Triết họk 'nói không' và 'không nói'

Trước đây, người ta nói triết họk có 6-7 cặp phạm trù gì đó, như tâm-vật, bản chất-hiện tượng, không gian-thời gian, tự nhiên-xã hội, hạ tầng-thượng tầng, tình yêu-tình dục…: xưa rồi! 

Ngày nay, cao cường hơn, người ta nói: tôi ‘KHÔNG NÓI’, chứ không ‘NÓI KHÔNG', chính xoác quá đi chứ!, nó quả là một cặp phạm trù bự trà bá mới, một thứ TRIẾT HỌK hiện đại - được... 'xáo tạng' bởi một chiết gia nào đó ở làng… Vũ Đại vào năm 2017. Cái giải Nên-Bô... vĩ đại này đích danh là 'lương tâm của thời đại', là 'ngọn hải đăng của nhân loại', và cũng đồng thời là 'đỉnh cao trí tệ'!; nó không những làm người phương Tây ở địa ngục mơ ước ngủ một đêm thức dậy được trở thành… rùa, mà còn trả lời được câu chém gió 'xxx đến thế là cùng!' hay 'biện chứng là cái giề..ề..ề...?', nên rất đáng được cả mấy chục triệu dân rùa hô 'viva' cả đời!...

*

Vì sao là cặp phạm trù?… 

Cách đây khoảng 2600 năm, người ta nói có cái ông có ‘tóc xoăn và dái tai dài’* nào đó cho rằng: mọi thứ ở đời đều là 'sắc sắc không không' - dĩ nhiên rồi!, mọi sự vật đều vận động, biến đổi, nên lúc có lúc không!, dễ ẹt!; hay 'tứ đại giai không'* gì gì đó - dĩ nhiên rồi!, 'đất, nước, lửa, không khí'* tạo thành ta thì chắc chắn có ngày ta sẽ trở về với cát bụi!, dễ ẹt!... Cái thứ duy vật ‘ngớ ngẩn’* (Empedocles) này từ thời tám hoánh đã có các ông Aristot, Euclide, Democrit, Hippocrat, Platon, Pythagore, Socrat... nói rồi, chuyện nhỏ như con thỏ, ngày nay con nít mới... đẻ cũng biết!, chả có gì là vĩ đại cả!: ‘xưa thật là xưa, nhớ mấy cho vừa, nhớ mẹ kể đêm mưa…’ rồi! 

Vì sao? Vì cặp PHẠM TRÙ 'không nói' và 'nói không' này dường như là hoàn toàn... khác nhau, nhưng lại có mối quan hệ biện chứng (hay mối quan hệ hữu cơ, không thể tách rời); không nói tức 'không', nói không tức 'sắc' (có nói), mà 'không tức thị sắc, sắc tức thị không', nên nói kiểu 'tờ lờ mờ' này thì dụ khị được quần-chúng-1945 ngay, nhưng quần-chúng-thời-@ này thì đừng có mà mơ!

Vì sao? Vì ngày nay không những xuất hiện phép biện chứng 'tờ lờ mờ', mà còn xuất hiện phép 'uyển ngữ', nói như ông bà ta, là của mấy tay thiên hạ đệ nhất đỉnh cao 'lưỡi không xương nhiều đường lắt léo'! Cụ thể là nói kiểu ai muốn hiểu thế nào thì hiểu!, như: 'Bỗng Điên là tau có từ thời ông cố nội của tao', 'mần dự án giá rẻ thì giàu rất nhanh', 'tàu lạ đến từ sao Hỏa', ‘cá chết vì không... biết bơi', 'buôn lá chít, xây biệt phủ', 'thuốc kém chất lượng không phải là thuốc giả'... mà vốn là chuyện nghe như cơm bữa!... Lấy một ví dụ, bọn ‘lạ’ nói 'Bỗng Điên là tau có từ thời ông cố nội của tau’ thì có nhiều người tin… sái cổ, tin như lý thuyết '2 + 2 = 4'?... Tại vì, khi có câu triết lý biện chứng... vĩ đại 'không nói, khác nói không', người ta đang không hiểu được rằng 2 + 2 thì trên thực tế lại không phải bằng 4!:

- Đẻ sinh đôi, 2 đứa lần 1, rồi 2 đứa nữa lần 2, có thể hoàn toàn khác với đẻ ra 4 đứa một lần!

- Ăn 2 trái ớt, rồi ăn 2 trái ớt nữa, có thể hoàn toàn khác với ăn 4 trái ớt một lượt!

- Uống 2 ly rượu, nghỉ một lát rồi uống 2 ly nữa, hoàn toàn khác với uống 'tappi'* 4 ly cùng một lúc!

- Ngồi nhậu 2 tiếng, nghỉ (trưa) một lúc nhậu 2 tiếng nữa, có thể hoàn toàn khác với ngồi nhậu 4 tiếng liên tục!

- 'Cho chó ăn chè' 2 lần, rồi bữa sau 2 lần nữa, khác với cho chó ăn chè 4 lần trong một bữa nhậu!

- Ẻm sửa sắc đẹp 2 lần thì vẫn còn… đẹp, có thể hoàn toàn khác với sửa 2 lần nữa thành 4 lần: vì sẽ biến thành… Chung Vô Diệm*!

- Bị giặc Tàu đô hộ gần... 2000 năm (Bắc thuộc lần 1), rồi cỡ... 2000 năm nữa (Bắc thuộc lần 2, hehe), nhưng đô hộ 4000 năm thì còn thế quái gì cái dân Vịt!

- 'Yêu' 2 em, rồi lần khác ‘yêu' 2 em nữa, có thể hoàn toàn khác với việc bị 4 ẻm xúm nhau... ịn cùng một lúc!

Ha..ha..ha… Ai mần đươc giơ tay lên!

