầm, họ vẫn biền biệt xứ người. Nước mắt chảy tràn, những người đàn bà “lấy chồng đi biển hồn treo cột buồm” cứ tần ngần buồn bã. Tuy nhiên, không thể nói là không có cái vạm vỡ, kiêu hùng, có sự quả cảm trong cuộc mưu sinh của những người đàn ông đi biển dũng mãnh ấy.

Rời Nha Trang đi gần bốn chục cây số nữa thì đến thị xã Ninh Hòa. Ruộng đồng thẳng cánh cò bay. Xa xa, dãy núi khổng lồ có phần ngọn bằng phẳng như một tấm bàn lớn. Mưa bóng mây lắc rắc, mây sà xuống như tấm khăn voan trải lên cái mặt bàn khổng lồ mà núi lớn đang ôm cấp. Dưới chân đại cảnh thanh bình ấy, là khu dân cư Thủy Đầm, thuộc vào phường Ninh Thủy của thị xã Ninh Hòa. Tuy nhiên, ai cũng cứ muốn gọi Thủy Đầm đó là một làng chài (thay vì khu phố), của một xã làm nghề đi biển (thay vì phường!), có lẽ bởi như thế nó hợp tình, hợp cảnh hơn.

Ông Lê Văn Trí đón tôi ở đình Thủy Đầm. Ngoài 70 tuổi, với chừng 30 năm làm lãnh đạo làng chài, ngư dân câu cá mập lão luyện này bảo “cứ gọi tôi là trưởng thôn cho nó đầm ấm”. Có thể thấy dấu tích của một làng chài nghèo ở ngay khu sầm uất nhất với san sát biệt thự và nhà cao tầng, với cái cổng chào hoành tráng bằng bêtông kẻ vẽ tinh tươm: “Làng văn hóa Thủy Đầm”. Nhiều ngôi nhà thấp tè, lợp ngói đỏ cũ kỹ. Các ngõ vào đều bé đến mức hai xe máy tránh nhau rất khó. Làng nằm dốc mình ra phía biển. Rãnh thoát nước không có, người ta lấy bêtông be hai cái bờ nho nhỏ ở giữa tim mỗi con đường để nước thải, nước mưa theo đó trôi tuột ra biển.

Hình ảnh dữ dằn khủng khiếp của một con cá mập sau khi bị giết bởi các “tráng sĩ câu cọp biển”.

Chủ của một trong những ngôi nhà làm theo lối biệt thự với gỗ, đá ốp đắt tiền (mà lại cao tầng), là anh Trương Quốc Bảo. Bên cạnh là nhà Trương Toàn, em trai anh Bảo, cũng biệt thự cũng tàu lớn đánh cá mập với 10 nhân viên lừng lững giống như anh mình. 44 tuổi, giống như nhiều người đàn ông Nam Bộ và Trung Bộ nước ta mà tôi hay gặp khác, anh Bảo béo bụng, da ngăm đen, răng rất trắng, dáng đi như chim cánh cụt. Nhưng họ luôn cởi mở từ dáng lạch bạch cho đến nụ cười lấp lóa. Anh đưa chúng tôi ra tàu lớn vươn khơi, “đi cho biết thế nào là câu cọp biển”.

Ngồi thuyền thúng bơi ra được đến chỗ tàu lớn đang neo đậu, đã toát mồ hôi hột rồi. Anh còn bồi thêm: “Đi khoảng 32 đến 42 ngày/chuyến câu cá mập. Đi từ Thủy Đầm, suốt 3 ngày 3 đêm thì đến ngư trường Hoàng Sa, thuộc chủ quyền của Việt Nam. Lặn xuống các rạn san hô bắt những con cá to bằng bắp chân, bằng bàn tay để móc vào làm mồi câu sống. Cá mập rất thích món đó. Giăng câu khoảng 30 hải lý dằng dặc. Lưỡi câu đây, nó to bằng đầu đũa, cước câu cá mập cũng to lắm. Người ta gọi câu cá mập là săn cọp biển, quê tôi gọi đơn giản là câu to. Tức là câu bằng tàu to, lưỡi và cước to, lá gan người đi biển lớn, con cá mang về rất bự”.

