Lịch sử Việt Nam thời tự chủ: Nùng Trí Cao đánh Tống (P2)

Tác giả: Hồ Bạch Thảo

Đạo quân của Trí Cao tiến rất nhanh, tuy có người báo trước nhưng viên quan giữ thành Quảng Châu vẫn không tin đó là sự thực. Đến lúc giặc đến gần chân thành, mới cho dân vào lánh nạn, nên xảy ra cảnh dẫm đạp nhau tại cổng thành có nhiều người chết:

“Trường Biên, quyển 172, ngày Bính Dần [21/6/1052], Nùng Trí Cao bắt đầu vây Quảng Châu. Trước đó 2 ngày, có người đến cáo cấp, Tri châu Trọng Giản cho là dối, bắt bỏ tù; rồi hạ lệnh:

‘Ai nói sàm giặc đến sẽ bị chém.’

Ví lý do đó nên dân không được chuẩn bị. Lúc giặc đến, mới ra lệnh vào thành; dân tranh nhau, dùng tiền của hối lộ để được vào cửa nhanh, đạp chết rất nhiều; số còn lại theo giặc, khiến thế giặc trở nên mạnh hơn.”[1]

Tuy lỗi lầm như vậy, nhưng triều đình ở xa chỉ biết thành vẫn giữ vững, cho là công của viên chỉ huy Trọng Giản, nên phong cho y chức Tri Kinh Nam. Riêng phía ngoài thành, quân triều đình bị Trí Cao đánh thua tại khu bến cảng dành cho người nước ngoài buôn bán gọi là đình Thị Bạc:

“ Trường Biên, quyển 172, ngày Giáp Thân tháng 6 [9/7/1052], đổi Tri Quảng Châu Binh bộ lang trung thiên chương các đãi chế Trọng Giản làm Tri Kinh Nam. Triều đình cho rằng Giản có khả năng giữ thành nên mới có lệnh này; không biết rằng dân Quảng Châu oán Giản rất nhiều.

Cũng ngày này, Đô tuần kiểm Quảng Châu và Đoan Châu, Cao Sĩ Nghiêu đánh Nùng Trí Cao tại đình Thị Bạc [Quảng Châu], bị thua.”[2]

Thực ra thành Quảng Châu không bị hãm là do công của viên cựu chỉ huy Ngụy Quyền; viên này biết lo xa nên đào giếng sẵn trong thành cung cấp đủ nước; lại cho đặt nõ cứng trên thành, nõ này bắn rất trúng và mạnh khiến quân Trí Cao tuy che người bằng thuẫn, nhưng cũng có nhiều thương vong:

“Trường Biên, quyển 173, ngày Đinh Tỵ tháng 7 [11/8/1052], trước đây Ngụy Quyền xây thành Quảng Châu, đào giếng chứa nước, chế tạo nõ lớn để phòng thủ. Đến lúc Nùng Trí Cao đánh thành rất gấp, lại ngăn nước không cho chảy vào; nhưng thành chắc, nước giếng dùng không hết; nõ bắn thì trúng; trúng nên giao động, thế giặc nao núng…”[3]

Khi triều đình hiểu được sự việc, bèn dùng lại Ngụy Quyền, giao chức Tri Quảng Châu:

“Trường Biên , quyển 172, ngày Bính Tuất tháng 6 [11/7/1052], dùng Tri Việt Châu [tỉnh Quảng Tây] Cấp sự trung Ngụy Quyền làm Thị lang bộ Công Tập hiền viện học sĩ Tri Quảng Châu. Trước đó mệnh Lang trung bộ Công Vương Quì làm Thái thường thiếu khanh Trực chiêu văn quán thay Trọng Giản Tri Quảng Châu. Nhưng quan can gián tâu rằng vùng Lãnh ngoại [chỉ Quảng Đông, Quảng Tây] mới dùng binh, Quì không có tài phủ ngự, nên bãi chức; rồi chọn Quyền. Vì từ khi Nùng Trí Cao làm phản, chỗ nào giặc đi qua đều phá, chỉ riêng thành Quảng Châu không đánh được. Triều đình xét lúc Quyền coi thành Quảng Châu, xây dựng phòng thủ thành công, nên tăng tước trật, cấp thêm 5.000 cấm binh, lại cho tiện nghi thi hành sự việc.”[4]

Quân triều đình từ châu lân cận đến giải cứu thành Quảng châu cũng bị thảm bại dưới chân thành, cấp chỉ huy đều tử trận:

“ Trường Biên quyển 172, ngày Canh Dần [15/7/1052], Đô đại đề cử Quảng Châu, Huệ Châu[5] mang quân đánh giặc. Tây kinh tả tàng khố phó sứ Vũ Nhật Huyên, Tuần kiểm Huệ Châu Tả thị cấm Ngụy Thừa Hiến giao chiến với quân Nùng Trí Cao tại dưới thành Quảng Châu, bị tử trận.”[6]

Nhắm đối phó với tình hình chiến sự, triều đình lập bộ chỉ huy cấp cao, Dư Tĩnh phụ trách lộ Quảng Tây, Dương Điền phụ trách Quảng Đông; sau đó thấy rằng quân Trí Cao cướp phá cả 2 tỉnh, cần thống nhất chỉ huy mới đối phó nổi, nên giao cho Dư Tĩnh tiết chế cả 2 lộ:

“Trường Biên quyển 173, ngày Bính Ngọ tháng 7 [31/7/1052], mệnh Tri Quế Châu Dư Tĩnh chế ngự giặc tại Quảng Nam Đông Tây Lộ. Lúc bấy giờ Gián quan Giả Ảm tâu:

Tĩnh và Dương Điền đều được ban tiện nghi hành sự, nếu 2 người ra lệnh không giống nhau, thì kẻ dưới không biết theo ai. Lại nếu Tĩnh chuyên trách Tây lộ, mà giặc hướng về phía đông; chỗ đó Tĩnh không thống trị, thì không có cách gì sai phái quần chúng; như vậy nên cho Tĩnh kinh chế cả 2 lộ.’

Riêng Tĩnh cũng tâu rằng:

‘Giặc tại phía đông, mà Thần chỉ có quyền lực tại phía tây, không hợp với chí thần mong ước.’

Thiên tử chấp nhận lời xin, nên mới có lệnh này.”[7]

Bấy giờ triều đình nhà Tống cố gắng tỏ ra bớt thụ động, giao cho Tri châu 2 châu lớn Quảng Châu, Quế Châu kiêm chức Kinh lược An phủ sứ, trực tiếp đôn đốc :

“Trường Biên quyển 172, ngày Kỷ Sửu [14/7/1052], chiếu Tri Quảng Châu, Quế Châu từ nay đều kiêm chức Kinh lược an phủ sứ.”[8]

Triều đình bắt đầu ra lệnh hoãn thu thuế tại những nơi bị quân Trí Cao đánh phá:

“Trường Biên quyển 172, ngày Bính Thân tháng 6 [21/7/1052], chiếu ban Quảng Nam Đông Lộ [Quảng Đông], Tây Lộ [Quảng Tây], những vùng bị giặc dày xéo, chưa cho thu thuế mùa hè này.”[9]

Cho tăng cường hệ thống ngựa trạm giúp cho việc truyền tin và giao thông từ kinh sư đến Lưỡng Quảng mau chóng dễ dàng hơn; điền bổ các quan hữu dụng đến các châu quận từng bị chiếm đóng:

“Trường Biên quyển 173, ngày Nhâm Tý [6/8/1052], chiếu ban viên Thẩm Quan rằng các châu Liên [Quảng Nam Đông Lộ], Hạ [Quảng Nam Tây Lộ], Đoan [Quảng Nam Đông Lộ], Bạch [Quảng Nam Tây Lộ] mới đây bị giặc dày xéo, cần chọn quan đứng đầu coi sóc dân.