*

Ông 'toast master' chửi mọi người khác trên đời này là 'đại ngu’…

Đầu sáng nay, có một ông Vịt vừa chạy xe máy, vừa nhìn điện thoại bấm bấm, rồi kê lên lỗ tai mà gọi nhau í ới cả... buổi - trông khi thế rất dễ xuống dưới đó để làm nghề buôn muối quá!; mà, hễ có ai gọi cà phê nói chuyện trí tuệ thì ảnh liền nói 'bí-dì'! (busy = bận), nhưng hễ gọi nhậu thì ảnh lúc nào cũng phờ-ri! (free = rảnh):

- Ui choa ơi!, lúc nào cũng 'bí-dì' mà làm việc năng suất thua bọn tư bản giãy chết, cụ thể là thua Malay, Indo, Thái cả chục lần, thua Hồng Kông, Đài Loan, Singapore, Nhật, Hàn... từ 20-30 lần!: cửu ngưỡng!, cửu ngưỡng!, đáng nể!, đáng nể!

Mới 10g sáng mà có 3 ông Vịt đã chễm chệ ngồi vào cuộc nhậu, nghe ông 'toast master' (chủ xị) chửi mọi người khác trên đời này (trừ 3 người) là 'ĐẠI NGU', tí nữa 2 ông còn lại cũng chửi những người khác trong thiên hạ là 'ngu':

- Té ra có không ít mấy ông/bà xứ rùa X này đã tiêu tốn 90% đời người để chửi người khác là 'ngu', còn 10% còn lại của đời người là để bắt chước cái 'cục đại' của thiên hạ!

8g tối, có 2 chiếc xe ô-tô chạy ngược chiều với vận tốc 80km/h, một anh chàng Vịt chạy xe mô-tô-550-triệu chen vào giữa 2 xe mà chạy với vận tốc 90km/h, chút xíu nữa là gã này nát như tương, mà giới khoa học phương Tây gọi là biến thành hạt... quark!, hay hạt... Đan Mạch (‘god damn’)... Thấy vậy, bà chủ xe Thị Nở mới nói:

- Đường sá vắng tanh không một bóng người, thế mà chui vào cái chỗ 'nứt ra một lỗ hỏm hòm hom' của bà mà chạy!

Rồi nữ hiệp kết luận: 

- Cái thằng chạy xe mô-tô-nửa-tỉ này là thiếu gia, thì chắc thằng cha của hắn phải là đại gia, thế mà rất ‘không thông minh’… Cho nên đại gia có thể là cái đồ xờ-tiu-pít!, có thể thôi!... Ôi, chán mấy cái thứ đẳng cấp thấp* 'I boast, therefore I am: Tôi chém gió, do đó tôi tồn tại (Descartes phẩy)' này quá!, thế mà đòi làm ‘con rồng thế giới’!

***

Bả không có từ điển Háng-Vịt để tra thử cái đồ 'không thông minh 'là đồ gì!

Bả cũng không có từ điển Anh-Việt để tra thử cái đồ ‘xờ-tiu-pít’ là đồ gì?

Nhưng, căn cứ vào phân tích biện chứng của chữ ‘đại tệ’ có 2 nghĩa, một là loại tiền… vĩ đại! và hai là rất tệ, mà chỉ có trời, phật/thánh… là vĩ đại chứ làm gì mà có tiền vĩ đại!, nên 'đại tệ' là cái thứ 'quá tệ’!, bả mới suy ra rằng từ ‘đại ngu’ (mà ông chủ xị đã nói trên) cũng có 2 nghĩa, một là rất ngu, và hai là ngu… vĩ đại!

Vì không biết chọn nghĩa nào, nên bả bèn kêu rống lên:

- Tôi 'không biết' chứ không phải là 'biết không’ đó nhé! 

Chời ơi chời, hép mi!, bả nói vậy chi bằng ‘không nói’ trớt cho rồi!

(HẾT)

--------- 

Chú dẫn:

1.       Chung Vô Diệm: Sống vào tk 4TCN, được mệnh danh là ‘Ngũ xú Trung Hoa’ (một trong 5 người đàn bà xấu nhất Trung Hoa): trán cao, mắt sâu, bụng dài, chân thô, mũi hếch, xương cổ lòi ra, cổ to, tóc thưa, bụng phệ, lưng gù, da đen đúa..., nên đến 40 tuổi vẫn chưa có chồng; nhưng thông minh tài trí hơn người, sau này là Vương hậu của Tề Tuyên Vương… (wikipedia)

2.       Duy vật ngớ ngẩn: ‘Ngớ ngẩn’ là từ dùng của nhà thơ Hy Lạp Empedocles, sống vào khoảng năm 450TCN. 

3.       Đẳng cấp thấp của vụ ‘MỘT HAI BA, DÔ!’: Thông thường, người Việt đã uống là phải say, đã ngồi vào bàn là phải ép, là phải trăm phần trăm, dư lại vài giọt trong ly là không xong, là phải... uống lại, cho kỳ hết, (không còn cái ‘long đền’ nào!)... Ra nước ngoài rồi nhìn về nhà mới thấy VN mình nhậu hoành tráng như thế nào; mấy lần tôi đi nước ngoài đều phải... chủ động mang rượu đi theo, bởi ở ‘bển’, thứ nhất là không được uống rượu (tùy từng nước quy định hạn chế hoặc cấm tiệt), và kèm theo đấy là rượu rất đắt; chai chất lượng tương đương Vodka Hà Nội sang đến Sigapore là hơn triệu, và ở Ấn Độ còn đắt hơn nữa; một số khách sạn, nhà hàng bên ấy cấm uống rượu, nhưng vỏ quýt dày có móng tay nhọn…  Chưa hết, ở những nơi cho phép uống rượu thì lại mang nguyên phong cách Việt vào, ấy là... hô; theo hiểu biết hạn hẹp của tôi, hình như cái chuyện chụm cả bàn lại rồi đồng thanh hô: ‘một hai ba, dô!’, ‘một hai ba, dô!’...; nhìn những bữa uống rượu khốn khổ như thế vừa buồn cười vừa thương dân Việt mình… Một anh bạn dạy ở Đại học Quốc gia Lào, một hôm nửa đêm điện cho tôi với giọng rất khó chịu bảo: 'Tôi đang chịu trận ông ạ. Dân Việt sang khánh thành cái sân vận động bên này, toàn quan chức, thế mà cũng chụm lại 'một hai ba dô'. Không thể tưởng tượng được văn hóa kiểu gì lạ thế, còn đâu thể diện quốc gia!, các giáo sư Lào đổ xô hết ra cửa sổ để... xem như xem kịch!... (suckhoedoisong.vn)

