Đánh “đầu rồng” Huawei, TT Trump khiến cả thành trì công nghệ của Trung Quốc chao đảo ra sao?

Ảnh minh họa về chiến tranh thương mại Mỹ-Trung Quốc (Nguồn: The Atlantic)

Chiến tranh thương mại đang là chủ đề bao phủ trung tâm thương mại số 1 của Trung Quốc - thành phố Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông.

Bên trong các nhà hàng, quán cà phê ở trung tâm công nghệ cao miền Nam Trung Quốc này, chủ đề được trao đổi nhiều nhất là tin đồn về các vụ IPO, sáp nhập doanh nghiệp hay đổi mới để ứng phó trước chiến tranh thương mại với Mỹ, cũng như chiến dịch của chính quyền tổng thống Donald Trump nhằm vào hãng Huawei.

Mọi câu chuyện dường như đều tập trung về Yuehai - quận phía Tây thành phố Thâm Quyến và là nơi đặt trụ sở của hãng kinh doanh mạng xã hội khổng lồ Tencent, nhà sản xuất thiết bị viễn thông ZTE, và hãng chế tạo máy bay không người lái DJI. Các doanh nghiệp công nghệ cao của Trung Quốc tại đây đông đúc đến mức người ta nói đùa rằng dường như thương chiến đang diễn ra giữa Mỹ với thành phố Thâm Quyến, hay thậm chí là quận Yuehai.

Trong 40 năm qua, Thâm Quyến đã chuyển mình từ một làng chài nhỏ gần Hồng Kông, trở thành thành phố có hơn 12 triệu dân và lĩnh vực công nghệ đem lại hơn 1/3 GDP. Vai trò của các ngành công nghệ trong cơ cấu thu nhập của Thâm Quyến khiến nhiều người lo ngại sự phát triển ở đây sẽ chịu tác động xấu từ thương chiến.

Một nhân viên công nghệ tên Lin nói với tờ Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng (SCMP), "Chiến tranh thương mại sẽ có ảnh hưởng lâu dài, bao gồm trong kinh danh và với toàn bộ thị trường".

Một nhân viên công ty mạng cho biết anh bắt đầu lo ngại về khả năng các sản phẩm và chiến lược kinh doanh của công ty mình bị ảnh hưởng.

Chính phủ Trung Quốc có những chương trình to lớn cho Thâm Quyến. Nơi này được hoạch định trở thành trung tâm sáng tạo và đổi với trong kế hoạch Vùng vịnh lớn Quảng Đông-Hồng Kông-Macau (GBA), hay còn gọi là Vành đai tam giác đô thị Châu Giang (Pearl River Delta) - khu vực bao gồm 9 đô thị và 2 đặc khu hành chính ở miền Nam Trung Quốc.

Kế hoạch GBA là chương trình hướng tới tạo dựng một tổ hợp thế lực kinh tế đối trọng với San Francisco hay Vịnh Tokyo.

Tuy nhiên, đứng trước các biện pháp thuế quan leo thang của Mỹ từ tháng 5/2019, cùng với chiến dịch chống lại hãng viễn thông Huawei - doanh nghiệp then chốt trong hệ thống mạng 5G của Trung Quốc, các cơ quan chính phủ, các tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc đang phải tính toán cho một tương lai bất ổn.

Chính quyền Trump có những biện pháp mạnh nhằm trừng phạt Huawei - doanh nghiệp "đầu rồng" trong lĩnh vực công nghệ của Thâm Quyến (Ảnh minh họa: SCMP)

Mỹ tấn công "đầu rồng" của Thâm Quyến

"Huawei chính là chìa khóa," một nhà nghiên cứu chính sách ẩn danh làm việc cho chính quyền thành phố Thâm Quyến tiết lộ với SCMP.

"Huawei là công ty quan trọng nhất ở thượng tầng chuỗi giá trị, là lãnh đạo và là trung tâm của sản nghiệp [công nghệ]. Họ là 'đầu rồng' của chúng tôi."

Báo cáo hiếm hoi được Sở thống kê Thâm Quyến công bố hồi năm 2016 cho thấy, Huawei là hãng đóng góp lớn nhất cho GDP thành phố với hơn 7%, tương đương 143 tỉ nhân dân tệ (khoảng 20.6 tỉ USD). Con số này gần tương đương với tổng thu nhập mà phần còn lại của nhóm 20 doanh nghiệp hàng đầu mang về cho Thâm Quyến - bao gồm ZTE, Tencent, nhà chế tạo chip Foxconn, và hãng xe BYD.

Không có thêm số liệu nào được công bố kể từ năm 2016 bởi mức độ nhạy cảm của nó, song nhiều người tin rằng giá trị của Huawei trong cơ cấu kinh tế thành phố đã gia tăng và hãng này có thể nắm tới hơn 10% GDP của Thâm Quyến.

Huawei cùng các đơn vị nhánh của mình cũng là nguồn công ăn việc làm số 1 tại Thâm Quyến khi thuê hơn 80.000 nhân sự tại trụ sở và 3.000 nhân viên khác ở cơ sở nghiên cứu phát triển tại thành phố Đông Hoản cách đó không xa.

Nhà nghiên cứu chính sách nêu trên cho hay, chính quyền Thâm Quyến "phải làm mọi điều có thể" để giúp các công ty công nghệ trong giai đoạn khó khăn hiện nay. Nhưng với việc Mỹ cấm Huawei nhập khẩu linh kiện từ các công ty Mỹ, đồng thời ngăn chặn Huawei tham gia xây dựng mạng 5G tại Mỹ với lý do lo ngại về an ninh quốc gia, thì giới chức Thâm Quyến khó có thể can thiệp được gì nhiều. Bên cạnh đó, Mỹ còn thúc giục các đồng minh hành động theo mình và "đánh bật" Huawei.

"Mọi người biết chìa khóa [cho các vấn đề của Huawei] không phải là ở Thâm Quyến. Vấn đề nằm tại Washington. Thâm Quyến không thể dàn xếp gián đoạn trong chuỗi cung ứng của hãng này và các thị trường quốc tế."

Các công ty khác dường như cũng bắt đầu bị cuốn vào cọ xát thương mại Mỹ-Trung, trong đó có DJI - hiện cung cấp gần 80% số thiết bị bay không người lái sử dụng ở Mỹ và Trung Quốc. Dù không nêu tên DJI nhưng Bộ an ninh nội địa Mỹ (DHS) gần đây cảnh báo các doanh nghiệp Mỹ về rủi ro an ninh khi sử dụng thiết bị bay không người lái của Trung Quốc.

Các thông cáo của DJI đến nay vẫn né tránh vấn đề này, cho biết doanh nghiệp đang theo dõi quá trình đàm phán giữa hai nước và chưa thể dự đoán trước tương lai. Tuy nhiên, cũng có dấu hiệu hãng này sẽ tự lực nhiều hơn để đề phòng kịch bản bị cô lập khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu. DJI nói họ đang tìm kiếm những nguồn linh kiện tốt nhất có thể, đồng thời sẽ phát triển công nghệ của riêng mình.