Lại ban chiếu từ Quảng Châu đến kinh sư tăng đặt các phố trạm cho ngựa chuyển thư; vẫn ra lệnh 1 viên Đề cử nội thần phụ trách.”[10]

Thi hành chính sách bao vây kinh tế, trừng trị nặng kẻ giao dịch buôn bán lương thực với kẻ địch:

“Trường Biên, quyển 173, ngày Đinh Tỵ tháng 7 [11/8/1052], Khu mật viện tâu rằng bọn man tặc và đồ đảng khoảng 2 vạn tên, 1 ngày ăn hết 500 thạch gạo,[11] nếu không có chỗ dựa về lương thực, chúng không thể ở lâu; cần phải cấm đoán giao dịch lương thực nghiêm, coi như ngoài vòng pháp luật. Ngày Tân Dậu [15/8/1052], chiếu ban bắt thủ phạm xử chém, tòng phạm đày đi lao thành[12] tại Lãnh Bắc;[13] xe, thuyền đều tịch thu sung công.”[14]

Triều đình treo giải thưởng lớn bằng chức quan tiền bạc cho kẻ bắt được Trí Cao, A Nùng mẹ Trí Cao, cùng viên Tiến sĩ tại Quảng Châu làm mưu sĩ Trí Cao:

“Trường Biên, quyển 173, ngày Mậu Tý tháng 8 [11/9/1052], chiếu ban cho vùng Quảng Nam [Quảng Đông, Quảng Tây], ai bắt được Nùng Trí Cao được ban chức Chánh thứ sử, thưởng 3.000 quan tiền, 2.000 tấm quyên; bắt mẹ Trí Cao được ban Phó sứ các ty, thưởng tiền 3.000 quan, 2.000 tấm quyên; bắt Hoàng Vi được ban Đông đầu cung phụng quan, 1.000 quan tiền.”[15]

Nhờ thành xây chắc, tường hào phòng thủ kiến cố, lương thực nước uống đầy đủ; trên thành đặt nõ cứng có chỗ trú ẩn an toàn gây tỗn thất nhiều cho kẻ địch, nên sau nhiều đợt tấn công thất lợi, quân Trí Cao tỏ ra nao núng. Bên ngoài, viên Tri Anh châu Tô Giam tại châu lân cận, mang quân đến cứu, giết cha viên Tiến sĩ Hoàng Sư Mật làm quân sư cho Trí Cao, cùng tìm cách lôi kéo dân chúng từ bỏ hàng ngũ địch. Lại có viên Huyện lệnh Phiên Ngung Tiêu Chú mang quân ra khỏi thành, dùng kế hỏa công thiêu hủy thuyền địch. Do vậy quân Trí Cao vây 57 ngày, rồi biết rằng không lấy được thành, đến ngày16/8/1052 lại tìm cách quay về Ung châu:

“Trường Biên quyển 173, ngày Đinh Tỵ tháng 7 [11/8/1052], trước đây Ngụy Quyền xây thành Quảng Châu, đào giếng chứa nước, chế tạo nõ lớn để phòng thủ. Đến lúc Nùng Trí Cao đánh thành rất gấp, lại ngăn nước không cho chảy vào; nhưng thành chắc, nước giếng dùng không hết; nõ bắn thì trúng; trúng nên giao động, thế giặc nao núng. Viên Tri Anh Châu Tấn Giang [Anh Đức thị, tỉnh Quảng Đông], Tô Giam, bắt đầu nghe tin Quảng Châu bị vây, bảo mọi người rằng:

‘Quảng Châu và châu ta gần nhau, nay thành nguy trong sớm tối, mà điềm nhiên không đến cứu là phi nghĩa.’

Bèn chiêu mộ trai tráng hàng vạn người, giao ấn của châu cho Đề điểm hình ngục Bao Kha, trong đêm đi cứu nạn, dừng binh cách Quảng Châu 20 dặm. Hoàng Sư Mật là người Quảng Châu, theo giặc làm minh chủ; Giam bèn bắt trói cha Mật, chém để làm răn; giặc nghe tin sợ táng đởm. Lúc bấy giờ quân vô loại tụ tập cướp phá, Giam bắt được hơn 60 tên, đem chém; chiêu dụ những kẻ bị ăn hiếp trở về với nghề cũ, gồm hơn 6.700 người.

Thành bị vây đã lâu ngày, mấy lần đánh không thắng; giặc bèn tụ tập vài trăm chiếc thuyền đánh gấp phía nam. Có viên huyện lệnh Phiên Ngung tên là Tiêu Chú, người đất Tân Dụ [Nam Xương thị, tỉnh Giang Tây], từ trong vòng vây vượt ra ngoài, chiêu mộ dân cường tráng ven biển hơn 2.000 người, dùng hải thuyền đánh miền thượng lưu. Khi chưa ra quân, thì trong đêm gió nỗi lên, bèn dùng hỏa công đốt thuyền giặc, đại phá khiến thây giặc chất như núi. Lập tức mở cửa huyện, viện binh từ các lộ vào, cùng dân mang rượu, bò, lương thực tiếp tục vào thành; khí thế trong thành phấn khởi, mỗi lần đánh tất thắng, Lại có Chuyển vận sứ Vương Can, mộ dân binh từ bên ngoài vào thành, càng tăng thêm việc phòng bị.

Giặc vây 57 ngày, rồi biết rằng không lấy được thành, đến ngày Nhâm Tuất[16/8/1052] bèn bỏ đi.”[16]

 Quân Nùng Trí Cao theo đường thủy trở về Ung Châu, tại con sông nhỏ Biên Độ Võng nối liên hai sông Bắc Giang, và Tây Giang bị quân Tô Giam dùng chướng ngại vật chặn sông nên không thể theo đường cũ ngược dòng Tây Giang trở về Ung Châu được; khiến Trí Cao phải điều quân ngược dòng Bắc Giang rồi đi vòng sang phía tây. Tại Biên Độ Võng quân triều đình do Hội Trung chỉ huy giao chiến, Hội Trung tử trận:

“Trường Biên quyển 173, ngày Đinh Tỵ tháng 7 [11/8/1052].Trước đó, Giam cùng Đô giám Hồng Châu [Giang Tây] Thái Bảo Cung dùng 8.000 quân đóng tại Biên Độ Võng, chặn đường về của giặc. Hội Trung từ kinh sư tới, tiến đánh; lúc lâm chiến bảo thuộc hạ rằng:

‘Ta 10 năm về trước chỉ là một chẳng trai tráng kiện, nhờ chiến công mà lên đến chức Đoàn luyện sứ, các người hãy gắng lên.’

Rồi trên lưng ngựa tiên phong, gặp lúc giặc chạy đến, Trung dùng tay bắt 2 chỉ huy giặc; chẳng may ngựa sa vào bùn, không cất bước được, bị giáo đâm chết.”[17]

Sáng kiến của viên Tri Anh châu Tô Giam cho lập chướng ngại vật tại Biên Độ Võng để chặn đường về, khiến kẻ địch phải dùng thủy trình theo sông nhỏ đường vòng, gây khó khăn lớn, lại bị tổn thất nhân mạng và nhiều tài sản cướp được; Vua Tống bèn phong cho Giam chức Cung bị khố phó sứ:

“Trường Biên quyển 173.Ngày Tân Mão tháng 8 [14/9/1052]Tri Anh châu Bí thư thừa Tô Giam được ban chức Cung bị khố phó sứ. Trước đó giặc đến vùng Quảng Châu, không kịp thi hành thanh dã,[18] khiến giặc mặc sức cướp phá. Sau này Giam biết giặc sắp đến, chia quân ngăn tại Biên Độ Võng, chặn đường trở về của giặc bằng cách đặt bè gỗ, đá lớn đến 40 dặm.[19] Giặc đến quả nhiên không tiến được, phải đi vòng mấy chục dặm rồi vào sông Sa Đầu Độ từ huyện Thanh Viễn qua phía tây đến Liên Châu, Hạ Châu để rồi trở về lối cũ. Số tổn thương rất nhiều, Giam lấy được hầu hết đồ vật giặc để lại.”[20]

Riêng viên Huyện lệnh Tiêu Chú, dùng hỏa công đốt thuyền địch tại Quảng Châu cũng được thăng chức Lễ tân phó sứ:

“Trường Biên quyển 173.Ngày Đinh Hợi [10/9/1052], dùng Tiêu Chú làm Lễ tân phó sứ, vẫn trao quyền điều động tại huyện Phiên Ngung.”[21]

Đạo quân của Nùng Trí Cao trên đường trở về Ung Châu tuy bị ngăn chặn tại Biên Độ Võng phải đi vòng, nhưng không tỏ ra thụ động. Tuy vô học nhưng y đã làm đúng theo binh thư, chuyển từ thụ động rút lui dễ bị đánh sau lưng, quay sang thế tấn công mạnh, tiêu diệt nhiều tướng lãnh quân lính đối phương, rồi trở về Ung Châu một cách an toàn; chi tiết chiến sự xãy ra xin trình bày tại chương sau.