4.       ‘Phạm trù’ mà chúng ta thường gặp trên sách báo và trong văn nói ngày nay thực ra chỉ để khoác áo hàn lâm cho những khái niệm quen thuộc là lĩnh vực, phạm vi hay thể loại… (tạm hiểu là các 'khái niệm cơ bản' của một bộ môn khoa học nào đó - NGLB). Ví dụ, không gian, thời gian, xã hội… là các phạm trù… Có khoảng 19 phạm trù tiên thiên, nhưng con số này thay đổi tuỳ theo hệ tư tưởng... (vn.answers.yahoo.com)

5.       Phật: sinh khoảng năm 614TCN tại Lumbini, Nepal, mất khoảng năm 541TCN tại Ấn Độ... 

6.       Tứ đại giai không: Tứ đại là bốn vật chất lớn cấu thành nên vạn vật là đất, nước, gió, lửa; 4 đại này hợp thành nên vạn vật; nhưng chính 4 đại này thực sự là hư vô; vậy thân người cấu tạo từ hư vô… Tứ đại giai không có hàm ý là ‘vô ngã’…: thân thì bị SINH LÃO BỆNH TỬ, tâm thì bị SINH TRỤ DỊ DIỆT, vật thì bị THÀNH TRỤ HOẠI KHÔNG… (vn.answers.yahoo.com)

7.       ‘Uống TAPPI’: mấy ta bợm nhậu luôn mồm nói là uống ‘táp bi’, ‘tắp bi’, ‘tấp bi’ hay ‘tốp-bi’… (ngược lại với uống ‘lai rai’), nhưng khi được hỏi ‘nó là cái gì’ thì chả bít mịa gì cả!... Trang ‘rung.vn’ có trả lời nó là viết tắt của cụm từ ‘Technical Association of the Pulp and Paper Industry’ (TAPPI): Năm 1840 (cuối cuộc CM 1.0) ở Đức người ta đã phát triển phương pháp nghiền gỗ thành bột giấy bằng thiết bị nghiền cơ học; năm 1866 nhà hóa học Mỹ Benjamin Tighman đưa ra quy trình sản xuất bột giấy bằng phương pháp hóa học, rồi năm 1880 là nhà hóa học Đức Carl F.Dahl… (khoahoc.tv)… ‘Tappi’ có thể là làm ra nhanh, hàng loạt, còn trong uống bia/rượu là uống ‘tới tấp’… 

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Ngụy biện Tàu và biện chứng Tây

Ngụy biện (Fallacy) là khái niệm để chỉ những cách lập luận tưởng chừng là đúng, nhưng thực chất lại là sai lầm và phi logic trong tranh luận. Ngụy biện có thể biến một vấn đề từ sai thành đúng, và từ đúng trở thành sai. Ngụy biện có thể dẫn đến những cái nhìn sai lệch và tư duy sai lầm mà chính bản thân người nói cũng không nhận ra được… (Quang Minh).

Bài này sưu tầm một số câu ‘ngụy biện Tàu’, ‘ngụy biện Vịt’ và ‘biện chứng Tây’!, trong đó tôi có ‘chỉnh lại’ vài từ/cụm từ vì ‘bản dịch’ có vài chỗ tối nghĩa, và để cho bạn đọc dễ hiểu!; các bạn có thể đọc bản gốc ở đường dẫn ngay bên dưới.

Và vì là bài sưu tầm nên tôi chỉ cho thêm vào LỜI BÌNH của tôi vào là hết bài, còn việc hiểu những văn bản đó ra sao?, thích câu nào?, là tùy các bạn!; ngoài ra, để tránh ‘đụng hàng’, tất cả những từ ‘Trung Quốc’ dưới đây tôi sẽ viết là Tàu hay TQ. Thân mến

*

Những câu ngụy biện Tàu…

‘Tư duy người Trung Quốc trong mắt một người phương Tây’ (Lexus):

http://trithucvn.net/trung-quoc/tu-duy-nguoi-trung-quoc-trong-mat-mot-nguoi-phuong-tay.html

Ông Lexus*, một người Đức từng du học ở TQ vừa có phát ngôn gây tranh luận rộng rãi trên mạng xã hội TQ... Ông cảm nhận, trên weibo người ta chỉ tìm cách chụp mũ và chửi nhau. Dường như nhiều người TQ không kể lý lẽ, không thích nghe nói lý sự (bất cần logic và đạo lý, dường như được học từ thời tiểu học!)… Cùng với ý ‘Đạo đức là phải nói lên sự thật’, ông có những phát ngôn sau:

1.       Bạn làm sai thì ‘trển’ nói chuyện pháp luật với bạn, trển làm sai thì trển lại nói chính trị với bạn!

2.       Cái gì cũng có ưu có khuyết, thế giới này không có gì tuyệt đối, vì thế phân biệt tốt hay xấu không có gì là quan trọng!

3.       ‘Con không chê cha mẹ khó, chó không chê chủ nghèo’, vừa thấy có ai đó ca ngợi nước Mỹ là họ hét lên như vậy! 