12 tuổi đã phăm phăm cùng cha đi biển đánh cá lớn. Trước, tàu nhỏ, lương thực và dầu, đá lạnh có ít, cha con anh Bảo chỉ dám đánh bắt cá ở ngoài lộng, cách nhà vài giờ đi thuyền gỗ. Khoảng 8 năm gần đây, được Nhà nước cho ưu tiên vay vốn, dám nghĩ lớn, đóng tàu lớn, anh Bảo và khoảng 20 chủ tàu nữa ở Thủy Đầm bắt đầu vươn khơi, tới các ngư trường không thể xa xôi và sóng gió hơn: Trường Sa, Hoàng Sa. Cưỡi con tàu 500 mã lực, trị giá gần 3 tỉ đồng, đang đóng thêm một con tàu lớn hơn nữa, đắt đỏ hơn nữa, vậy nhưng ông tỉ phủ làng chài này vẫn chưa bao giờ biết chữ. Không biết một chữ nào, chưa bao giờ đi học, rất nhiều ngư dân tỉ phú khác ở Thủy Đầm cũng rơi vào tình trạng tương tự.

“Anh tính toán kiểu gì, khi mà lúc nào cũng phải quản lý 10 ngư dân lang thang cùng mình trên biển cả tháng trời. Mỗi chuyến đi cả trăm triệu đồng tiền dầu, tiền đá, tiền lương thực dự trữ, rồi lúc về bán cả tấn cá mập cho thương lái, anh “làm” kiểu gì?” – tôi thắc mắc. “Tính toán do bà vợ và bà già (mẹ đẻ) của tôi lo hết. Tôi chỉ lo quản lý tàu, đi biển, đánh cá rồi về… ngủ”. “Thế anh dùng điện thoại đắt tiền, lưu tên, nhắn tin gọi điện thì “bấm nút” kiểu gì?”. “À, đếm tiền tôi vẫn biết đếm, nhìn mặt tiền vẫn nhận ra loại tiền nào chứ. Lưu tên cũng biết lưu, vả lại tôi không phải nhớ mặt chữ nhiều lắm, vì tôi có mấy khi gặp ai ngoài người nhà và bạn đi biển vài người đâu nhỉ?”.

Sống giản dị, hồn nhiên. Nhưng lúc ra biển lớn, sóng dữ, thì anh đánh bắt cá mập kiên cường, dũng mãnh hơn ai hết.

Vi cá mập – món đặc sản có giá trị cao trên thương trường.

Lấy chồng đi biển hồn treo cột buồm

Săn cá mập là nghề nguy hiểm, tốn công sức nhất trong tất cả các thể dạng mưu sinh trên biển lớn. Có người bị cá quẫy văng xuống biển, vùi thây trong bụng cá hoặc bụng biển, vĩnh viễn không ai biết. Bản thân các ngư dân Thủy Đầm, trước khi vươn khơi, hầu hết họ và gia đình đều phải thắp nhang cầu khấn. Không mê tín dị đoan đâu, nhưng trong đáy lòng, họ hiểu rằng đối mặt với biển cả, sóng cao như nóc nhà, cá lớn như thủy quái, tàu hơi lơn lớn, sức con người thôi chưa bao giờ là thứ neo giữ đủ an toàn cả. Họ cần bấu víu vào một niềm tin cao hơn. Có đi câu cọp biển mới biết đời người săn cá mập không chỉ khiến vợ, con, cha mẹ, anh em, hàng xóm ở nhà phải “hồn treo cột buồm” mà chính các ngư phủ cũng luôn có cảm giác mạng sống của mình treo nơi ngọn sóng.

“Gần chục người đeo bình nén khí, lặn xuống đáy biển ở các khu vực rạn san hô để bắt cá mồi. Đó cũng là nơi kiếm ăn với các loài cá khoái khẩu của cá mập. Không được mang mồi từ nhà đi, vì nó sẽ chết, cá mập không thích ăn. Câu xong một mẻ, lại đi lặn bắt cá mồi tiếp. Mệt nhất là cảnh giăng câu trên vùng biển dài mấy chục hải lý, với hàng nghìn lưỡi câu và nhiều tấn cá mồi. Kiệt sức suốt đêm ngày làm bạn với mặt sóng, đến lúc cá cắn câu, đi bắt, đâm, giết, kéo cá còn mệt hơn”, anh Bảo thở dài. “Con tôi, dù chết tôi cũng phải cho nó ăn học, đừng mù chữ và khổ như đời ông, đời bố!”.

Dụng cụ câu cá mập.