————————-

[1] 丙寅，儂智高圍廣州。前二日，有告急者，知州仲簡以為妄，囚之，下令曰：「有言賊至者斬！」以故民不為備。及賊至，始令民入城，民爭以金貝遺閽者，求先入，踐死者甚眾，餘皆附賊，賊勢益張。

[2] 甲申，徙知廣州、兵部郎中、天章閣待制仲簡知荊南。朝廷但以簡能守城，故有是命，不知廣人怨之深也。是日，廣、端都巡檢高士堯擊儂智高於市舶亭，為賊所敗。

[3] 初，魏瓘築廣州城，鑿井畜水，作大弩為守備。及儂智高攻城甚急，且斷流水【一】，而城堅，井飲不竭，弩發輒中，中輒洞潰，賊勢稍屈。

[4] 丙戌，知越州、給事中魏瓘為工部侍郎、集賢院學士、知廣州。

初，命工部郎中王逵為太常少卿、直昭文館，代仲簡。而言者以今嶺外方用兵，逵非撫禦才，罷之，遂改命瓘。自儂智高反，所過輒破，獨廣州城守不下。朝廷追論瓘有築城功，既加爵秩，又給禁卒五千使往，且聽以便宜從事。

[5] Huệ Châu: thuộc tỉnh Quảng Đông, giáp phía đông Quảng Châu.

[6] 庚寅，廣惠等州都大提舉捉賊、西京左藏庫副使武日宣，惠州巡檢、左侍禁魏承憲擊儂智高於廣州城下，死之。

[7] 丙午，命知桂州余靖經制廣南東、西路盜賊。時諫官賈黯言：「靖及楊畋皆許便宜從事，若兩人指蹤不一，則下將無所適從。又靖專制西路，若賊東嚮，則非靖所統，無以使眾。不若併付靖經制兩路。」而靖亦自言賊在東而使臣西，非臣志也。上從其言，故有是命。

[8] 己丑，詔知廣州、桂州自今並帶經略安撫使。

[9] 詔廣南東、西路經蠻賊蹂踐處，夏稅未得起催。

[10] 壬子，詔審官院，廣西連、賀、端、白等州，近為蠻賊所踐，宜擇長吏存撫其民。

[11] Thạch tương đương 120 cân, mỗi cân 16 lượng.

[12] Lao thành: thời Tống đặt nơi đày phạm nhân gọi là lao thành.

[13] Lãnh Bắc: phía bắc Ngũ Lãnh; tức phía bắc các tỉnh Quảng Đông, Quảng Tây.

[14] 樞密院言，蠻賊徒黨無慮二萬人，日食米五百石，非有資其糧食者，則勢不可留，須法外禁之。辛酉，詔犯者其首處斬，從者配嶺北牢城，舟車沒官。

[15] 詔廣南有捕獲儂智高者，授正刺史，賞錢三千緡、絹二千匹；獲智高母，授諸司副使、錢三千緡、絹二千匹；獲黃師宓、黃瑋授東頭供奉官、錢一千緡。

[16] 初，魏瓘築廣州城，鑿井畜水，作大弩為守備。及儂智高攻城甚急，且斷流水【一】，而城堅，井飲不竭，弩發輒中，中輒洞潰，賊勢稍屈。知英州晉江蘇緘，始聞廣州被圍，謂其眾曰：「廣與吾州密邇，今城危在旦暮而恬不往救，非義也。」乃蒐募壯勇合數千人，委州印於提點刑獄鮑軻，夜行赴難，去廣二十里駐兵。黃師宓者，廣人也，陷賊中，為謀主，緘使縛其父，斬以徇，賊聞之喪氣。時羣不逞皆旁緣為盜，緘捕得六十餘人，斬之，招懷其驅脅詿誤使復故業者，凡六千八百餘人。

城被圍日久，戰數不勝。賊方舟數百，急攻南城，番禺縣令蕭注者，新喻人也，先自圍中出，募得海上強壯二千餘人，以海船集上流，未發，會颶風夜起，縱火焚賊船，煙燄屬天，大破之，積尸甲如山。即日發縣門，諸路援兵及民戶牛酒芻糧相繼入城，城中人乃有生意，每戰必勝。而轉運使王罕，亦自外募民兵，遂入城，益修守備。賊知不可拔，圍五十七日，壬戌解去

[17] 先是，緘與洪州都監蔡保恭，以兵八千人據邊渡蛧，扼賊歸路，會忠自京師至，奪而將之。臨戰，謂其下曰：「我十年前一健兒，以戰功為團練使，汝曹勉之。」於是不介馬而前。先鋒遇賊奔，忠手拉賊帥二人，馬陷濘，不能奮，遂中標槍死。

[18] Thanh dã: thực hiện vườn không, nhà trống; khiến không còn gì để giặc cướp phá.

[19] Quân Nùng Trí Cao lúc trở về theo đường cũ ngược sông Tây Giang, nhưng bị lực lượng của Tô Giam cản nên phải dùng sông Bắc Giang ngược lên huyện Thanh Viễn, rồi theo dòng sông nhỏ đánh Liên châu, Hạ châu.

[20] 知英州、祕書丞蘇緘為供備庫副使.

初，廣州以賊遽至，不及清野，故賊得肆略。後緘知賊將走，分兵邊蛧，扼其歸路，布槎木、巨石幾四十里。賊至，果不能前，遂繚繞數舍，入沙頭渡江，由清遠縣道連、賀州西歸，摧傷者極多，緘盡得賊所略去物。

[21] 丁亥，以蕭注為禮賓副使，仍權發遣番禺縣事。

Mặt trái của xã hội hóa Thơ

Nhà thơ Thai Sắc từ Đồng Tháp, nhận định: “Người ta rất ít tiếp xúc, học hỏi đội ngũ những người làm thơ đích thực như là một nhu cầu cầu thị, vươn lên mà tự lập ra hội, nhóm để tâng bốc lẫn nhau một cách khác thường, bất thường, trong đó có cả những biến tướng làm tiền, kinh doanh bất hợp pháp”.

MẶT TRÁI CỦA XÃ HỘI HÓA THƠ

THAI SẮC

Xã hội hóa các hoạt động văn học - nghệ thuật, trong đó có xã hội hóa văn chương nói chung, thơ nói riêng là một xu thế tất yếu ở Việt Nam, nhất là trong bối cảnh cả hệ thống chính trị đang mạnh mẽ thực hiện thao tác tinh giản bộ máy biên chế nhà nước và thực hành tiết kiệm hiện nay. Có thể nói, dường như lĩnh vực sáng tác và phổ biến thơ đã đi trước một bước trong chủ trương xã hội hóa các hoạt động văn học - nghệ thuật này từ nhiều năm trước và đã tạo nên một không khí không kém phần sôi động, tấp nập, nếu chỉ nhìn về phương diện hình thức.
Nếu cần có một đánh giá mang tính tôn vinh nào đó, dù rất ít, thì cùng với sự ra đời của Ngày thơ Việt Nam, không khí xã hội hóa thơ nói trên đã làm cho sinh hoạt thơ nói riêng, văn chương nói chung ngày càng trở nên phổ biến và bình dân hơn, không còn cao siêu, bác học như đây đó một thời đã tồn tại.

Tuy nhiên, cần nói ngay mà không sợ bị chẹn họng rằng, chưa bao giờ, tình trạng người người làm thơ, nhà nhà in thơ lại trở nên nhiễu loạn và lạc phương hướng như hiện nay. Bên cạnh rất ít tập thơ hay, có giá trị, được xuất bản một cách đàng hoàng (do nhà xuất bản chuyên ngành chọn in, được biên tập kỹ lưỡng) thì hàng trăm, hàng ngàn tập thơ ào ạt ra đời mỗi năm theo lối liên kết xuất bản (tác giả tự bỏ tiền mua giấy phép, tự in ấn và phát hành), trong đó có quá nhiều cuốn dở, tệ, phi thơ, khiến khí quyển thi ca nhiều phần bị ô nhiễm. Đó là chưa kể đến không khí xã hội hóa thơ trên mạng xã hội, khi mà bất cứ ai cũng có thể tung cái gọi là thơ của mình lên đó theo kiểu trăm hoa đua nở, trăm nhà đua tiếng, không qua bất cứ một khâu kiểm định nào. Bên cạnh đó, việc tự do, thoải mái thành lập các hội, nhóm, câu lạc bộ… thơ đủ dạng, đủ kiểu, bất chấp tất cả những lề lối, quy định mang tính pháp luật, khiến mặt bằng và chất lượng thi ca ngày một nhôm nhoem, hỗ lốn.

