30 năm nữa Trung Quốc sẽ có dân chủ!

Biên dịch: Nguyễn Hải Hoành

Mã Quốc Xuyên phỏng vấn học giả nổi tiếng Trung Quốc 105 tuổi Châu Hữu Quang.

Cụ Châu Hữu Quang (周有光), nhà ngôn ngữ học số một Trung Quốc (TQ), người được gọi là “Cha đẻ của Phương án dùng chữ Latin phiên âm Hán ngữ” vừa qua đời ngày 14/01/2017, thọ 111 tuổi.

Năm 2011, vào dịp bước sang tuổi 105, cụ Châu Hữu Quang có ba niềm vui: Tập tạp văn “Triều văn đạo tập” của cụ được Tháng đọc sách Thâm Quyến bình chọn là một trong 10 sách hay năm 2010, bản thân cụ được Hội Xúc tiến Văn hóa Trung Hoa chọn là “Nhân vật văn hóa Trung Hoa năm 2010”, Tuần san Nhân vật phương Nam chọn cụ là “Nhân vật hấp dẫn năm 2010”.

Sinh ngày 1301/1906, cụ Châu Hữu Quang chứng kiến lịch sử một thế kỷ của TQ. Sau nhiều năm làm công tác kinh tế và tài chính tiền tệ, từ năm 1955 cụ chuyên nghiên cứu về ngôn ngữ học, từng chủ trì công tác lập Phương án phiên âm Hán ngữ, được người TQ gọi là cha đẻ của Phương án này.

Năm 85 tuổi cụ nghỉ hưu, từ đó cụ đọc nhiều và viết nhiều. Các bài viết của cụ đều nói những chuyện đời thường, có lý lẽ, tư duy mạch lạc sáng sủa, không chạm trổ tô hồng, được bạn đọc rất ưa thích. Châu Hữu Quang trở thành nhà trí thức của công chúng, được cả xã hội TQ tôn trọng. Nhà tư tưởng nổi tiếng Lý Trạch Hậu (Li Zhe-hou) từng nói, cụ Châu Hữu Quang là một kỳ tích trong lịch sử văn hóa thế giới, bởi lẽ có không ít danh nhân văn hóa thọ trăm tuổi nhưng chưa mấy ai được như Châu Hữu Quang, 105 tuổi mà vẫn suy nghĩ, viết lách.

Sau khi được tặng danh hiệu Nhân vật Văn hóa Trung Hoa năm 2010, cụ Châu nói cụ sẽ tiếp tục suy nghĩ, viết lách, tiếp tục ra sách. Cụ pha trò: “Năm nay tôi 105 tuổi. Có lẽ tôi sẽ sống được đến 106 tuổi. Tôi có thể tiếp tục làm việc.”

Dưới đây là bài phỏng vấn cụ Châu Hữu Quang, do nhà báo TQ nổi tiếng Mã Quốc Xuyên thực hiện vào tháng 1/2011, nhân dịp cụ Quang tròn 105 tuổi.

“Muốn tiến lên, trước hết phải thoát ra khỏi vùng sai lầm”

Hỏi: Cụ sinh năm 1906, từng trải qua Phong trào Ngũ Tứ. Phong trào này có ảnh hưởng rất lớn tới giới trí thức, và đã có ảnh hưởng gì tới cụ?

Đáp: Không phải là Phong trào Ngũ Tứ ảnh hưởng tới giới trí thức mà giới trí thức đã ảnh hưởng tới Phong trào này. Giới trí thức có đóng góp lớn nhất vào Phong trào Ngũ Tứ. Phong trào đó không bỗng dưng xuất hiện mà hình thành từng bước. Bắt đầu từ cuộc Chiến tranh Thuốc phiện trở đi, hết cuộc xâm lược này đến cuộc xâm lược khác nhằm vào TQ, gây ra sự phẫn nộ của nhân dân, thức tỉnh ý thức cứu nước. Về kinh tế, có phong trào Dương Vụ, gây mầm mống cho nền công nghiệp trong thời gian Thế chiến I. Về chính trị, có cuộc Duy Tân 100 ngày của Khang Hữu Vi, cuộc Cách mạng Tân Hợi của Tôn Trung Sơn, lật đổ đế chế, thành lập Dân Quốc. Về văn hóa có phong trào đề xướng Quốc ngữ, Thiết Âm Tự,[1] “Nói thế nào viết thế ấy”. Ngày 4 tháng 5 năm 1919, được kích thích bởi sự kiện Nhật xâm lược TQ, trào lưu tư tưởng mới dâng tràn trở thành phong trào cứu nước có tính toàn quốc. Phong trào Ngũ Tứ đã có ảnh hưởng tới giới trí thức về sau.

Thời Ngũ Tứ, tôi sắp tốt nghiệp tiểu học, theo thầy giáo đến quán trà diễn thuyết. Vì tôi thấp bé, khách không nhìn thấy. Một ông khách bèn bế tôi lên đứng trên bàn để diễn thuyết. Lúc ấy không khí quán trà sôi động hẳn lên.

Hỏi: Trước và sau Phong trào Ngũ Tứ, trào lưu tư tưởng cấp tiến truyền vào TQ, nhất là những năm 30-40, nhiều nhà trí thức ngả về phía tả. Cụ cho rằng đâu là nguyên nhân của sự chuyển hướng đó, có những bài học lịch sử nào đáng được tổng kết?