Hàng xóm nhà anh Bảo – một ngư dân tên là Phan Hạnh, năm nay 39 tuổi, cũng là chủ một con tàu 440 mã lực – kể: “Sợ nhất là gặp bão biển. Mà cá mập nó oái oăm lắm, cứ phải ăn cá tươi, nên chúng tôi lặn bắt hàng tấn cá sống để cài vào lưỡi câu, rất mệt. Oái oăm hơn nữa là biển động, bão gió cấp 6, nó càng hay ăn mồi. Đánh cọp biển, phải chấp nhận sóng gió thì mới đầy khoang. Chúng tôi nghe dự báo thời tiết của cả Mỹ, Nhật, Pháp, Philippines, Đài Loan…, không biết tiếng tây thì người ở nhà nghe sau đó báo tin cho thủy thủ trên tàu. Để xông vào bão vừa phải mà bắt cá mập”, Hạnh thở dài: “Cũng có hôm bão lớn, không kịp báo cho Bộ Ngoại giao xin trú tránh ở… nước ngoài, chúng tôi bèn trụ giữa biển mà “căng sức chiến đấu”. Phải thả những cái dù nước, dù to lắm, chứa nhiều tấn nước, dù ôm lấy hai bên mạn tàu, giúp nó bớt lắc. Sóng đánh cao vượt cả thân tàu. Phải vận hành hết máy bơm hút nước đi kẻo nặng quá nó đắm. Biển đen kịt, chả nhìn thấy gì. Chúng tôi chỉ còn biết cầu trời cho sống sót, nhưng có phải bao giờ và ai cũng được… sống sót đâu” – Hạnh nói như mếu.

Hãi nhất là cảnh gì, tôi hỏi anh Bảo đỡ lời mếu máo của Hạnh, anh thở dài: “Là độ giàn khoan HD 981 của Trung Quốc hành hoành, “tàu lạ” tấn công, rượt đuổi, làm bao điều càn quấy. Tàu nhà chúng tôi chạy, gió ầm ầm. Đúng hôm thằng 981 nó rút, thì tàu tôi bị mất một mạng người. Đó là ngư phủ Nguyễn Văn Tài, 21 tuổi. Nhà Tài gần nhà tôi. Tàu chạy ầm ầm, sáng ra thì giường ngủ của Tài trống trơn, chiếc máy nghe nhạc rẻ tiền mà Tài hay cầm vẫn còn đó. Chắc Tài bị rớt xuống biển, vĩnh viễn, 8 tháng trôi qua rồi, chúng tôi chưa tìm thấy em. Có thể em nằm trong bụng cá. Đám tang Tài diễn ra thê thảm nhất xóm này, có lễ, có thầy chùa đến cúng, nhưng không có quan tài. Vợ con Tài rất nheo nhóc”.

Chúng tôi đến thắp nhang cho Tài. Trên đường ghé qua nhà anh Trần Văn Quang, tàu gần 400 mã lực của anh cũng bị tàu lạ cướp, phá tan hoang, thiệt hại đến 200 triệu đồng. Rất may có nhiều nhà hảo tâm đến giúp đỡ, nhiều chế độ chính sách của Nhà nước động viên ngư dân bám biển, vừa rồi ông Quang đã đệ đơn lên thị xã Ninh Hòa, xin vay tiền đóng tàu mới. Đặc biệt, tôi không thể quên được giọt nước mắt của mẹ, vợ, các con anh Trần Canh, anh Canh và 10 thủy thủ khác vẫn biền biệt ở bên Philippines khi chúng tôi ghé thăm. Tàu tiền tỉ của họ bị sóng đánh lạc sang hải phận nước bạn, thế là họ tịch thu tàu, xử ra tòa, giam cầm bao tháng ròng.

Đúng là tán gia bại sản vì đánh cá mập. Chị Hoa – vợ anh Canh – run run cầm bức ảnh chồng và 10 thuyền viên bị xử ở tòa án bên Philippines, mà rằng: “Anh và các thủy thủ vẫn chưa được về. Đây. Tôi có bà chị quen ở Philippines, chị ấy lén chụp ảnh này, đưa lên facebook rồi tôi cho cháu tải xuống, in ra đó!”. Hai đứa con anh Canh, sau khi bố lâm nạn, nằng nặc đòi bỏ học để đi làm thuê giúp gia đình, chị Hoa gạt nước mắt, không đồng ý, cương quyết bắt con tới trường để sau này không vất vả như bố. Chị phụ giúp các đám cưới kiếm ăn lần hồi.