Có thể nói, xã hội hóa thơ là một trong những nguyên nhân chính kéo thị hiếu thơ của công chúng xuống thấp hơn so với mặt bằng chung. Đó là điều dễ thấy nhất, thông qua mạng xã hội. Người ta ngày một ít có nhu cầu tìm đọc những bài thơ hay, những bài thơ mang tính cổ điển đã và đang xuất hiện mà dễ dãi tán dương không tiếc lời những dòng được gọi là thơ xuất hiện ở đây. Người ta cũng rất ít tiếp xúc, học hỏi đội ngũ những người làm thơ đích thực như là một nhu cầu cầu thị, vươn lên mà tự lập ra hội, nhóm để tâng bốc lẫn nhau một cách khác thường, bất thường, trong đó có cả những biến tướng làm tiền, kinh doanh bất hợp pháp.

Điều đáng nói, nơi ngôi đền thơ là Hội Nhà văn Việt Nam, việc công nhận một nhà thơ bằng thủ tục kết nạp họ vào tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp này là vô cùng khó khăn. Hàng mấy trăm hồ sơ xếp hàng rất lâu để được xem xét, công nhận, chứng tỏ ở đây, những người hoạt động một cách chân chính, đích thực, chuyên nghiệp trong lĩnh vực văn chương nói chung, thơ nói riêng, bao giờ cũng coi thơ như là báu vật thiêng liêng. Thơ xuất hiện và được đóng dấu ở đây hầu hết là thơ đứng được, là thơ góp phần nâng cao xúc cảm thẩm mỹ và thị hiếu cho công chúng.

Khát vọng trở thành nhà thơ là một trong những nhu cầu có thực và rất lớn của người Việt, dẫu đó là nhà thơ chuyên nghiệp (hội viên Hội Nhà văn Việt Nam) hay chỉ là người làm thơ bán chuyên nghiệp, nghiệp dư. Chủ trương xã hội hóa văn học - nghệ thuật gặp ngay mảnh đất màu mỡ này và phát sinh, phát triển như nấm mọc sau mưa. Ngày nay, bất cứ ai cũng có thể in thơ - in để chơi, để giao lưu, để quảng cáo, để đánh bóng, để kinh doanh… Không kể thơ lan tràn trên mạng, chỉ nói riêng việc in ra giấy cũng đã thấy rõ ràng hình ảnh xã hội hóa mãnh liệt của nó. Thơ được in dưới bất cứ dạng thức nào như: liên kết với nhà xuất bản; các hội, nhóm tự phát hùn tiền in chung hoặc in cho nhau; cá nhân bỏ tiền tự in không cần giấy phép… Và vì vậy, chất lượng thơ xuất bản kiểu này là rất đáng báo động kiểu tạp pí lù, thiên về văn vần, vè và đậm dung tục hóa.

Trên facebook, lãnh đạo văn nghệ của một tỉnh đã không thể chịu nổi, phải đưa cảnh báo về mấy cuốn sách được gọi là tập thơ của một người tự phong là nhà thơ, liên kết với một nhà xuất bản chuyên ngành vào loại hàng đầu, trong đó, những dòng chữ hiện lên trên từng trang không chỉ không phải là thơ (mà là thơ lục bát) mà còn hết sức tục tĩu, bệnh hoạn (ví dụ cả một trang chỉ nói về việc phụ nữ đến kỳ…). Trớ trêu thay, nhà thơ tự phong này đã đề nghị thẳng với ông chủ tịch Hội Văn nghệ rằng, phải đưa mấy cuốn này của ông ta vào thư viện cơ quan hội như là một vinh hạnh cần phải đón nhận!

Rồi các cuốn ra định kỳ được gọi là tuyển tập thơ của các nhóm thơ, câu lạc bộ thơ từ Bắc chí Nam mà người được cho góp mặt phải đóng một khoản tiền không nhỏ thì chất lượng có thể nói là rất đáng báo động. Không phải là không có một số bài thơ đọc được, song nhìn chung, tác phẩm trong những cái gọi là tuyển tập thơ này, hầu hết hoặc chưa phải là thơ hoặc là những bài thơ dở. Những tuyển tập thơ do các câu lạc bộ thơ Đường luật in ra, có những cuốn đứng đắn, chuẩn mực, nhưng không phải không có những cuốn, không hay đã đành mà trong đó, khá nhiều bài phạm ít nhất một bệnh hoặc lỗi!
Những gì không thể và chưa thể quản lý được như cái gọi là thơ được tung lên mạng xã hội hay điện thoại di động với tốc độ chóng mặt. khiến những nhà chức trách, những nhà chuyên môn đành chấp nhận bó tay ngồi nhìn. Điều trong tầm tay, có thể làm cho thơ từng bước bớt nhảm nhí, hỗn tạp, đó là, cần phải nghiêm túc chấn chỉnh những nhà xuất bản đã buông lỏng khâu biên tập, để lọt lưới nhiều cuốn sách được gọi là tập thơ, nhưng phẩm chất thi ca gần như bằng không.

Xã hội hóa thơ nói riêng, văn học - nghệ thuật nói chung là một tất yếu. Nhưng xã hội hóa luôn mang trong nó những mặt trái. Khí quyển thi ca có phần vẩn đục trong thời gian qua là một ví dụ tiêu biểu. Không bác học hóa thi ca nhưng cũng không bình dân hóa, thậm chí tầm thường hóa nó đến mức thả lỏng như đã nói ở trên.
Để từng bước thay đổi hiện trạng này, những cơ quan chức năng về văn học - nghệ thuật, những nhà thơ đích thực và chân chính cần thấy rõ vị trí, vai trò tiên phong và mẫu mực của mình, tích cực tham gia nhằm xoay chuyển cán cân, từng bước đẩy lùi cái gọi là thơ ra khỏi khí quyển trong lành của văn chương và văn hóa Việt Nam….

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Sau 'đường lưỡi bò', phát hiện thêm giáo trình đại học xâm phạm chủ quyền

Không chỉ cuốn giáo trình Đọc sơ cấp 1 có in bản đồ “đường lưỡi bò”, ĐH Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội còn có hai 2 cuốn giáo trình khác cũng có những sai sót tương tự.

Phát hiện thêm hình ảnh bản đồ in "đường lưỡi bò" nằm ở trang 32 cuốn Nghe sơ cấp 1 - "Developing Chinese" của trường ĐH Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội.

Thêm hai giáo trình có sai sót

Trong danh sách các giáo trình, ngoài môn Đọc, Hội đồng thẩm định của trường ĐH Kinh doanh và Công nghệ còn phát hiện ra cuốn giáo trình “Tổng quan về Trung Quốc” (Nhà xuất bản Đại học Bắc Kinh, 2018” ghi quần đảo thuộc chủ quyền Việt Nam là quần đảo Hoàng Sa (ghi sai thành Tây Sa), quần đảo Trường Sa (ghi sai là Nam Sa).

Trao đổi với PV chiều 4/11, ông Nguyễn Thế Nhị, Chánh Văn phòng ĐH Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội cho biết, quá trình thẩm định giáo trình tại trường thông qua 2 bước là Hội đồng cấp khoa và Hội đồng cấp trường. 

Cuốn sách này do các giáo viên đi thực tập bên Trung Quốc sưu tầm, không phải do Nhà xuất bản của Việt Nam làm. Khoa Tiếng Trung và tiếng Nhật nhận thấy có thể giúp ích cho quá trình học tập, nghiên cứu của sinh viên nên đã đưa vào làm giáo trình.

“Tổng số sách photo copy bán cho sinh viên là 716 cuốn, đến nay đã thu hồi là hơn 900 cuốn (nhiều học sinh photo copy của nhau)”, ông Nhị cho biết.

Theo ông Nhị, hiện nay, sau khi thu hồi và cho hủy toàn bộ giáo trình trên, nhà trường đã yêu cầu khoa biên tập lại giáo trình khác cho sinh viên nghiên cứu học tập. Tài liệu này sẽ được phát miễn phí cho sinh viên.

Như Tiền Phong thông tin, ĐH Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội sử dụng giáo trình dạy tiếng Trung tại Khoa Tiếng Trung và tiếng Nhật có bản đồ Trung Quốc kèm hình lưỡi bò làm tài liệu giảng dạy trong một thời gian dài.