Đáp:  Mọi người đều phản đối sự chuyên chế của Đảng Quốc Dân. Đảng Cộng sản TQ (ĐCSTQ) thì truyên truyền đòi dân chủ. Thế là giới trí thức chuyển hướng về phía tả. Trong thời kỳ kháng chiến chống Nhật, Đảng Quốc Dân thành lập Hội nghị Hiệp thương chính trị (Chính Hiệp, tồn tại cho tới nay). Chu Ân Lai đại diện ĐCSTQ tham gia Chính Hiệp, ông thường xuyên làm việc ở Trùng Khánh. Tháng nào ông cũng tổ chức tọa đàm, mời một hai chục người dự, bàn chuyện quốc gia đại sự. Hứa Địch Tân (nhà kinh tế) thư ký của Chu Ân Lai là bạn tôi. Lần tọa đàm nào tôi cũng đến dự. Chu Ân Lai thường nói ĐCS chúng tôi chủ trương dân chủ. Mọi người đều biết “Cuộc đối thoại nhà hang”[2] của Mao Trạch Đông nói rõ ĐCS phải đi con đường dân chủ. Hồi ấy mọi người tưởng thật.

Hỏi:  Sau ngày lập quốc, Mao Trạch Đông đề xuất phải cải tạo các nhà trí thức cũ.

Đáp:  Hồi ấy Mao Trạch Đông “ngả về phía” [nguyên văn Nhất biên đảo] Liên Xô, nơi giới trí thức bị phủ nhận, TQ cũng phủ nhận giới trí thức. Danh nghĩa là cải tạo, thực tế là tiêu diệt.

Liên Xô đuổi các nhà trí thức cũ lên ở vùng đất phía bắc Vòng Bắc Cực [arctic circle]. Đến khi Khrushchev lên cứu họ thì quá nửa đã chết. Thời kỳ Cách mạng Văn hóa, Chính phủ TQ đưa các nhân viên cơ quan trực thuộc Chính phủ đến Trường Cán bộ mồng 7 tháng 5[3] ở bãi hoang Bình La Tây thuộc tỉnh Ninh Hạ và quy định mọi người phải thề mãi mãi không về nhà. Sau khi Lâm Bưu chết [13/9/1971], mọi người mới về nhà.

Hỏi: Vì sao sau năm 1949 giới trí thức gặp nhiều nỗi gian truân như vậy? Là một nhà trí thức đi ra từ thời đại đó, cụ đánh giá ra sao về đoạn lịch sử ấy?

Đáp:  Gần đây các học giả trong ĐCSTQ nói nỗi gian truân của giới trí thức TQ là do nước Nga đưa đến. Các học giả lịch sử cho rằng Liên Xô là vùng sai lầm lịch sử của nước Nga; “Nhất biên đảo” [về phía Liên Xô] là sai lầm lịch sử của TQ. Muốn tiến bộ thì trước tiên phải rút ra khỏi vùng sai lầm.

Hỏi: Gần đây có sự đánh giá tương đối cao về những năm 1980, có người nói đây là “Cuộc khai sáng lần thứ hai” sau Phong trào Ngũ Tứ. Cụ đánh giá như thế nào về “Thập niên 80”?

Đáp: Cải cách mở cửa thì tốt hơn thời đại Mao Trạch Đông. Nhưng kinh tế đã được cải cách mà chính trị thì chưa cải cách. Các học giả nước ngoài nghiên cứu vấn đề này nói: Cơ cấu xã hội TQ đã đạt được tới tình trạng thời Duy tân Minh Trị, nửa phong kiến, nửa tư bản. TQ muốn đuổi kịp Nhật còn phải đi một chặng đường rất dài nữa.

“Dám nổi giận nhưng không dám nói”

Hỏi: Khái niệm “Người trí thức” đến từ phương Tây, từ này không có trong lịch sử TQ. Năm 1921, ĐCS thành lập, trong Điều lệ Đảng mới chính thức dùng hai từ “Người trí thức” và “Tầng lớp trí thức”. Năm 1933, Chính phủ dân chủ công nông trung ương ở khu căn cứ địa cách mạng của ĐCS đã quy định rõ ràng người trí thức là một tầng lớp xã hội, thuộc vào “Người lao động trí óc”.

Đáp: Tại các nước tư bản tôi đã đi qua, tôi chưa nghe thấy người ta bàn về vấn đề người trí thức hoặc người lao động trí óc thuộc tầng lớp nào. Họ cố gắng làm cho mọi người đều được hưởng giáo dục đại học. Giai cấp trung lưu ở Mỹ chiếm 80% số dân toàn quốc, đều là người trí thức. Họ có vấn đề giáo dục chứ không có vấn đề người trí thức.

Hỏi: Liên Xô tuy đã tan rã nhưng cho tới nay vẫn ảnh hưởng tới TQ, kể cả cái gọi là “vấn đề người trí thức” do Liên Xô tạo ra.

Đáp: Mao Trạch Đông có một thời từng muốn kế thừa Stalin làm người dẫn đầu Quốc tế Cộng sản. Về sau các nước XHCN chỉ trích lẫn nhau, tôi không thừa nhận anh, anh không thừa nhận tôi. Các sử gia ấn định một tiêu chuẩn hòa cả làng: Ai tự xưng là XHCN thì thừa nhận họ là XHCN. Thời Liên Xô có 40 nước tự xưng là XHCN. Hiện nay [năm 2011] chỉ còn lại 6 nước: TQ, Triều Tiên, Việt Nam, Lào, Cuba, Libya.

