The Vietnam War, Chiến tranh Việt Nam

Hơn 42 năm sau khi chiến tranh Việt Nam kết thúc, nhiều người vẫn bị giằng xé vì cuộc chiến không dứt gây tranh cãi này. Nhiều người bình thường thuộc tất cả các bên tham chiến, bị hoàn cảnh đẩy đưa vào cuộc chiến, vẫn bị dằn vặt bởi những dấu hỏi lớn về những nguyên do dẫn tới chiến tranh và kết cuộc bi thảm của nó, với hàng triệu người chết, nhiều triệu người khác mang thương tật hoặc chấn động tâm lý vĩnh viễn. Ngoảnh nhìn quá khứ, họ tự hỏi liệu cái giá mà tất cả các bên – kể cả bên thắng cuộc, phải trả, có quá đắt? Liệu có hay không một giải pháp không đổ máu cũng có cơ may mang lại hòa bình, độc lập, tự quyết cho Việt Nam? Và, nên rút ra bài học nào để tránh lặp lại lịch sử?

Đạo diễn Ken Burns, bên trái, Trent Reznor, Atticus Ross và đạo diễn Lynn Novick, bên phải, nói về phim tài liệu "Chiến tranh Việt Nam" trên đài PBS trước Hội các nhà phê bình phim truyền hình ở Pasadena, California.

Phim tài liệu 10 tập, dài 18 tiếng “The Vietnam War, Chiến tranh Việt Nam” của đạo diễn Ken Burns và Lynn Novick sắp ra mắt khán giả trên kênh truyền hình PBS, khởi sự từ ngày 17/9/2017.

 

Đạo diễn Lynn Novick đã dành cho VOA-Việt ngữ một cuộc phỏng vấn sau khi trở về từ Việt Nam, nơi nhiều trích đoạn của tập phim tài liệu được trình chiếu trước một số cử tọa chọn lọc, kể cả một số người xuất hiện trong phim. Mời quý vị theo dõi cuộc trao đổi giữa Hoài Hương và đạo diễn Lynn Novick sau đây.

VOA: Tập phim tài liệu này đã mất tới 10 năm mới hoàn tất. Đây là một câu chuyện bi tráng đòi hỏi một nỗ lực làm việc phi thường. Xin bà cho biết kết quả của những nỗ lực đó, bộ phim tài liệu này đã có những đóng góp nào mới để kể lại câu chuyện về chiến tranh Việt Nam?

Lynn Novick: “Đạo diễn Ken Burns và tôi tin rằng chúng tôi đã kể lại câu chuyện về chiến tranh Việt Nam theo cách chưa từng được kể trước dây, bởi vì phim tài liệu của chúng tôi trình bày quan điểm của những chứng nhân đã trải qua cuộc chiến từ cả 3 bên tham gia: người Mỹ, và người Việt, thuộc cả bên thắng cuộc lẫn bên thua cuộc. Cho tới nay, chưa ai làm điều đó. Về phương diện đó, chúng tôi đã đưa ra những góc nhìn mới về chiến tranh Việt Nam, một câu chuyện cực kỳ phức tạp và bi tráng.”

VOA: Thưa như bà nói, phim tài liệu này kể lại chiến tranh Việt Nam theo một cách mới khác với các phim tài liệu trước đây. Bà so sánh như thế nào phim tài liệu này với phim tài liệu “Vietnam: A Television History” của Stanley Karnow?

Lynn Novick: “Tôi nghĩ rằng chúng tôi không ở trong vị thế để nêu lên những khác biệt hay tương đồng giữa hai phim tài liệu đó. Tôi chỉ có thể nói rằng nhiều năm đã trôi qua từ khi bộ phim tài liệu có tính dấu mốc của Karnow ra đời tiếp theo sau cuộc chiến. Thời ấy, bộ phim của Karnow đã đẩy xa biên cương của truyền thông báo chí, nhưng những nhà làm phim không thể có cái nhìn lịch sử như chúng ta bây giờ khi ngoái nhìn lại quá khứ.

Nhiều năm đã trôi qua, bao nhiêu điều đã xảy ra, và đối với những người sống qua cuộc chiến, cái nhìn của họ đã biến đổi, lịch sử Hoa Kỳ và lịch sử Việt Nam cũng có những chuyển biến, quan hệ hai nước đã đổi cũng như trải nghiệm của những người Mỹ gốc Việt, mố tương quan giữa họ với Việt Nam bây giờ và Việt Nam ngày trước cũng khác đi nhiều. Bây giờ chúng ta được tiếp cận nhiều nguồn tài liệu hơn nhờ những trao đổi học thuật giữa Việt Nam và Hoa Kỳ. Một khác biệt nữa là phim của Karnow phần lớn nhìn lại lịch sử theo cách nhìn từ trên xuống, nghĩa là qua quan điểm của những nhân vật đã từng làm những quyết định quan trọng về cuộc chiến. Ngược lại, phim tài liệu của chúng tôi nhìn lịch sử từ dưới lên, qua lăng kính của những người bình thường đã trải qua cuộc chiến, mang ra đối chiếu với những gì diễn ra trong Toà Bạch Ốc, trong Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Việt Nam, và trong Dinh Tổng thống ở Sàigòn.”

VOA: Về mặt tài liệu, trong quá trình nghiên cứu, các nhà làm phim lần này có được tạo điều kiện để tra cứu những hồ sơ, tài liệu đặc biệt mà trước đây chưa hề được phổ biến?

Lynn Novick: “Tôi có thể nói là lần này, chúng tôi được tiếp cận nhiều tài liệu từ các kho lưu trữ tài liệu về chiến tranh Việt Nam. Các trung tâm lưu trữ trên khắp thế giới đều mở cửa cho phép chúng tôi tiếp cận các tài liệu trên mạng của họ, trong đó có các hãng tin đã gửi các đoàn quay phim sang Việt Nam để tường trình về cuộc chiến. Chúng tôi đã lục lọi kho lưu trữ của họ để tìm ra những thước phim bị lãng quên từ lâu, chúng tôi cũng được nhiều cá nhân cho phép sử dụng hình ảnh, âm thanh và video riêng tư của gia đình họ. Mạng internet cho phép chúng tôi tìm tài liệu hữu hiệu, thế cho nên chúng tôi có thể tìm ra những tài liệu mà thế hệ đi trước không sao tìm được, vì chưa có internet. Quan trọng hơn, chúng tôi có thể tra cứu các băng ghi âm các mẫu đối thoại mà nhiều Tổng thống Mỹ cho ghi lại, từ Tổng thống Kennedy, Tổng thống Johnson, nhất là Tổng thống Nixon. 

Chúng ta được nghe các nhà lãnh đạo này thảo luận những gì diễn ra ở Việt Nam thời đó, và nghe họ cân nhắc nên làm gì. Trong khi một số tài liệu đó đã được công bố trong độ 10, 15 năm trở lại đây, rất khó khai thác để gạn lọc thông tin và tìm ra một khoảnh khắc thực sự gây ấn tượng, một khoảnh khắc mà khi xem qua, khán giả không thể nào quên được. Chúng tôi có sự hướng dẫn của các chuyên gia để làm việc này.”

