Qua màn “biểu dương khí thế” của Trump

Tối 6.4.2017, khi Chủ tịch Tập Cận Bình đang dự dạ tiệc tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago ở Florida, Tổng Thống Donald Trump đã ra lệnh cho hai khu trục hạm của Mỹ là USS Ross và USS Porter đang hoạt động trên vùng biển phía tây của Địa Trung Hải bắn 59 hỏa tiễn Tomahawk vào căn cứ không quân Shayrat thuộc thành phố Homs ở miền trung Syria, viện lý do Syria đã sử dụng vũ khí hóa học oanh kích vào thị trấn Khan Shaykhun của tỉnh Idlib ở phía bắc Syria vào ngày 4/4, khiến 80 người tử nạn và khoảng 200 người bị thương.

Cùng lúc đó, một hoạt cảnh trái ngược lại đã xuất hiện: Trong khi người Việt đấu tranh đang tổ chức biểu tình ngoài đường phố West Palm Beach, Florida, hô to khẩu hiệu “Red China out of VietNam!!!!  Out!Out!Out!”, thì tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago, Donald Trump đưa cháu gái của mình là Arabella Kushner mới 5 tuổi, ra hát dân ca và đọc thơ Trung quốc bằng tiếng Hoa cho Tập Cận Bình và vợ ông ta là bà Bành Lệ Viên nghe. Mẹ của cháu là Ivanka Trump nói: “Chúng tôi muốn ông cảm thấy như đang ở nhà”. Những người biết tiếng Hoa nói con bé hát bài "Hoa nhài"... Tờ South China Morning Post đặt câu hỏi: Liệu đây có phải là “ngoại giao cháu gái” của Tổng thống Mỹ không? Dưới bản tin của VOA, một người có tên là Quoc Quang Truong đã phê vắn tắt: “nỗi nhục”!

Arabella Kushner hát dân ca và đọc thơ Trung quốc bằng tiếng Hoa

NHỮNG PHẢN ỨNG SƠ KHỞI

Một số nhà phân tích cho rằng màn “biểu dương khí thế” này của Donald Trump có ba mục tiêu chính:

(1) Nói với Tập Cận Bình rằng anh phải bảo thằng nhóc con Bắc Hàn của anh đừng có lộn xộn, nếu không tôi cũng sẽ “xử lý” nó như ở Syria.

(2) Nói với Quốc Hội và các cơ quan truyền thông rằng tôi không phải là người thân Nga hay là công cụ của Putin.

(3) Làm quên đi những thất bại thê thảm của Trump sau hai tháng cầm quyền.

Một số người cho rằng đây chỉ là một nỗ lực thay đổi cuộc chơi để tránh bị luận tội. Theo họ, Trump và nhóm tham mưu của ông không biết gì về chiến lược, chỉ biết về chiến thuật và không cần biết hậu quả về lâu về dài của hành động của họ sẽ như thế nào.

Các  nước Tây phương xem ra phấn khởi vì tin rằng biến cố này có thể tách Trump ra khỏi Putin trong âm mưu phá sập Liên Hiệp Âu Châu và NATO.

Một số lãnh tụ Đảng Cộng Hòa, các nhà lãnh đạo Tây phương và một số nhà lãnh đạo khối Hồi giáo Sunni ở Trung Đông ủng hộ hành động của Tổng thống Trump, trong khi Thượng nghị sĩ Rand Paul thuộc đảng Cộng Hòa cho rằng vụ tấn công này về mặt pháp lý không thể biện minh được và chẳng giúp ích gì; Thượng nghị sĩ Tim Kaine, thuộc đảng Dân Chủ, khẳng định quyết định của Donald Trump là vi hiến. Trong khi Quốc hội Mỹ sắp tạm nghỉ, Bà Nancy Pelosi, lãnh tụ thiểu số Dân chủ ở Hạ Viện, đã viết thư cho Chủ tịch Hạ viện Paul Ryan yêu cầu ông triệu tập ngay một phiên tranh luận. Bà nói:"Quốc hội phải thực hiện nghĩa vụ mà Hiến pháp trao cho, để tổ chức phiên tranh luận về Quyền Sử dụng Lực lượng Quân sự chống lại một quốc gia có chủ quyền,"

KỊCH BẢN ĐÃ ĐƯỢC SOẠN KHÁ KỸ

Điều trước tiên phải công nhận là kịch bản “biểu dương khí thế” đã được Ngũ Giác Đài và Bộ Ngoại Giao Mỹ soạn khá kỹ.

1.- Kế đánh lạc hướng dư luận

Hôm 31.3,2017, Đại sứ thường trực Mỹ tại LHQ Nikki Haley tuyên bố với hãng thông tấn Reuters rằng việc phế quyền của tổng thống Syria Bashar Assad không phải là ưu tiên hàng đầu của Hoa Kỳ đối với tình hình Syria. Bà nói: “Ưu tiên của chính trị chúng tôi không còn là phế quyền Bashar Assad. Ưu tiên của chúng tôi là thật sự hiểu làm gì để thay đổi cuộc sống của người dân Syria". Bà lưu ý rằng chính quyền mới của Mỹ sẽ không tập trung vào các nhân vật của al-Assad.