4.       ‘Đồ Hán gian, đồ bán nước…’, vô số người động một chút là chửi người khác như vậy!

5.       ‘Đừng lấy luật pháp ra mà làm lá chắn’, người phát ngôn Bộ Ngoại giao đã đáp lại khi được hỏi ‘Điều luật nào của quốc gia cấm phóng viên báo chí?’! 

6.       Khoảng cách giàu nghèo không có gì đáng ngại, khoảng cách càng lớn thì càng kích thích phát triển kinh tế!

7.       Lạm phát của TQ chủ yếu là vì đồng Đô la Mỹ mất giá!

8.       ‘Môi trên của tôi là trời, môi dưới là đất, tôi chính là pháp luật’!

9.       Nếu kẻ thù phản đối chúng ta cái gì thì chúng ta nên ủng hộ cái đó!

10.    Nỗi nhục của TQ là do chủ nghĩa đế quốc gây ra, vì bọn đế quốc luôn ức hiếp TQ, chúng quá tàn nhẫn, quá tham lam!

11.    Pháp luật đứng dưới quyền lực, còn đạo lý càng không đáng để bàn luận: ‘Trí thức gặp công an, có lý nói không ra’!

12.    ‘Phản quốc, thế lục thù địch, tự diễn biến, tự chuyển hóa…’, ai có ý phê bình (thiên đình…) thì lo sẽ bị quy như vậy!... 

13.    Ta sẽ có cảm giác được ở đẳng cấp cao hơn!, qua đó cảm thấy tinh thần được khoan khoái, vui vẻ, khi chửi người khác là ‘ngu’!

14.    Tốt ở chỗ nào không rõ, nhưng nghe tuyên truyền thường xuyên là tốt, thì nó tốt!

15.    Xã hội độc tài dĩ nhiên không tốt, nhưng xã hội dân chủ cũng không thấy có điểm nào hay ho đâu!...

*

Những câu ngụy biện Vịt…

‘9 câu ngụy biện điển hình của người Việt’ (Quang Minh):

http://trithucvn.net/van-hoa/nguoi-viet-va-van-hoa-nguy-bien.html

Cùng với ý ‘Có một thói quen rất nguy hiểm mà người Việt thường xuyên sử dụng trong giao tiếp, đó là thói quen ngụy biện. Thói quen này đã lây nhiễm một cách vô hình từ giao tiếp thường nhật, từ tâm lý thắng thua khi tranh cãi, và nhất là trong cộng đồng cư dân mạng…’, bạn Quang Minh* đã tổng hợp như sau:

1.       Chỉ có những người chân lấm tay bùn từ nhỏ (giai cấp nông dân) mới là người cần cù chăm chỉ xây dựng đất nước!

2.       Có làm được gì cho đất nước đâu mà to mồm!

3.       Làm được như người ta đi rồi hãy nói!

4.       Nếu anh là họ mà anh làm được thì hẵng nói!

5.       Nếu không hài lòng (với thiên đình…) thì cút xéo ra nước ngoài mà sinh sống!

6.       Nhìn lại mình đi rồi hẵng nói người khác!

7.       Nó ăn trộm chó thì cứ đánh cho nó chết!

8.       Nước nào mà chẳng có tham nhũng!

9.       Tại sao anh dám nói chúng tôi (thiên đình…) sai? Anh là một tên phản bội dân tộc!...

*

Những câu biện chứng ‘Tây’…

‘Câu chuyện nước Mỹ (2): Hạnh phúc đến từ đâu?’ (Trương Thanh Mai):

http://duhoc.dantri.com.vn/du-hoc/cau-chuyen-nuoc-my-cai-duyen-khong-ngo-20170821081303425.htm

‘Đồng cảm (sympathy) khác với thấu cảm em nhé. Đồng cảm là hiểu được cảm xúc và nỗi khổ của người khác. Còn thấu cảm (EMPATHY) là luôn đặt vị trí của mình vào người khác để hiểu và đánh giá. Nhận thức. Chấp nhận. Tôn trọng. Thấu cảm. Đó là những giá trị sống của cá nhân thầy mà thầy sẽ không đánh đổi vì bất cứ điều gì khác’, tác giả Trương Thanh Mai từng là cựu SV ĐH Bách khoa Hà Nội; hiện cô đang là nghiên cứu sinh ngành Chính sách công và Trợ giảng tại ĐH Arizona, Mỹ; trước khi du học Mỹ, Thanh Mai từng học Thạc Sỹ ngành Nghiên cứu Phát triển tại Anh (khoá học 2013-2014) theo suất học bổng Chevening của chính phủ Anh. Cùng với câu trên mà nàng đã viết trong hồi ký, còn có các danh ngôn dưới đây:

1.        Be the change you want to see in the world (Hãy trở thành sự thay đổi mà bạn muốn nhìn thấy trên thế giới - Gandhi).

2.       Happiness is not something ready made. It comes form your own actions (Hạnh phúc không phải cái gì đó đã được tạo sẵn ra, mà nó đến từ chính hành động của chúng ta - Dalai Lama).

3.       Happiness depends more on the inward disposition of mind than on outward circumstances (Hạnh phúc phụ thuộc vào tâm ta hơn là vào ngoại cảnh’ - Benjamin Franklin). 

4.       It is harder to crack a prejudice than an atom (Phá vỡ một định kiến còn khó hơn phá vỡ một nguyên tử - Einstein). 