Hỏi: Giới trí thức TQ những năm gần đây có hình ảnh tổng thể không tốt đẹp. Thậm chí có người phê bình các nhà trí thức hiện nay, nhất là trí thức ở các trường đại học và cơ quan nghiên cứu, đã bị quyền lực và lợi ích “mua chuộc rồi”. Cụ có đồng ý với nhận xét ấy không?

Đáp: Theo tôi họ chưa bị mua chuộc. Ít nhất là phần lớn họ chưa bị mua chuộc. Họ không dám nói thật lòng, không phải là họ thích nói dối, mà là họ “dám nổi giận mà không dám nói”. Nếu có một ngày người nói không có tội thì họ sẽ thổ lộ những lời nói thật lòng.

Hỏi: Trong những lời phê bình, người trí thức trong các cơ quan giáo dục bị phê bình nhiều hơn cả. Theo cụ, ngành giáo dục TQ có những vấn đề tồn tại nào?

Đáp:  Cải cách mở cửa đã đưa khoa học tự nhiên vào TQ nhưng chưa đưa khoa học xã hội vào, trừ kinh tế học là một ngoại lệ. Nếu mở cửa tiếp, đưa khoa học xã hội vào, kể cả giáo dục học, thì tình hình sẽ thay đổi.

“Tri thức ko có biên giới, người trí thức cũng không có biên giới”

Hỏi: Nhà trí thức ngày nay có gì khác với “sĩ 士» thời cổ?

Đáp:  Thời cổ chỉ có nhà trí thức truyền thống của TQ, lối ra của “sĩ” chủ yếu là làm quan, “Học giỏi thì làm quan (Học nhi ưu tắc sĩ)”. Người trí thức ngày nay vừa phải có tri thức truyền thống của nước mình lại vừa phải có tri thức quốc tế hiện đại, diện hiểu biết mở rộng nhiều, việc làm cũng đa dạng. Thời cổ có rất ít người trí thức. Hiện nay có hàng triệu sinh viên đại học, tình hình hoàn toàn khác trước.

Hỏi: Người trí thức nên giữ mối quan hệ như thế nào với chính trị?

Đáp: Trong thời đại toàn cầu hóa, chính trị học đã trở thành một khoa học, công tác chính trị đã trở thành công tác quản lý khoa học, tách khỏi tôn giáo và giáo điều. Chúng ta còn biết quá ít về sự thay đổi mới này. Nghiên cứu mối quan hệ giữa người trí thức với chính trị, trước tiên phải hiểu rõ tình hình mới của thời đại toàn cầu hóa.

Hỏi: Người trí thức TQ khác người trí thức nước ngoài ở những điểm nào?

Đáp:  Nếu được hưởng nền giáo dục như người trí thức các nước tiên tiến đã hưởng thì người trí thức TQ sẽ không có những khác biệt cơ bản nào với người trí thức nước ngoài. Tri thức không có biên giới, người trí thức cũng không có biên giới. Người trí thức có quốc tịch nhưng không có biên giới quốc gia. Người trí thức nên có tính quốc tế. Tôi có viết một bài báo với tiêu đề “Tính nhất nguyên của khoa học”. Sau giải phóng, quan điểm “Khoa học có tính giai cấp” từ Liên Xô truyền vào TQ; về sau quan điểm đó đã biến mất cùng với sự biến mất của Liên Xô.

Hỏi: Nói cụ thể về TQ ngày nay, người trí thức nên quan tâm những vấn đề gì? Nên có tinh thần như thế nào?

Đáp:  Trong thời đại toàn cầu hóa, nên tiến lên theo khoa học và dân chủ của thời đại toàn cầu hóa. Phải có thể suy nghĩ độc lập, phải hiểu lịch sử và sự tiến triển của toàn cầu hóa.

Người trí thức phải có nhân cách độc lập. Tri thức là động lực tiến hóa của loài người. Người trí thức vừa phải phục vụ giai cấp tư sản lại vừa phải phục vụ giai cấp vô sản, vừa không phải là nô lệ của giai cấp tư sản lại cũng chớ làm bạo chúa của giai cấp vô sản. Độc lập hành động, tự do tự tại, tự hiểu biết, tạo dựng nhân cách độc lập của mình.

Hỏi: Theo cụ thì hiện nay số người trí thức TQ kiên trì khoa học, dân chủ có nhiều không?

Đáp:  Theo tôi là rất nhiều. Ai cũng biết thế nào là đúng sai. Chỉ có điều họ ngậm miệng không nói, vì để khôn ngoan giữ mình.

Hỏi: Hiện nay một số người trí thức cho rằng có tồn tại “Mô hình Trung Quốc”. Cụ thấy thế nào?

Đáp:  Có nghe thấy hai quan điểm. Một quan điểm nói TQ thực hành kinh tế thị trường thành công, Việt Nam bắt chước TQ cũng thành công. Mô hình TQ là “Từ kinh tế kế hoạch đến kinh tế thị trường”. Một quan điểm khác nói: Mỹ suy thoái rồi, TQ sẽ thay Mỹ trở thành mô hình toàn cầu. Một mô hình chẳng có ai bắt chước thì mô hình ấy không tồn tại.