Nhiều người tưởng rằng lời tuyên bố này là để xác định sự hợp tác của Trump với Nga. Nhưng đó là một nhận định sai lầm. Lời tuyên bố này chỉ là một kế đánh lạc hướng đối phương khi chuẩn bị dùng "lá bài vũ khí hóa học" để thay đổi cuộc chơi.

2.- Vụ khí hóa học: “lá bài” của cuộc chơi

Khoảng 6 giờ 30 sáng 4.4.2017 (theo giờ địa phương), các máy bay chiến đấu đã không kích vào thị trấn Khan Sheikhoun ở ngoại ô thành phố Idlib ở gần biên giới Thổ Nhĩ Kỳ. Liên minh Quốc gia các Lực lượng Đối lập và Cách mạng Syria thông báo có khoảng 80 người bị thiệt mạng và 200 người bị thương.

Sau khi báo cáo về vụ tấn công nói trên được đưa ra, Hội đồng Bảo an LHQ đã họp hôm 5.4.2017 để nghe thông báo. Hoa Kỳ, Anh, Pháp và Liên Hiệp Âu Châu cho rằng các lực lượng của Tổng thống Syria Bashar al-Assad và đồng minh Nga của ông ta đã gây ra biến cố đó mặc dầu chưa có bằng chứng.

Syria cho rằng sau khi tham gia Công ước Cấm vũ khí hóa học, Tổ chức Cấm Sử dụng Vũ khí Hóa học (OPCW) và ngăn chặn sự can thiệp quân sự của Hoa Kỳ đã đến nước này kiểm soát và vào tháng 1 năm 2016, OPCW tuyên bố đã hoàn tất việc loại bỏ các kho vũ khí hóa học ở Syria nên Syria không còn vũ khí hóa học nữa. Trong khi đó, cơ chế điều tra phối hợp giữa Liên Hiệp Quốc và OPCW khẳng định rằng tổ chức khủng bố IS cũng đã sử dụng khí lưu huỳnh gây ngạt ở Syria.

Syria biện luận rằng Syria đang đánh bại phiếm quân trên khắp các mặt trận ở trong nước, họ có thể tiêu diệt nhóm phiếm quân còn lại ở Khan Sheikhoun một cách dễ dàng, tại sao lại phải sử dụng vũ khí hóa học?

Phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Nga Igor Konoshenkov cho biết máy bay Nga không tiến hành các cuộc không kích nhằm vào Khan Sheikhoun trong ngày 4/4. Hôm đó, từ 11:30 đến 12:30 (giờ địa phương), máy bay của Syria tấn công kho chứa đạn dược lớn của quân khủng bố ở ngoại ô Khan Sheikhoun. Có thể trong khu đó có một kho chứa vũ khí hóa học.

Hoa Kỳ đã yêu cầu Hội đồng Bảo an LHQ thảo luận về vụ này, nhưng Hội Đồng cho rằng khi chưa thể xác minh được vụ tấn công có thật sự diễn ra hay không và ai phải chịu trách nhiệm thì chưa thể thảo luận được. Tổ chức Cấm Sử dụng Vũ khí Hóa học (OPCW) đã được giao nhiệm vụ tìm kiếm sự thật (FFM) để thu thập các thông tin về vụ tấn công nói trên.

Mặc dầu chưa có quyết định của Hội Đồng Bảo An LHQ, bộ tham mưu của Trump vẫn đưa ra bản án xử trảm và tự ý thi hành đúng vào lúc Tập Cận Bình đến Hoa Kỳ, bất chấp luật pháp Mỹ và luật pháp quốc tế. Rõ ràng đây là một hành động vi phạm pháp luật có tính toán.

VI PHẠM LUẬT PHÁP MỸ VÀ QUỐC TẾ

Năm 2003, khi mở cuộc tấn công Iraq, Tổng Thống Bush chỉ vi phạm luật quốc tế khi hành động không có sự cho phép của Hội Đồng Bảo An LHQ, nhưng ông không vi phạm luật Mỹ vì việc làm của ông đã được Quốc Hội chấp thuận rồi. Nay tấn công Syria, Donald Trump vừa vi phạm luật Mỹ vừa vi phạm luật quốc tế.

Đạo luật Quyền Chiến Tranh năm 1973 (War Powers Act of 1973) quy định rằng Tổng thống có thể đưa các lực lượng vũ trang Hoa Kỳ đi hoạt động ở ngoại quốc do sự cho phép của Quốc hội hoặc trong trường hợp "khẩn cấp quốc gia xảy ra do sự tấn công vào Hoa Kỳ, vào vùng lãnh thổ hay tài sản của Hoa Kỳ, hay vào các lực lượng vũ trang Hoa Kỳ" (a national emergency created by attack upon the United States, its territories or possessions, or its armed forces).

Syria không hề tấn công vào nước Mỹ, tấn công vào vùng lãnh thổ hay tài sản của Mỹ, hay tấn công vào các lực lượng vũ trang Mỹ nên Tổng Thống Trump không thể tự ý đem chiếm hạm tới bắn hỏa tiễn vào Syria được.

Điều 2 (4) và điều 39 của Hiến Chương LHQ dành cho Hội Đồng Bảo An quyền “thẩm định về sự hiện hữu của bất cứ sự đe dọa hòa bình nào, sự phá vở hòa bình, hay hành động xâm lược” và “quyết định những biện pháp nào có thể được sử dụng... để duy trì hòa bình và an ninh thế giới”.