Làng Thủy Đầm bây giờ nhiều nhà tầng, biệt thự nhờ nghề câu cá mập ngoài ngư trường Hoàng Sa.

Làm sao để máu cá mập loang trên mặt biển không uổng phí?

Nếu có xem cảnh kéo cá; dùng chày lớn đập nát mặt, nát miệng cá; đâm cá hàng trăm nhát bằng dùi sắt có dây buộc (để sau mỗi nhát đâm, thu dùi lại, đâm tiếp)…. – thì mới thấy cuộc chiến giữa biển cả dữ dằn ra sao! 10 ngư phủ trên tàu anh Bảo, họ dùng tời máy để cẩu cá lớn từ biển lên sàn tàu. Cả khoang tàu loang đỏ máu, tanh kinh khủng. Một con cá mập gần một tạ hoặc ba bốn tạ, nằm như một gã khổng lồ vừa bị chọc tiết. Răng trắng ởn, cú giãy chết của nó dường như làm con tàu 500 mã lực hơi nghiêng ngả. Phải đập chết nó, nếu không nó sẽ ăn thịt người trên tàu!

Người ta đâm, đập. Chày lớn đánh gãy răng cá, con cá bị treo ở thành tàu và quẫy điên cuồng, miệng cá đỏ ối sau mỗi nhát đập, nhát đâm chí mạng khiến bộ răng lởm chởm kinh hoàng của nó càng giống như một biểu tượng giết chóc. Nó như đại diện xứng tầm nhất của “thần chết đại dương”. Tuy nhiên, ở góc độ bảo tồn, nhiều quốc gia đã cấm đánh bắt cá mập, vì bao năm biển cả mới chăm bẵm được những cá thể mang tên cá mập như thế. Về mặt loài giống và vai trò đa dạng sinh học, con cọp biển ấy quan trọng với trái đất này cũng như con cọp (hổ) trên mặt đất, cũng như các loài được bảo tồn tử tế trước nguy cơ tuyệt chủng khác. Thôi thì bảo tồn gì chả biết, cái dạ dày của mình và vợ con mình đang gào réo, ngư dân Đầm Thủy phải xuống tay thôi. Chúng ta, trước mắt nên mừng vì bà con làm giàu nhờ câu cá mập. Họ cũng là những “cột mốc chủ quyền” bằng xương bằng thịt, có vai trò lớn trong bảo vệ chủ quyền biển đảo của chúng ta. Giữa các ngư trường xa xôi, với họ, tổ quốc được nhìn từ biển.

Còn lúc này, những ngư dân can trường và quả cảm kia, đang nghĩ rất giản dị, họ đang buốt lòng vì giá cá và vi cá bị sụt giảm quá mạnh. Trước đây, hơn 2,3 triệu đồng/kg vi (vây) cá mập, giờ chỉ còn hơn 1 triệu đồng. Mà giá cả sinh hoạt thì cái gì cũng tăng cao. Cả con cọp biển 3 tạ, bán với giá 25.000 đồng/kg thịt, hơn chục kí-lô vây, tính ra chả được bao nhiêu. Nhiều chuyến vươn khơi trở về, các con tàu tiền tỉ hay chịu cảnh ngư phủ tay trắng, bởi ngày ấy “biển đói”, cá mập không cắn câu.

… Tôi bước chân ra khỏi ngôi nhà của ngư dân xấu số Nguyễn Văn Tài, trong nước mắt của mẹ Tài, vợ Tài, còn đứa con bé xíu của cậu thì vẫn chưa biết khóc thương cha. Cát lún lắm, xe máy không đi được, chân giày của tôi cũng không nhấc lên được. Cứ như Tài níu chúng tôi lại, rằng phải làm một cái gì đó để cứu vợ, con anh ta. Cuộc sống nghèo quá thể, tăm tối quá thể. Mẹ Tài đẻ được 6 đứa con, tất cả đều mù chữ, trừ đứa út học hết lớp 6. Cậu em trai Tài, đi chính trên chuyến tàu đánh cá mập mà anh trai mình đã rớt xuống biển mất tích ấy, chứng kiến đau thương, chứng kiến “biển đói”, cu cậu vẫn không có cách nào khác ngoài việc đều đặn vươn khơi rồi thở dài… tay trắng.