Hỏi: Có người nói không được tùy tiện làm dân chủ, đã dân chủ là rối loạn. Nước Mỹ mỗi lần bầu cử đều rối bời bời. Cụ thấy thế nào?

Đáp:   Liên Xô tan rã, mọi người bình tĩnh, im hơi lặng tiếng, không chút rối loạn. Ông muốn cái không rối loạn của Liên Xô hay là cái đại loạn của Mỹ?

Hỏi: Khác với một số nước trên thế giới vẫn nhấn mạnh sự khác nhau giữa các quốc gia dân tộc, châu Âu bắt đầu phá vỡ giới hạn giữa các quốc gia dân tộc, Liên minh châu Âu nhất thể hóa. Đây là thành công hay thất bại?

Đáp:  Châu Âu hai lần đại chiến, xã hội vô cùng rối ren, lòng dân hướng về thái bình yên ổn. Liên minh châu Âu [EU] nhất thể hóa giành được thành công vĩ đại. EU là sự phát triển mới của chế độ dân chủ còn đang tiếp tục tiến lên. Các du khách châu Á hỏi dân Pháp, Đức: Các bạn sẽ còn đánh cuộc đại chiến lần thứ ba hay không? Trả lời: Không. Hỏi: Tại sao không? Đáp: Trước đây hai nước đánh xe chạy trên cùng một con đường, anh đi bên trái, tôi đi bên phải, xe đâm nhau !  Bây giờ mọi người cùng đi phía bên phải, xe không đâm nhau nữa.

Hỏi: Xem ra cụ tuổi cao nhưng không bi quan. Mọi việc rồi sẽ dần dần trở nên tốt đẹp chăng? Có người nói sau đây ba chục năm TQ sẽ thực hiện dân chủ. Lẽ nào thật sự còn phải chờ ba chục năm nữa ư?

Đáp:  Ba chục năm không coi là lâu. TQ có lịch sử 5 nghìn năm kia mà!

Hỏi: Cùng với sức mạnh kinh tế của TQ ngày càng tăng lên, một tâm trạng lạc quan đang lan tràn trong nước chúng ta, một bộ phận thanh niên cũng có tình cảm chủ nghĩa dân tộc khá mạnh. Là một người già trăm tuổi từng chứng kiến sự đổi thay của lịch sử, đề nghị cụ nói một câu với tầng lớp thanh niên TQ.

Đáp:  Được thôi. “Trong thời đại toàn cầu hóa, phải từ thế giới nhìn TQ, chớ nên từ TQ nhìn thế giới.”

(Ghi chú của Mã Quốc Xuyên: Cụ Châu Hữu Quang đã đọc và tự tay chỉnh sửa bài này. Cuộc phỏng vấn nói trên được sự giúp đỡ của ông Châu Tiểu Bình con trai cụ Quang và ông Trương Thâm Căn ở Viện Nghiên cứu Khoa học Xã hội TQ).

Nguồn: 周有光：中国模式如此成功 为何无人模仿？[Châu Hữu Quang: Mô hình TQ thành công như thế sao không ai bắt chước?”] 2011年01月03日china.com.cn

Hình:  Cụ Chu Hữu Quang năm 105 tuổi. Nguồn: NPR.

—————–

[1] “Thiết Âm Tự”, nghĩa là Chữ phiên âm, một phong trào nghiên cứu sáng chế các phương án phiên âm Hán ngữ bằng chữ Latin hoặc các loại ký hiệu khác.

[2] Trường Cán bộ mồng 7 tháng 5: tên gọi hệ thống trường thành lập theo Chỉ thị ngày 7/5/1966 của Mao Trạch Đông, là các nông trường tại các tỉnh hẻo lánh, tập trung cán bộ cơ quan Đảng-Chính phủ và các nhà trí thức để lao động cải tạo, học tập tư tưởng Mao Trạch Đông. Ngày 12/2/1979, Chính phủ TQ ra lệnh giải tán các trường đó, cho mọi người về cơ quan cũ.

[3] Nguyên văn Hán-Việt là “Dao Động Đối”, tức cuộc đối thoại giữa Mao Trạch Đông với Hoàng Viêm Bồi (Tham chính viên của Chính phủ Quốc dân Tưởng Giới Thạch) năm 1945 khi Hoàng đến thăm Mao ở Diên An. Trong đó, Mao nói ĐCSTQ chủ trương phát huy dân chủ, chỉ khi nào nhân dân giám sát chính phủ thì chính phủ mới không lơ là công việc.  “Dao động” là nhà hang, tức nhà khoét vào vách đồi, dân miền Tây Bắc TQ thường làm nhà ở kiểu này để chống rét. “Đối” là đối thoại.

Xem thêm: Chu Hữu Quang: Cha đẻ bính âm, nhà bất đồng chính

- See more at: http://nghiencuuquocte.org/2017/02/28/30-nam-nua-trung-quoc-se-co-dan-chu/#sthash.JlKDltTO.dpuf


Phần nhận xét hiển thị trên trang

Người Việt bị ngộ độc Toán và Thơ?