Hành động của Donald Trump không được sự cho phép của Hội Đồng Bảo An LHQ nên có thể coi như là một tội phạm chiến tranh giống Tổng Thống Bush năm 2003.

Donald Trump cãi chày cãi cối rằng tại sao trước đây Obama sử dụng quân sự ở Syria được mà nay ông lại không được làm. Donald Trump không biết ngày 1.3.2016, với sự đồng ý của Tổng thống Assad, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov đã họp với Ngoại trưởng Mỹ John Kerry và hai bên đi đến thỏa thuận hai bên được quyền tấn công các mục tiêu là nhóm IS, hoặc các tổ chức liên quan đến al-Qaeda như mặt trận Al-Nusra tại Syria. Vì thế các máy bay Mỹ thường dò thám hay oanh tạc các hoạt động của tổ chức IS ngay cả trên đất Syria. Tuy nhiên, Mỹ không được tấn công vào quân của Assad.

PHẢN ỨNG GAY GẮT CỦA NGA

Hôm 7.4.2017, phát ngôn viên Dmitry Peskov của Tổng thống Nga nói: “Tổng thống Putin coi những cuộc tấn công của quân đội Mỹ nhằm vào Syria là một sự xâm lược chống lại một quốc gia có chủ quyền, vi phạm các quy phạm của luật pháp quốc tế" Theo ông Putin, hoạt động quân sự của Hoa Kỳ nhằm vào Syria hôm 6/4 không hề góp phần vào cuộc chiến chống khủng bố, mà sẽ làm suy yếu mối quan hệ Nga-Mỹ.

Hãng tin RIA Novosti dẫn lời ông Viktor Ozerov, Chủ tịch Ủy ban Quốc phòng thuộc Hội đồng Liên bang Nga, cho biết: “Nga sẽ đề nghị một cuộc họp khẩn cấp của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc sau khi Mỹ tấn công tên lửa nhằm vào căn cứ không quân Syria. Đây là một hành động khiêu khích nhằm vào một quốc gia thành viên của Liên Hợp Quốc. Quan hệ hợp tác giữa quân đội Nga và Mỹ có thể chấm dứt sau vụ tấn công này”.

Bộ Ngoại giao Nga cũng đã ra thông báo nói rằng Moskva tạm ngưng hiệu lực của thỏa thuận đã ký với Washington về phòng chống các sự cố và đảm bảo an toàn cho các chuyến bay trong quá trình chiến dịch ở Syria. Như vậy từ nay các phi cơ Mỹ không thể bay vào Syria để lèo lái IS nữa. Pháo phòng không Syria đã khai hỏa bắn vào một máy bay do thám không người lái của Mỹ xuất hiện trên căn cứ của lực lượng đặc nhiệm nước này.

Chiến hạm Đô đốc Grigorovich của Hạm đội Biển Đen dưới sự chỉ huy của Hạm trưởng Anatoly Velichko đã được điều động trở lại Địa Trung Hải để hỗ trợ cho tổng thống Assad. Chiến hạm này từng phóng tên lửa Kalibr đánh các mục tiêu khủng bố tại Syria trong năm 2016. Nga và Iran đã bắt đầu phối hợp để tiêu diệt các phiếm quân, kể cả các nhóm phiếm quân được Mỹ xây dựng và nuôi dưỡng.

Bà Nikki Haley, Đại sứ Hoa Kỳ tại Liên Hiệp Quốc phát biểu với CNN hôm Chủ nhật: "Với việc ông Assad đứng đầu chế độ, không có bất kỳ sự lựa chọn nào để dẫn đến một giải pháp chính trị".

Theo bản tin của hãng Reuters, hôm 11/4 Tổng thống Putin nói rằng theo các nguồn tin ông biết, Hoa Kỳ sẽ còn tạo ra những vụ sử dụng võ khí hóa học giả ở khu phía Nam Damacus để hạ uy tín của Tổng thống Assad.

Ngoại Trưởng Rex Tillerson đã được phái đến Nga. Tổng thống Putin tuyên bố quan hệ giữa hai nước còn tồi tệ hơn dưới thới Obama. Trong cuộc họp với Tổng Thư Ký NATO tại Tòa Bạch Ốc hôm 11/4, Tổng thống Trump nói: "Sẽ là tuyệt vời nếu NATO và Mỹ có thể hòa hợp với Nga".

Đến đây chúng ta có thể thấy kế hoạch của Putin dùng Donald Trump để phá vỡ chủ trương "tái lập chiến tranh lạnh mới" của Mỹ và Tây phương đang thất bại.

TRUMP ĐỒNG Ý VỚI TẬP 100%!

Hôm 7/4, phát ngôn viên Hoa Xuân Oánh của Bộ Ngoại giao Trung Quốc nói: "Trung Quốc không bao giờ can thiệp vào công việc nội bộ của các nước khác. Tổng thống Syria được bầu bởi người dân Syria và chúng tôi tôn trọng sự lựa chọn của họ. Chúng tôi luôn luôn phản đối việc sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế". Tập Cận Bình không nói gì.