Vợ Tài ngày nào cũng ra biển bắt ốc, cố kiếm lấy ba chục nghìn ăn “để sống làm người”. Trước khi ra biển, Tài qua nhà mẹ đẻ xin 50 nghìn đồng, bao giờ đi câu cá mập về, con sẽ trả mẹ. Thế rồi không bao giờ em trở về nữa. Vợ Tài cứ thở dài thườn thượt, “có chuyến đi câu to về, mỗi ngư phủ được chia 20 triệu đồng, vì đánh được nhiều cá mập lớn”, nhưng gần đây “biển đói lắm”. Hai năm nay, chả có chuyến nào vớ bẫm như thế nữa, toàn ra về tay trắng.

Họ đã khóc, có tiếng khóc nào cho đại dương, cho loài cá mập quý đang bị khai thác thiếu tổ chức, bán tống bán tháo rẻ rúng cho tư thương; rồi tất cả cùng làm cho biển đói rạc đói rày kia không nhỉ? Sự no ấm của bà con, lắm lúc quan trọng hơn việc bảo tồn các loài hung dữ, tôi đồng ý. Nhưng tại sao chúng ta không nghĩ bảo tồn cũng chính là việc tìm phương kế giúp bà con mình no ấm lâu dài? Ví như cậu Nguyễn Văn Tài quá cố kia, thay vì trắng tay ngày biển đói, cậu sẽ có nhiều chuyến biển thu về 20 triệu đồng hơn. Ngư dân Thủy Đầm sẽ không còn gặp cảnh vất vả: Dốc cạn sức mình trong cả tháng, mang về những khoang thuyền tanh lợm máu cá mập lớn, bán trao tay cho tư thương, họ cũng không bao giờ ăn vi hay thịt cá mập xem hương vị nó ra sao. Bán xong, lại đi biển, lại thở dài “sao biển dạo này “đói” lâu thế nhỉ!”. Giá mà những ngư dân vạm vỡ kiêu hùng kia được giúp đỡ, bảo lãnh, quản lý khai thác và bao tiêu sản phẩm một cách quy củ.

(Theo Lao Động)

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Nồng Nàn Phố - Đàn ông chạy dài vì... đọc thơ tôi

Nồng Nàn Phố sắp ra mắt "Yêu lần nào cũng đau"

Bị cho là “ỡm ờ sex” trong tập thơ đầu tay “Anh ngủ thêm đi anh, em phải dậy lấy chồng”, Nồng Nàn Phố đã từng mệt mỏi đến suy kiệt tinh thần. Phố nói: “Mình khó thể nào tự đánh giá thơ mình. Nhưng chắc vì một vài hình ảnh khá đàn bà trong thơ, nên tình duyên mình trắc trở”.

1. Cuối năm, ngồi cùng Nồng Nàn Phố ở một góc cà phê rặt mùi thành thị. Phố nhỏ nhẻ khoe trong tháng 1 này sẽ ra tập thơ mới “Yêu lần nào cũng đau”. Giật mình, “Anh ngủ thêm đi anh, em phải dậy lấy chồng” mới ra cách đây vài tháng trước. Sách Phố tặng chưa kịp nguội tay, chữ nghĩa còn nhảy múa trong đầu thì giờ đã có thêm sách mới. Cô gái 26 tuổi cười bẽn lẽn: “Tại giờ nghỉ việc làm báo rồi, tập trung làm thơ, nên ra sách cũng nhanh”.

Giữa năm 2014, cái tên Nồng Nàn Phố với tập thơ “Anh ngủ thêm đi anh, em phải dậy lấy chồng” đã tạo nên một làn sóng nhỏ trong làng văn chương Việt. Các tác giả lớn đương thời đều cho rằng Phố là một cây bút trẻ đầy nội lực. Những người chơi lâu với Phố, đều biết cô gái này hầu như làm thơ mỗi ngày, có ngày làm được tới vài bài thơ. Như vậy, nếu nói Phố “đầy nội lực” thì quả là cách nói an toàn.

Nồng Nàn Phố được giới chuyên môn kỳ vọng rất nhiều

Bởi dẫu viết nhanh, nhưng bài thơ nào của Phố cũng bỏng rát, chất chứa quá nhiều đắng cay, quá nhiều mặc cảm của kiếp “trót sinh ra đã lỡ làm đàn bà”. Thơ của Phố, bất kỳ người phụ nữ nào đọc, cũng thấy na ná giống mình. Có đoạn thơ Phố thét lên: “Em gầy và bé nhỏ hơn anh!”, chỉ nhiêu đó thôi cũng thấy con chữ như tan ra trước mắt. Thân phận đàn bà trong thơ Phố khao khát yêu đương đến kiệt cùng, và rồi cũng chết hụt, chết hao trong sự kiệt cùng hơi sức đó.