Phan Châu Thành

LTS: Mặc dù bài viết này chỉ bàn về “Toán” và “Thơ” nhưng rải rác trong bài có những câu khá “nhạy cảm” nên chúng tôi xin mạn phép tác giả lược bớt để trang blog này vừa có thể giới thiệu được một bài hay vừa giảm thiểu khả năng “đột quỵ” của trang blog. Xin lỗi tác giả và xin bạn đọc thông cảm.

*

Với bài này, tôi muốn đặt một câu hỏi cho cả nền giáo dục văn hóa Việt Nam hiện đại vốn rất/quá chú trọng, thậm chí tôn thờ, hai điều: khả năng làm toán và làm thơ (chứ không phải viết văn và nghiên cứu khoa học hay kinh doanh). Có thể nói, cả dân tộc đã bị ngộ độc Toán và Thơ? Ngộc độc, là bởi vì mê và “giỏi” toán và thơ (tự phong) thế mà vẫn là dân tộc nghèo hèn…

Thơ …thẩn

Thơ thì, có lẽ không dân tộc nào “yêu thơ”, có nhiều “nhà thơ” có thẻ và không có thẻ hội viên, có nhiều câu lạc bộ thơ, nhiều “tác phẩm thơ” viết ra và in ra… (tính trên đầu người ) như dân Việt ta hiện nay. Trong tủ sách con con của tôi đã có ít nhất hơn chục tập thơ mà các tác giả “nhà thơ” tự in rồi tự tặng tôi (bắt tôi phải “tự” khen họ) gồm: nhạc phụ tôi, ba bậc đàn anh đã về hưu, một bà chị bạn, một cô bạn và một ông em họ xa, và bốn năm ông bạn quen sơ qua người khác trong công việc… Thú thực là có cuốn tôi chưa dám đọc bài nào! Giá mà thu nhập PPP của người Việt được tỷ tệ thuận với sản lượng thơ – ”Thơ Việt PP” (per person – trên đầu người) thì chắc dân ta giầu nhất thế giới?!

Toán…như khùng

Toán thì, không ai ngây ngất lên đồng tập thể với cái giải Fields cỏn con trị giá 10.000 USD của “thần đồng”, “thần tượng”, “thần-thánh toán” Ngô Bảo Châu như dân Việt ta gần đây thôi, làm tôi…ngán ngẩm. Rồi vì có giải Fields mà ông thủ tướng ta bỏ ra trên 400 tỷ đồng mở Viện toán cao cấp nữa chứ!

Miếng mồi 10k USD NGB đã câu được con cá sộp (những 20 triệu USD thật) là Viện Toán “cao cấp”, mà cả “cá” và “mồi” đều làm dân ta ngất ngây như bị tâm thần… Tình yêu toán đã bị ai đó lợi dụng phản lại các “nhà toán học” rồi, Việt Nam ơi!

Câu hỏi của tôi là: phải chăng Thơ và Toán (sự mê Thơ và sự mê Toán một cách ấu trĩ đến tâm thần và như bị thần kinh toàn xã hội) đã góp phần làm chúng ta (cả xã hội XHCN của ta) đã bị lên đồng tập thể liên miên mấy thế hệ nay, là những công cụ tự sướng, tạo nên những con người yếu đuối, xa thực tế, mơ hồ trên mây, bất thực tài và vô dụng? Bởi vì, cả toán và thơ, suy cho cùng, tuy không thể thiếu, đều rất ít tác dụng trong cuộc sống của dân ta hôm nay, chỉ làm dân tộc ta, đất nước ta khó có thể, thậm chí không thể thành công, vì đã mất quá nhiều thời gian và nhiệt huyết vào hai thứ đó?

Phải chăng mê thơ và toán quá đã là đặc điểm của các nước nghèo, các dân tộc không thành công? Ở ta hiện nay, Toán và Thơ sau nửa thế kỷ 20 được đam mê như khùng điên, đã phản tác dụng? Xã hội ta đang bị ngộ độc toán và thơ?

Tôi nhắc lại: tôi không cặt câu hỏi như thế với với văn và viết văn. Văn học, theo tôi, chúng ta lại quá kém và không đủ kiên trì, nghiêm túc, đam mê, chúng ta quá hời hợt (nói chung), chúng ta chỉ lợi dụng và lạm dụng văn cho chính trị, nên chúng ta lại càng … tắc, và văn học thì chết yểu.

Tại sao tôi nhận ra việc chú trọng Thơ và Toán quá là có vấn đề trầm trọng. Mở rộng ra, tại sao nước ta lại mê thơ và toán quá đà thế này? Làm sao để thoát mà không bỏ “nàng” Thơ và “chàng” Toán, để thành công, để thịnh vượng đây? Hay là dân tộc ta thà nghèo và thất bại nhưng cứ chỉ học giỏi toán và có nhiều nhà thơ nhất thế giới là hạnh phúc nhất thế giới rồi?