Nhưng rồi cuộc họp tại Mar-a-Lago vẫn đi đến một kết quả khiến nhiều người ngạc nhiên. Không ai dám ký thông cáo hay tuyên ngôn gì chung với Trump vì sáng hôm sau ông ta có thể lên Twitter nói ngược lại. Nhưng hôm 8.4.2017 văn phòng báo chí của Tòa Bạch Ốc đã phổ biến tại Mar-a-Lago một bản tin về những lời chào từ biệt Tập Cận Bình của Donald Trump như sau:

“TỔNG THỐNG TRUMP: Tôi chỉ muốn nói rằng Chủ tịch Tập và tất cả các đại diện của ông đã thực sự thú vị khi ở đây. Tôi nghĩ chúng tôi đã có những tiến bộ to lớn trong mối quan hệ của chúng tôi với Trung Quốc. Các đại diện của tôi đã gặp mặt từng người một với các đối tác từ Trung Quốc. Và tôi nghĩ, thực sự, tiến bộ đã được thực hiện. Chúng ta sẽ có nhiều tiến bộ hơn nữa.

“Mối quan hệ được phát triển bởi Chủ tịch Tập và cá nhân tôi, tôi nghĩ là xuất sắc. Chúng tôi mong muốn được gặp nhau nhiều lần trong tương lai. Và tôi tin rằng rất nhiều vấn đề tồi tệ tiềm ẩn sẽ biến mất.

“Vì vậy, tôi chỉ muốn cảm ơn Chủ tịch Tập đã ở với chúng tôi tại Hoa Kỳ. Đó là một vinh dự to lớn đối với tôi và tất cả các đại diện của tôi để tiếp đón Chủ tịch và các đại diện của ông. Và một lần nữa, tiến bộ đã được thực hiện.

“Cảm ơn quý vi rất nhiều. Cảm ơn quý vi.

(Tổng thống Tập nói bằng tiếng Trung.)

“TỔNG THỐNG TRUMP: Vâng, tôi đồng ý 100 % thưa ông Chủ tịch. Và cảm ơn ông rất nhiều. Và một lần nữa, một vinh dự to lớn khi quý vị ở Hoa Kỳ và Mar-a-Lago. Cảm ơn ông rất nhiều.”

Nhiều người cho rằng Donald Trump không dám làm khó Tập Cận Bình vì Trung Quốc đang giữ rất nhiều “đồ thế chấp” hay “vật bảo chứng” của gia đình Trump ở Trung Quốc. Việc chuyển từ Putin qua Tập Cận Bình hy vọng có thể giúp Trump thoát khỏi bị luận tội vì quan hệ ngoài vòng pháp luật với Nga khi tranh cử, nhưng “TRÁNH VỎ DƯA LẠI ĐẠP VỎ DỪA” vì Tập Cận Bình cũng như Putin đều là Cáo già, còn Trump chỉ là chiên con. 

Với trò chơi bạt mạng này, liệu rồi số phận Biển Đông và các nước nhỏ ở Đông Nam Á sẽ đi về đâu?

Chủ trương của các quốc gia Tậy phương hiện nay là tách tên khùng điên Donald Trump ra khỏi Putin, dùng Assad làm con bài thí. Mọi chuyện khác sẽ tính sau. 

Ngày 13.4.2017

Lữ Giang

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Thách thức trước Hội nghị Trung ương 5

Theo tiến sĩ Phạm Chí Dũng, cuộc chiến chống tham nhũng của Tổng Bí Thư Nguyễn Phú Trọng kể từ khi phát động đến nay đã không có thành công. Vì vậy, theo ông hội nghị trung ương 5 lần tới sẽ là một trong những cơ hội ít ỏi để ông Tổng Bí Thư có thể tạo một dấu ấn không quá mờ nhạt trước khi rời chính trường. Theo dự kiến, ông Trọng sẽ chỉ giữ chức Tổng Bí thư cho đến hết giữa nhiệm kỳ này tức là tới khoảng cuối năm 2018.

Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng (giữa) Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc (phải) và Bộ trưởng Công an Trần Đại Quang (trái) tại lễ bế mạc Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII ngày 28 tháng 1 năm 2016.

Theo dự kiến, hội nghị trung ương 5 khóa 12 đảng cộng sản Việt Nam sẽ diễn ra vào tháng 5 tới. Cho đến lúc này báo chí trong nước hầu như vẫn chưa nói gì nhiều về những nội dung chính sẽ được bàn thảo trong hội nghị tới, tuy nhiên những nhà quan sát chính trị ở Việt Nam cho rằng hội nghị lần này sẽ phải đối mặt cùng lúc với nhiều thách thức bắt buộc các lãnh đạo đảng phải bàn thảo.

Những khó khăn của nền kinh tế, cuộc chiến chống tham nhũng và cải cách thể chế được cho là những vấn đề chính có nhiều khả năng sẽ được thảo luận trong hội nghị trung ương 5 lần này. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Quý Thọ, nhà phân tích chính sách thuộc Bộ Kế Hoạch Đầu từ của Việt Nam nói với đài Á châu Tự do:

Có ba vấn đề lớn, nợ xấu, nợ công và ngân sách quốc gia. Thứ 4 là liên quan đến các tập đoàn doanh nghiệp nhà nước - Tiến sĩ Phạm Chí Dũng

Thứ nhất là công tác cán bộ, học tập nghị quyết trung ương 4 đợt vừa rồi chắc chắn cũng được nêu lên xem là việc kiểm điểm, rồi khó khăn, kết quả đến đâu. Cái thứ hai thì trong cải cách thể chế bây giờ thì phải đặt ra một cách quyết liệt hơn. Nếu không quyết liệt hơn thì sẽ làm cho quá trình đổi mới đang gặp nhiều khó khăn trở ngại, trong đó có khắc phục những hậu quả của thời kỳ tăng trưởng nóng cũ, rồi  hướng đi mới cho phát triển kinh tế trong giai đoạn mới.