Sách lậu, chưa được cấp phép

Hai tài liệu mà phóng viên mua và được cung cấp cho thấy, cuốn giáo trình Đọc sơ cấp 1 (tên đầy đủ là “Developing Chinese - Emlementary Reading and Writing Course”) và cuốn “Elementary Listening Course” đều là bản photo copy. Hai cuốn có bìa cứng, tương đối giống nhau, trang cuối là bìa carton màu xanh. 

Trên giáo trình này không ghi những thông tin bắt buộc như tên nhà xuất bản tại Việt Nam hoặc cơ quan tổ chức được cấp giấy phép xuất bản, tên người dịch, người phiên âm, số lượng in, tên và địa chỉ cơ sở in, thời gian nộp lưu chiểu… theo quy định.

Ông Nguyễn Ngọc Bảo, Phó Cục trưởng Cục Xuất bản (Bộ Thông tin và Truyền thông - TTTT) cho biết, theo quy tắc, sách nhập về Việt Nam phải xin phép. Cục đã nắm được thông tin cuốn sách có in “đường lưỡi bò” và đang cho kiểm tra xem nguồn cuốn sách vào từ đâu.

PGS. TS Trần Văn Hải, nguyên Trưởng khoa Xuất bản (Học viện Báo chí và Tuyên truyền) cho biết, nếu nhập nguyên bản về in sao bán cho sinh viên mà không thông qua nhà xuất bản nào, rõ ràng là sách lậu. 

Nguyên tắc, sách ở nước ngoài về Việt Nam muốn nhân bản, phát hành phải thông qua một nhà xuất bản và phải xin phép.

Theo PGS. TS Hải, một cuốn sách nước ngoài muốn in ấn phát hành ở Việt Nam đảm bảo điều kiện: Thứ nhất, phải có giấy phép do Cục Xuất bản (Bộ TTTT) phát hành cho đơn vị kinh doanh xuất nhập khẩu sách nước ngoài. Trong lô hàng nhập khẩu, không có trong danh mục, hoặc sai danh mục, hoặc có nội dung trái với Luật Xuất bản không được nhập khẩu. 

Thứ 2, nhập khẩu sách về để bán, in, nhân bản phải thông qua nhà xuất bản chuyên trách. "Nhà trường không được phép in ấn, phát hành sách. Nếu in ấn phát hành chỉ có cách photo copy, nên việc để lọt sai sót trường, hiệu trưởng phải chịu trách nhiệm", PGS. TS Hải nói.

Theo Luật Xuất bản số 19/2012/QH13, để xuất bản tác phẩm, tài liệu của tổ chức, cá nhân nước ngoài tại Việt Nam phải được nhà xuất bản Việt Nam thực hiện.

Ngoài ra, luật này cũng nghiêm cấm việc xuất bản mà không đăng ký, không có quyết định xuất bản hoặc giấy phép xuất bản, in lậu, in giả, in nối bản trái phép, phát hành xuất bản phẩm không có nguồn gốc hợp pháp hoặc chưa nộp lưu chiểu.

Đã có hướng xử lí vụ xe Volkswagen sử dụng bản đồ đường lưỡi bòTP

Nhớ chắc 8 huyệt vị sinh tử có thể cứu mạng trong lúc nguy nan

Nếu biết bấm vào những quan trọng, bạn có thể nhanh chóng cứu vãn nhiều tình thế éo le bất chợt xảy ra. Đây là phương thức trị liệu và dưỡng sinh hiệu quả, tuy nhiên bạn cần hiểu rõ về hệ thống huyệt đạo trên cơ thể, cũng như cách thức bấm huyệt trị bệnh.

Sơ đồ 108 huyệt nguy hiểm trên cơ thể người  Trung y cho rằng trên cơ thể chúng ta có tất cả 365 huyệt đạo khác nhau. Trong đó có 108 đại huyệt và 257 tiểu huyệt.Trong số 108 đại huyệt có 8 huyệt vị là chìa khóa cứu mạng của cơ thể. Để tránh những rủi ro không đáng có và tự cứu mạng mình trong những trường hợp khẩn cấp hãy cùng tìm hiểu về 8 huyệt vị này.
Chìa khóa thứ 1: Huyệt Nhân trung – hỗ trợ chữa ngất choáng
Huyệt vị nằm tại điểm nối 1/3 trên và 2/3 dưới của rãnh Nhân trung, giữa đáy rãnh, đây là một huyệt vị cấp cứu quan trọng của cơ thể. Kích thích huyệt Nhân trung có tác dụng giúp huyết áp tăng cao, khai khiếu, thanh nhiệt, tiêu nội nhiệt, lợi vùng lưng và cột sống, điều hòa nghịch khí của âm dương.
Huyệt vị chủ trị: Miệng méo, môi trên co giật, cảm giác như kiến bò ở môi trên, lưng và thắt lưng đau cứng, cấp cứu ngất, hôn mê, động kinh, phát cuồng, trụy tim mạch, trúng gió.

Huyệt Nhân trung là một huyệt vị cấp cứu quan trọng của cơ thể Khi có các triệu chứng như trúng gió, cảm nắng, trúng độc, dị ứng, đột nhiên bị ngất, không thể thở, tụt huyết áp, choáng… dùng đầu ngón tay cái ấn vào huyệt Nhân trung của bệnh nhân có thể cấp cứu người bệnh. Đây cũng là một chìa khóa quan trọng nhất của cơ thể, trong trường hợp hôn mê nguy cấp dùng tay ấn vào huyệt Nhân trung có thể hỗ trợ giúp bệnh nhân tỉnh lại. Đây là trường hợp cấp cứu trong tình huống khẩn cấp sau đó cần lập tức đưa bệnh nhân tới bệnh viện để tránh bỏ lỡ thời gian trị bệnh.
Chìa khóa thứ 2: Huyệt Thái Dương – hỗ trợ giúp giảm đau đầu
Theo Trung y huyệt Thái Dương được gọi là “Kinh ngoại kỳ huyệt” cũng là huyệt vị người luyện võ liệt vào danh sách “Tử huyệt” của cơ thể. Y học hiện đại chứng minh đánh vào huyệt Thái Dương có thể dẫn tới tử vong hoặc gây chấn động não hoặc làm mất ý thức. Huyệt ở chỗ lõm phía sau lông mày nơi có đường mạch xanh của Thái dương.

Khi bị đau đầu có thể dùng hai ngón tay trỏ ấn vào huyệt Thái dương 
 Huyệt chủ trị: Đau đầu, đau nửa đầu, mỏi mắt, đau răng, cảm mạo, liệt mặt, bệnh mắt. Khi bị đau đầu có thể dùng hai ngón tay trỏ ấn vào huyệt thái dương cho tới khi căng đau, xoa thuận chiều kim đồng hồ khoảng 1 phút có thể làm giảm cơn đau.
Thái dương là huyệt vị quan trọng của đầu, khi lao động trí óc liên tục thời gian lâu huyệt Thái dương sẽ có cảm giác nặng hoặc căng đau. Lúc này bấm huyệt Thái dương có thể loại bỏ mệt mỏi, kích thích đại não giúp tinh thần phấn chấn, giảm đau và giữ được sự tập chung cần có cho công việc.
Chìa khóa thứ 3: Bóp gót chân ngăn chảy máu mũi
Khi bị chảy máu mũi lập tức dùng ngón cái và ngón trỏ bóp vào gót chân (chỗ lõm xuống giữa mắt cá và xương gót chân). Chảy máu mũi bên trái bóp gót chân phải, chảy máu mũi bên phải.

Khi bị chảy máu mũi lập tức dùng ngón cái và ngón trỏ bóp vào gót chân   

Chìa khóa thứ 4: Bấm huyệt Thiếu Thương để giảm ho
Huyệt nằm ở bờ ngoài ngón tay cái, cách góc móng tay 0,1 thốn về phía tay quay. Hoặc ở nơi gặp nhau tiếp giáp da gan – mu tay và đường ngang qua góc chân móng ngón tay cái. Khi bị ho có thể dùng ngón tay cái và ngón trỏ bấm mạnh vào huyệt Thiếu Thương cho tới khi thực sự cảm thấy đau có thể giúp giảm ho. Ngoài cách bấm huyệt vị còn có một phương pháp khác để kích thích nó chính là phương pháp chích máu.