Cả nền giáo dục và toàn xã hội chỉ chú trọng mỗi Toán và Thơ

Từ 1945 đến nay dân Việt Nam ta đã phải sống với chiến tranh và “đấu tranh cách mạng” nội bộ liên miên làm cuộc sống luôn vô cùng nghèo đói, thiếu thốn khó khăn, có khi như quay trở lại thời ăn hang ở hốc. Nhưng “mặt trận” chiến tranh và đấu tranh cách mạng được chú trọng bậc nhất là tuyền truyền và giáo dục. Và một công cụ phổ biến hiệu quả mà nhà nước sử dụng là thơ. Bắt đầu từ tập Nhật ký trong tù rồi đến các bài thơ của Tố Hữu trở xuống… Thơ tuyên truyền giáo dục không cần hay, chỉ cần tải được “tinh thần và nhiệm vụ cách mạng” thật nhiều là sẽ được tâng lên mây xanh và các nhà “thơ” thì được trọng vọng… Thế là cả xã hội bị ép và rồi thi nhau làm thơ, đọc thư, chép thơ, truyền thơ…, âu cũng là một cách để quên cái thực tại vô cùng khốn khó và che đậy sự khốn nạn của xã hội, của con người với nhau… Thơ “lên ngôi” – tức là bị chính trị hóa và trở thành công cụ chính trị, cho đến tận hôm nay vẫn thế.

Đồng thời với việc thơ lên ngôi là văn bị đè bẹp và bị bóp méo – bị chính trị hóa – hoàn toàn. Tại sao thế, vì văn chính là tinh hoa của các môn khoa học xã hội. Biết viết văn là người ta biết suy luận, biết lập luận và có tư duy logic, độc lập, sáng tạo, có quan điểm riêng. Điều này vô cùng nguy hiểm cho chế độ.

Còn toán thì tại sao được “lên ngôi”? Là vì nền giáo dục trong khó nghèo và đói ăn nên chỉ có thể dậy và học “khan” thôi. Tức là chả có tài liệu, dụng cụ, và các điều kiện sơ đẳng để dậy và học các môn khoa học tự nhiên nào khác cho gần đúng yêu cầu, ngoài môn toán. Và cũng phải có môn nào đó để dân ngu học và nghiên cứu thực sự chứ, vì khoa học tự nhiên thì không có điều kiện và thầy bà, khoa học xã hội thì bị “nhậy cảm” run…

Thế là  hô hào và đun đẩy cho cả xã hội lao đầu vào học toán.

Nào là thi học sinh giỏi, nào là các lớp chuyên, nào là thi toán quốc tế… dù đói rách thể nào cũng vẫn tổ chức, vẫn cho tham gia.

Nói tóm lại, khuyến khích cả xã hội dù đói nghèo vẫn chú trọng vào làm thơ và học toán có vẻ như là đã làm cho xã hội XHCN “trong sáng và cao đẹp hơn hẳn” (tôi cũng đã từng tin thế)..

Tôi cũng từng vô cùng yêu toán và thơ

Là một sản phẩm “khá hoàn hảo” của chế độ, tôi cũng từng rất chú trọng và rất khá cả hai “trò” làm toán và làm thơ. Sau này các con tôi hỏi: “Hồi còn nhỏ bố học thế nào?”, tôi bao giờ cũng nói: “Bố học giỏi toán và làm thơ hay, nhưng bố chỉ nhớ hai cảm giác: sợ và đói… Sợ bị phê bình, bị lỷ luật, và đói vì luôn …đói”. “Sợ và đói thế thì làm sao bố học được?” – các con tôi thường tra vấn tiếp. “Bố học được và còn học giỏi, là nhờ bố trốn cái đói và nỗi sợ bằng cách vùi đầu vào toán và thơ. Hồi nhỏ, bố thường có thể ngồi làm toán và ngâm thơ cả buổi, một mình…”

Tôi đồ rằng, suốt mấy thế hệ qua trong nền giáo dục này, đa số những người yêu toán và yêu thơ, đã đến với toán và thơ là do hoàn cảnh cả xã hội dồn đến thế – “thời thế thế thế thì phải thế”, không phải do có những tài năng bẩm sinh hay có chọn lựa theo đam mê cá nhân – cũng như tôi, chẳng có lựa chọn khác… Chỉ vì toán và thơ là hai cái có thể học mà ít đầu tư vật chất nhất, dành cho người nghèo khó, và giúp quên cái nghèo khó, chiến tranh, quên sự đời…

Toán và thơ đã trở thành một loại ma túy để ru ngủ các con chiên ngoan đạo của mình, mà không ai biết.

Ai cũng sống trong nỗi sợ và phải vượt qua những nỗi sợ đó, nên đa số đều phải dùng ma túy toán và/hoặc thơ. Vì thế cả xã hội rất mê thơ và trọng toán, coi việc giỏi hai môn đó là căn bản nhất. Nhưng chúng ta lại gọi người giỏi toán hay thơ là những chàng ngố, chàng khờ mà không tin đúng là như vậy.

Tại sao tôi nhận ra mình bị ngộ độc?

Thời sinh viên du học, những năm đầu tôi học rất chủ quan vì mình khá giỏi toán. Chỉ từ năm thứ ba tôi mới nhận ra mình thua cả các sinh viên Tây bình thường khác vì họ có một nền tảng kiến thức xã hội và khoa học kỹ thuật hơn hẳn mình. Tôi như một thằng lùn tưởng mình cao… Cây cà kheo toán và thơ của tôi bắt đầu gẫy.