5.       Keep calm and blame Putin (Hãy bình tĩnh và đổ hết tội cho Putin).

6.       Learn from everything (Hãy học từ mọi thứ - Einstein). 

7.       Life is hard, and you die (Cuộc đời của bạn không hề dễ dàng cho đến khi bạn chết - Benjamin Franklin).

8.       To the world you may be one person but to one person you maybe the world (Đối với cả thế giới, bạn có thể chỉ là một người, nhưng đối với một người bạn có thể là cả thế giới - VN)…

*

Chúng ta dễ sưu tầm các câu ‘ngụy biện’ hay ‘biện chứng’ trên trong các bài phát biểu/bài viết của Lưu Á Châu, Bá Đương (Người TQ xấu xí), Li Ming (Vì sao người TQ ngu thế?’*), các đoạn hội thoại trong phim ảnh/âm nhạc Mỹ hay Tây, các phát ngôn ở trường đời/quán cà phê, nhất là trong các phát biểu/tuyên bố không được đẹp mắt lắm của một số 'Grant Guide' (Người cầm lái vĩ đại)!, v..v...

Những cái được gọi là ‘Dịch’ (biến dịch) của Tàu bị các nhà… ‘duy vật xxx’ giữa thế kỷ 19 gọi là ‘duy vật chất phác’. Trước đó, vào khoảng năm 450TCN, ‘nó’ bị nhà thơ Hy Lạp Empedocles gọi là ‘duy vật ngớ ngẩn’!, còn bây giờ bị nhà nghiên cứu Đức Lexus cho là ‘duy vật phi-logic’... Thật vậy, những câu nói của Khử Tổng, Lữ Tảo, Trư Tảng… đang bị một nhà-uống-cà-phê-học cho là thuộc loại quá… non nớt!, hehe… Và quả là ồng không nói oan khi một triết gia TQ (theo Nguyễn Hải Hoành) nói là:

- TỨ THƯ NGŨ KINH và những thứ tràn ngập thành TAI HỌA hơn nữa như Kinh, Sử, Tử, Tập, hầu như toàn bộ đều là sự học hỏi. Văn hóa truyền thống TQ chỉ có sự học-hỏi, cộng thêm sự tách rời giữa đầu (tư duy) với tay (thực tiễn) và tiếp tục tạo ra sự đứt rời giữa ‘học’ đích thực với ‘thuật’ đã nói ở trên, - sự đứt rời song trùng ấy trên thực tế đã tạo nên sự VÔ ‘HỌC’ của người TQ từ xưa tới nay (Li Ming*)…

 ‘I boast therefore I am…’ - Tôi chém gió đề chứng tỏ tôi là… bự! Liệu người ta có mãi ngụy biện được chăng!

(HẾT)

NGLB

---------

Chú dẫn:

1.       ‘Bình tĩnh và đổ hết tội cho Putin’: một tranh biếm họa ở New York (Trương Thanh Mai), ý nó móc!

2.       ‘Đối với cả thế giới, bạn có thể chỉ là một người, nhưng đối với một người, bạn có thể là cả thế giới?, của một tác giả VN, cũng là danh ngôn ở phương Tây!

3.       ‘Hãy học từ mọi thứ’, ‘Phá vỡ một định kiến còn khó hơn phá vỡ một nguyên tử’ (Einstein), là danh ngôn ở phương Tây! 

4.       ‘Hãy trở thành sự thay đổi mà bạn muốn nhìn thấy trên thế giới (Gandhi), cũng là danh ngôn ở phương Tây!

5.       ‘Hạnh phúc không phải cái gì đó đã được tạo sẵn ra, mà nó đến từ chính hành động của chúng ta (Dalai Lama), cũng là danh ngôn ở phương Tây!

6.       ‘Hạnh phúc phụ thuộc vào tâm ta hơn là vào ngoại cảnh’, ‘Cuộc đời của bạn không hề dễ dàng cho đến khi bạn chết! (Benjamin Franklin), là danh ngôn ở phương Tây!

7.       Triết gia Li Ming!, ‘Vì sao người Trung Quốc ngu thế?’ (Nguyễn Hải Hoành dịch), xem thêm: http://nghiencuuquocte.org/2016/08/28/vi-sao-nguoi-trung-quoc-ngu/

Phần nhận xét hiển thị trên trang

The Vietnam War, Chiến tranh Việt Nam

Hơn 42 năm sau khi chiến tranh Việt Nam kết thúc, nhiều người vẫn bị giằng xé vì cuộc chiến không dứt gây tranh cãi này. Nhiều người bình thường thuộc tất cả các bên tham chiến, bị hoàn cảnh đẩy đưa vào cuộc chiến, vẫn bị dằn vặt bởi những dấu hỏi lớn về những nguyên do dẫn tới chiến tranh và kết cuộc bi thảm của nó, với hàng triệu người chết, nhiều triệu người khác mang thương tật hoặc chấn động tâm lý vĩnh viễn. Ngoảnh nhìn quá khứ, họ tự hỏi liệu cái giá mà tất cả các bên – kể cả bên thắng cuộc, phải trả, có quá đắt? Liệu có hay không một giải pháp không đổ máu cũng có cơ may mang lại hòa bình, độc lập, tự quyết cho Việt Nam? Và, nên rút ra bài học nào để tránh lặp lại lịch sử?

Đạo diễn Ken Burns, bên trái, Trent Reznor, Atticus Ross và đạo diễn Lynn Novick, bên phải, nói về phim tài liệu "Chiến tranh Việt Nam" trên đài PBS trước Hội các nhà phê bình phim truyền hình ở Pasadena, California.

Phim tài liệu 10 tập, dài 18 tiếng “The Vietnam War, Chiến tranh Việt Nam” của đạo diễn Ken Burns và Lynn Novick sắp ra mắt khán giả trên kênh truyền hình PBS, khởi sự từ ngày 17/9/2017.

 

Đạo diễn Lynn Novick đã dành cho VOA-Việt ngữ một cuộc phỏng vấn sau khi trở về từ Việt Nam, nơi nhiều trích đoạn của tập phim tài liệu được trình chiếu trước một số cử tọa chọn lọc, kể cả một số người xuất hiện trong phim. Mời quý vị theo dõi cuộc trao đổi giữa Hoài Hương và đạo diễn Lynn Novick sau đây.