Nhưng với quy mô và tầm quan trọng của mình, Huawei vẫn là ưu tiên then chốt của chính quyền Thâm Quyến. Nguồn tin của SCMP nói, "Trong khi chúng tôi vẫn trông chừng các công ty khác, chúng tôi chắc chắn sẽ tập trung nỗ lực vào giúp đỡ Huawei".

Nguồn tin thân cận với cơ quan phụ trách khoa học công nghệ tỉnh Quảng Đông tiết lộ, chính quyền tỉnh đã lập một tổ công tác để điều phối các ban ngành liên quan ở Quảng Châu, Thâm Quyến và Đông Hoản.

Tổ công tác đã gặp trao đổi với những đơn vị công nghệ đã và có thể bị tác động bởi thương chiến, nhằm thảo luận vấn đề ảnh hưởng tới hoạt động kinh doanh của họ.

"Chúng tôi sẽ tiếp tục làm những điều cần phải làm," nguồn tin cho hay. "Thúc đẩy ngành công nghệ là một quá trình lâu dài."

Thâm Quyến hiện nay là trái tim của toàn bộ sản nghiệp công nghệ tại Trung Quốc (Ảnh: Xinhua)

Cả một hệ sinh thái phụ trợ Huawei bị tác động

Vành đai tam giác đô thị Châu Giang vây quanh Thâm Quyến là một phần trọng yếu trong chuỗi cung ứng đối với các nhà sản xuất công nghệ cao. Điều này có nghĩa là toàn bộ cụm kinh tế này có thể bị tổn hại bởi hành động của Mỹ nhằm vào các công ty công nghệ Trung Quốc.

Các đô thị lân cận Thâm Quyến đều nằm trong hệ sinh thái trị giá 3.000 tỉ tệ hỗ trợ cho thị trường xuất khẩu của Thâm Quyến - với giá trị 1.600 tỉ tệ vào năm ngoái.

Allen Zhang, nhà sáng lập hãng chế tạo tai nghe Crazybaby, mô tả chuỗi cung ứng trong Vành đai tam giác là "phần quan trọng nhất khiến Thâm Quyến trở thành kinh đô sản xuất".

"Có rất nhiều thành phố vệ tinh xung quanh Thâm Quyến như Đông Hoản, Huệ Châu, Trung Sơn. Họ có thể tạo thành một chuỗi cung ứng hoàn chỉnh để cung cấp gần như tất cả mọi thứ, từ nguyên liệu thô cho đến linh kiện máy tính, với giá thành rất thấp," ông Zhang nói.

SCMP đưa tin, Huawei đã sẵn sàng cho kịch bản gián đoạn xuất khẩu, bằng cách xúc tiến kế hoạch dự phòng và tham vấn với các nhà cung cấp của hãng. Cụ thể, Huawei liên hệ với các nhà cung cấp bên ngoài Mỹ để kiểm tra lại xem các nguồn cung này có sử dụng linh kiện hoặc công nghệ Mỹ hay không.

Tác động từ chuỗi cung ứng đối với Huawei sẽ trở nên rõ ràng hơn trong vòng 2-4 tháng tới, theo Qiu Dongmin - cố vấn cấp cao của Defangxin Certified Public Accountants tại thành phố Đông Hoản, với nhiều khách hàng là các công ty chế tạo.

"Tác động từ cấm vận mảng kinh doanh điện thoại di động của Huawei sẽ không hiện hữu ngay lập tức, bởi hầu hết đơn hàng điện thoại đã được Huawei cùng các công ty lớn khác đăng ký trong giai đoạn tháng 4 tới tháng 6," Qiu nói.

"Nhưng từ tháng 8 đến tháng 10, các nhà cung ứng thường sẽ nhận đơn hàng gia tăng của Huawei và các hãng khác để đáp ứng nhu cầu thị trường đối với các mẫu điện thoại bán chạy. Đây là giai đoạn then chốt để quan sát toàn bộ chuỗi cung ứng ở Thâm Quyến, Đông Hoản và Huệ Châu."

Qiu cho rằng những công ty lớn như Huawei gần như không thể kiểm tra thông tin với toàn bộ các nhà cung ứng cho hãng.

"Các nhà cung ứng không muốn trao cho Huawei toàn bộ thông tin chi tiết về công nghệ của họ trong bất kỳ tình huống nào. Tôi tin rằng các công ty công nghệ cần đến 1 tháng để nhận ra bức tranh rõ ràng hơn, bởi hiện vẫn còn nhiều phần thông tin mâu thuẫn," ông Qiu nói.

"Điều chắc chắn là tất cả mọi người đều lo ngại. Một số lo ngại về tương lai doanh nghiệp của mình, số khác lo lắng có thể trở thành mục tiêu tiếp theo của Mỹ."

Ba công ty cung ứng các sản phẩm cho dây chuyền của Huawei xác nhận đại diện của hãng viễn thông Trung Quốc mới đây đã tìm đến họ để xác nhận liệu các sản phẩm và dịch vụ từ đây có chứa những công nghệ quan trọng của Mỹ hay không.

Hồi năm ngoái, ngân sách mua sắm của Huawei là 70 tỉ USD, với hơn 13.000 đối tác trong và ngoài Trung Quốc. Trong số các nhà cung ứng này, Huawei xếp 92 đơn vị vào nhóm cốt lõi đối với hoạt động của mình, bao gồm 33 công ty Mỹ và 25 công ty Trung Quốc, 11 từ Nhật và 10 từ Đài Loan, số còn lại là các đơn vị từ Đức, Hàn Quốc, Hồng Kông,...

Trụ sở Huawei tạo khoảng 80.000 công ăn việc làm cho nhân viên tại Thâm Quyến (Ảnh: Reuters)

Xuất khẩu bị ảnh hưởng

Tác động của cấm vận Mỹ đối với Thâm Quyến hay GBA không chỉ đánh vào các hãng cung ứng mà còn cả các nhà xuất khẩu. Trong khi thành phố đề xuất cấp quota xuất khẩu cho doanh nghiệp để hỗ trợ bù đắp thiệt hại từ thương mại toàn cầu, sự sụt giảm trong thương mại của Thâm Quyến với Mỹ là không thể tránh khỏi do hệ quả từ thuế quan cao.

Số liệu Hải quan Thâm Quyến cho thấy trong Quý I năm nay, kim ngạch thương mại với Mỹ chiếm 17% quy mô thương mại địa phương, trị giá 57.4 tỉ tệ, giảm 5.9% so với quý trước đó.

Guo Wanda, phó chủ tịch điều hành của Viện phát triển Trung Quốc, nói rằng chiến tranh thương mại có tác động là điều hiển nhiên, song quy mô xuất khẩu tổng thể của Thâm Quyến thực ra đã tăng trưởng 3.3% vào tháng trước.

"Các công ty có thể phải cắt giảm nhân sự, hoặc các doanh nghiệp nhỏ thậm chí phải đóng cửa, đó là điều hoàn toàn có thể xảy ra," ông Guo nói. "Nhưng từ góc nhìn tổng thể của Thâm Quyến, tác động [của thương chiến] là kiểm soát được. Nó sẽ ảnh hưởng đến nền kinh tế thành phố, nhưng không có nghĩa là [tình hình kinh tế] sẽ lao dốc mạnh."