Do đó cải cách thể chế phải được đặt ra. Đảng và chính phủ cũng đặt ra bước làm thí điểm ở một số tỉnh thành là nhất thể hóa một số chức danh lãnh đạo của đảng và chính quyền ở một cấp nào đó. Ví dụ như cấp phường xã, cấp huyện thị. Người ta đã làm ở một số tỉnh thí điểm như Quảng Ninh. Các đoàn đi khảo sát về thì bây giờ cũng đang tích cực để có báo cáo cuối cùng để xem là kết quả ra sao, để xem có thể mở rộng.

Khó khăn về kinh tế và đổi mới doanh nghiệp nhà nước

Nội dung tái cơ cấu kinh tế và sắp xếp lại doanh nghiệp nhà nước được các nhà quan sát chính trị tại Việt Nam đánh giá là nội dung đầu tiên quan trọng phải được đề cập trong hội nghị lần này. Theo tiến sĩ kinh tế Phạm Chí Dũng, đây là nội dung rất lớn bao gồm nhiều khó khăn mà ngay cả các chuyên gia kinh tế của nhà nước cũng có thể thấy bế tắc

Có ba vấn đề lớn, nợ xấu, nợ công và ngân sách quốc gia. Thứ 4 là liên quan đến các tập đoàn doanh nghiệp nhà nước. Hiện nay các tập đoàn doanh nghiệp nhà nước nợ đầm đìa. Tình trạng lỗ là phổ biến. Nợ của các doanh nghiệp nhà nước cho tới nay là khoảng 237 tỷ đô la, là một con số rất lớn.

Tại một hội nghị tổng kết ngành tài chính được tổ chức tại Hà Nội vào hồi đầu tháng 1 vừa qua, Thủ tướng chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã phải lên tiếng thừa nhận nợ công của chính phủ Việt Nam đã vượt trần. Ông cảnh báo về nguy cơ sụp đổ nền tài khóa quốc gia nếu tình trạng nợ công tăng nhanh không chấm dứt. Nợ công của Việt Nam hiện được ước tính tăng trung bình gấp 3 lần tốc độ tăng trưởng GDP trong vòng 5 năm qua và hiện chiếm khoảng 64.73% GDP vào cuối năm ngoái, theo số liệu của  Bộ Tài Chính. Ngưỡng cho phép là 65% GDP. Ngân Hàng Thế giới đánh giá nợ công của Việt Nam tăng nhanh là do tham hụt tài khóa. Ngoài ra các chuyên gia kinh tế trong nước cũng nói đến việc sử dụng kém hiệu quả trong chi tiêu đầu tư công.

Việc sắp xếp lại doanh nghiệp nhà nước là chủ trương lâu dài của chính phủ thể hiện qua tiến trình cố phần hóa doanh nghiệp nhà nước nhưng theo đánh giá của Tiến sĩ Phạm Chí Dũng tiến trình này vẫn còn diễn ra quá chậm.

Các đại biểu tham dự lễ khai mạc Đại hội Đảng toàn quốc
lần thứ 12 tại Hà Nội ngày 21 tháng 01 năm 2016. AFP photo

Tiến trình rất chậm. Nó chậm bởi nhiều lý do, trong đó chủ yếu là nhiều doanh nghiệp nhà nước muốn giữ thế độc quyền của họ và không muốn cổ phần hóa vì sẽ làm mất thế độc quyền và lợi ích của họ. thứ hai họ chỉ cổ phần hóa khi có lợi cho một số nhóm cá nhân nào đó, lãnh đạo doanh nghiệp.

Ví dụ như những tập đoàn lớn độc quyền của nhà nước như tập đoàn điện lực Việt nam, dầu khí, than khoáng sản mặc dù dư luận đã kêu gào rất nhiều là phải cổ phần hóa và bỏ độc quyền và quốc tế cũng yêu cầu như vậy nhưng cho đến giờ vẫn không nhúc nhích. Việc cổ phần hóa gần như thuần túy phụ thuộc vào mức độ và lợi ích của nhóm lãnh đạo. Họ chỉ buông những tập đoàn doanh nghiệp nhà nước khi nó không làm ra lợi ích cho họ nữa hoặc nó quá bi đát.

Mới đây, báo Thanh Niên đưa tin trong tuần này, Thường trực Chính phủ sẽ thảo luận báo cáo và sớm gửi lên Bộ Chính trị cho ý kiến về 12 dự án ngàn tỷ bị thua lỗ của các doanh nghiệp nhà nước, trong đó có những dự án thuộc tập đoàn dầu khí Việt Nam.

Theo Tiến sĩ Phạm Chí Dũng hoạt động kinh doanh kém hiệu quả với những khoản nợ xấu của các doanh nghiệp nhà nước được ước tính lên đến hàng trăm tỷ đô la đang khiến cho việc sắp xếp lại các doanh nghiệp nhà nước thêm khó khăn đặc biệt là trong lĩnh vực ngân hàng vì khó kiếm được các doanh nghiệp nước ngoài muốn mua lại các doanh nghiệp nhà nước đang gánh trên mình những khoản nợ xấu khổng lồ.