Khi bị ho có thể dùng ngón tay cái và ngón trỏ bấm mạnh vào huyệt Thiếu Thương  
Thiếu Thương là một huyệt rãnh sâu, lấy máu ở vị trí này có thể giảm sự kích ứng gây đau họng. Nguyên nhân là bởi phổi sợ nóng thích sự thanh mát. Lấy máu từ huyệt Thiếu Thương cũng giống như dẫn khí huyết nóng qua phổi ra ngoài mang lại môi trường thanh mát cho phổi. Trước khi chích máu cần dùng cồn sát trùng kim và ngoài da sau đó bóp điểm huyệt vị và dùng kim nhanh chóng chích vào dưới da. Đồng thời nặn ra từ 3 – 5 giọt máu và nhanh chóng dùng bông để cầm máu.
Thiếu Thương là huyệt vị thiên về điều trị ho khan.Những người hay bị ho khan trường hợp nghiêm trọng còn bị ho ra máu hãy dùng ngón cái bấm huyệt Thiếu Thương có thể đặc trị ho khan hiệu quả.
Chìa khóa thứ 5: Bấm huyệt Thiên Xu trị táo bón

Vị trí huyệt từ rốn đo ngang ra 2 thốn. Những người bị táo bón khi đi đại tiện dùng ngón tay ấn vào huyệt Thiên Xu cảm giác rõ ràng có chỗ ê ẩm sưng lên ấn vào đó khoảng 1 phút sẽ có cảm giác muốn đi ngoài, sau đó nín thở để áp sát vùng bụng một lát sau sẽ có thể tiểu tiện.

Châm cứu hoặc ngải châm vào huyệt Thiên Xu có hiệu quả rõ rệt trong việc cải thiện chức năng đường ruột
 Huyệt Thiên Xu chủ trị: Trường vị viêm cấp và mạn tính, cơ bụng liệt, ký sinh trùng đường ruột, viêm ruột thừa, ruột tắc, tiêu chảy, kiết lỵ, táo bón. Có rất nhiều thí nghiệm và nghiên cứu lâm sàng xác nhận châm cứu hoặc ngải châm vào huyệt Thiên Xu có hiệu quả rõ rệt trong việc cải thiện chức năng đường ruột, giảm nhẹ hoặc loại bỏ rối loạn tiêu hóa dẫn tới các loại bệnh.
Chìa khóa thứ 6: Bấm huyệt Lao Cung để hạ huyết áp
Những người bị huyết áp cao khi tức giận, cáu gắt, xúc động hoặc mệt mỏi dễ làm huyết áp lập tức tăng lên. Lúc này hãy bấm vào huyệt Lao Cung (Huyệt ở trên đường văn tim của gan bàn tay, nơi khe của ngón giữa và ngón vô danh (ngón 4) chạm vào đường văn này hoặc gấp các ngón tay vào lòng bàn tay, đầu ngón tay giữa chạm vào đường nếp gấp giữa lòng bàn tay (đường tâm đạo) ở đâu thì đó là huyệt) có thể làm huyết áp dần dần trở lại bình thường.

Bấm huyệt Lao Cung để hạ huyết áp 
 Trong ngũ hành huyệt Lao Cung thuộc hỏa có tác dụng thanh tâm hỏa, an thần, trừ thấp nhiệt. Dùng ngón cái massage từ huyệt Lao Cung của tay kia tới từng đầu ngón tay và thay đổi lại với tay kia. Khi massage cần giữ tâm thái bình tĩnh hòa nhã, hít thở đều có thể giúp huyết áp đang tăng cao dần dần hạ xuống.
Chìa khóa thứ 7: Bấm huyệt Túc tam lý để hỗ trợ giảm đau dạ dày

Khi bị đau dạ dày có thể dùng hai ngón tay cái bấm vào huyệt Túc tam lý (Huyệt nằm ở dưới lõm ngoài xương bánh chè (Độc Tỵ) 3 thốn) từ 3 – 5 phút có thể làm dịu cơn đau dạ dày. Túc tam lý là huyệt vị có thể phòng và chữa trị rất nhiều loại bệnh, là đại huyệt giúp tâm và thân khỏe mạnh.

Theo Đông Y ấn vào huyệt Túc tam lý có thể điều chỉnh hệ miễn dịch của thân thể, tăng sức đề kháng… 
 Theo Đông Y ấn vào huyệt Túc tam lý có thể điều chỉnh hệ miễn dịch của thân thể, tăng sức đề kháng, điều chỉnh Tỳ vị, lý Tỳ vị, điều trung khí, thông kinh lạc – khí huyết, phù chính bồi nguyên, bổ hư nhược, khu phong hóa thấp, điều hòa huyết áp. Huyệt vị chủ Trị: Trị dạ dày đau, nôn mửa, tiêu hóa kém, táo bón, viêm ruột, chi dưới yếu liệt, các loại bệnh thuộc hệ tiêu hóa, kích ngất, suy nhược cơ thể, suy nhược thần kinh.
Chìa khóa thứ 8: Bấm huyệt Nội quan giúp ngừng nôn mửa
Khi bị nôn mửa có thể dùng tay ấn vào huyệt Nội quan (vị trí ở trên cổ tay 2 thốn, dưới huyệt Gian Sử 1 thốn, giữa khe gân cơ gan tay lớn và bé) giúp hết cơn buồn nôn. Khi ấn vào huyệt vị thấy đau là đã ấn đúng huyệt, ấn mạnh trong vòng 2 phút có thể giúp giảm bớt cơn buồn nôn.
Nội quan là huyệt vị định tâm, an thần, lý khí, trấn thống, thanh Tâm Bào. Chủ Trị: Trị hồi hộp, vùng trước tim đau vùng ngực và hông sườn đau, dạ dày đau, nôn, nấc, mất ngủ, động kinh.

Kiên Định (daikynguyen.com)

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Vì sao người Việt phải chịu án tù ở nước ngoài vì mấy chiếc vòng ngà voi

LĐO

Hầu như ở địa phương nào, chúng tôi cũng dễ dàng thấy những gian hàng bán đồ chế tác từ ngà voi.

Điều tra trên quy mô toàn quốc của phóng viên Lao Động về tình trạng buôn bán, sử dụng tương đối phổ biến các sản phẩm động vật hoang dã giữa “thanh thiên bạch nhật” đã cho thấy tình trạng tấp nập kẻ bán người mua. Còn cơ quan chức năng thờ ơ hoặc tỏ ra bất lực ngay cả khi nhà báo tìm đến đưa tư liệu tố cáo.

Giữa năm 2019, trước thềm Hội nghị các nước thành viên (CoP18) Công ước về buôn bán quốc tế các loài động, thực vật hoang dã nguy cấp (CITES) diễn ra tại Geneva (Thụy Sĩ), Cơ quan Điều tra Môi trường Quốc tế EIA đã công bố báo cáo “Running Out of Time” (Không còn thời gian) nhằm cảnh báo về sự thất bại của Việt Nam trong đấu tranh với buôn bán động vật hoang dã (ĐVHD). Theo điều tra của EIA, nước ta đã nhanh chóng trở thành điểm nóng toàn cầu về nạn buôn bán động vật hoang dã trái phép. Những năm gần đây, mạng lưới buôn bán ĐVHD gia tăng nhanh chóng, thúc đẩy nạn buôn bán ĐVHD bất hợp pháp trên toàn cầu.

Mới vài năm trước, ba lao động tự do tại Angola đã bị bắt giữ và chịu án tù tại Châu Phi, vì một lý do mà ai cũng cho rằng đơn giản: Họ mua vài chiếc vòng ngà voi và móng vuốt sư tử để làm quà cho vợ con khi về Việt Nam. Ai cũng cho rằng, họ là những người lao động, thiếu hiểu biết nên mới ra nông nỗi ấy. Đến khi chúng tôi đi khảo sát dọc từ Bắc vào Nam ở nước ta, thì hỡi ôi, chỗ nào cũng dễ dàng mua được những món đồ như ba lao động người Việt phải chịu cảnh tù đày nơi đất khách kia. Vậy thì, việc để tồn tại “ngang nhiên” một thị trường buôn bán các sản phẩm từ ĐVHD bấy lâu nay, có phải là nguyên nhân gián tiếp “đẩy” ba lao động khốn cùng vào vòng lao lý xứ người và khiến Việt Nam bị “phê bình” trước cộng đồng quốc tế vì đã thất bại trong đấu tranh với nạn buôn bán ĐVHD hay không?

Một phần, do việc xử lý nạn buôn bán động vật hoang dã chưa nghiêm minh, mà không ít công dân Việt Nam phải chịu án hàng chục năm tù ở nước ngoài vì “vô tư” mua mấy chiếc vòng ngà voi. Còn quốc tế đánh giá Việt Nam đã thất bại trong việc bảo vệ động vật hoang dã.