Đến khi đi làm thì tôi mới nhận ra khả năng viết, nói, thể hiện, tranh luận, bảo vệ quan điểm thực sự của mình quá tệ – không hề giỏi như điểm văn của mình ngày xưa, còn khả năng làm thơ thì …hoàn toàn không dùng được, chỉ làm hỏng thêm khả năng viết và nói (lập luận) mà thôi. Là nhà quản lý, tôi đã tuyển dụng hàng trăm kỹ sư, cử nhân mới ra trường XHCN, và điểm kém nhất của họ luôn là: viết, lập luận, thể hiện và bào vệ quan điểm riêng…

Tôi cũng quan sát các xã hội khác ngoài Việt nam (mà tôi có khá nhiều điều kiện trong suốt nhiều năm qua), không ở đâu tôi thấy có sự “đam mê” toán và thơ kiểu người Việt, và đồng thời họ không đói nghèo và thiếu văn hóa như người Việt. Đến nỗi, tôi đã phải nảy ra câu tự hỏi, có sự liên hệ nhân quả nào giữa sự đam mê toán và thơ với sự nghèo đói của người Việt hôm nay?

Vai trò của Toán và Thơ

Điều gì làm nên đẳng cấp văn hóa và khoa học của một con người có học? Đó là khả năng tư duy độc lập và thể hiện, phát triển, bảo vệ quan điểm của mình. Giỏi toán và hay thơ không cho chúng ta khả năng đó – trừ khi chúng ta đi chuyên sâu về toán và làm thơ – số lượng mà xã hội cần rất rất ít.

Toán và thơ chỉ một phần giúp tôi, giúp dân ta chạy trốn cuộc sống khốn khó thôi, nó không đủ để giúp người ta giỏi, càng không đủ để giúp ta thành công. Đó chỉ là “hét lên cho khỏi sợ ma” mà thôi.

Làm thơ để giúp ta nhắm mắt lại tưởng tượng và không nhìn thấy thực tại nữa, và vì thế nó giúp ta “chịu được” thực tại, vượt qua thực tại tàn khốc. Làm toán (bậc phổ thông) khiến trí óc ta bận rộn và quên đi cái đói, cái khổ…

Toán và Thơ, như ma túy, có thể giúp con người thoát thực tại, dù khốn khó thế nào, để thăng hoa trong giây lát, để có cảm giác thăng hoa, để biết mình còn sống, để kiểm tra và biết mình còn là người, thế thôi. Nhưng quá đề cao hay lạm dụng Toán và Thơ trên cấp độ quốc gia, dân tộc, thì như nhà nghèo chơi ma túy vậy – ma túy cao cấp thanh nhã nhất, và quốc gia ấy, dân tộc ấy sẽ chỉ sạt nghiệp mà thôi? Trên thế giới này có quốc gia hay dân tộc nào Thịnh vượng nhờ mọi người đều làm Toán và làm Thơ đâu?

Quan sát những người giỏi toán và giỏi thơ của ta – mà chúng ta đã có từ mấy thế hệ chỉ tập trung đào tạo làm toán và làm thơ, nhất là thế hệ 5x-6x chúng tôi, tôi thấy không ai sống được bằng toán và thơ cả. Một số bạn tôi từng đoạt huy chương Olympic Toán đó, bây giờ chỉ là những nhà giáo, công chức nghèo (nếu họ không làm quan và tham nhũng). Ngay cả Ngô Bảo Châu nếu ở VN thì cũng không thể nói là đủ sống bằng toán! Thế hệ tôi còn có nhà thơ hàng đầu – “thần đồng thơ” Trần Đăng Khoa – liệu gã này có đủ sống bằng thơ? Chắc chắn là không. Tôi đồ rằng các nhà thơ Việt chỉ kiếm danh từ thơ, còn kiếm sống là từ văn (nếu giỏi thật) hay từ nghề tuyên truyền văn hóa .

Thế hệ tôi cũng có “nhà thơ” Dương Chí Dũng, với bài thơ “để đời” đọc trước tòa khi nhận án tử hình. Thơ ca đã bị méo mó và bốc mùi đến như vậy đấy! Họ chỉ sỉ nhục thơ.

Ngay nay, sống thành công hạnh phúc không phải sống bằng cách quên đi hay chạy trốn thực tại, tư lừa dối mình, như trong thời chiến tranh và nghèo đói nữa, mà là sống thành công hạnh phúc trong thực tại. Vậy vai trò của Toán và Thơ “đại trà” ở đâu trong đó nếu không phải tiếp tục là phương tiện ngu dân mị dân?

Chắc chắn, nó không phải như bức tranh chúng ta đang nhìn thấy trong xã hội này về Toán và Thơ, về quan niệm của chúng ta về toán và thơ – như những gì xung quanh Ngô Báo Châu và các hội thơ, CLB thơ, các tác phẩm thơ tự in ngập tràn xã hội “văn hóa chất lượng cao” của chúng ta hôm nay.

Nói gì với thế hệ sau về Toán và Thơ?

Nhìn nhận vai trò của toán và thơ như trên, tôi đã kiên quyết không khuyến khích các con cháu mình và các bạn trẻ nói chung dành quá nhiều ưu tiên, thời gian, công sức cho cả toán và thơ. Tôi không khuyến khích các cháu làm thơ nữa, sợ chúng sẽ mê thơ rồi lạc đường như cha ông. Tôi cũng không ép chúng phải rèn luyện để giỏi toán nữa, vì tôi không muốn chúng …nghèo (cái đích mà hầu như chắc chắn những kẻ giỏi toán, giỏi thơ sẽ đến!). Nhưng tôi rất khuyến khích chúng làm văn, viết luận văn về những vấn đề cụ thể và với/bằng quan điểm riêng cụ thể của chúng…

Đó là những gì tôi có thể làm và đã làm, với toán và thơ, trong khoảng 20 năm nay. Không bị áp lực hay ảnh hưởng từ bố mẹ, các con tôi đều học giỏi theo cách mà chúng hạnh phúc thoải mái nhất.