2. Đọc thơ Phố, khen chê cũng nhiều, đồng tình phản đối cũng khá nhiều. Cô gái cứ hồn nhiên làm thơ … post Facebook cho đến khi bị “mắng” là “ỡm ờ chuyện sex”. Chưa có kinh nghiệm đối diện với sự đa chiều của truyền thông, Phố bị sốc. 

Những bình luận ác ý nương theo bài báo mà tăng lên từng ngày, từng giờ. Cũng bởi những câu: “Đã đến lúc tình yêu chín muồi/Anh toang hoác mồm rống lên rằng – thằng đàn ông hừng hực trong anh đang muốn ngấu nghiến em” hay “Em muốn đủ thứ trên đời … nhưng muốn nhất về đêm/Quay qua thấy em trằn trọc hãy biết đường ôm chặt nhé”…

Tính ra nói Nồng Nàn Phố “ỡm ờ chuyện sex” có vẻ hơi ẩu. Vì đọc hết tập thơ, cứ bài nào có chuyện sex là cô nàng này nói trắng ra, nói cụ thể rõ ràng; “muốn” thì nói muốn, mèo hoang động dục thì là mèo hoang động dục, … vốn chẳng giấu diếm gì.

Bởi vậy nên đàn ông thích Phố, đọc thơ Phố xong … chạy dài. Vì mới 26 tuổi mà thơ Phố đa đoan quá, từng trải quá, khao khát nhiều quá, rạo rực thường trực quá. 

Nói như vậy với Phố, cô gái dở khóc dở cười: “Mình chưa có mối tình vắt vai, chứ đừng nói chi đến chuyện yêu người có vợ, rồi ngoại tình các kiểu. Ý tứ và câu chuyện trong các bài thơ là Phố lắng nghe, góp nhặt từ nhiều mảnh tình phụ nữ. Phố thấu hiểu và đau như chính nỗi đau của mình. Nên thơ làm ra, đọc lại còn nghe nhoi nhói”.

Viết về sex "y như thật" khiến Nồng Nàn Phố bị tai tiếng đủ điều

Nồng Nàn Phố còn than: “Lúc trước có anh chàng thích mình nhiều lắm. Đọc xong tập thơ là quay lưng bỏ đi luôn không lời từ tạ. Nghe phong thanh người ta đồn: “Nhỏ đó chắc kinh nghiệm tình trường cũng dữ”. Nghe xong chỉ biết buồn". 

Thì đành vậy chứ biết làm sao. Như con bìm bịp mắt đỏ ké trời chiều, nên thiên hạ đồn nó buồn nhiều nên khóc. Mà ai biết nó đã từng khóc lần nào chưa, hay đang hí hửng bay đến với bạn tình cũng nên. Bảo với Phố vậy, cô nàng cười hồn nhiên, trong vắt.

3. Thơ Nồng Nàn Phố vốn lạ. Lạ từ cách ngắt câu, đặt tựa đề rồi ý tứ. Bởi lạ lẫm nên người thích khen hay, người không ưa chê dở cũng là chuyện thường tình. Đâu đó trong toàn tập thơ nhỏ xíu, có vài câu vụt lên đầy sáng giá, giống như nhan đề tập thơ sắp ra mắt “Yêu lần nào cũng đau”.

"Nhớ duy nhất một thứ / Yêu lần nào cũng đau"

Ừ thì, “Bắt đầu quên hết thảy/Tình cuối lẫn tình đầu/Nhớ duy nhất một thứ/Yêu lần nào cũng đau”. Hay trong bài Qua bốn mươi, Phố viết: “Qua tuổi bốn mươi mới biết mình già/Không trẻ nữa để cho phép lòng nông nổi/Không thể vứt hết tất cả chỉ vì một tiếng gọi/Từ thẳm sâu lòng buồn”.