VOA: Tập phim tài liệu này đã mất tới 10 năm mới hoàn tất. Đây là một câu chuyện bi tráng đòi hỏi một nỗ lực làm việc phi thường. Xin bà cho biết kết quả của những nỗ lực đó, bộ phim tài liệu này đã có những đóng góp nào mới để kể lại câu chuyện về chiến tranh Việt Nam?

Lynn Novick: “Đạo diễn Ken Burns và tôi tin rằng chúng tôi đã kể lại câu chuyện về chiến tranh Việt Nam theo cách chưa từng được kể trước dây, bởi vì phim tài liệu của chúng tôi trình bày quan điểm của những chứng nhân đã trải qua cuộc chiến từ cả 3 bên tham gia: người Mỹ, và người Việt, thuộc cả bên thắng cuộc lẫn bên thua cuộc. Cho tới nay, chưa ai làm điều đó. Về phương diện đó, chúng tôi đã đưa ra những góc nhìn mới về chiến tranh Việt Nam, một câu chuyện cực kỳ phức tạp và bi tráng.”

VOA: Thưa như bà nói, phim tài liệu này kể lại chiến tranh Việt Nam theo một cách mới khác với các phim tài liệu trước đây. Bà so sánh như thế nào phim tài liệu này với phim tài liệu “Vietnam: A Television History” của Stanley Karnow?

Lynn Novick: “Tôi nghĩ rằng chúng tôi không ở trong vị thế để nêu lên những khác biệt hay tương đồng giữa hai phim tài liệu đó. Tôi chỉ có thể nói rằng nhiều năm đã trôi qua từ khi bộ phim tài liệu có tính dấu mốc của Karnow ra đời tiếp theo sau cuộc chiến. Thời ấy, bộ phim của Karnow đã đẩy xa biên cương của truyền thông báo chí, nhưng những nhà làm phim không thể có cái nhìn lịch sử như chúng ta bây giờ khi ngoái nhìn lại quá khứ.

Nhiều năm đã trôi qua, bao nhiêu điều đã xảy ra, và đối với những người sống qua cuộc chiến, cái nhìn của họ đã biến đổi, lịch sử Hoa Kỳ và lịch sử Việt Nam cũng có những chuyển biến, quan hệ hai nước đã đổi cũng như trải nghiệm của những người Mỹ gốc Việt, mố tương quan giữa họ với Việt Nam bây giờ và Việt Nam ngày trước cũng khác đi nhiều. Bây giờ chúng ta được tiếp cận nhiều nguồn tài liệu hơn nhờ những trao đổi học thuật giữa Việt Nam và Hoa Kỳ. Một khác biệt nữa là phim của Karnow phần lớn nhìn lại lịch sử theo cách nhìn từ trên xuống, nghĩa là qua quan điểm của những nhân vật đã từng làm những quyết định quan trọng về cuộc chiến. Ngược lại, phim tài liệu của chúng tôi nhìn lịch sử từ dưới lên, qua lăng kính của những người bình thường đã trải qua cuộc chiến, mang ra đối chiếu với những gì diễn ra trong Toà Bạch Ốc, trong Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Việt Nam, và trong Dinh Tổng thống ở Sàigòn.”

VOA: Về mặt tài liệu, trong quá trình nghiên cứu, các nhà làm phim lần này có được tạo điều kiện để tra cứu những hồ sơ, tài liệu đặc biệt mà trước đây chưa hề được phổ biến?

Lynn Novick: “Tôi có thể nói là lần này, chúng tôi được tiếp cận nhiều tài liệu từ các kho lưu trữ tài liệu về chiến tranh Việt Nam. Các trung tâm lưu trữ trên khắp thế giới đều mở cửa cho phép chúng tôi tiếp cận các tài liệu trên mạng của họ, trong đó có các hãng tin đã gửi các đoàn quay phim sang Việt Nam để tường trình về cuộc chiến. Chúng tôi đã lục lọi kho lưu trữ của họ để tìm ra những thước phim bị lãng quên từ lâu, chúng tôi cũng được nhiều cá nhân cho phép sử dụng hình ảnh, âm thanh và video riêng tư của gia đình họ. Mạng internet cho phép chúng tôi tìm tài liệu hữu hiệu, thế cho nên chúng tôi có thể tìm ra những tài liệu mà thế hệ đi trước không sao tìm được, vì chưa có internet. Quan trọng hơn, chúng tôi có thể tra cứu các băng ghi âm các mẫu đối thoại mà nhiều Tổng thống Mỹ cho ghi lại, từ Tổng thống Kennedy, Tổng thống Johnson, nhất là Tổng thống Nixon. 

Chúng ta được nghe các nhà lãnh đạo này thảo luận những gì diễn ra ở Việt Nam thời đó, và nghe họ cân nhắc nên làm gì. Trong khi một số tài liệu đó đã được công bố trong độ 10, 15 năm trở lại đây, rất khó khai thác để gạn lọc thông tin và tìm ra một khoảnh khắc thực sự gây ấn tượng, một khoảnh khắc mà khi xem qua, khán giả không thể nào quên được. Chúng tôi có sự hướng dẫn của các chuyên gia để làm việc này.”

VOA: Thưa bà, trong chiến tranh những hành động tàn bạo thường xảy ra, và cả hai bên đều phạm những tội ác. Truyền thông quốc tế tốn rất nhiều giấy mực để nói về vụ thảm sát ở Mỹ Lai do một đơn vị quân đội Mỹ thực hiện, nhưng dường như giới truyền thông về phần lớn, đã bỏ qua, hoặc tường trình qua loa và một cách không trung thực về vụ thảm sát Tết Mậu Thân năm 1968 do người cộng sản miền Bắc thực hiện.