Chống tham nhũng chưa có kết quả

Vấn đề chống tham nhũng cũng được cho là một nội dung có thể phải được đề cập đến trong hội nghị trung ương 5. Tuy nhiên dường như những kết quả của chiến dịch chống tham nhũng mà Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng phát động từ tháng 6 năm ngoái đến giờ chưa đạt được kết quả gì. Tiến sĩ Phạm Quý Thọ nhận định:

Những vụ xử lý tham nhũng thì Tổng Bí thư đã phát động rồi và vẫn đang làm nhưng chính ông ấy cũng nói việc này là ta đánh ta nên rất khó khăn, rất nhạy cảm - Tiến sĩ Phạm Quý Thọ 

Những vụ xử lý tham nhũng thì Tổng Bí thư đã phát động rồi và vẫn đang làm nhưng chính ông ấy cũng nói việc này là ta đánh ta nên rất khó khăn, rất nhạy cảm. Những vụ phát động thì đều chưa có kết quả cuối cùng. Ví dụ như vụ Trịnh Xuân Thanh thì chưa có kết quả cuối. Những cái mà Tổng Bí thư nói như vụ bà Hồ Thị Kim Thoa thì cũng chưa có kết quả có thể chưa phải là đánh giá cuối cùng để người ta đưa ra những giàn xếp. Tất nhiên người ta cũng đồn đoán sự chuẩn bị cho nhân sự giữa kỳ hay cho đại hội tới thì cũng là một bước để người ta bàn đến nhưng chưa phải là đánh giá về kết quả chống tham nhũng ở hội nghị này được mà chỉ là những kiểm điểm hoặc có thể đánh giá sơ bộ thì có thể đặt ra, vì nghị quyết trung ương 4 có vẻ quyết liệt, nhưng có lẽ không có đánh giá thì nó cũng không đi đến đâu cả.

Ông Trịnh Xuân Thanh, nguyên Phó Bí thư tỉnh Hậu Giang, người đã từng có thời nắm chức Chủ tịch Hội đồng Quản trị Tổng công ty xây lắp dầu khí hiện đang lẩn trốn ở nước ngoài với cáo buộc tội cố ý làm trái quy định nhà nước gây hậu quả nghiêm trọng. Việt Nam đã phát lệnh truy nã quốc tế đối với ông Thanh nhưng vẫn chưa có kết quả. Hồi đầu năm nay, Tổng Bí Thư Nguyễn Phú Trọng cũng yêu cầu phải làm rõ tài sản của thứ trưởng Bộ Công Thương Hồ Thị Kim Thoa, người mà theo thông tin của báo chí trong nước có nhiều tài sản đáng ngờ lên đến hàng trăm tỷ đồng.

Theo tiến sĩ Phạm Chí Dũng, cuộc chiến chống tham nhũng của Tổng Bí Thư Nguyễn Phú Trọng kể từ khi phát động đến nay đã không có thành công. Vì vậy, theo ông hội nghị trung ương 5 lần tới sẽ là một trong những cơ hội ít ỏi để ông Tổng Bí Thư có thể tạo một dấu ấn không quá mờ nhạt trước khi rời chính trường. Theo dự kiến, ông Trọng sẽ chỉ giữ chức Tổng Bí thư cho đến hết giữa nhiệm kỳ này tức là tới khoảng cuối năm 2018.

Việt Hà

Phần nhận xét hiển thị trên trang

‘Xử lý thế nào khi tài sản nhà nước thành tài sản một số người?’

Hoài Phong 

MTG - Phó thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành phải tăng cường tính minh bạch trong xây dựng, ban hành các kế hoạch cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước.

Tại cuộc họp cho ý kiến vào dự thảo Nghị định chuyển doanh nghiệp nhà nước (DNNN) thành công ty cổ phần do Bộ Tài chính soạn thảo vừa diễn ra, Bộ Tài chính cho rằng, trong quá trình cổ phần hóa (CPH), tỷ lệ cổ phần Nhà nước còn nắm giữ ở nhiều DN vẫn cao; thời gian CPH kéo dài; cơ chế bán cổ phần cho nhà đầu tư chiến lược còn bất cập do nhà đầu tư chiến lược phải cam kết cung cấp nhiều nguồn lực nhưng bị hạn chế bán cổ phiếu trong vòng 5 năm; chưa có quy định xử lý nhà đầu tư chiến lược làm sai cam kết...

Do đó, Bộ Tài chính đề nghị cần phải có cơ chế hướng dẫn hoàn chỉnh, phù hợp nhằm xử lý dứt điểm các tồn tại về tài chính trước khi xác định giá trị DN. Đồng thời, Chính phủ cần ban hành nghị định mới quy định việc chuyển DNNN thành công ty cổ phần thay cho Nghị định 59…

Phát biểu tại buổi làm việc, Phó thủ tướng Vương Đình Huệ đề nghị Bộ Tài chính làm rõ căn cứ pháp lý để sửa đổi, bổ sung các quy định chuyển DNNN thành công ty cổ phần, trong đó xử lý hiệu quả các bất cập hiện nay của quá trình này.