VOA: Thưa bà, trong chiến tranh những hành động tàn bạo thường xảy ra, và cả hai bên đều phạm những tội ác. Truyền thông quốc tế tốn rất nhiều giấy mực để nói về vụ thảm sát ở Mỹ Lai do một đơn vị quân đội Mỹ thực hiện, nhưng dường như giới truyền thông về phần lớn, đã bỏ qua, hoặc tường trình qua loa và một cách không trung thực về vụ thảm sát Tết Mậu Thân năm 1968 do người cộng sản miền Bắc thực hiện.

Phim tài liệu của bà và đạo diễn Ken Burns nhắc đến vụ thảm sát ở Huế, mà có người tố cáo là một hành động diệt chủng. Mặc dù Hà nội chưa bao giờ công nhận vụ thảm sát này, trong phim tài liệu này, lần đầu tiên có người bên thắng cuộc thừa nhận vụ thảm sát khi hàng ngàn người, cả thường dân vô tội, bị hành quyết và chôn tập thể. Theo một số nguồn tin, một số người có thể đã bị chôn sống. Xin bà cho biết bà và đạo diễn Burns đã cân nhắc như thế nào và quyết định đưa vụ thảm sát ở Huế vào bộ phim tài liệu này?

Lynn Novick: “Vâng, chiến tranh là một hoạt động đáng ghê sợ, đã xảy ra từ khi có loài người. Và trong chiến tranh, có khả năng xảy ra những hành động nhân bản cũng như phi nhân bản. Không một bên nào trong bất kỳ cuộc chiến tranh nào giữ độc quyền về tội ác. Điều đó cũng đúng ở Việt Nam như trong Đệ nhị, Đệ nhất Thế chiến, hay bất cứ cuộc chiến tranh nào khác.

Chúng tôi muốn làm một phim tài liệu nói lên sự thật, tường trình một cách trung thực những gì đã xảy ra. Thật không đúng nếu chúng ta chỉ đề cập đến hành động tội ác của một bên, trong khi bỏ qua hành động tội ác của phía bên kia trong cuộc chiến. Chúng tôi muốn tìm hiểu chiến tranh và những tình huống trong đó những hành động tội ác xảy ra, có thể xảy ra, và đã xảy ra. Đó là lý do vì sao chúng tôi không thể nhắm mắt làm ngơ trước những gì đã xảy ra ở Huế, cũng như không thể làm ngơ những gì đã xảy ra ở Mỹ Lai. Chúng tôi không so sánh hành động nào ác độc hơn hành động nào, mà chỉ muốn khán giả xem phim hiểu rõ những gì đã thật sự xảy ra và vì sao.”

VOA: Bà vừa sang Việt Nam để trình chiếu và thảo luận về phim tài liệu Chiến tranh Việt Nam cho một số cử tọa. Xin được hỏi nói chung bộ phim đã được đón nhận ra sao?

Lynn Novick: “Vâng, tôi vừa trở về cách đây vài ngày, ở Việt Nam chúng tôi trình chiếu một số đoạn đáng chú ý nhất cho những người đã xuất hiện trong phim, khoảng 20 nhân chứng đã chia sẻ quan điểm với chúng tôi.

Chúng tôi cũng có 7 buổi chiếu phim cho công chúng, và ngoài ra tổ chức một số buổi chiếu phim riêng dành cho các nhà văn, các sử gia và giới quan tâm. Có thể nói, phản ứng của mọi người nói chung hết sức tích cực, bộ phim gây rất nhiều chú ý, nhất là họ muốn biết chúng tôi kể lại chiến tranh Việt Nam như thế nào.”

VOA: Vâng, đối với những người đã sống qua chiến tranh, chứng kiến những gì xảy ra trong chiến tranh, họ có những nhận xét gì?

Lynn Novick: “Tôi có ghi lại ý kiến của một số người trên máy tính. Xem nào, để tôi coi lại vì muốn dẫn lời họ một cách thật chính xác. Họ nói họ chưa bao giờ được xem một bộ phim nào trình bày cuộc chiến như phim tài liệu của chúng tôi. Chúng tôi nhận được rất nhiều lời khen về sức mạnh của bộ phim, cách biên tập, tính trung thực và sự thành thực, sẵn sàng và thẳng thắn trình bày chiến tranh nó tàn bạo đến mức nào, với bạo lực và những tàn phá, những đau thương và gian khổ của con người ở mọi bên cuộc chiến. Họ nói được lắng nghe quan điểm của tất cả các bên là một điều mới. Nhiều người bình luận rằng đây không phải là cách mà chiến tranh Việt Nam được kể lại ở Việt Nam, họ nói chiến tranh thường được kể như một cái gì trừu tượng, và cái giá phải trả không được đề cập.

Chính vì vậy mà một số cảnh trong phim đã gây sốc và bất an cho nhiều người. Một số người tiếp xúc với chúng tôi, nói rằng rất quan trọng là người Việt Nam ở trong nước phải xem những gì thực sự xảy ra. Một điều mà tôi cảm nhận một cách là sâu sắc là khi được nghe nhiều người nói câu chuyện của chúng tôi đã giúp bên thắng cuộc hiểu hơn về những gì xảy ra ở bên thua cuộc, và nhận ra kích thước nội chiến của chiến tranh Việt Nam. Nhiều gia đình đã bị chia rẽ vì chiến tranh, họ hiểu được qua trải nghiệm của chính mình, rằng còn phải làm rất nhiều mới có thể đi đến hòa giải, và có thể phim tài liệu của chúng tôi có thể đóng góp phần nào khi trình bày cho cả hai bên phía bên kia đã gian khổ đau thương như thế nào.”

VOA: Câu hỏi cuối, 10 năm để thực hiện phim là một thời gian khá dài trong đời. So sánh chính mình khi khởi sự dự án, và Lynn Novick của 10 năm sau? Nói cách khác, dự án này đã thay đổi bà như thế nào?

Lynn Novick: “Ken và tôi bàn luận với nhau rất nhiều về điều này, bởi vì cả hai chúng tôi đều cảm nhận những thay đổi sâu sắc nơi chính mình sau trải nghiệm này, một phần là do phải làm việc những tài liệu đen tối, phải đối diện với những đau đớn tột cùng của con người, với sự dã man và tàn bạo của chiến tranh, và tính phi nhân của một số hành động xảy ra trong chiến tranh, nhưng điều mà tất cả những ai cộng tác với chúng tôi thực hiện phim tài liệu này đều chia sẻ, là sự cảm kích đối với những người đã sẵn lòng chia sẻ câu chuyện của họ với chúng tôi. Thấu hiểu trải nghiệm của họ một cách sâu sắc, biết họ đã trải qua những gì, và chứng kiến sức chịu đựng của họ trước một thảm họa ở tầm mức này, mà vẫn phấn đấu để tiếp tục sống và đóng góp, thật đáng ngưỡng mộ, không có lời để diễn tả cho hết.”

The Vietnam War, Chiến tranh Việt Nam sẽ được trình chiếu lần đầu tiên vào ngày 17/9/2017 trên kênh truyền hình PBS. Bộ phim hoàn tất sau 10 năm dài là phần kết của bộ ba phim tài liệu của đạo diễn Ken Burns về các cuộc chiến tranh mang tính dấu mốc trong lịch sử Hoa Kỳ, thứ nhất là phim tài liệu về cuộc nội chiến Mỹ, thứ hai là phim tài liệu về Đệ nhị Thế Chiến, và thứ 3 là Phim Chiến tranh Việt Nam. Hai bộ phim sau có sự cộng tác của đạo diễn Lynn Novick.