Phim tài liệu của bà và đạo diễn Ken Burns nhắc đến vụ thảm sát ở Huế, mà có người tố cáo là một hành động diệt chủng. Mặc dù Hà nội chưa bao giờ công nhận vụ thảm sát này, trong phim tài liệu này, lần đầu tiên có người bên thắng cuộc thừa nhận vụ thảm sát khi hàng ngàn người, cả thường dân vô tội, bị hành quyết và chôn tập thể. Theo một số nguồn tin, một số người có thể đã bị chôn sống. Xin bà cho biết bà và đạo diễn Burns đã cân nhắc như thế nào và quyết định đưa vụ thảm sát ở Huế vào bộ phim tài liệu này?

Lynn Novick: “Vâng, chiến tranh là một hoạt động đáng ghê sợ, đã xảy ra từ khi có loài người. Và trong chiến tranh, có khả năng xảy ra những hành động nhân bản cũng như phi nhân bản. Không một bên nào trong bất kỳ cuộc chiến tranh nào giữ độc quyền về tội ác. Điều đó cũng đúng ở Việt Nam như trong Đệ nhị, Đệ nhất Thế chiến, hay bất cứ cuộc chiến tranh nào khác.

Chúng tôi muốn làm một phim tài liệu nói lên sự thật, tường trình một cách trung thực những gì đã xảy ra. Thật không đúng nếu chúng ta chỉ đề cập đến hành động tội ác của một bên, trong khi bỏ qua hành động tội ác của phía bên kia trong cuộc chiến. Chúng tôi muốn tìm hiểu chiến tranh và những tình huống trong đó những hành động tội ác xảy ra, có thể xảy ra, và đã xảy ra. Đó là lý do vì sao chúng tôi không thể nhắm mắt làm ngơ trước những gì đã xảy ra ở Huế, cũng như không thể làm ngơ những gì đã xảy ra ở Mỹ Lai. Chúng tôi không so sánh hành động nào ác độc hơn hành động nào, mà chỉ muốn khán giả xem phim hiểu rõ những gì đã thật sự xảy ra và vì sao.”

VOA: Bà vừa sang Việt Nam để trình chiếu và thảo luận về phim tài liệu Chiến tranh Việt Nam cho một số cử tọa. Xin được hỏi nói chung bộ phim đã được đón nhận ra sao?

Lynn Novick: “Vâng, tôi vừa trở về cách đây vài ngày, ở Việt Nam chúng tôi trình chiếu một số đoạn đáng chú ý nhất cho những người đã xuất hiện trong phim, khoảng 20 nhân chứng đã chia sẻ quan điểm với chúng tôi.

Chúng tôi cũng có 7 buổi chiếu phim cho công chúng, và ngoài ra tổ chức một số buổi chiếu phim riêng dành cho các nhà văn, các sử gia và giới quan tâm. Có thể nói, phản ứng của mọi người nói chung hết sức tích cực, bộ phim gây rất nhiều chú ý, nhất là họ muốn biết chúng tôi kể lại chiến tranh Việt Nam như thế nào.”

VOA: Vâng, đối với những người đã sống qua chiến tranh, chứng kiến những gì xảy ra trong chiến tranh, họ có những nhận xét gì?

Lynn Novick: “Tôi có ghi lại ý kiến của một số người trên máy tính. Xem nào, để tôi coi lại vì muốn dẫn lời họ một cách thật chính xác. Họ nói họ chưa bao giờ được xem một bộ phim nào trình bày cuộc chiến như phim tài liệu của chúng tôi. Chúng tôi nhận được rất nhiều lời khen về sức mạnh của bộ phim, cách biên tập, tính trung thực và sự thành thực, sẵn sàng và thẳng thắn trình bày chiến tranh nó tàn bạo đến mức nào, với bạo lực và những tàn phá, những đau thương và gian khổ của con người ở mọi bên cuộc chiến. Họ nói được lắng nghe quan điểm của tất cả các bên là một điều mới. Nhiều người bình luận rằng đây không phải là cách mà chiến tranh Việt Nam được kể lại ở Việt Nam, họ nói chiến tranh thường được kể như một cái gì trừu tượng, và cái giá phải trả không được đề cập.

Chính vì vậy mà một số cảnh trong phim đã gây sốc và bất an cho nhiều người. Một số người tiếp xúc với chúng tôi, nói rằng rất quan trọng là người Việt Nam ở trong nước phải xem những gì thực sự xảy ra. Một điều mà tôi cảm nhận một cách là sâu sắc là khi được nghe nhiều người nói câu chuyện của chúng tôi đã giúp bên thắng cuộc hiểu hơn về những gì xảy ra ở bên thua cuộc, và nhận ra kích thước nội chiến của chiến tranh Việt Nam. Nhiều gia đình đã bị chia rẽ vì chiến tranh, họ hiểu được qua trải nghiệm của chính mình, rằng còn phải làm rất nhiều mới có thể đi đến hòa giải, và có thể phim tài liệu của chúng tôi có thể đóng góp phần nào khi trình bày cho cả hai bên phía bên kia đã gian khổ đau thương như thế nào.”

VOA: Câu hỏi cuối, 10 năm để thực hiện phim là một thời gian khá dài trong đời. So sánh chính mình khi khởi sự dự án, và Lynn Novick của 10 năm sau? Nói cách khác, dự án này đã thay đổi bà như thế nào?