Theo Phó thủ tướng, trước mắt dự thảo cần bám sát các quy định về CPH ở các luật như Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư, Luật Quản lý, sử dụng vốn nhà nước đầu tư tại DN, Luật Đất đai (sửa đổi), đồng thời những vấn đề mới thì bảo đảm không được trái Hiến pháp.

Trong quá trình CPH, không để quyền lợi Nhà nước bị xâm phạm, thất thoát tài sản, vốn, nhất là trong bối cảnh dư luận xã hội đang bức xúc việc định giá tài sản DNNN có vấn đề.

Phó thủ tướng nhấn mạnh, nguyên tắc là phải tính đúng, tính đủ tài sản hữu hình, vô hình vào giá trị DN, như việc tìm cách tính thương hiệu, lợi thế thương mại, phát minh sáng chế, cải tiến kỹ thuật, định giá đất đai… Bên cạnh đó, các bộ, ngành cần nghiên cứu trường hợp DN sau CPH đề nghị chuyển mục đích sử dụng đất thì tính toán áp thuế ra sao?

Về phương pháp tính, Phó thủ tướng đề nghị ngoài phương pháp định giá tài sản thì Bộ Tài chính sử dụng thêm phương pháp dòng tiền chiết khấu để tính toán linh hoạt giá trị tài sản gắn liền với DN.

“Xử lý như thế nào với trường hợp CPH thành tư nhân hóa, tài sản nhà nước thành tài sản cá nhân một số ít người? Có câu chuyện xác định được cổ đông chiến lược nhưng khi bán cổ phần phổ thông thì không ai mua, nhưng sau đó có cổ đông chiến lược lại mua hết thì có cấm đoán việc này không?”, Phó thủ tướng đặt vấn đề và yêu cầu phải tăng cường tính minh bạch trong xây dựng, ban hành các kế hoạch CPH DNNN.

Về nhà đầu tư chiến lược, Phó thủ tướng yêu cầu trước hết phải có tư cách pháp nhân, có ngành nghề kinh doanh phù hợp với chiến lược phát triển DN khi được duyết kế hoạch CPH và cuối cùng mới là vốn, chứ không nên quan niệm “có tiền là làm được tất”.

“Nếu nhà đầu tư khác ngành nghề thì phải có cam kết hợp tác với một đối tác chuyên nghiệp trong lĩnh vực hoạt động chính của DN. Đồng thời dự thảo cũng phải ghi rõ lĩnh vực nào, trường hợp nào thì cần nhà đầu tư chiến lược, tiêu chuẩn của nhà đầu tư chiến lược, cam kết của nhà đầu tư chiến lược”, Phó thủ tướng nói.

Do đó, theo Phó thủ tướng, cần phải phân loại cổ phiếu (dành cho nhà đầu tư chiến lược, người lao động và Nhà nước) theo Luật Quản lý, sử dụng vốn Nhà nước đầu tư vào DN đi liền với quyền và nghĩa vụ của các bên trong sở hữu cổ phần, cổ phiếu của DNNN sau CPH. Đồng thời phải nâng cao hiệu quả quản trị doanh nghiệp và bảo vệ Nhà nước trong một số trường hợp quan trọng.

Phó thủ tướng Vương Đình Huệ cũng cho rằng dự thảo Nghị định vẫn chưa đề cập đến việc giải quyết các vấn đề tồn tại trước và sau CPH DNNN về tài chính, pháp lý, niêm yết trên thị trường chứng khoán. Điều này phải chú trọng để tránh chuyện DN sau khi CPH vẫn đòi Nhà nước giải quyết các vấn đề về sắp xếp lao động dôi dư, xử lý tài sản lúc CPH còn tồn đọng...; đề nghị tập trung quản lý nguồn thu từ CPH DNNN tránh để tràn lan nhiều quỹ như hiện nay.

“Nghị định ban hành phải khắc phục được những bất cập, sơ hở nhưng không được đặt thêm thủ tục hành chính vô lý, rắc rối làm cản trở quá trình sắp xếp đổi mới DNNN, nâng cao hiệu quả hoạt động DN, bảo đảm công khai minh bạch”, Phó thủ tướng Vương Đình Huệ nêu yêu cầu và đề nghị Bộ Tài chính tiếp tục chuẩn bị hồ sơ xây dựng Nghị định theo trình tự Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Phần nhận xét hiển thị trên trang

J. London: Việt Nam ‘cần sự ổn định với đặc trưng tốt hơn’

Ông London cảnh báo về quan hệ giữa nhà nước và các ngành kinh tế không rõ ràng.

PGS. Jonathan London, nhà quan sát Việt Nam ở Đại học Leiden (Hà Lan), cảnh báo hệ quả của thực trạng làm giàu cho cá nhân và nói chưa thấy ai là người có ‎ý chí chinh trị để thay đổi cho Việt Nam.