Guo chỉ ra, với những thành phố có nhiều đơn vị xuất khẩu trên địa bàn như Đông Hoản hay Phật Sơn, thuế quan của Mỹ có thể sẽ gây ra ảnh hưởng sâu sắc hơn. Bất chấp sức ép gia tăng từ Washington, những công ty ở vùng GBA đã đẩy mạnh phát triển hệ thống 5G.

"Chúng ta cần đẩy nhanh tiến độ bởi Vùng vịnh lớn có hai trong số những doanh nghiệp đi đầu về 5G là Huawei và ZTE," ông Guo nhận định. "Cũng có những cơ hội khác nữa. Huawei đang sử dụng đến phương án dự phòng, bao gồm các bộ phận và hệ điều hành của chính họ. Điều này sẽ tạo ra một chuỗi cung ứng mới để dẫn dắt sự tăng trưởng của phát triển công nghệ."

Nỗ lực của Thâm Quyến

Chính quyền Thâm Quyến đang tiếp tục đầu tư mạnh tay vào khu vực công nghệ. Theo số liệu chính thức, thành phố đã chi ra khoảng 100 tỉ tệ - tương đương 4.16% GDP địa phương - cho hoạt động nghiên cứu phát triển vào năm 2018, tăng nhẹ so với mức 4.13% của năm trước đó.

Thâm Quyến có kế hoạch tăng mức đầu tư trên lên 4.25% GDP vào năm 2020, vượt qua mức đầu tư cho nghiên cứu phát triển công nghệ trung bình 4.20% mà các nước đi đầu về công nghệ như Đức, Hàn Quốc,... bỏ ra.

Thành phố cũng tìm cách gây dựng các sản nghiệp mới nổi mang tính chiến lược - bao gồm trong các lĩnh vực công nghệ thông tin, công nghệ sinh học và vật liệu mới. Các ngành này đóng góp 37% GDP thành phố trong năm ngoái, giảm so với mức 40% trong 2 năm trước đó. Tính đến cuối giai đoạn kế hoạch 5 năm hiện nay của Trung Quốc (kết thúc năm 2020), tỉ trọng mục tiêu của các lĩnh vực này tại Thâm Quyến là 42% GDP.

Thâm Quyến còn tiếp tục áp dụng các biện pháp giảm thuế để khích lệ đổi mớ và thu hút nhân tài công nghệ cấp cao - một chính sách hiệu quả nhằm thúc đẩy các gói thanh toán hào phóng hơn mà không khiến nhà tuyển dụng tốn thêm chi phí.

Tại Diễn đàn tương lai 2019 tổ chức tháng trước, phó thị trưởng Thâm Quyến Wang Lixin tuyên bố chính quyền thành phố sẽ giảm thuế cho các nhân tài cả bản địa và nước ngoài. Một số cá nhân xác định sẽ không phải nộp thuế thu nhập qua 15%/năm.

"Giả sử bạn kiếm được 1 triệu tệ một năm. Vậy theo quy định mới bạn sẽ đóng 150.000 tệ thuế thu nhập, tiết kiệm được đến 300.000 tệ so với mức thuế hiện nay," ông Wang nói.

Trong khi các giải pháp chính sách khác tiếp tục được cân nhắc, nhà chức trách cũng có bước đi cụ thể để hỗ trợ xuất khẩu.

Ivan Zhai, giám đốc điều hành Phòng thương mại Hồng Kông tại Quảng Đông, cho biết các công ty, đặc biệt là những đơn vị xuất khẩu hàng hóa sang Mỹ, đã xin tư vấn từ Sở thương mại Thâm Quyến về chính sách mới nhất của Mỹ.

"Bên cạnh ứng phó với thuế quan gia tăng, mối quan ngại chủ chốt còn liên quan đến cuộc điều tra của Ủy ban Thương mại quốc tế Mỹ theo Điều 337 [của Luật thương mại Mỹ 1930]," ông Zhai nói, cho biết điều tra của Mỹ liên quan tới những tranh chấp quyền sở hữu trí tuệ - vấn đề then chốt khiến Mỹ bất mãn với Bắc Kinh trong chiến tranh thương mại, mà theo các nhà xuất khẩu Trung Quốc thì [các vụ điều tra] ngày càng diễn ra thường xuyên.

"Các công ty đã xin được đào tạo vào hè năm ngoái về cách thức để tuân thủ Điều 337, cũng như cách khiếu nại nếu họ bị xác định là vi phạm quy định."

theo Trí Thức Trẻ

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Số phận bi thảm và cái chết trẻ của chị em tác giả ‘Đồi gió hú’