Chỉ hôn vừa đủ để thấy ngọt môi/Đừng vòng tay qua cổ thì thầm vào tai trăm điều, những điều người sau không bao giờ dám nói/Đừng siết eo và lặng thinh chờ đợi/ 

Cái siết nghẹt lòng từ đối phương…

Cô gái 26 tuổi, chưa một lần yêu đương vậy mà lại lần nữa trở thành đàn bà 40, trở thành kẻ yêu nhiều hóa sợ, trở thành vợ, thành người tình, thành sân sau của vài kẻ đàn ông … trong tập “Yêu lần nào cũng đau”. Hay dở đã có người có tâm, có tầm phán xét. Chỉ biết sau khi gập tập thơ nhỏ xíu lại, mấy chữ “đàn bà nhẹ dạ” tự nhiên cộm lên, quặn thắt. Đàn bà, chỉ cần yêu nhiều một chút thôi, đời sẽ buồn như một hơi thở dài…

Hồ Ngọc Giàu

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Điều gì đang chờ đợi Việt Nam trên Biển Đông năm 2015?

(Thời sự) - Điều quan trọng cần lưu ý rằng, Trung Quốc không có khả năng từ bỏ tham vọng bành trướng lãnh thổ, và Trung Quốc có thể…

• >> Muôn đời vẫn quyết lấy lại Hoàng Sa

• >> Cạnh tranh nội bộ Trung Quốc gây căng thẳng biển Đông?

• >> Sử liệu Trung Quốc không có Trường Sa, Hoàng Sa

• >> Tuyên bố Vùng nhận diện phòng không phi pháp trên Biển Đông đang đến gần

• >> Nhật mở đường viện trợ quân sự bằng ODA

Quân đội Nhân dân Việt Nam luôn chắc tay súng bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ thiêng liêng của Tổ quốc. Hình minh họa.

Ngày 16/1 tờ The Diplomat đăng bài phân tích của Khang Vu, một nhà phân tích quan hệ quốc tế từ New London, New Hampshire, Hoa Kỳ cho rằng Việt Nam có thể tận dụng các mối quan hệ với các nước TPP (Hiệp định Đối tác Kinh tế chiến lược xuyên Thái Bình Dương) để bảo vệ chủ quyền trên Biển Đông. Những vấn đề đặt ra cho ngoại giao Việt Nam năm 2015 là một mớ hỗn độn, phức tạp, chủ yếu là do căng thẳng với Trung Quốc ở Biển Đông.

Kể từ khi xảy ra vụ giàn khoan 981 (Trung Quốc hạ đặt bất hợp pháp trong vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa Việt Nam), Việt Nam đã hiểu rất rõ tầm quan trọng của việc theo đuổi các mối quan hệ đa dạng hơn với các nước trong khu vực và trên thế giới, đặc biệt là Nhật Bản, Philippines, Hoa Kỳ. Với yếu sách chủ quyền (vô lý, phi pháp) của Trung Quốc với gần như toàn bộ Biển Đông và ý chí mạnh mẽ xoay trục chiến lược sang châu Á của Hoa Kỳ, năm 2015 mở ra cho ngoại giao Việt Nam cả cơ hội lẫn thách thức.

Về cơ bản Mỹ sẽ tiếp tục tăng cường quan hệ đối tác toàn diện với Việt Nam do những lợi ích chung cũng như các mối đe dọa từ Trung Quốc. Kể từ khi Washington công bố nới lỏng lệnh cấm vũ khí sát thương với Việt Nam từ tháng 10 năm ngoái, Việt Nam đã đa dạng hóa hệ thống vũ khí của mình sau nhiều năm phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn cung từ Nga. Năm 2015 Việt Nam sẽ cần tìm ra những loại vũ khí phù hợp nhất với việc đối phó với các thách thức ở Biển Đông và làm thế nào tích hợp hiệu quả với hệ thống vũ khí Nga.

Với những vũ khí Mỹ mà Việt Nam có được, hai nước có thể dễ dàng tiến hành tập trận chung, tăng khả năng Hoa Kỳ có thể truy cập vào các căn cứ hải quân chiến lược của Việt Nam và xây dựng lòng tin giữa hải quân hai nước. Ngoài ra chiến thắng của Thủ tướng Shinzo Abe tại Nhật Bản và những đổi mới trong Hiệp định quốc phòng nâng cao Mỹ – Philippines cũng đã tạo ra mộ nền tảng vững chắc cho sự hợp tác giữa Nhật Bản, Philippines và Việt Nam, đồng thời đảm bảo cho Mỹ có thể vận hành “trục” trơn tru trong khu vực.