Lynn Novick: “Ken và tôi bàn luận với nhau rất nhiều về điều này, bởi vì cả hai chúng tôi đều cảm nhận những thay đổi sâu sắc nơi chính mình sau trải nghiệm này, một phần là do phải làm việc những tài liệu đen tối, phải đối diện với những đau đớn tột cùng của con người, với sự dã man và tàn bạo của chiến tranh, và tính phi nhân của một số hành động xảy ra trong chiến tranh, nhưng điều mà tất cả những ai cộng tác với chúng tôi thực hiện phim tài liệu này đều chia sẻ, là sự cảm kích đối với những người đã sẵn lòng chia sẻ câu chuyện của họ với chúng tôi. Thấu hiểu trải nghiệm của họ một cách sâu sắc, biết họ đã trải qua những gì, và chứng kiến sức chịu đựng của họ trước một thảm họa ở tầm mức này, mà vẫn phấn đấu để tiếp tục sống và đóng góp, thật đáng ngưỡng mộ, không có lời để diễn tả cho hết.”

The Vietnam War, Chiến tranh Việt Nam sẽ được trình chiếu lần đầu tiên vào ngày 17/9/2017 trên kênh truyền hình PBS. Bộ phim hoàn tất sau 10 năm dài là phần kết của bộ ba phim tài liệu của đạo diễn Ken Burns về các cuộc chiến tranh mang tính dấu mốc trong lịch sử Hoa Kỳ, thứ nhất là phim tài liệu về cuộc nội chiến Mỹ, thứ hai là phim tài liệu về Đệ nhị Thế Chiến, và thứ 3 là Phim Chiến tranh Việt Nam. Hai bộ phim sau có sự cộng tác của đạo diễn Lynn Novick.

Hoài Hương

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Trump ban bố tình trạng thảm họa ở Florida

Tổng thống Mỹ Donald Trump

Ông Donald Trump hôm 10/9 tuyên bố tình trạng thảm họa lớn ở Florida cũng như ra lệnh trợ giúp từ cấp liên bang để giúp tiểu bang đang bị tác động bởi trận bão mạnh Irma.

Theo Reuters, quyết định này sẽ cho phép khoản ngân quỹ liên bang được sử dụng để hỗ trợ công tác ứng cứu và phục hồi ở Florida.

Bão Harvey lụt ở Houston 

Tuyên bố trên đồng nghĩa với việc cư dân và các doanh nghiệp có thể xin trợ cấp về nhà tạm và sửa chữa nhà cửa, cũng như các khoản vay để chi trả cho việc khôi phục mất mát về tài sản không có bảo hiểm, cùng với các chương trình hỗ trợ khác.

Ngoài ra, chính phủ liên bang sẽ hoàn trả cho các địa hạt liên quan tới các biện pháp bảo vệ khẩn cấp như sơ tán hay chi phí duy trì trung tâm lánh nạn, cũng như chi phí dọn dẹp các đống đổ nát do bão Irma gây ra.

 

Lụt lội ở Miami, Florida, hôm 10/9 

Cùng ngày 10/9, ông Trump gọi cơn bão mạnh này là “quái vật lớn” đồng thời cho biết rằng ông muốn tới Florida sớm nhất có thể, cũng như ca ngợi nỗ lực bảo vệ người dân của nhiều lực lượng.

Phát biểu trước các phóng viên ở Nhà Trắng, ông nói rằng thiệt hại từ cơn bão sẽ “rất lớn”.

“Nhưng lúc này, chúng ta lo lắng cho sinh mạng [của người dân], chứ không phải thiệt hại vật chất”, Tổng thống Trump nói sau khi trở về từ Trại David, nơi nghỉ dưỡng của tổng thống ở Maryland, ngoại ô thủ đô Washington DC, nơi ông đã theo dõi cơn bão và họp bàn với nội các.

Ông cho biết rằng đường di chuyển của cơn bão hiện ở duyên hải phía tây của Florida, và điều đó đồng nghĩa với chuyện nó gây ra ít thiệt hại hơn so với dự báo, nhưng nói rằng năm tới sáu giờ nữa sẽ mang tính sống còn.

Reuters dẫn lời ông Trump nói rằng “tôi hy vọng sẽ không có nhiều người trên đường di chuyển [của bão]” và rằng “không ai lại muốn trên đường di chuyển [của Irma]”.

Thống đốc tiểu bang Florida Rick Scott nói về cơn bão Irma.

Trước đó, Tổng thống Trump đã trao đổi với thống đốc các tiểu bang Alabama, Georgia, South Carolina và Tennessee nhằm tìm cách đối phó với cơn bão.

Reuters dẫn thông cáo của Nhà Trắng đưa tin rằng ông Trump đã thường xuyên trao đổi với hai đảng viên Đảng Cộng Hòa là Thống đốc Florida Rick Scott và Thượng nghị sĩ đại diện tiểu bang Florida Marco Rubio, và hôm 10/9 đã trao đổi với thượng nghị sĩ thuộc phe Dân chủ, ông Ben Nelson.

Ông Trump cũng đã ra cảnh báo thảm họa đối với Puerto Rico, một lãnh thổ thuộc Mỹ, hôm 10/9, và mở rộng cứu trợ liên bang tới Virgin Islands cũng thuộc Mỹ để đối phó với hệ quả mà Irma để lại.

Ông Brock Long, người đứng đầu Cơ quan Quản lý Tình trạng khẩn cấp, nói trên chương trình “This Week” của kênh ABC rằng cả hai hòn đảo trên đã mất điện trên diện rộng. Nhưng chiến dịch cứu nạn phải đình lại, đợi cho một cơn bão khác là Jose qua đi.

Ông Long nói: “Tôi đã có trao đổi tốt đẹp với Nhà Trắng và Bộ An ninh Nội địa. Chúng tôi cùng nhau làm việc. Họ thừa nhận những gì cần phải làm để trao cho tôi quyền hành xử lý tình hình”.

Thống đốc Florida Scott cũng nói trên kênh ABC rằng ông đã thảo luận với ông Trump sáng 10/9: “Ông ấy đã đề xuất giúp đỡ mọi nguồn lực hiện có từ chính phủ liên bang”.

 

https://www.youtube.com/watch?v=x7-QuM1vDTM

Phần nhận xét hiển thị trên trang