Hoài Hương

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Trump ban bố tình trạng thảm họa ở Florida

Tổng thống Mỹ Donald Trump

Ông Donald Trump hôm 10/9 tuyên bố tình trạng thảm họa lớn ở Florida cũng như ra lệnh trợ giúp từ cấp liên bang để giúp tiểu bang đang bị tác động bởi trận bão mạnh Irma.

Theo Reuters, quyết định này sẽ cho phép khoản ngân quỹ liên bang được sử dụng để hỗ trợ công tác ứng cứu và phục hồi ở Florida.

Bão Harvey lụt ở Houston 

Tuyên bố trên đồng nghĩa với việc cư dân và các doanh nghiệp có thể xin trợ cấp về nhà tạm và sửa chữa nhà cửa, cũng như các khoản vay để chi trả cho việc khôi phục mất mát về tài sản không có bảo hiểm, cùng với các chương trình hỗ trợ khác.

Ngoài ra, chính phủ liên bang sẽ hoàn trả cho các địa hạt liên quan tới các biện pháp bảo vệ khẩn cấp như sơ tán hay chi phí duy trì trung tâm lánh nạn, cũng như chi phí dọn dẹp các đống đổ nát do bão Irma gây ra.

 

Lụt lội ở Miami, Florida, hôm 10/9 

Cùng ngày 10/9, ông Trump gọi cơn bão mạnh này là “quái vật lớn” đồng thời cho biết rằng ông muốn tới Florida sớm nhất có thể, cũng như ca ngợi nỗ lực bảo vệ người dân của nhiều lực lượng.

Phát biểu trước các phóng viên ở Nhà Trắng, ông nói rằng thiệt hại từ cơn bão sẽ “rất lớn”.

“Nhưng lúc này, chúng ta lo lắng cho sinh mạng [của người dân], chứ không phải thiệt hại vật chất”, Tổng thống Trump nói sau khi trở về từ Trại David, nơi nghỉ dưỡng của tổng thống ở Maryland, ngoại ô thủ đô Washington DC, nơi ông đã theo dõi cơn bão và họp bàn với nội các.

Ông cho biết rằng đường di chuyển của cơn bão hiện ở duyên hải phía tây của Florida, và điều đó đồng nghĩa với chuyện nó gây ra ít thiệt hại hơn so với dự báo, nhưng nói rằng năm tới sáu giờ nữa sẽ mang tính sống còn.

Reuters dẫn lời ông Trump nói rằng “tôi hy vọng sẽ không có nhiều người trên đường di chuyển [của bão]” và rằng “không ai lại muốn trên đường di chuyển [của Irma]”.

Thống đốc tiểu bang Florida Rick Scott nói về cơn bão Irma.

Trước đó, Tổng thống Trump đã trao đổi với thống đốc các tiểu bang Alabama, Georgia, South Carolina và Tennessee nhằm tìm cách đối phó với cơn bão.

Reuters dẫn thông cáo của Nhà Trắng đưa tin rằng ông Trump đã thường xuyên trao đổi với hai đảng viên Đảng Cộng Hòa là Thống đốc Florida Rick Scott và Thượng nghị sĩ đại diện tiểu bang Florida Marco Rubio, và hôm 10/9 đã trao đổi với thượng nghị sĩ thuộc phe Dân chủ, ông Ben Nelson.

Ông Trump cũng đã ra cảnh báo thảm họa đối với Puerto Rico, một lãnh thổ thuộc Mỹ, hôm 10/9, và mở rộng cứu trợ liên bang tới Virgin Islands cũng thuộc Mỹ để đối phó với hệ quả mà Irma để lại.

Ông Brock Long, người đứng đầu Cơ quan Quản lý Tình trạng khẩn cấp, nói trên chương trình “This Week” của kênh ABC rằng cả hai hòn đảo trên đã mất điện trên diện rộng. Nhưng chiến dịch cứu nạn phải đình lại, đợi cho một cơn bão khác là Jose qua đi.

Ông Long nói: “Tôi đã có trao đổi tốt đẹp với Nhà Trắng và Bộ An ninh Nội địa. Chúng tôi cùng nhau làm việc. Họ thừa nhận những gì cần phải làm để trao cho tôi quyền hành xử lý tình hình”.

Thống đốc Florida Scott cũng nói trên kênh ABC rằng ông đã thảo luận với ông Trump sáng 10/9: “Ông ấy đã đề xuất giúp đỡ mọi nguồn lực hiện có từ chính phủ liên bang”.

 

https://www.youtube.com/watch?v=x7-QuM1vDTM

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Cuộc chiến giữa Tập và Ủn

(Le CourrierInternational 7-13/09/2017) 

Năm nay là năm của ông ta. Tập Cận Bình đã chuẩn bị mọi thứ từ lâu : Đại hội Đảng Cộng Sản khai mạc vào ngày 18/10 tới sẽ phải là một siêu phẩm, một đại lễ của chế độ, dành trọn cho quyền hạn tối thượng của lãnh tụ và chứng tỏ với thế giới tham vọng vô biên của Trung Quốc.

Thật hỡi ôi cho « Tập gia gia »! Kịch bản được xây dựng với sự hỗ trợ mạnh mẽ của Con đường tơ lụa mới, hội nghị thượng đỉnh BRICS và những bộ phim ca ngợi vinh quang của Tập Cận Bình, đã bị một anh hàng xóm hết sức « rách việc » đẩy lùi hẳn về phía sau hậu trường với một quả bom nguyên tử.

Bởi vì nếu có một lãnh đạo châu Á nào nổi bật trên sân khấu từ giữa mùa hè này, đó chỉ có thể là Kim Jong Un mà thôi. Khi phóng một loạt hỏa tiễn và thử nghiệm quả bom H, Jong Un làm cả hành tinh nín thở, lo sợ nguy cơ một hành động quá trớn.

Phải chăng đây là lúc để người đứng đầu Trung Quốc đóng vai lính cứu hỏa, can gián người láng giềng phương bắc? Tập Cận Bình dường như có ưu thế nhất để đưa ra những lời khuyến cáo, hoặc gây áp lực lên « đồng minh » Bình Nhưỡng. Ông Tập sẽ được coi là nhà ngoại giao lỗi lạc, có thể làm dịu được một cuộc khủng hoảng quốc tế. Nhất là Trung Quốc có sẵn đạn dược để làm nguội đi sự hiếu chiến của Bắc Triều Tiên: khóa vòi tiếp tế dầu lửa…

Có điều, viễn cảnh chế độ cộng sản láng giềng sụp đổ khiến những người kế thừa Mao phải run sợ, khi sát bên là một nước Triều Tiên thống nhất chịu ảnh hưởng Mỹ. Việc tìm kiếm sự ổn định bằng mọi giá cho thấy thế tiến thoái lưỡng nan của Trung Quốc: chẳng muốn chiến tranh cũng không muốn Bắc Triều Tiên tan rã. Hai nước duy trì « mối quan hệ là con tin của nhau », theo nhà nghiên cứu Antoine Bondaz.