Có rất nhiều giả thuyết bí ẩn xoay quanh cuộc đời và cái chết trẻ của ba chị em nhà Brontë. Độc giả Việt Nam đã quen thuộc với các tác phẩm kinh điển viết vào thế kỷ 19 của chị em nhà Brontë như Đồi gió hú của Emily Brontë, Jane Eyre của Charlotte Brontë hay Người gia sư - Agnes Grey của Anne Brontë. Nhưng ít ai biết được những bí ẩn xoay quanh cuộc đời bi thảm của ba nhà văn nữ tài năng nước Anh. Một gia đình chết trẻ Nhà Brontë được biết đến như một gia đình có nhiều thành viên chết trẻ. Hai con gái đầu lòng của ông bà Patrick Brontë và Maria Brontë đều qua đời ở khi vẫn còn là những đứa trẻ. Anne qua đời năm 29 tuổi. Emily ở tuổi 30. Còn Charlotte đã chứng kiến cái chết của tất cả chị em của mình trước khi từ giã cõi đời ở tuổi 38. Người con trai duy nhất trong nhà, Branwell cũng không thoát khỏi số phận của các chị em gái mình, anh qua đời khi mới 31 tuổi. Có kỳ lạ không khi có quá nhiều cái chết ngắn ngủi xảy ra trong gia đình nhà Brontë? Không ai sống quá 40 tuổi, trừ người cha già Patrick Brontë sống đến 84 tuổi, lâu hơn bất cứ đứa con nào của ông. Emily Brontë cũng giống như hầu hết thành viên khác trong gia đình nhà Brontë đều có một cuộc đời ngắn ngủi. Đồ họa: The Guardian. Cái chết của chị em nhà Brontë đã nhiều lần đi vào văn học, nhạc kịch. Chỉ riêng trong năm 1947, đã có đến ba nhà nghiên cứu khẳng định rằng thời tiết lạnh lẽo của nước Anh và vấn đề tình cảm đã gây ra một loạt cái chết cho nhà Brontë. Ba anh chị em Branwell, Emily và Anne lần lượt qua đời vào tháng 9, tháng 12 năm 1848 và tháng 5 năm 1849. Câu chuyện khi này được lan truyền rộng rãi rằng Branwell vì nghiện rượu mà chết, Emily quá đau buồn vì sự ra đi của người anh mà cũng đi theo, và Anne lặng lẽ theo chân hai anh chị. Lấy cảm hứng từ bi kịch nhà Brontë, nhà văn James Tully còn viết nên cuốn tiểu thuyết The Crimes of Charlotte Brontë: The Secrets of a Mysterious Family cho rằng Emily, Anne, Charlotte và Branwell đều đã bị đầu độc, hung thủ được cho là liên quan đến Charlotte và cô chính là đồng phạm của tội ác này. Tuy vậy, cuốn sách nhận được nhiều ý kiến trái chiều khi dễ gây nhầm lẫn cho độc giả về cái chết thật sự của chị em nhà Brontë. Nhiều người còn tin chính người anh trai Branwell Brontë đã có quan hệ tình cảm với Emily thay vì cho rằng Branwell có thể đã truyền cho cô căn bệnh lao mà anh mắc phải trong thời gian nghiện rượu mùa thu năm 1848. Số phận bi thảm của những nhà văn tài năng Ở thế kỷ 19, khi bệnh lao phổi lần đầu tiên được nhắc đến, nó được coi như là “một căn bệnh truyền nhiễm bí ẩn”. Nhưng đối với giới nghệ thuật, bệnh lao còn được gọi là “căn bệnh lãng mạn” khi xuất hiện hầu hết ở các sáng tác thơ ca, nghệ thuật của nhà thơ John Keats, nhà viết kịch Anton Chekhov, thiên tài âm nhạc Frédéric Chopin, tiểu thuyết gia Franz Kafka, v.v hay thậm chí trong sáng tác của Charlotte, Emily và Anne Brontë. Bệnh lao là căn bệnh dễ lây truyền, triệu chứng rõ ràng nhất là những cơn ho dai dẳng, cộng thêm thời tiết ẩm lạnh của nước Anh khiến cho vi khuẩn lây lan nhanh chóng hơn khi người bệnh tiếp xúc gần gũi với nguồn bệnh. Chị em nhà Brontë, đặc biệt là Emily, vốn không ra ngoài nhiều vì sức khỏe kém, họ ở trong nhà hầu như mọi lúc, tập trung vào việc đọc sách và sáng tác của mình. Ba chị em văn sĩ nhà Brontë. Căn bệnh lao bắt đầu từ Branwell khi anh nổi tiếng là một kẻ nghiện rượu, ăn chơi trác táng. Sau mối tình không mấy sáng sủa với một phụ nữ đã có chồng, anh sa đà vào rượu và thuốc phiện, dẫn đến căn bệnh viêm phổi kèm theo chứng mê sảng. Branwell qua đời vào ngày 24/9/1848 khi mới 31 tuổi. Chỉ ít lâu sau đám tang của Branwell, Emily mắc phải một cơn cảm lạnh và dẫn đến viêm phổi và phát triển thành bệnh lao. Dù sức khỏe rất yếu nhưng cô lại từ chối mọi sự chữa chạy của bác sĩ. Ba tháng sau cái chết của người anh trai, Emily cũng nhanh chóng qua đời vì căn bệnh lao phổi. Cái chết của Emily đã ảnh hưởng nhiều đến tình trạng sức khỏe của Anne. Vào lễ Giáng sinh năm đó, Anne bị cúm nặng và bác sĩ chẩn đoán là bệnh lao ở giai đoạn đầu. Trái ngược với Emily, cô làm theo mọi chỉ dẫn của bác sĩ và uống thuốc đầy đủ với hy vọng sẽ qua khỏi căn bệnh đã cướp đi sinh mạng của hai anh chị mình. Đến đầu năm 1849, khi sức khỏe đã có tiến triển tốt, Anne quyết định đi thăm Scarborough, một vùng quê mới để thay đổi không khí dù Charlotte cực kỳ phản đối vì cho rằng cô chưa đủ sức khỏe. Và đúng như suy nghĩ của Charlotte, Anne đã không thể trở về quê nhà bởi cô ngày một yếu đi với triệu chứng của căn bệnh lao vẫn còn sót lại. Anne qua đời vào tháng 5/1849 tại Scarborough mà không có mặt của người cha Patrick vì quãng đường quá xa so với tình trạng sức khỏe của ông. Charlotte Brontë là người sống sót cuối cùng trong số sáu anh chị em nhà Brontë. Vượt qua nỗi đau mất mát, Charlotte chấp nhận lời cầu hôn của Arthur Bell Nicholls và kết hôn vào năm 1854. Cô mang thai đứa trẻ đầu lòng chỉ ít lâu sau đám cưới nhưng lại nhanh chóng mất sức và đổ bệnh. Ngày 31/3/1855, Charlotte qua đời với đứa trẻ trong bụng, chỉ 3 tuần trước ngày sinh nhật lần thứ 39 của cô. Dù giấy chứng tử có ghi rõ cô chết do mắc phải căn bệnh lao phổi nhưng các nhà nghiên cứu tin rằng cô bị mất nước và nôn nhiều do các triệu chứng của việc mang thai, từ đó dẫn đến cái chết đáng thương khép lại bi kịch nhà Brontë. Các tác phẩm của chị em nhà Brontë được yêu mến tại Việt Nam. Cả ba chị em đều từng viết về căn bệnh lao ở các nhân vật của mình như Helen Burns trong Jane Eyre, Frances Hindley trong Đồi gió hú hay Mark Wood trong Agnes Grey. Hiểu thêm về căn bệnh lao dẫn đến cái chết của ba nữ nhà văn phi thường này có lẽ sẽ giúp độc giả có cái nhìn mới lạ hơn về số phận các nhân vật trong tiểu thuyết của họ. Thu Hoài/ Sách hay ? Zing

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Những tòa tháp nghìn tỷ bị bỏ hoang giữa thủ đô