Trong năm 2015, Việt Nam và Hoa Kỳ sẽ bước vào giai đoạn cuối cùng của tiến trình đàm phán Hiệp định Đối tác Kinh tế chiến lược xuyên Thái Bình Dương, một hiệp ước kinh tế sẽ thúc đẩy tăng trưởng và độc lập của nền kinh tế Việt Nam. Hiện nay, nền kinh tế Việt Nam chủ yếu vẫn phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu từ thị trường Trung Quốc, Việt Nam đã nhập siêu gần 24 tỉ USD năm 2013. Điều này có thể là một điểm yếu cho Việt Nam trong bất kỳ cuộc đàm phán nào với Trung Quốc trong tương lai.

Lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam vẫn tuần tra vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa Việt Nam bất chấp đe dọa, uy hiếp từ tàu Trung Quốc trong vụ giàn khoan 981.

Tuy nhiên Hoa Kỳ luôn muốn có một mối quan hệ ổn định, mạnh mẽ và độc lập với Việt Nam để đối phó với (sự bành trướng sức mạnh) của Trung Quốc, và để duy trì hòa bình, an ninh trong khu vực. Hoa Kỳ sẽ hỗ trợ Việt Nam trong đàm phán hiệp định này, miễn là Việt Nam có thể đáp ứng một số yêu cầu của Mỹ. Tham gia TPP sẽ giúp Việt Nam thoát khỏi phạm vi ảnh hưởng về kinh tế của Trung Quốc vì hiệp đinh đòi hỏi về nguồn gốc của các sản phẩm đến từ một quốc gia thành viên TPP. Việt Nam có thể không hoàn toàn phụ thuộc vào nhập khẩu từ Trung Quốc để sản xuất nó, có nghĩa là thành công của các cuộc đàm phán TPP sẽ chỉ ra chính sách (kinh tế) của Việt Nam đối với Trung Quốc.

Về tranh chấp Biển Đông, Trung Quốc đã thay đổi chiến lược đối với Việt Nam một cách tích cực hơn chủ yếu là vì sợ gặp phải sự kháng cự của Việt Nam, quốc gia vốn đã tạo dựng được quan hệ chặt chẽ với Nhật Bản, Philippines và Hoa Kỳ. Trong 6 tháng cuối năm 2014, Trung Quốc đã 3 lần phái quan chức cấp cao đến Việt Nam để thảo luận về các tranh chấp với những giai điệu trở nên thân thiện hơn sau mỗi lần gặp gỡ, đặc biệt là chuyến thăm của ông Du Chính Thanh, ủy viên Thường vụ Bộ chính trị đảng Cộng sản Trung Quốc, Chủ tịch Chính hiệp trung ương.

Tuy nhiên điều quan trọng cần lưu ý rằng, Trung Quốc không có khả năng từ bỏ tham vọng bành trướng lãnh thổ, và Trung Quốc có thể sử dụng chính sách mới này như một cách hoãn binh cho đến khi họ đủ mạnh để giải quyết vấn đề Biển Đông theo cách riêng của họ. Việt Nam sẽ phải đưa ra một chiến lược linh hoạt để đối phó với một Trung Quốc không thể đoán trước, Khang Vu bình luận.

Trong năm 2015 Tòa án Trọng tài thường trực (PCA) tại The Hague sẽ ra phán quyết về vụ Philippines khởi kiện Trung Quốc (áp dụng và giải thích sai Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982) ở Biển Đông, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của các nước ven Biển Đông trong đó có Manila. Một phán quyết như vậy có thể có một tác động mạnh mẽ tới ngoại giao của các nước trong khu vực. Gần đây Việt Nam đã lên tiếng đề nghị tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình ở Biển Đông, tuy nhiên Trung Quốc vẫn tiếp tục phủ nhận vai trò của tòa án.

Nếu Trung Quốc tiếp tục xây dựng các hòn đảo nhân tạo (bất hợp pháp) ở Biển Đông, vi phạm luật pháp quốc tế, một cuộc xung đột với Việt Nam hay Philippines có thể nổ ra bất cứ lúc nào, vì vậy Việt Nam cần chuẩn bị cho tình huống xấu nhất. Mối quan hệ gần gũi hơn với Nhật Bản, Philippines và Hoa Kỳ là quan trọng, và một mức độ cảnh giác với Trung Quốc đã được chứng minh là cần thiết mặc dù Việt Nam không thể bỏ mối quan hệ với nước láng giềng này.

(Theo Giáo Dục)

Phần nhận xét hiển thị trên trang