Cái thời mà Mao Trạch Đông tuyên bố quan hệ Trung Quốc và Bắc Triều Tiên là « môi hở răng lạnh » đã qua lâu rồi. Từ đó đến nay, lòng tin đã tan biến. Một ngạn ngữ Trung Hoa nói rằng « Kẻ thù nguy hiểm nhất giấu một thanh gươm sau mỗi nụ cười ». Trước ván bài tẩy về nguyên tử của người nối dõi họ nhà Kim, không chắc rằng Tập Cận Bình mong muốn một nụ cười nào.

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Những quy luật cho các nhà cai trị

[Những quy luật cho các nhà cai trị] — Sub bởi Café Ku Búa —

Bạn có muốn cai trị không? Bạn có thấy những vấn đề trong đất nước của bạn và biết cách để sửa đổi chúng không? Ước gì bạn có quyền lực để làm vậy. Tốt thôi, bạn đã đến đúng chỗ.Nhưng trước khi chúng ta bắt đầu bài học này về quyền lực chính trị, hãy tự hỏi bản thân tại sao các nhà cầm quyền không nhìn rõ mọi việc như bạn?…thay vào đó lại hành động theo những cách ích kỷ, tự hủy và thiển cận như vậy?

Họ có bị ngu không… những con người quyền lực nhất thế giới này? Hay là còn điều gì đó khác? Ngai vàng có vẻ toàn năng khi nhìn từ xa, nhưng nó không giống như vậy đâu. Thúc đẩy ngai vàng hành động, và các hành động của ngai vàng sẽ tác động lên bạn. Chấp nhận điều đó hay quay đầu lại ngay đi trước khi chúng ta thảo luận, những quy luật cho các nhà cai trị.

Bất kể những tia sáng từ bất kỳ vị vua mặt trời có sáng chói thế nào: Không ai cai trị một mình. Nhà vua không thể làm những con đường một mình, không thể thực thi luật pháp một mình, không thể bảo vệ quốc gia hay tự bảo vệ bản thân, một mình. Sức mạnh của nhà vua không phải ở hành động, mà là làm cho những người khác hành động nhân danh ông, dùng kho báu trong kho chứa của mình.

Một vị vua cần một đội quân, và ai đó để điều hành nó. Một kho báu và ai đó để thu thập nó. Luật pháp và ai đó để thi hành nó. Những cá nhân cần làm để cho điều cần thiết xảy ra là những chìa khóa đến quyền lực của nhà vua.

Mọi thay đổi mà bạn muốn thực hiện nhưng nghĩ lại trong đầu đi nếu những chiếc chìa khóa này sẽ không nghe theo mệnh lệnh của bạn. Trong một chế độ độc tài, nơi sức mạnh chiến thắng, số lượng chìa khóa dẫn đến quyền lực khá nhỏ……có lẽ chỉ vài chục tướng lãnh, quan chức và thủ lĩnh địa phương.Kéo họ về phía bạn và sức mạnh để cai trị là của bạn, nhưng……đừng bao giờ quên, làm họ mất lòng và họ sẽ thay thế bạn.

Rồi, giờ thì mọi quốc gia đều nằm trong một dãy quang phổ, từ những nước mà người cai trị cần vài người ủng hộ chủ chốt cho đến những nước mà người cai trị cần nhiều hơn……nền tảng quyền lực này là lý do vì sao các quốc gia lại khác nhau.

Nhưng cho dù nhiều hay ít chìa khóa, quy luật là như nhau: Đầu tiên, kéo những người ủng hộ chủ chốt về phe bạn. Với họ, bạn sẽ có quyền để hành động; bạn có mọi thứ. Không có họ, bạn không có gì cả.

Rồi, giờ để giữ được những chiếc chìa khóa đến quyền lực này, bạn phải, thứ hai: Điều khiển kho bạc. Bạn phải đảm bảo kho bạc của bạn được gia tăng và phân phối đến bạn – vì tất cả những công việc cực nhọc — và cho những chiếc chìa khóa cần thiết để giữ vị trí của bạn. Đây là công việc thực sự của bạn như một người cai trị: tìm ra cách thức tốt nhất để phát triển và phân phối những nguồn lực, … để đừng làm lật nhào ngôi nhà xây bằng những lá bài mà ngai vàng của bạn đang ngồi lên.

Giờ thì bạn, nhà độc tài tham vọng nhân từ, có thể muốn giúp người dân của mình……nhưng sự kiểm soát kho báu là thứ hấp dẫn đối thủ cạnh tranh, cho nên bạn phải giữ những chiếc chìa khóa trung thành. Nhưng chỉ khi có quá nhiều kho báu trong hầm, quá nhiều tài sản đế chế của bạn đã tạo ra. Vậy thì hãy cẩn thận: mỗi chút xíu kho báu chi cho người dân là chút xíu đó không được chi cho lòng trung thành. Vì vậy, hãy làm điều đúng đắn, sử dụng của cải quốc gia cho những công dân của quốc gia…… sẽ đưa một công cụ thâu tóm quyền lực vào tay đối thủ cạnh tranh của bạn.

Kho báu đổ vào làm đường, các trường đại học, và các bệnh viện, là kho báu mà một đối thủ có thể hứa hẹn cho những người ủng hộ mấu chốt nếu họ chịu đổi phe. Những nhà độc tài nhân từ có thể chia chiến lợi phẩm cho người dân, nhưng những chiếc chìa khóa phải có phần thưởng của họ trước,…bởi vì *thậm chí nếu* bạn đã thu thập được những người ủng hộ trung thành và thánh thiện nhất, họ cũng có vấn đề giống y như bạn, chỉ thấp hơn một cấp…Trở thành một chìa khóa đến quyền lực là một vị trí quyền lực.

Họ cũng vậy, cũng phải cẩn thận với những đối thủ cạnh tranh từ bên dưới hay bên trên: vì thế kho báu mà họ nhận được cũng phải được chia ra để duy trì vị trí của họ. Lòng trung thành và sự mập mờ có thể ở bên bạn bất kể thế nào,……nhưng người ủng hộ mấu chốt thông minh, sẽ luôn luôn quan sát cán cân quyền lực, sẵn sàng thay đổi lòng trung thành nếu bạn có vẻ là kẻ thua cuộc trong mạng lưới chuyển dịch của các liên minh.

Trong những quốc gia có số lượng chìa khóa ít, phần thưởng rất tuyệt vời……và khi bạo lực cai trị, những kẻ tàn nhẫn nhất bị hấp dẫn; và các thiên thần xây dựng những việc làm tốt sẽ thua cuộc trước những ác quỷ không làm điều đó. Vì vậy mua tất cả lòng trung thành bạn có thể, bởi vì lòng trung thành trong các tổ chức độc tài các loại, là tất cả. Với người cai trị, dù thế nào đi nữa.

Vì vậy, chế độ độc tài bộc bạch: Một nhà vua cần đến tòa án của ông để phát triển kho báu để giữ cho tòa án trung thành và tiếp tục phát triển kho báu. Đây là bản chất tự chịu đựng của quyền lực, mọi thứ bên ngoài chỉ là hạng 2. Giờ thì nhà vua với nhiều người ủng hộ mấu chốt gặp những vấn đề thực sự: không chỉ là chi phí của họ, mà cả những nhu cầu cạnh tranh và ganh đua của họ rất khó để cân bằng,……mạng lưới xã hội và tài chính giữa họ càng rắc rối chừng nào, thì một đối thủ cạnh tranh càng dễ lôi kéo một đám đông quan trọng.