Giữa trung tâm Hà Nội, có một số dự án nhà cao tầng được đầu tư hàng nghìn tỷ đồng với vị trí đắc địa, nhưng bị bỏ hoang sau nhiều năm xây dựng. Dự án Vicem Tower (quận Nam Từ Liêm, Hà Nội) do Tổng công ty Xi măng Việt Nam (Vicem) làm chủ đầu tư với số vốn 2.743 tỷ đồng. Khi công trình khởi công vào tháng 5/2011, chủ đầu tư tuyên bố sẽ hoàn thành vào năm 2014. Tuy nhiên khi xây dựng xong kết cấu chính, dự án bị bỏ hoang. Đến tháng 3/2017, Phó thủ tướng Trịnh Đình Dũng đã có ý kiến giao Bộ Xây dựng chỉ đạo chuyển nhượng dự án. Tuy nhiên, đến nay dự án dở dang Vicem Tower vẫn nằm bất động. Ảnh: Duy Anh. Đối diện Vicem Tower trên tuyến đường vành đai 3 (Hà Nội) là dự án Apex Tower. Apex Tower được xây dựng trên khu đất có diện tích 2.780 m2, tổng vốn đầu tư khoảng 15 triệu USD. Dự án khởi công từ năm 2008 nhưng đến nay mới chỉ hoàn thiện phần thô. Ảnh: Việt Linh. “Đắp chiếu” nhiều năm, nhiều hạng mục dự án Apex Tower dù chưa hoàn thành đã xuống cấp. Apex Tower còn bị sử dụng sai mục đích khi tầng hầm, khuôn viên xung quanh bị “xẻ thịt” làm bãi giữ xe, quán ăn, hàng trà đá. Ảnh: Duy Anh. Một dự án khác cũng bị bỏ hoang nhiều năm là Habico Tower (quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội) do Công ty cổ phần Hải Bình làm chủ đầu tư với tổng vốn hơn 220 triệu USD. Dự án nằm trên đường Phạm Văn Đồng, cửa ngõ phía tây thủ đô. Habico Tower từng được chào bán với giá 4.000 USD/m2 sàn nhưng việc xây dựng tạm dừng từ năm 2011. Hiện dự án bỏ hoang mới thi công đến tầng 9. Ảnh: Duy Hiếu. Cùng nằm trên trục Vành đai 3 còn có dự án chung cư Báo Công an Nhân dân bị bỏ hoang. Khi khởi công công trình vào ngày 21/5/2010, dự án đặt mục tiêu hoàn thành và đưa vào sử dụng trong tháng 8/2012. Tuy nhiên, sau khi cơ bản hoàn thiện, dự án bị bỏ hoang. Đầu tháng 5, Thượng tướng Bùi Văn Nam, Thứ trưởng Bộ Công an, cho biết đã giao Thanh tra Bộ thanh tra dự án. Ảnh: Duy Anh. Hệ thống tôn quay quanh tòa nhà ven đường vành đai 3 đã gỉ sét, xuống cấp sau gần một thập kỷ phơi nắng mưa. Ảnh: Duy Anh. Dự án Nhà công vụ thuộc Công an TP. Hà Nội nằm tại số 1-1A Yên Phụ (quận Tây Hồ, Hà Nội) cũng đang bị bỏ hoang. Đây được đánh giá là khu “đất vàng” khi nằm sát hồ Tây, có 2 mặt tiền tại đường Thanh Niên và Yên Phụ. Ảnh: Duy Anh. Dự án có tổng mức đầu tư trên 105 tỷ đồng (trong đó có hơn 30 tỷ đồng nguồn vốn Ngân sách Nhà nước) và được khởi công xây dựng năm 2010. Ảnh: Duy Anh. Một dự án khác bị bỏ hoang là Trung tâm giao dịch than - khoáng sản Việt Nam được xây dựng tại lô đất 22E3 thuộc Khu đô thị mới Cầu Giấy (Hà Nội) có quy mô 35 tầng nổi, tổng vốn đầu tư hơn 3.700 tỷ đồng. Được khởi công tháng 1/2015, dự kiến bàn giao vào quý IV/2018. Tuy nhiên, đến nay công trình này mới chỉ hoàn thiện phần thô. Ảnh: Duy Anh. Tòa nhà bệnh viện quốc tế Hoa Kỳ được xây dựng trên đất của 2 phường Nghĩa Tân và Dịch Vọng (vị trí sát ngã ba phố Chùa Hà và Tô Hiệu, quận Cầu Giấy, Hà Nội) cũng chung số phận bị bỏ hoang. Dự án này có hướng nhìn thẳng ra công viên Nghĩa Đô, hồ Nghĩa Tân. Ảnh: Duy Anh. Công trình có tổng vốn đầu tư 50 triệu USD, khởi công từ năm 2006. Từng được kỳ vọng sẽ trở thành bệnh viện chất lượng quốc tế 5 sao, tuy nhiên sau hơn một thập kỷ khởi công, dự án vẫn dang dở, nhiều hạng mục xuống cấp, cỏ dại mọc khắp nơi. Ảnh: Duy Anh. Dự án nhà ở tái định cư N01 - D17 Duy Tân (quận Cầu Giấy, Hà Nội) khởi công từ năm 2010 nhưng đến nay vẫn chưa hoàn thành. Là chung cư cao tầng phục vụ di dân khu đô thị mới Cầu Giấy, dự án sở hữu vị trí khá đẹp khi có 2 mặt tiền giáp phố Duy Tân và Trần Thái Tông. Sau gần 10 năm khởi công, dự án vẫn chưa hoàn thiện xong phần thô. Ảnh: Duy Anh. @Zing

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Lời có lẽ nặng nề của người đồng hương anh Nhân:

Một câu nói không thể bỏ qua

Thiện Tùng

10/06/2019

 

Một câu nói không thể bỏ qua của ông
Nguyễn Thiện Nhân, Ủy viên Bộ Chính trị Đảng CSVN, đang là Bí thư TP HCM

Ở Việt Nam ta có ông sinh ngày 12/06/1953 (66 tuổi), quê quán ơ tỉnh Trà Vinh, trưởng thành trên đất Bắc. Ông tốt nghiệp trường Đại học Kỹ thuật Magdebueg ở Cộng hòa Liên bang Đức, tốt nghiệp trường Đại học Oregon và Harvard ở Mỹ. Khi về nước, ông được cấp bằng Tiến sĩ, được phong học vị Giáo sư. Trong thời gian ngắn, ông kinh qua các chức vụ: Phó Chủ tịch trực UBND TP HCM / Phó Thủ tướng Chính phủ kiêm Bộ trưởng Bộ Giáo dục / Chủ tịch TW  Mặt trận Tổ quốc Việt Nam / Ủy viên Ban Chấp hành TW Đảng CSVN khóa X, XI / Ủy viên Bộ Chính trị Đảng CSVN khóa XII kiêm Bí thư TP HCM. Ngoài ra, ông còn là đại biểu Quốc hội các khóa X, XII, XIII. Khi tiếp xúc với cử tri Thủ Thiệm, ông nói: “Tuy nói giọng Bắc nhưng tôi là dân Nam bộ, nói thì làm…” . Tên ông nghe rất thánh thiện “Nguyễn Thiện Nhân” – người lương thiện. 

Hơn nửa tháng qua, bức ảnh và câu nói đính kèm của ông Nhân trên đây “ngao du” khắp cùng trên mạng Internet . Một câu nói tưởng bình thường nhưng không bình thường chút nào. Dư luận xã hội đã và đang bàn tán xôn xao, ngoài chủi rủa không tiếc lời, còn biểu hiện căm thù đối với ông Nhân. Có người cho rằng câu nói ấy là “giết người không gươm giáo”.    

Thật tình, lúc đầu tôi cứ cho là kẻ xấu nào đó “hốt rác” nhét vào miệng ông Nhân, chớ chẳng lẽ người có quyền thế, chực vụ, học vị tột đỉnh như vậy mà có ác ý, nói nhảm như thế sao?!. Tôi nán chờ, nhưng đã hơn nữa tháng rồi sao chẳng thấy ông Nhân, Bộ Chính trị Đảng CSVN, Quốc hội, Chính phủ và hệ thống truyền thông quốc doanh phản ứng, khiến tôi đâm ra phân vân, nghi ngờ: ông Nhân có dụng ý gì mà nói  như thế? Chắc ông có nói như vậy nên đành phải áp dụng “nguyên tắc Việt Minh làm thinh là đồng ý”.