Phản hồi về cách lập luận rằng một trong những điểm khiến Việt Nam vẫn hấp dẫn với các nhà đầu tư ở cái gọi là “sự ổn định về tình hình chính trị xã hội” ,ông London nói:
“Ai cũng biết là để phát triển kinh tế thì cần có sự ổn định xã hội, điều đó quan trọng chứ. Nhưng để phát triển với chất lượng cao, mang lại nhiều giá trị cho xã hội, nâng cao mức sống cho dân thì câu hỏi đặt ra là trật tự xã hội đó như thế nào chứ không phải có cần hay không. Việt Nam có thể rất ổn định, nhưng tăng trưởng không đạt được thì không xứng với tiềm năng.
Ông London nói ông thấy một số người mà ông gọi là có đầu óc bảo thủ hơi hiểu lầm điều này.
“Việt Nam vẫn có thể có một trật tự xã hội ổn định nhưng có những đặc trưng góp phần nâng chất lượng lên rất nhiều cho sự phát triển đất nước so với kiểu ổn định theo trật tự như hiện nay.
“Tức là phải tạo một môi trường thuận lợi nhất, phải tối đa hóa nguồn lực của kinh tế đối với tăng trưởng kinh tế hay công nghiệp hóa.
“Điều quan trọng không phải là ổn định hay mất ổn định. Phải ổn định chứ, nhưng ổn định theo những điều kiện như thế nào”.

‘Hái quả ở cành thấp’ (low hanging fruit – dịch là miếng ngon xơi trước)

Nhà quan sát Việt Nam từ Đại học Leiden, Hà Lan nói về cải cách thể chế ở Việt Nam:
“Hiện tại thì có vẻ có một số vấn đề lớn. Chẳng hạn vai trò của nhà nước trong nền kinh tế là như thế nào. Nhà nước vẫn có thể đóng vai trò cốt yếu trong nền kinh tế nhưng nếu quan hệ giữa nhà nước và các ngành kinh tế không rõ ràng, không minh bạch hoặc có nguy cơ bị lạm dụng như chúng ta đang thấy thì điều đó không giúp ích gì cho sự phát triển của đất nước.
“Vấn đề là một số doanh nghiệp nhà nước hay công ty cổ phần ở Việt Nam đầu tư vào bất động sản chẳng hạn, tức là đầu cơ vốn ngắn hạn, và tình trạng này không đóng góp gì vào đẩy mạnh công nghiệp hóa một cách hiệu quả. Cho nên vấn đề là chất lượng tăng trưởng kinh tế thế nào chứ không phải chỉ nói đến tăng trưởng kinh tế chung chung.
“Tức là nếu chỉ muốn hái quả ở cành thấp và làm giàu cho cá nhân mà không đầu tư cho tương lai thì Việt Nam không thể thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình, tức là đầu tư bất hiệu quả.
Ông Jonathan London dẫn chiếu tới việc dùng tới hàng tỉ đô la cho du học nhưng lại bị lãng phí khi không tạo ra các cơ hội để sử dụng kỹ năng của những người học tập và nghiên cứu tại nước ngoài khi trở về nước.
“Cái mà Việt Nam cần làm trong thời gian tới chính là tạo ra một môi trường cho phép người Việt Nam có trình độ, kỹ năng có thể tham gia, đóng góp vào nền kinh tế một cách bình đẳng chứ không phải cần tới có cha hay chú mình là ai. Không tạo ra môi trường như vậy thì có học mãi cũng thế thôi.
“Có ai có ý chí chính trị trong bộ máy hiện nay để thực sự tạo ra các điều kiện đó thì chưa rõ, ” ông London nói.

‘Gốc của tham nhũng’

PGS London cũng nói về dịp tiếp xúc với một nhóm học giả và kinh tế gia Nhật Bản sang Hà Lan tham dự hội thảo gần đây.
“Họ nói rằng quỹ thời gian để cho Việt Nam làm những việc cần làm không phải là vô tận mà có giới hạn nhất định. Tức là nó chỉ là 10-20 năm nữa chứ không phải là Việt Nam còn dư thừa nhiều thời gian.
“Điều này có nghĩa là có nguy cơ mất cơ hội và không thể coi nhẹ mức độ cấp bách của các cải cách thể chế. Vấn đề là nói nhiều quá, 30 năm “đổi mới”, 40, 50, 100 năm “đổi mới” thì không bao giờ đi lên được.
Theo ông London, việc mang ra xử một số vụ tham nhũng chỉ là một việc và cái chính cần xem xét là cái gốc của tham nhũng là gì.
“Cái này cũng đã được xác định lâu rồi, đó là thiếu minh bạch… và những nỗ lực thể thay đổi còn quá chậm.
“Ở Việt Nam thì có những chính sách rất hay, người viết chính sách làm rất tốt. Nhưng trên thực tế thì thì vấn đề nằm ở cái gọi là thể chế phi chính thức (informal institution) hay là các quan hệ chính trị trong nền kinh tế. Những quan hệ đó thì vẫn rất quan trọng. Do đó chính sách có hay, nhưng để thực thi các chính sách thì luôn có vấn đề và dẫn tới những kết quả khác với những gì mong muốn.
“Nhiều khi có luật rất hay, chính sách rất tốt nhưng ý nghĩa của nó lại có hạn chế bởi đằng sau những luật hay chính sách đó có những quan hệ bị cũ.
“Tôi nhớ lại cách đây mấy năm thì có một khảo sát quy mô quốc gia về cái gọi là chỉ số hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh (Gọi tắt trong tiếng Anh là PAPI) thì kết quả cho thấy là trong cả nước thì tỉnh Hà Tĩnh là ít tham nhũng nhất. Thế thì kết quả đó có đúng không? Có chắc là như thế không?,” ông London hỏi.
Theo BBC VN

Phần nhận xét hiển thị trên trang