Một người cai trị càng có nhiều người ủng hộ mấu chốt tính trung bình, thì triều đại của họ càng ngắn. Điều này đưa chúng ta đến quy luật thứ 3 của những kẻ cai trị: Tối giảm những người ủng hộ mấu chốt. Nếu một chìa khóa trong triều đình của bạn trở nên không cần thiết, kỹ năng của anh ta không còn cần thiết nữa, bạn phải đá anh ta ra. Sau một cuộc đảo chính thành công, tay độc tài mới sẽ thanh trừng vài người đã giúp hắn đạt được quyền lực…..… trong khi làm việc với những thuộc hạ của tay độc tài trước – điều từ bên ngoài trông có vẻ là một ý tưởng kinh khủng.

Sao lại bỏ rơi những đồng chí cách mạng của bạn như vậy? Và những kẻ ủng hộ nhà độc tài cũ không nguy hiểm hay sao? Nhưng những chìa khóa cần thiết để có quyền lực không giống với những cái cần để giữ được nó. Có ai đó trong biên chế đã từng là quan trọng trong quá khứ, như vô dụng trong hiện tại cũng như việc chi tiền cho dân chúng: kho báu bị lãng phí cho những thứ không liên quan.

Và theo định nghĩa, một nhà độc tài lôi kéo một cuộc đảo chính phải hứa hẹn một kho báu lớn hơn cho những ai chuyển phe. Kích cỡ của kho bạc không thay đôi, cho nên kho báu phải được chia bởi ít người hơn. Một nhà độc tài lôi kéo đúng những chìa khóa, kiểm soát được kho báu, cắt giảm những chi tiêu không cần thiết, giết chết những chìa khóa không cần thiết, có một sự nghiệp thành công và vững bền. Khi thấy kết cấu đã được vén màng, bạn có thể bị kích thích để bắt đầu điều khiển một quốc gia để kiếm lợi cho mình và những người bạn của mình,……hoặc bạn có thể kiệt sức, muốn làm tốt nhưng thấy những khó khăn trong hệ thống, giờ chuyển tới nền dân chủ để giải cứu.

Vậy hãy thảo luận về một nhà cai trị như một đại biểu. Bạn lần nữa có thể nuôi dưỡng ước mơ vĩ đại về điều không tưởng mà bạn muốn xây dựng, nhưng: không ai cai trị một mình. Và không bao giờ nhiều hơn trong một nền dân chủ. Các tổng thống và thủ tướng phải đàm phán với những thượng nghị sĩ các nghị viện và ngược lại. Và họ đều có những người ủng hộ mấu chốt của mình để quản lý.

Trong một nền dân chủ được thiết kế tốt, quyền lực được chia sẻ giữa rất nhiều người, và được chiếm lĩnh không phải với bạo lực mà với lời nói,… … nghĩa là bạn phải có hàng ngàn hay hàng triệu người dân, cho dù có không thích bạn trong ngày bầu cử …thì ít ra phải thích bạn hơn so với kẻ thay thế.

Với quá nhiều cử tri và một quyền lực được chia nhỏ, nó gần như không thể, để làm như một nhà độc tài……để theo đuổi những quy luật này và mua lòng trung thành. Hay không phải vậy? Dĩ niên là không. Đừng nhìn về người dân như những cá nhân với những ham muốn cá nhân, thay vì vậy họ được chia vào các khối: …Khối trưởng lão, hay chủ sở hữu nhà, hay những chủ doanh nghiệp, hay người nghèo. Các khối bạn có thể thưởng như một nhóm.

Nền dân chủ có một chính sách thuế diện rộng và phức tạp, và luật pháp, không phải một tai nạn mà là phần thưởng cho những khối đã đưa lên và giữ người đại diện cai trị có quyền lực: Trợ cấp nông nghiệp, như một ví dụ, chả liên quan gì đến thực phẩm và nhu cầu quốc gia,…… mà liên quan hoàn toàn đến cách thức khối nông nghiệp sẽ bỏ phiếu thế nào.

Các quốc gia mà phiếu bầu của nông dân không làm lung lay cuộc bầu cử, không có trợ cấp nông nghiệp. Nếu một khối không bỏ phiếu, như những công dân trẻ hơn, vậy không cần phải phân bổ phần thưởng về phía họ. Thậm chí cả khi đạt số lượng lớn, họ vẫn không thích hợp để có quyền lực. Đây là một tin tốt cho bạn: vậy là ít thêm một khối ảnh hưởng và kho báu bạn chia cho các khối chủ chốt phải đến từ đâu đó khác…Nếu bạn muốn ngồi nhiều năm trong văn phòng, luật số 3 là bạn của bạn trong một nền dân chủ cũng như một nền độc tài.

Bạn không thể xóa sổ những ai không bầu cho bạn, nhưng vẫn còn nhiều điều bạn có thể làm. Một khi đã có quyền lực, hãy làm nó dễ dàng hơn để các khối chủ chốt của bạn bỏ phiếu và làm khó những khối khác. Thành lập một hệ thống bỏ phiếu giảm số lượng khối bạn cần để thắng, thì càng nhiều đối thủ cạnh tranh,……rất tiện lợi.

Vẽ ra biên giới bầu cử để quyết định trước kết quả cho bạn hay cho bạn thân của bạn,……và có đảng trước bầu cử với những quy luật Byzantine để quyết định thậm chí các khối “có quyền” bỏ phiếu cho ai. Pha trộn và kết hợp những điều trên cho một sự kéo dài quyền lực thậm chí tốt hơn nữa. Khi những xếp hạng được cho phép không thể thấp hơn nữa, và tỉ lệ tái đắc cử không thể cao hơn nữa,…… bạn sẽ biết bạn đã thành công.

Bây giờ, đã đủ suy nghĩ dành cho công dân rồi. Thậm chí trong nền dân chủ vẫn có những người ủng hộ mấu chốt với tư cách cá nhân cực kỳ có lực ảnh hưởng …mà bạn cần về phe bạn, vì tiền hay lực ảnh hưởng hay sự thiên vị của họ sẽ giữ bạn có quyền lực. Trong khi bạn không thể hứa hẹn sẽ chia phần trực tiếp cho họ, như một nhà độc tài làm,……bạn có thể tạo ra một kẽ hở cho các khoản đầu tư của họ, thông qua những bộ luật mà họ đã viết,…… hay in phiếu ra tù miễn phí cho các hành động của họ.

Không phải đẩy xe vàng tới tận cửa, nhưng những hợp đồng cho công ty của họ.  Bạn như một nhà cai trị có những con đường phải xây dựng hệ thống máy vi tinh hay những tòa nhà phải xây dựng lại.

Cuối cùng thì, không ai cai trị một mình. Hay bạn có thể chọn con đường đạo đức, và bỏ qua những chìa khóa lớn. Nhưng bạn sẽ chiến đấu với những người không bỏ qua. Chúc may mắn nhé. Tham nhũng không phải một tội nhẹ, nhưng giống với một công cụ quyền lực hơn, …… trong nền dân chủ và nền độc tài, nhưng nhiều hơn những thời điểm khác.

Vậy, chấp nhận sự thiên vị, lôi kéo những khối chủ chốt và bạn sẽ đến với quyền lực, …… cai trị với những hành động trông có vẻ trái ngược và ngu ngốc với những người không hiểu luật chơi –  bí mật giúp đỡ một ngành công nghiệp quyền lực mà bạn công khai lên án, … … hay thông qua những bộ luật sẽ tổn thương các khối đang bỏ phiếu cho bạn.