Quê nội tôi ở huyện Cầu Ngang, tỉnh Trà Vinh – cùng quê với ông Nhân. Tuy không hề quen biết nhau, nhưng từ lâu tôi ngầm tự hào quê mình có người học giỏi, thành đạt, không hề có tỵ hiềm gì với ông Nhân. Nhưng giờ đây, tôi bắt đầu sợ và ghét ông. Sợ là vì, không như những quan chức khác, ông Nhân tự giới thiệu mình thuộc hạng người “nói thì làm”, nếu ông làm như những gì ông nói được ghi trên bức ảnh thì đám gái trẻ chưa thành niên sớm muộn gì cũng tan nát cuộc đời !. Ghét vì câu nói phân biệt đối xử, bất lương của ông. Câu nói ấy nếu được áp dụng thì luân thường đạo lý của ông cha ta dày công vun đấp sẽ biến thành mây khói, xã hội sẽ rối loạn.  

Những năm tháng gần đây, nạn hiếp dâm trẻ em không còn là cá biệt, giờ đây ông Nhân bình thường hóa nạn ấu dâm là góp phần gây nên tội ác. Không hề cường điệu, hãy thử nghĩ: Phàm là con gái, nhứt là những em chưa đến tưổi thành niên, nếu bị hiếp dâm coi như tiêu tan cả cuộc đời, đó là chưa nói, phận làm ông bà, cha mẹ, khi cháu con mình bị hiếp dâm, họ đau khổ sở dường nào? 

Nếu ông Nhân không nói thế thì nên lên tiếng phản biện vẫn chưa muộn. Còn nếu ông có nói như thế thì nguy hiểm, tai hại không chỉ cho cộng đồng mà  cho cả bản thân ông. 

Xét về cương vị, ông đang là 1 trong 16 vị trong Bộ Chính trị còn lại, thủ vai chủ chốt cai quản gần 100 triệu dân Việt Nam. Đáng nói hơn, riêng ông trực tiếp cai quản hơn 10 triệu dân thành phố lớn nhứt nước, bằng một phần mười (1/10) dân số cả nước.

Câu nói của ông Nhân vi phạm pháp lý và đạo lý: “Tội hiếp dâm trẻ em không thể tha được nhưng cần xét tới nhân thân tốt, là đảng viên, cán bộ thì có thể cho tại ngoại để tu dưỡng đạo đức sẽ có kết quả tốt hơn”.

“Tội hiếp dâm trẻ em không thể tha được” -  Đúng quá, phải cho chúng ngồi tù và buộc phải bồi thường giá trị quý nhứt  của cuộc đời con gái – do phía bị hại định giá bồi thường.   

“Nhưng cần xét tới nhân thân tốt, là đảng viên, cán bộ thì có thể cho tại ngoại để tu dưỡng đạo đức sẽ có kết quả tốt hơn”. Bậy quá, sao lại có phân biệt như thế?!. Thưa GS TS Nhân, tôi có đôi điều cần nói với ông đây:   

+ Trên đời nầy ai lại không có nhân thân (người thân) chỉ có khác nhau tốt hay xấu – phần lớn là tốt. Tốt nhiều như thế thì diện “ân huệ” tội ấu dâm quá rộng, những bé gái ắt sẽ tiêu đời ?!. Tôi biết chắc chắn hai chữ “nhân thân” mà ông  nói ở diện hẹp, chỉ trong phạm vi đảng viên, cán bộ?.

+ Thời Phong kiến áp dụng:  Người cầm luật mà phạm luật tội một bằng mười, tội quá nặng có thể tru di tam tộc hoặc hơn thế / Thời hiện đại áp dụng:  Người cầm quyền có tài, có đức, phải gương mẫu, công hay tội ai làm nấy hưởng, nấy chịu, không chấp nhận kiểu “giật gấu vá vai” / Thời Đảng Cộng sản trị ở Việt Nam cũng rao giảng được như vậy, nhưng chưa làm được như vậy, lại còn nói thêm “Đảng viên đi trước làng nước theo sau”. Vậy luật lệ nào, kể cả điều lệ Đảng CSVN, chẳng hề có điều khoản nào ghi  đảng viên, cán bộ được “ân huệ” khi vi phạm luật nói chung, ấu dâm nói riêng như ông nói?.  

+ Nếu ông không nói câu nói ấy, thì tốt hơn hết, bằng mọi cách ông phản biện có hiệu quả để bảo vệ thanh danh và tính mạng của mình. Ngược lại, nếu ông là người nói ra câu nói ấy, thì lựa lời thành khẩn xin lỗi công khai với công chúng, để vớt vát uy tín, bảo toàn tính mạng.

+ Nếu thật sự ông là người nói ra câu nói ấy, ông nên tối kỵ 3 việc:

1/ Ông không được chủ quan mất cảnh giác, phải có biện pháp bảo toàn toàn  tính mạng - tôi không “hù” ông đâu hỡi người đồng hương ! .

2/ Ông  nên hạn chế về Trà Vinh, không như trước đâu, dân chúng sẽ phỉ nhổ ông, người thân sẽ ghẽ lạnh với ông vì câu nói độc mồm độc miệng của ông.

3/ Nếu ông có ý định đi công vụ hay làm việc gì đó bên Mỹ thì đừng đi. Bức ảnh và câu nói của ông có liên quan đến ấu dâm đã truyền đi khắp cùng. Ông biết hơn tôi, ở Mỹ người ta nghiêm cấm ấu dâm, giờ đây ông đến đó chắc gì họ đón tiếp nồng hậu như thời ông du học bên ấy, chuyện gì sẽ xảy ra làm sao định đoán trước được?. Nhắc để ông nhớ:  Danh hài Minh Béo của ta sang Mỹ chỉ sờ sẫm, mò mẫm gì đó với thiếu nữ, bị kết án tù và phạt tiền “đúng mức ghi vôi”, khi trở về nước không dám nhìn mặt ai, thân bại danh liệt.

 Mong rằng câu nói trên hình là ý riêng của ông Nhân chớ không phải là ý của Đảng cầm quyền. Những vụ xử nhẹ, bao che cho những đảng viên phạm tội ấu dâm vừa qua, khiên cho thiên hạ nghi ngờ câu nói của ông Nhân xuất  phát từ một chủ trương nào đó.   -/-

Phần nhận xét hiển thị trên trang

CÔNG NGHỆ VÀ ĐỜI SỐNG

Dưới đây là toàn văn bài trả lời phỏng vấn báo Lao động (số ra ngày 08/6/2019), của GS. Phan Dương Hiệu (ĐH  Limoges, CH Pháp), về việc “tính điểm công dân” theo mô hình của TQ, nói riêng, và đưa Công nghệ vào đời sống xã hội, nói chung. Một bài phỏng vấn rất nên đọc.

“Tiến bộ khoa học có thể được sử dụng hoặc bị lợi dụng cho mọi mục đích, tốt cũng như xấu. Do vậy mà chúng ta cần xác định đâu là những ứng dụng có thể đem lại sự hữu ích cho cộng đồng và đâu là những ứng dụng làm giảm, hạn chế quyền con người để phải tránh. Theo tôi, một hệ thống tính điểm công dân là một ứng dụng khoa học công nghệ cần phải tránh. Một sự đánh giá chỉ dựa trên những thước đo định lượng là một sự đánh giá nghèo nàn và nguy hiểm, nó đưa cái phong phú đa dạng của cuộc sống cho vừa khuôn của một bộ quy tắc. Khi chưa có khả năng đưa được máy móc gần với con nguời thì lại đi đưa con người gần với hành xử của máy móc. Chúng ta không nên đi theo vết xe đó của Trung Quốc.” Trích bài phỏng vấn nêu trên

Toàn văn bài trả lời phỏng vấn:

“Tính điểm công dân: "Robot hóa" con người?.