Sáu vòng tay ngà voi, một móng vuốt và án phạt hàng chục năm tù

Hai năm trước, ông Trần Văn Tuấn mãn hạn tù ở Kenya. Về quê ở huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình sau bốn năm đi “xuất khẩu lao động”, gia đình ông vẫn mang gánh nợ oằn vai. Ba năm đầu làm công nhân xây dựng, số tiền kiếm được ở Angola không như mong đợi nên hết thời hạn là ông về, tính ở hẳn Việt Nam làm ăn. Trước khi về, ông mang theo ba chiếc vòng ngà voi làm quà cho vợ con. Ở Angola, vòng tay ngà voi bán đầy chợ chứ không khó kiếm như ở Việt Nam. Ông Tuấn đi xe bus đến chợ mua ba chiếc, mỗi chiếc 15.000 quan (kwanza) tiền Angola, tính tiền Việt vào khoảng 700.000 đồng/chiếc. Ông Tuấn vẫn nhớ, mấy loại vòng này tại Angola người dân bán không thiếu gì, nhiều như quần áo bán ở chợ quê ông.

Ông Tuấn rời khỏi Angola hoàn toàn bình thường, chỉ đến khi quá cảnh ở Kenya thì ông bị bắt giữ vì tội tàng trữ, mua bán sản phẩm liên quan đến ĐVHD quý hiếm. Cùng là lao động tại Angola, hai người đàn ông Việt khác là Huỳnh Kiến Thành, Nguyễn Quang Huy cũng bị bắt giữ khi quá cảnh tại Kenya. Cả ông Thành, ông Huy đều bị kết án 6 năm tù giam. Ba người đàn ông Việt ấy, mua tổng cộng 6 vòng ngà voi, 1 móng vuốt sư tử với mục đích làm quà cho người thân. Và “cái giá” của những món đồ đó là mức án phạt hàng chục năm tù. Cả khi đã được trả tự do trước thời hạn, ba người đàn ông ấy vẫn sốc, không thể hình dung được là mình đã… phạm tội, mà lại là tội nặng! Họ càng không hiểu được tại sao cùng một món đồ, mà ở Angola, họ có thể mua dễ dàng như mua rau nhưng với Kenya, họ lại chịu án tù.

Bà Rodah Ogoma – Trợ lý công tố viên trưởng kiêm Trưởng Bộ phận vấn đề liên quan đến tội phạm về ĐVHD của Kenya – từng nói: Nếu bạn phạm tội, chúng tôi bắt được bạn, chúng tôi sẽ đối xử như với bất cứ ai ở Kenya, theo luật Kenya. Ví dụ, nếu bắt được bạn mang đồ làm từ ngà voi, nếu nó là từ nguồn hợp pháp, bạn phải chứng minh rằng bạn có giấy phép hợp lệ để mang theo nó, căn cứ theo luật Kenya. Dù bạn mua ở Botswana, ở đó sở hữu vật từ ngà voi là hợp pháp, nhưng bạn mang vào Kenya thì chúng tôi vẫn xử lý theo luật của Kenya. Liên quan đến quyền khiếu nại, chúng tôi sẽ xử lý yêu cầu của các bạn trong vòng 14 ngày. Tuy nhiên, liên quan đến tội phạm ĐVHD, tôi không nghĩ có nhận được khiếu nại nào. Hầu hết các khiếu nại liên quan đến hành chính.

Cuộc chiến bảo vệ động vật hoang dã vẫn “đá ném ao bèo”

Chúng tôi và các tổ chức bảo vệ ĐVHD đã có những cuộc khảo sát công phu, dọc từ Bắc vào Nam, và sự thật: Hầu như tất cả các địa phương chúng tôi khảo sát đều có bán các sản phẩm trang sức, mỹ nghệ được chế tác từ ngà voi. Quảng Ninh, Bắc Ninh, Hà Nội, TP.Hồ Chí Minh, Đắc Lắc, Kiên Giang, Tiền Giang đâu đâu cũng nhan nhản. Ở TP.Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang, trong tiệm vàng Đặng Khá 3, số 1/9b Nguyễn Huỳnh Đức bày bán một tượng Quan âm làm bằng ngà voi, giá 25 triệu đồng. Người bán giới thiệu là ngà thật, du khách có thể mua để trong ôtô trang trí cho đẹp, thể hiện sự giàu có, đem lại may mắn cho người sở hữu. Cũng tại cửa hàng này, còn rất nhiều mặt tượng Phật được khắc rất tinh xảo, bọc vàng, treo trên dây chuyền bằng vàng được bán với giá trên dưới 10 triệu đồng. Hiệu cầm đồ Sáu Sáng, số 6A Hùng Vương, cùng TP.Mỹ Tho cũng bày bán rất nhiều sản phẩm được chế tác từ ngà voi như vòng tay, nhẫn. Thậm chí, nếu người mua muốn mua cả khúc ngà chỉ cần đặt trước một đến hai hôm sẽ có hàng. Những người bán hàng ở đây còn tận tình đem thước ngoàm ra đo tỉ mỉ cổ tay của khách, sau đó mới giới thiệu các sản phẩm làm từ ngà voi.

Không chỉ các sản phẩm từ ngà voi, đối tượng ở TP.Tây Ninh còn có hai túi nylon màu trắng, bên trong là chất dẻo màu nâu. Chúng tôi được giới thiệu đó là cao hổ toàn tính. Ngoài ra, một khúc sừng tê giác nặng 0,9 lạng, được “báo giá” là 40 triệu đồng/lạng. Rồi thì cả nanh hổ, vuốt hổ, nhiều bình rượu ngâm cao hổ, tắc kè, tê tê, rắn hổ mang chúa.

Không chỉ đồ chế tác từ ngà voi được bày bán gần như công khai, với nhiều loại động vật hoang dã khác, dù người bán biết là pháp luật không cho phép, nhưng vẫn bày bán như rau giữa chợ.

Các cơ quan chức năng đang ở đâu?

Đó là những hình ảnh sờ sờ mà chúng tôi dễ dàng ghi nhận được. Còn từ các dữ liệu công khai mà EIA thu thập được, nước ta có liên quan đến hơn 600 vụ việc buôn bán ĐVHD bất hợp pháp. Trong đó, ít nhất là 105,72 tấn ngà voi. Với khối lượng quá lớn này, có nghĩa là 15.779 chú voi đã bị sát hay hoặc đe doạ nghiêm trọng. 1,69 tấn sừng tê có nguồn gốc từ khoảng 610 con tê giác. Da, xương và các sản phẩm khác có nguồn gốc từ ít nhất 228 cá thể hổ.…

Năm 1994, Việt Nam trở thành thành viên của CITES (Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp). Nước ta cũng đã đạt được một số tiến triển trong công tác đấu tranh chống tội phạm môi trường, bao gồm sửa đổi Bộ luật Hình sự tăng nặng hình phạt cho tội phạm buôn bán ĐVHD có tổ chức. Nhưng những vụ bắt giữ cũng như những thay đổi trong Bộ luật Hình sự vẫn chưa đủ sức răn đe các đối tượng buôn bán ĐVHD trái phép. Còn các cơ quan chức năng, liệu đã thực thi đúng trách nhiệm của mình trong việc chống lại nạn buôn bán ĐVHD? Ở nhiều địa phương, chúng tôi đã gửi cả các hình ảnh, thông tin, địa chỉ đến điều tra viên của Cảnh sát môi trường, nhưng hầu hết đều không có phản hồi.

Tại Tây Ninh, chúng tôi còn đưa một đồng chí Phó Trưởng phòng Cảnh sát môi trường Tây Ninh đến nhà đối tượng. Nhưng đã nhiều tuần trôi qua, khi chúng tôi liên hệ với các đồng chí Cảnh sát môi trường, thì được biết đang tiến hành điều tra để bắt quả tang. Chúng tôi – những nhà báo, chỉ bằng mắt thường và chiếc điện thoại thông minh loại trung bình, mà đến đâu cũng có thể “bắt tận tay, day tận trán” việc buôn bán trái phép này. Điều đó cho thấy, sự vào cuộc của cơ quan chức năng còn chưa quyết liệt, thậm chí thờ ơ cho các đối tượng buôn bán hoạt động, kéo dài thời gian để đối tượng phi tang tang vật. Ở đây, nếu không là sự bao che cho các đối tượng buôn bán ĐVHD, thì cũng là sự coi thường pháp luật của chính những người thực thi.