Nhưng công việc của bạn không phải là có một chính sách cai trị dễ hiểu và kiên định,… … nhưng là cân bằng lợi ích của các chìa khóa quyền lực, lớn và nhỏ. Đó là cách bạn giữ chức vị. Bây giờ với tất cả những cơn nhức đầu của một đại biểu, bạn có thể tự hỏi,…… nhìn lại luật số 3 để biết tại sao bạn không thể bỏ qua bước xây dựng thế lực, những cuộc trao đổi thiên vị vô nghĩa…… và chỉ cần mua chuộc quân đội để có quyền lực?

Chúng ta cuối cùng phải chuyển đến vấn đề: thuế và các cuộc nổi dậy. Bạn phải thấu hiểu luật số 2 và cách thức mà kho báu được phát triển và giữ một quốc gia cùng nhau.

Nếu chúng ta vẽ đồ thị giữa thuế suất của các quốc gia với số lượng những người ủng hộ mấu chốt mà nhà cai trị cần,…… có một mối quan hệ rõ ràng. Càng dân chủ, thuế càng thấp. Nếu bạn đang ngồi thoải mái trong một nền dân chủ vừa ý bạn có thể nhạo báng điều này, …… nhưng những đồng bào không kiếm đủ để trả thuế thu nhập và được giảm giá,…… kéo tỉ lệ thuế “trung bình” xuống. Trong nền độc tài, điều này không xảy ra.

Nền độc tài thường bỏ qua các công việc giấy tờ thuế má để thiên vị việc trưng thu tài sản trực tiếp. Chuyện đó là bình thường với một nhà độc tài khi ép buộc nông dân phải bán thu hoạch cho hắn với giá bèo,…… sau đó xoay một cái và bán nó ra trên thị trường mở, … bỏ túi phần chênh lệch tại một mức thuế suất tương đương cao không thể tưởng tượng nổi.

Vì vậy thuế trong nền dân chủ rất thấp so sánh với các nền độc tài. Nhưng tại sao những đại biểu lại hạ thấp phần thu của mình? Ờ, thì giảm thuế là một kiểu làm vừa lòng đám đông. Các nhà độc tài thì không hề có nhu cầu làm hài lòng đám đông và vì thế có thể lấy phần trăm lớn hơn từ những người dân nghèo để trả cho những người ủng hộ chủ chốt. Nhưng các đại biểu trong một nền dân chủ chỉ có thể lấy một phần trăm nhỏ hơn…từ mỗi người để trả cho các người ủng hộ chủ chốt,…… bởi vì những công dân có học thức và tự do của họ sản xuất nhiều hơn các nông dân.

Với những nhà cai trị trong nền dân chủ, càng hiệu suất càng tốt. Đó là lý do họ xây dựng những trường đại học và các bệnh viện và đường đi và trao vài quyền tự do,……không chỉ là những điều tốt bật ra trong đầu họ nhưng vì nó gia tăng hiệu suất của người dân…… điều làm tăng trưởng kho báu cho nhà cai trị và những người ủng hộ chủ chốt, thậm chí cả khi một tỉ lệ thấp hơn được lấy đi

Những nền dân chủ là nơi để sống tốt hơn trong các nền độc tài,…… không phải vì các đại biểu là người tốt hơn…… nhưng vì các nhu cầu của họ *hóa ra* là nghiên một phần lớn cùng với dân số. Những điều khiến người dân tăng hiệu suất làm việc cũng làm cuộc sống của họ tốt hơn. Các đại biểu muốn mọi người làm việc hiệu quả, để tất cả mọi người chạy trên đường cao tốc. Kẻ độc tài tồi tệ nhất là những kẻ có ích lợi với nhóm công dân thiểu số nhất,…… những kẻ có ít chìa khóa quyền lực nhất.

Điều này giải thích lý do nền độc tài tệ nhất đều có điều gì đó thông thường. Vàng hay dầu hay kim cương hay tương tự. Nếu sự giàu có của một quốc gia chủ yếu được đào lên từ đất: nó là nơi tồi tệ để sống…… bởi vì một mỏ vàng có thể chạy với những nô lệ đang chết dần chết mòn, và vẫn sản xuất ra một kho báu khổng lồ.

Dầu thì khó hơn, nhưng may mắn là những công ty nước ngoài có thể khai thác và tinh chế nó mà không cần sự liên quan của người dân. Với những công dân nằm ngoài vòng xoay này, họ có thể bị bỏ qua khi những nhà cai trị được thưởng và những chìa khóa đến quyền lực vẫn giữ sự trung thành. Vì vậy chúng ta sống trong một thế giới nơi những nền dân chủ tốt nhất và thông minh nhất rất ổn định, …… những nền độc tài giàu nhất và xa nhất cũng ổn định, và khoảng giữa là thung lũng của sự nổi dậy.

Những nhà độc tài giàu tài nguyên xây những con đường chỉ từ bến cảng đến kho tài nguyên của họ và từ dinh thự đến sân bay, …… và mọi người im lặng không phải vì nó ổn hay thậm chí chỉ vì họ sợ,…… nhưng bởi vì sự thật lạnh lùng là: cái đói, sự thiếu liên kết, và sự mù chữ không tạo ra một cuộc khởi nghĩa tốt. Giờ thì một nhà độc tài kha khá không có tài nguyên phải, như đã đề cập từ trước, lấy một lượng tài sản lớn trực tiếp từ những nông dân nghèo và công nhân nhà máy của hắn.

Vì vậy cả 2 con đường đều không thể được, vì vậy hắn phải duy trì một điều kiện sống tối thiểu cho người dân. Nhưng giữ cho lực lượng lao động kết nối và có học và khỏe mạnh…… làm họ dễ nổi dậy hơn. Giờ thì hiểu nhé: những hình ảnh lãng mạn về việc người dân đập cửa cung điện và lật đổ những nhà độc tài của họ hầu hết chỉ là ảo tưởng. Nếu bạn đang điều hành một nền độc tài ổn định, người dân chỉ đập cửa cung điện khi quân đội “cho phép” họ lật đổ bạn, …… bởi vì bạn đã mất kiểm soát các chìa khóa của mình và đang bị thay thế.

Đây là lý do vì sau sau những “cuộc khởi nghĩa thông thường” trong các nền độc tài ổn định, kẻ cai trị mới thường cũng chỉ tương tự như người cũ, nếu không tệ hơn. Người dân không thay thế nhà vua, tòa án đã thay thế nhà vua, dùng các cuộc biểu tình của người dân để khiến nó xảy ra. Điều cuối cùng mà một kẻ độc tài nhân từ muốn xây dựng để vượt qua khoảng trống này….… lấy kho báu khỏi những chìa khóa quyền lực và làm cho người dân dễ nổi dậy hơn, …… thường kết thúc bằng một kẻ cai trị mạnh mẽ hiếm xây dựng mối quan hệ hơn và trung thành hơn với những người ủng hộ của hắn.

Trên phương diện khác, những nền dân chủ tốt nhất rất ổn định không phải chỉ nhờ số lượng chìa khóa lớn…… và khát vọng cạnh tranh của họ làm cho các cuộc nổi dậy chuyên chế gần như không thể tổ chức được, …… mà còn vì cuộc khởi nghĩa sẽ phá hủy thứ tài sản nó dự định chiếm giữ.