"Hệ thống tính điểm công dân là một ứng dụng khoa học công nghệ cần phải tránh. Một sự đánh giá chỉ dựa trên những thước đo định lượng là một sự đánh giá nghèo nàn và nguy hiểm, nó đưa cái phong phú đa dạng của cuộc sống cho vừa khuôn của một bộ quy tắc..." - GS mật mã học Phan Dương Hiệu (ĐH Limoges, Pháp) góp ý, trước ý kiến: Nên chăng, học hỏi mô hình tính điểm công dân của Trung Quốc tại VN?

PV: Sử dụng công nghệ nhận dạng để đánh giá từng hành động của mỗi người dân bằng việc lắp camera khắp mọi hang cùng ngõ hẻm. Từ đó, xếp loại công dân và lấy đó làm tiêu chí ưu tiên cho những công dân tốt, giới hạn điều kiện với những công dân xấu... - Hệ thống tính điểm công dân của Trung Quốc có vẻ như là một hệ thống lý tưởng cho sự công bằng, giúp người dân ý thức, cư xử văn minh hơn. Anh có thấy thế?

PDH: Để có một hệ thống đánh giá điểm thì có hai vấn đề quan trọng: độ đo để định lượng điểm cao thấp và cách thức cùng phương tiện để thực hiện điều đó. Cả hai vấn đề này đều sẽ có rất nhiều bất cập đối với hệ thống tính điểm công dân.

Điểm quan trọng nhất của vấn đề là độ đo. Muốn đánh giá tốt/xấu qua một hệ thống tính điểm thì phải định nghĩa một độ đo: thế nào là điểm cao/tốt, thế nào là điểm thấp/xấu. Có những thước đo khá tường minh như: cố tình vượt đèn đỏ, cướp giật..., thì là xấu, đương nhiên! Cũng thế, với các dịch vụ hàng không hay khách sạn, độ đo khách hàng thường xuyên rất dễ định nghĩa tường minh: ai bay xa, ai đặt phòng nhiều thì được cộng điểm.

Với hệ thống tính điểm công dân, điểm khác biệt cơ bản là vì không có độ đo phổ quát để định nghĩa tường minh thế nào là một công dân tốt hay xấu, việc đánh giá sẽ phụ thuộc đáng kể vào quan điểm của người làm hệ thống tính điểm, tức là của chính quyền. Một sự tung hô vô nghĩa có thể được chấm điểm cao, nhưng một phát biểu thẳng thắn khác biệt, cần thiết cho sự tiến bộ của xã hội thì lại có thể bị hệ thống đánh giá là nói xấu nhà nước và bị cho điểm thấp.

Chúng ta thử hình dung nếu hệ thống đó được thực thi trước Đổi Mới, thì sẽ khó mà có Đổi Mới, bởi những quan điểm đi ngược ý thức hệ lúc bấy giờ sẽ bị đánh điểm xấu; những người có tư tưởng đổi mới sẽ bị hệ thống tính điểm coi là xấu và vô hiệu hoá, còn ai quyết định Đổi Mới nữa.

Do vậy, khi chính quyền đưa ra một độ đo định chuẩn và gắn quyền lợi người dân với độ cao thấp trong thước đo đó, vô hình trung làm mọi công dân phải hướng theo độ đo được định sẵn, dù đồng tình hay không. Nó làm hành xử con người trở nên giả dối, triệt tiêu sáng tạo vượt khuôn khổ, và con người sẽ trở nên máy móc hơn, xa rời tính nhân văn.

Điểm đặc thù nữa là các hệ thống dịch vụ thì ta có thể chọn tham gia, còn điểm công dân thì gần như là bị ép buộc, những quyền lợi tối thiểu như đi tàu xe, đăng ký khách sạn... cũng trở nên bất công bằng dưới lăng kính của độ đo tốt/xấu. Nếu theo luật pháp có xét xử và có kháng án, thì hệ thống độ đo gần như là áp đặt và không thể có quan toà nào đủ sức để xét xử từng vụ việc cộng điểm/trừ điểm là đúng hay sai, toàn bộ quyền lợi công dân trở nên phụ thuộc vào sự đánh giá của độ đo.

PV: Chẳng phải lúc này mọi thứ đều đang được "lượng hoá" bởi các "độ đo" lượt like, lượt share và lượng view sao?

PDH: Chính thế, và việc sử dụng chúng không đúng cách, chạy theo số lượng có thể rất tác hại. Độ đo chính là luật chơi, nó có thể quyết định lớn đến hành xử của những ai tham gia. Ngay cả nghề báo của chị cũng không là ngoại lệ. Khi tổng biên tập đưa ra độ đo là số view của bài báo, chấm nhuận bút cho phóng viên dựa trên số view đó, thì đã đẩy hầu hết phóng viên vào việc chạy đua để đưa những tin giật gân, đôi khi bất chấp tính trung thực, miễn là thu hút được tính hiếu kỳ của số đông. Những bài báo sâu sắc, dày công nghiên cứu, và chọn lựa độc giả trở nên khan hiếm dần, dưới sự ghẻ lạnh của độ đo “số view”. Cộng với những "vùng cấm" được cho là nhạy cảm - cũng như là một dạng ảnh hưởng bởi độ đo của luật chơi, hậu quả là nền báo chí dần trở nên bị “lá cải hoá". Đối với mạng xã hội người dùng cũng được trang bị các thước đo: lượt likes, lượt shares... Khác chăng là ở đấy mỗi người có một thế giới riêng và có thể tự định nghĩa cho mình một độ đo, tiêu chuẩn riêng chứ không phải ai cũng chỉ thích đếm. Vì thế mà tạo nên sự phong phú, đa chiều tích cực.

PV: Nhưng giả sử hệ thống tính điểm sẽ chỉ đánh giá những chỉ số tường minh như anh nói: vượt đèn đỏ hay ăn cắp... thì rõ ràng điều đó giúp đem lại lợi ích và an toàn cho người dân đấy chứ?

PDH: Nếu mục đích chỉ dừng ở mức độ đảm bảo an toàn công dân thì tốt thôi. Nhưng nếu vậy thì không cần phải làm cả hệ thống tính điểm toàn dân. Khi tiến hành một hệ thống tính điểm công dân thì nó chạm đến vấn đề thứ hai mà tôi nói ở trên: cách thức cùng phương tiện để thực hiện. Ở đây, đó là việc phải đặt một mạng lưới camera theo dõi từng ngõ ngách, phải nhận dạng từng khuôn mặt công dân ở từng thời điểm xem họ đang làm gì để tính điểm. Điều đó ảnh hưởng lớn đến sự riêng tư và an toàn dữ liệu của công dân.