Chẳng trách, đến nay, riêng các vụ bắt giữ ngà voi có quy mô lớn ở nước ta đã là 39 vụ, với tổng khối lượng lên đến 66 tấn, ước tính có nguồn gốc từ 9.850 cá thể voi. Sau những vụ bắt giữ, các lô hàng với khối lượng lớn ngà voi, vảy tê tê từ Nigeria và các quốc gia khác vẫn tiếp tục đổ vào nước ta, và số lượng lớn các sản phẩm từ hổ vẫn được chào bán. Đó là nguyên nhân khiến EIA cảnh báo về sự thất bại của nước ta trong đấu tranh với nạn buôn bán ĐVHD.

Buôn bán ĐVHD không chỉ là câu chuyện suy giảm nghiêm trọng số lượng các cá thể động vật quý hiếm ngoài tự nhiên; mà hơn thế, còn là vấn đề mất cân bằng sinh thái, dẫn đến những hệ luỵ rất lớn về môi trường sống mà những người u mê ích kỉ kia có thể chưa hình dung nổi. Quan trọng không kém, là sự thờ ơ trên đã làm tổn thương đến nỗ lực và tâm huyết của những người tử tế, làm ảnh hưởng đến hình ảnh của Việt Nam trong lĩnh vực này ở trên trường quốc tế.

LÃNG QUÂN

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Tổng thống Trump mong muốn tiếp tục tăng cường quan hệ với Việt Nam

0:00/0:00

Phía Bắc

Dân trí Trong cuộc gặp với Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh sáng nay, Cố vấn an ninh quốc gia Mỹ Robert O'Brien đã bày tỏ mong muốn của Tổng thống Trump và chính quyền Mỹ tiếp tục tăng cường quan hệ với Việt Nam. 
>>Tổng thống Trump mời các lãnh đạo ASEAN tới Mỹ họp “thượng đỉnh đặc biệt”

Nhấn để phóng to ảnh

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Bình Minh và Cố vấn an ninh quốc gia Mỹ Robert O'Brien tại buổi tiếp. (Ảnh: TTXVN)

Theo Bộ Ngoại giao Việt Nam, sáng ngày 4/11, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh đã tiếp Cố vấn an ninh quốc gia Robert O'Brien, Đặc phái viên Tổng thống, Trưởng đoàn Mỹ dự Hội nghị Cấp cao Đông Á (EAS) và Hội nghị Cấp cao ASEAN - Mỹ.

Tại buổi tiếp, hai bên tỏ hài lòng về sự phát triển tích cực của quan hệ Việt Nam - Mỹ thời gian qua, thống nhất cùng phối hợp triển khai các biện pháp thúc đẩy hơn nữa quan hệ hai nước trong năm 2020, khi hai nước kỷ niệm 25 năm bình thường hoá quan hệ Việt Nam - Mỹ và Việt Nam đảm nhận cương vị Chủ tịch ASEAN 2020 và Uỷ viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh đề nghị hai bên tăng cường trao đổi đoàn cấp cao và các cấp trong năm tới, tiếp tục thúc đẩy quan hệ kinh tế - thương mại tăng trưởng trên cơ sở cùng có lợi.

Về phần mình, Đặc phái viên, Cố vấn an ninh quốc gia Mỹ Robert O'Brien bày tỏ mong muốn của Tổng thống Trump và chính quyền Mỹ tiếp tục tăng cường quan hệ với Việt Nam và ASEAN, ủng hộ vai trò của các nước ASEAN, đẩy mạnh hợp tác tại tiểu vùng Mê Công. 

Ông O'Brien cũng khẳng định, Mỹ ủng hộ tự do hàng hải, hàng không và tôn trọng luật pháp quốc tế, đánh giá cao lập trường nhất quán của Việt Nam trong vấn đề Biển Đông cũng như các vấn đề an ninh và kinh tế tại khu vực.

Tổng thống Mỹ Donald Trump không tham dự các hội nghị cấp cao với các nhà lãnh đạo ASEAN và khu vực tại Thái Lan năm nay. Thay vào đó, ông cử Cố vấn an ninh quốc gia Robert O'Brien và Bộ trưởng Thương mại Wilbur Ross dẫn đầu phái đoàn Mỹ đến tham dự.

Phát biểu tại hội nghị cấp cao ASEAN - Mỹ sáng nay, ông O'Brien đã khẳng định với các nhà lãnh đạo khu vực về “cam kết vững mạnh của Mỹ trong cả lời nói và hành động đối với các bạn bè, đồng minh và đối tác tại ASEAN”. 

An Bình

Phần nhận xét hiển thị trên trang

cảnh báo Triều Tiên có thể bị xóa sổ khỏi bản đồ trong bất kỳ cuộc giao chiến nào với Mỹ và phần còn lại của thế giới

Hậu quả tàn khốc nếu Kim Jong Un lệnh tấn công hạt nhân Mỹ

Sau một loạt các vụ thử tên lửa của Triều Tiên thời gian gần đây, một chuyên gia đã lên tiếng cảnh báo chiến tranh hạt nhân giữa nước này và Mỹ nếu nổ ra có thể giết chết 1,5 triệu người chỉ trong một ngày.

Triều Tiên tố Mỹ 'thù địch'

Bí ẩn vũ khí siêu lớn Triều Tiên vừa thử

Hé mở cuộc sống bí ẩn của người lao động Triều Tiên

Chuyên gia Daniel R DePetris, một thành viên tại tổ chức nghiên cứu chính sách Defense Priorities, cảnh báo Triều Tiên có thể bị xóa sổ khỏi bản đồ trong bất kỳ cuộc giao chiến nào với Mỹ và phần còn lại của thế giới phải hứng chịu nhiều hậu quả tàn khốc. 

Bình luận trên được ông DePetris đưa ra sau khi Robert Carlin thuộc Trung tâm Stimson gợi ý trong một blog dành cho trang web 38 North rằng Chủ tịch Kim jong Un đang tiến "rất sát" đến phát triển các tên lửa tầm xa có sức công phá "khủng khiếp" được trang bị các đầu đạn nhiệt hạch.

Trong một bài viết trên tạp chí National Interest, chuyên gia Depetris nói: "Trong một kịch bản điên rồ mà ông Kim ra lệnh cho lực lượng hạt nhân của mình phóng ICBM (tên lửa đạn đạo liên lục địa) hướng tới một thành phố Mỹ, Tổng thống Donald Trump sẽ không ngần ngại trả đũa bằng cơn thịnh nộ của kho vũ khí hạt nhân Mỹ. Bình Nhưỡng, thành phố thủ đô nhiều triệu dân đang sinh sống chắc chắn là mục tiêu của một cuộc tấn công hạt nhân trả đũa… Mục đích khi đó sẽ là tàn phá chuỗi chỉ huy quân sự, nền kinh tế, hệ thống chính trị và sự tồn tại của Triều Tiên…".

Ông DePetris đã sử dụng một website có tên gọi NukeMap do Alex Wellerstein thiết kế để xác định mức độ hủy diệt về thương vong con người nếu Mỹ tấn công Triều Tiên bằng một quả bom 750 kiloton (thiết bị hạt nhân lớn nhất mà Mỹ đang sở hữu trong kho là B83 với sức công phá 1,2 megaton).

 

Theo ông, vụ nổ hạt nhân 750 kiloton ở Bình Nhưỡng có thể cướp mạng sống của 1,5 triệu người, tương đương khoảng 6% tổng dân số hơn 25 triệu người của Triều Tiên. Đó là chưa kể ước tính khoảng 850.000 người bị thương, và thương vong trong 24 giờ đầu tiên sẽ tăng lên 2,3 triệu người. 

"Phạm vi bức xạ nhiệt, vòng ngoài của tác động sức nổ, nơi con người có thể bị bỏng cấp độ 3, có thể mở rộng đến 11,1 km theo mọi hướng. Đường chân trời ở Bình Nhưỡng sẽ không còn là đường chân trời nữa; các tòa nhà cao tầng mà ông Kim đổ tiền vào xây dựng sẽ biến thành một khoản đầu tư vô nghĩa", chuyên gia DePetris nêu viễn cảnh.

Nhưng rõ ràng không ai muốn viễn cảnh thảm họa nhân tạo như vậy trở thành hiện thực.

Thanh Hảo

Phần nhận xét hiển thị trên trang