Hiệu suất làm việc cao của người dân. Thêm nữa: những người giúp đỡ kẻ độc tài trong một nền dân chủ sẽ có kế hoạch lựa chọn những người ủng hộ chủ chốt một khi đã nắm quyền. Đó là cái gọi là đảo chính. Vì vậy những người ủng hộ chủ chốt tiềm năng phải cân nhắc giữa khả năng sống sót qua cuộc lựa chọn và phần thưởng nhận được,…… với rủi ro bị loại khỏi một nền độc tài họ đã giúp tạo ra.

Trong một nền dân chủ ổn định, đó là một canh bạc tồi tệ: hoặc bạn có thể giàu có khủng khiếp,… … có khi bạn sẽ chết ngắc và làm cho cuộc sống của mọi người bạn biết tồi tệ hơn. Các con số bảo “không”. Chọn đúng phe trong một cuộc đảo chính của một kẻ độc tài nghĩa là có được nguồn lực cho bạn và gia đình bạn thứ mà các nông dân đã thiếu. Chăm sóc sức khỏe, giáo dục, chất lượng sống – đây là những gì làm cạnh tranh tàn nhẫn với quyền lực. Nhưng trong một nền dân chủ hầu hết đều đã có những thứ này, tại sao phải đánh cược?

Vậy nhiều tài sản quốc gia đến từ những công dân có hiệu suất cao của quốc gia đó,…… quyền lực càng được lan truyền rộng, nhà cai trị càng phải duy trì chất lượng cuộc sống cho những công dân này.  Càng ít, càng ít. Giờ nếu một nền dân chủ ổn định trở nên rất nghèo,…… hay nếu một tài nguyên vượt qua sự hiệu quả của người dân được tìm thấy, …… xác suất của việc ván bài này thay đổi, và làm nó khả thi hơn cho một nhóm nhỏ chiếm lấy quyền lực.

Bởi vì nếu chất lượng sống hiện tại quá tệ hay tài sản không dựa trên công dân, các cuộc đảo chính lại đáng để mạo hiểm. Khi các nền dân chủ sụp đổ, đây là những lý do thường thấy. Những quy luật của các nhà cai trị này không giải thích vì sao vài gã là những con quái vật và vài tên khác lại từ bi,…… mà còn tất cả mọi thứ về chính trị: từ chiến tranh tới viện trợ nước ngoài, tới các triều đại chính trị, tới việc tham nhũng.

Tất cả những điều đó, chúng ta có thể nói chuyện về nó vào lúc khác. Nhưng bây giờ, bạn, những người đam mê cai trị, có thể bị chán ghét bởi thế giới chính trị, …… và đã quyết định né tránh nó hoàn toàn, nhưng bạn không thể, vì những nhà cai trị có rất nhiều dạng. Đúng, các nhà vua, các tổng thống và các thủ tướng và còn cả các chủ nhiệm, các quý tộc, các thị trưởng, các chủ tịch các trưởng phòng. Những quy luật này áp dụng cho tất cả và giải thích các hành vi của họ: từ CEO của một tập đoàn quốc tế lớn…… người phải giữ hội đồng của mình vui vẻ, cho đến chủ tịch của một hiệp hội chủ nhà nhỏ, …… đang quản lý phiếu bầu và trả phí thành viên.

Bạn không thể trốn thoát cấu trúc của quyền lực. Bạn chỉ có thể mở to mắt ra và hiểu họ, và…… nếu bạn có muốn thay đổi ước mơ về nó, có một quy luật số 0 mà bạn không thể bỏ qua. Không có quyền lực bạn chẳng ảnh hưởng được gì cả. Bạn có thể không thích những quy luật này, nhưng chắc chắn, bạn ở trên ngai vàng thì sẽ tốt hơn ai đó khác. Và ai biết được, có thể bạn sẽ khác đi.

Video này và những theo dõi của nó chủ yếu dựa trên Sổ tay độc tài của Bruce Bueno de Mesquita and Alistair Smith,… … thứ đơn giản là quyển sách tuyệt nhất viết về chính trị. Có nhiều chi tiết và nhiều ví dụ trong đó hơn tôi có thể mong chờ để đưa vào bất kì loạt videos nào. Mọi công dân nên đọc quyển sách này, và….… nếu bạn muốn hỗ trợ kênh này, bạn có thể có một bản sao của nó tại Audible.com/Grey đó là cách tôi đã đọc qua quyển sách lần đầu nhiều năm về trước.

Nếu bạn đăng ký tại Audible với liên kết đó, bạn có thể có 30 ngày dùng thử, và nghe thử quyển sách đó. Vậy nếu bạn muốn hiểu về chính trị con người, nếu bạn muốn hiểu các quy luật của những nhà cai trị đang áp dụng lên mọi thứ,…… hãy vào audible.com/grey và tải về một bản sao của sổ tay độc tài.

Và bạn sẽ không hối hận. Hãy bắt đầu 30 ngày dùng thử của bạn, lắng nghe quyển sách này, lắng nghe một trong 180,000 quyển sách nói khác… … và những sản phẩm phát thanh khác mà Audible có.

Họ là một dịch vụ không tưởng. Họ là cách tôi có được và lắng nghe mọi sách nói của tôi và bạn cũng nên làm thử. audible.com/grey cảm ơn họ vì đã hỗ trợ kênh này.

Theo CGP Grey, Rules For Rulers

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Ba ngộ nhận về chủ nghĩa tư bản

Ba ngộ nhận về chủ nghĩa tư bản

Nếu chúng ta nhìn vào lịch sử của thế giới, phần lớn của sự tiến bộ trong tiêu chuẩn sống đã xảy ra bởi vì các doanh nghiệp tư nhân đã tạo ra những sản phẩm, tạo công ăn việc làm, và tạo ra lợi nhuận để đưa con người ra khỏi nghèo đói và cho phép họ sống một cuộc sống dư giả và năng động với tiêu chuẩn sống tương đối tốt. Chúng ta có thể có nhiều hơn như thế, và nó sẽ tác động có lợi ích vòng quanh thế giới nếu chúng ta ngừng đưa ra những quy định quá lố và cho phép hệ thống chủ nghĩa tư bản hoạt động.

Tôi tên là Jeff Miron, tôi là Giám Đốc Của Hệ Đại Học tại Khoa Kinh Tế tại Đại Học Harvard. Tôi muốn nói về 3 ngộ nhận về chủ nghĩa tư bản. Cái đầu tiên là ủng hộ chủ nghĩa tư bản đồng nghĩa với việc ủng hộ doanh nghiệp. Không có gì cách xa sự thật hơn nữa. Mục đích của chủ nghĩa tư bản là đảm bảo rằng các doanh nghiệp phải cạnh tranh khốc liệt với nhau và điều đó có lợi cho người tiêu dùng.

Nó không tốt chút nào cho các doanh nghiệp bởi vì họ phải làm việc cực lực hơn, vì vậy nên rất nhiều doanh nghiệp hiểu điều này và họ ghét chủ nghĩa tư bản. Họ liên tục tìm cách để kêu gọi chính phủ đưa ra những bộ luật, giới hạn và quy định mà có thể giúp họ, nhưng những thứ đó không vì lợi ích của người tiêu dùng. Vì vậy cho nên ủng hộ chủ nghĩa tư bản là điều tốt cho người tiêu dùng. Đó chính là những người mà chúng ta muốn giúp đỡ.