Nếu chỉ sử dụng camera để tăng mức an toàn cho công dân là một bài toán đã được xem xét ở rất nhiều nước. Đó là một bài toán tối ưu: mắc bao nhiêu camera là đủ (tức là có thêm nữa thì cũng không có ích) để vừa đạt mức an toàn, vừa không xâm phạm quá mức sự riêng tư của người dân, mắc ở những vị trí nào, ai có quyền truy cập dữ liệu, dữ liệu được lưu trữ bao lâu và sau bao lâu phải xoá... Vấn đề này cần có sự đánh giá và nhiều nước đã làm. Những nghiên cứu chính thức của Pháp (của Viện nghiên cứu INHESJ - Institut national des hautes études de la sécurité et de la justice https://inhesj.fr/sites/default/files/fichiers_site/les_publications/les_travaux_des_auditeurs/politiques_videoprotection.pdf) và Anh (được thực hiện ở Newcastle, Birmingham và King’s Lynn) cho thấy việc mắc camera không thực sự có tác dụng trong những vụ việc nghiêm trọng (tấn công người, buôn bán ma tuý, khủng bố...) mà chỉ có tác dụng trong những sự vụ nhỏ (ăn cắp xe cộ, phạt nguội vi phạm giao thông...). Chúng ta cần tham khảo những nghiên cứu của các nước để đưa ra phương án tối ưu, tránh việc mắc tràn lan camera ở khắp nơi, vừa không hiệu quả, lại cũng có thể trở thành công cụ tấn công cho kẻ xấu nếu vấn đề an toàn thông tin mạng không được bảo vệ chặt chẽ.

PV: Đã có những cuộc tấn công mạng thông qua hệ thống Camera?

PDH: Ngay trên đất Mỹ mới đây đã có nhiều vụ thâm nhập vào hệ thống Camera của cảnh sát. Năm 2017, tại Washington DC, ngay trước ngày nhậm chức tổng thống của Donald Trump, 2/3 số camera (123 cameras trên tổng số 187) của cảnh sát bị thâm nhập và bị vô hiệu hoá trong 6 ngày (https://www.washingtonpost.com/local/public-safety/attack-on-dc-police-security-cameras-had-broad-implications/2018/07/24/7ff01d78-8440-11e8-9e80-403a221946a7_story.html?noredirect=on&utm_term=.3aba77990996). Và ngày 7/5 mới đây, hàng ngàn máy tính của chính quyền thành phố Baltimore đã bị khống chế bởi kẻ tấn công (https://www.bbc.com/news/technology-48423954). Thử hình dung, nếu chúng ta mắc camera mọi ngõ ngách, và nếu kẻ tấn công truy cập được vào hệ thống máy tính, nó sẽ lấy được toàn bộ kho dữ liệu riêng khổng lồ của người dân. Nếu hệ thống còn nhận dạng từng công dân thì dữ liệu đó lại càng nguy hiểm cho từng người. Tệ hơn, nếu kẻ tấn công truy nhập vào hệ thống mà chúng ta không có công cụ nhận biết và để chúng theo dõi, thu thập trong thời gian dài, vấn đề an ninh của quốc gia cũng có thể bị ảnh hưởng. Vấn đề an toàn thông tin là một vấn đề nổi cộm khi phát triển những hệ thống lớn và lưu trữ dữ liệu toàn dân.

PV: Tại hầu hết các không gian công cộng, mọi người đều mặc sức quay phim, chụp ảnh, thì hà cớ gì, việc lắp camera lại không được cho là bình thường?

PDH: Việc chụp ảnh quay phim ở nơi công cộng không bị cấm nhưng ta cũng không thể cầm một chiếc camera đi theo quay, chụp liên tục khuôn mặt của một người trên phố. Khi những hình ảnh được ghi lại gắn với một con người cụ thể thì dữ liệu đó trở thành dữ liệu cá nhân. Luật bảo vệ thông tin cá nhân mới đây của châu Âu (GDPR - General Data Protection Regulation) được áp dụng với tất cả các hình thức quay chụp ở nơi công cộng, dù là với mục đích an ninh. Người được quay có quyền yêu cầu truy cập hình ảnh, xoá hình ảnh về mình nếu nó không nằm trong phạm vi một cuộc điều tra. Do đó, nếu ta đi theo những bước tiến bộ trong việc tôn trọng quyền riêng tư, một quyền cơ bản của con người, như các nước châu Âu, thì cần nhận định rằng một hệ thống nhận dạng, tính điểm công dân là vi phạm luật về quyền riêng tư.

PV: Anh có vẻ nghi ngờ việc áp dụng vào cuộc sống những tiến bộ khoa học trong việc xử lý dữ liệu lớn?

PDH: Hoàn toàn không đúng, có những ứng dụng rất hữu ích. Chẳng hạn như mắc camera ở những nút giao thông ách tắc, thu thập dữ liệu để nghiên cứu các giải pháp thông minh chống ùn tắc. Hay việc nghiên cứu học máy trong y tế, trong giáo dục để có các phương án thông minh nâng cao hiệu quả chữa bệnh hay đào tạo. Nhưng trên hết, tôi luôn chú trọng hơn cả vào việc bảo vệ an toàn dữ liệu và riêng tư cho người dùng. Do vậy, tất cả các phương án phân tích cần trước tiên phải đảm bảo an toàn dữ liệu, có thể chỉ được phân tích dữ liệu sau khi đã ẩn danh, hoặc dữ liệu dưới dạng mã hoá - đó cũng là những hướng đi tiên phong trong ngành mật mã hiện đại. Cần xác định một nguyên tắc là không đánh đổi một bước lùi dù nhỏ nhất về quyền con người cho bất cứ một phát triển vũ bão nào của công nghệ.

Tiến bộ khoa học có thể được sử dụng hoặc bị lợi dụng cho mọi mục đích, tốt cũng như xấu. Do vậy mà chúng ta cần xác định đâu là những ứng dụng có thể đem lại sự hữu ích cho cộng đồng và đâu là những ứng dụng làm giảm, hạn chế quyền con người để phải tránh. Theo tôi, một hệ thống tính điểm công dân là một ứng dụng khoa học công nghệ cần phải tránh. Một sự đánh giá chỉ dựa trên những thước đo định lượng là một sự đánh giá nghèo nàn và nguy hiểm, nó đưa cái phong phú đa dạng của cuộc sống cho vừa khuôn của một bộ quy tắc. Khi chưa có khả năng đưa được máy móc gần với con nguời thì lại đi đưa con người gần với hành xử của máy móc. Chúng ta không nên đi theo vết xe đó của Trung Quốc.

PV: Xin cảm ơn anh!

Box:

-"Vấn đề an toàn thông tin là một vấn đề nổi cộm khi phát triển những hệ thống lớn và lưu trữ dữ liệu toàn dân"

-"Tất cả các phương án phân tích cần trước tiên phải đảm bảo an toàn dữ liệu, có thể chỉ được phân tích dữ liệu sau khi đã ẩn danh, hoặc dữ liệu dưới dạng mã hoá - đó cũng là những hướng đi tiên phong trong ngành mật mã hiện đại"

Lê Thư thực hiện”

Phần nhận xét hiển thị trên trang