Ngộ nhận thứ hai là chủ nghĩa tư bản tạo ra bất công trong sự phân phối thu nhập. Chủ nghĩa tư bản thực sự thưởng cho những ai có thể sản xuất, những người mà làm nhiều giờ, những người mà có nhiều tài năng. Những người mà có những ý tưởng tốt, họ được thưởng rất lớn dưới hệ thống chủ nghĩa tư bản, và những ai không có những thứ nói trên được hưởng ít hơn.

Một nhược điểm một người có thể lo ngại là vài người không thể kiếm nhiều tiền nếu họ tự lực, và  vì vậy những người khá giả hơn hỗ trợ họ với những chi tiêu xóa đói giảm nghèo. Nhưng điều đó hoàn toàn khác biệt với việc can thiệp và chủ nghĩa tư bản. Quy định giá cả, giới hạn số lượng, ban hành vô số quy định lên doanh nghiệp, những hành động đó làm cho nền kinh tế trở nên kém năng động hơn, và đưa cho chúng ta miếng bánh nhỏ hơn. Và nó làm cho chúng ta khó khăn hơn trong việc vận hành những chương trình mà có thể giúp đỡ người người kém may mắn hơn.

Ngộ nhận thứ ba là chủ nghĩa tư bản là nguyên nhân dẫn đến cuộc khủng hoảng tài chính gần đây và giai đoạn suy trầm sau đó. Điều đó, một lần nữa, là hoàn toàn trái ngược với sự thật. Trước tiên, không một ai có trí óc có thể thực sự nghĩ rằng chúng ta đã có  một nền kinh tế chủ nghĩa tư bản đúng chất và theo nguyên tắc trước khi cuộc khủng hoảng xảy ra. Trước khi có tình trạng vay mua nhà không thế chấp, trước khi chúng ta có bong bóng nhà cửa, chúng ta đã có những can thiệp khổng lồ của chính phủ mà hỗ trợ rủi ro, những hành động can thiệp khổng lồ của chính phủ đã khuyến khích sự đầu tư quá mức vào thị trường bất động sản.

Nếu một người muốn đưa ra một kết luận, thực tế gợi ý rằng những can thiệp vào thị trường và chủ nghĩa tư bản đã dẫn đến những cuộc khủng hoảng tài chính và đã tạo ra những cuộc suy trầm. Bởi vì những gì chúng ta đã chứng kiến liên quan trực tiếp đến những sự khuyến khích để thực hiện những khoản đầu tư quá mạo hiểm, những động lực cho những khoản đầu tư quá mức trong thị trường nhà cửa được tạo nên bởi chính phủ.

Giới tư nhân đã phản ứng lại những sự khuyến khích đó, cho nên, giới tư nhân không thể hoàn toàn nhận toàn bộ trách nhiệm. Nhưng nếu nói về nguyên nhân, thì chính là những chính sách tồi tệ đã tạo ra nó, chứ không phải những gì mà giới tư nhân và chủ nghĩa tư bản đã làm. Quan trọng hơn nữa, bất cứ khi nào chính phủ cứu trợ những người đã quá mạo hiểm, điều đó khuyến khích họ tiếp tục làm điều tương tự trong tương lai.

Và rất tiếc rằng chúng ta đã đi quá sâu về hướng đó qua gói cứu trợ ngân hàng TARP, qua những chính sách của Ngân Hàng Trung Ương (FED), điều đã giúp giới đầu tư phố Wall và những người đã mạo hiểm không cần phải trả giá thật sự cho những hành động mạo hiểm mà họ đã tham gia.

[Ku Búa @ 

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Đã nghe đã thấy: Thanh tra có một anh hùng!

>> Việt Nam: Làm báo kiểu làm... tiền!
>> Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng sẽ lưu lại hết nhiệm kỳ?
>> Bữa trưa riêng của ngoại trưởng và đồng thuận ASEAN


THANH GIANG

PLO - Đó là ông Nguyễn Minh Mẫn, Quyền Vụ trưởng Vụ III, Thanh tra Chính phủ. “Đáng lẽ phải phong tôi là người anh hùng của Việt Nam trong thời kỳ đổi mới về chống tham nhũng, tiêu cực”.

Lời phát biểu này của ông Mẫn thể hiện sự tự tin bất chấp tình hình tham nhũng, tiêu cực đang được xác định là quốc nạn. Sự tự tin của ông Mẫn cũng là có cơ sở bởi trong quá trình công tác từ thời Tổng Thanh tra Chính phủ Trần Văn Truyền, Huỳnh Phong Tranh để có những lúc thăng trầm, lên voi xuống ngựa.

Vả lại, nếu so sánh những gì mà các đời tổng Thanh tra Chính phủ gần đây đã làm thì ông Mẫn xét ra cũng có chút cơ sở để nhận mình là… anh hùng.

Này nhé, nguyên Tổng Thanh tra Chính phủ Trần Văn Truyền trước khi về hưu ký ồ ạt tới hơn 60 quyết định bổ nhiệm. Trong khi đó ông Mẫn không có sai phạm gì về việc bổ nhiệm. Dĩ nhiên là thế bởi ông Mẫn không có thẩm quyền bổ nhiệm mà còn được chính ông Truyền bổ nhiệm dù chưa hẳn những tiêu chuẩn đã hội đủ. Những lùm xùm về bổ nhiệm, cộng thêm việc nhà đất, tài sản của ông Truyền bị xem xét và kết luận có nhiều sai phạm cũng khiến việc đặt ông Mẫn, ông Truyền cạnh nhau sẽ thấy ai là anh hùng.

Rồi nguyên Tổng Thanh tra Huỳnh Phong Tranh, cả quá trình giữ cương vị gác cổng cho Chính phủ gần như không xảy ra sai phạm gì. Nhưng trước khi về hưu, chẳng biết có phải vì theo vết xe đổ của người tiền nhiệm không mà ông Tranh cũng ồ ạt ký tới hơn 30 quyết định bổ nhiệm. Điều nực cười là ông Mẫn chính là một trong những người được bổ nhiệm quyền vụ trưởng khi ông vụ trưởng cũ chưa về hưu. Thế mới xảy ra tình trạng quyền vụ trưởng (là ông Mẫn) phụ trách… vụ trưởng ở Thanh tra Chính phủ. Ông Mẫn không thể không là anh hùng vì sự trái khoáy này.

Cuối cùng ông Mẫn thậm chí còn nói ông là một trong những thanh tra viên liêm khiết, kiên trung nhất trên thế giới. Cũng có lý bởi ngoài những phát ngôn gây tranh cãi hay những thủ thuật của thanh tra thì ông Mẫn khác hoàn toàn với một vị phó tổng thanh tra sắp về hưu ở Thanh tra Chính phủ. Vị này những năm trước thậm chí còn bị đại biểu Quốc hội yêu cầu điều tra về việc sở hữu nhiều cổ phần, cổ phiếu, đất đai… liên quan đến những ngân hàng, công ty thuộc lĩnh vực mà vị này phụ trách.

Đặt ông Mẫn và vị phó tổng sắp về hưu này cạnh nhau, khéo ông Mẫn là anh hùng thật!

Phần nhận xét hiển thị trên trang