Nếu các con tôi lại hỏi về Toán và Thơ, tôi sẽ vẫn nói lại: chúng rất quan trọng, không thể thiếu, hãy nắm vững chúng (hãy học giỏi), nhưng đừng quá đề cao chúng, càng không nên tôn thờ chúng, chúng chỉ là công cụ, không nên là mục đích (trừ khi con là NBC hay TĐK).

Còn rất nhiều việc khác và tuyệt vời hơn là làm Toán và Thơ

Quá yêu toán và thơ như rất nhiều người Việt hiện nay (như một quán tính vô thức từ quá khứ), là như chúng ta đang xài thuốc phiện hay ma túy để tự sướng vậy, điều đó sẽ chỉ làm bạn đói và lơ mơ trong cuộc sống mà thôi! Tất nhiên điều đó là rất không có lợi gì cho bạn. Nhưng điều đó phải có lợi cho ai đó thì nó – phong trào yêu toán và thơ điên cuồng ấy – mới “ngày càng phát triển” chứ?

Ai có lợi khi cả dân tộc cứ mãi “tự phê”, “tự sướng” bằng toán và thơ, tức là bằng ma túy trong đầu, bằng không khí? Hỏi đã là trả lời rồi.

Hãy tư duy, có quan điểm của mình, thể hiện ra, và bảo vệ nó, cho đến khi bạn thuyết phục được người khác hay bị người khác thuyết phục! Đó chính là điều tuyệt vời hơn “mê làm Toán và Thơ” kiểu đa số người Việt hôm nay, vì như thế là chúng ta luôn cùng phát triển.

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Bạn đừng bao giờ nói: "Không nói chính trị "

ĐÀO HIẾU – Đứng ngoài chính trị

Tôi có thể đứng ngoài một căn phòng (vì nó dơ dáy), hoặc đứng ngoài một trận đá bóng (vì tôi không thích) nhưng tôi không thể đứng ngoài chính trị. Chính trị xâm nhập vào cuộc sống của tôi từng giây, từng phút, từng ngày: miếng cơm tôi ăn, cái áo tôi mặc, chiếc xe tôi đang chạy, chương trình TV tôi đang xem… tất cả đều thấm đẫm chính trị, thể hiện qua giá lương thực, thực phẩm, giá xăng dầu, giá điện nước. Thể hiện qua thuế VAT, thuế cầu đường, thể hiện qua nội dung các chương trình TV.

Cả con cái tôi nữa, chính trị cũng chui vào cặp sách của nó, nằm chình ình trong nội dung sách giáo khoa, trong sinh hoạt Đoàn, Đội..trong giáo án, trong cách giảng dạy  của thầy cô…

Mỗi sáng, khi nhìn đứa cháu tám tuổi mang chiếc cặp nặng trĩu oằn vai, tôi cứ thấy cái bóng ma chính trị đang nằm vắt vẻo một cách thô bạo và trơ trẽn trên đôi vai gầy yếu tội nghiệp của nó. Nó bé bỏng, mong manh như thế mà cũng không thoát khỏi nanh vuốt của chính trị. Vậy thì bạn? Bạn nghĩ mình đã thoát ra khỏi nó và đứng ngoài cuộc sao?

Im lặng hay phản kháng đều là chính trị. “Ngay cả khi bạn không làm chính trị, chính trị sẽ đến với bạn.” (Aung San Suu Kyi). 

Cho nên vấn đề quan trọng không phải là tìm cách đứng ngoài chính trị (vì bạn không thể làm được điều đó) mà là chọn lựa một thái độ, một chỗ đứng. Trong từ điển Hán- Việt thì “chỗ đứng” tức là “lập trường”.

Vậy lập trường của bạn là gì?

ĐÀO HIẾU

(Trích tác phẩm “Mặt Đất Vẫn Còn Rung Chuyển”)

Phần nhận xét hiển thị trên trang

15 điều tới gần cuối đời con người mới nhận ra

Con người ta khi đến tuổi trung niên, trải qua bao thăng trầm cũng là lúc ta thấu hiểu nhiều điều trong cuộc sống. Vô tình chúng ta học được cách mỉm cười đối mặt với khó khăn, điềm tĩnh giải quyết mọi việc, không cầu những thứ không thể đạt được,thuận theo tự nhiên. Học được cách làm người, làm việc, không còn chạy theo nhưng thứ hào nhoáng, không hiện thực nữa… 1. Sinh mệnh và cuộc sống Bước qua tuổi trung niên, một ngày trôi qua sẽ mãi mãi không quay trở lại, vì vậy hãy sống vui vẻ mỗi ngày, để mỗi ngày trở nên ý nghĩa hơn. 2. Hạnh phúc và niềm vui Hạnh phúc sẽ không đến gõ cửa tìm bạn, niềm vui cũng không tự nhiên mà có. Hạnh phúc phải nỗ lực mới có thể đạt được, niềm vui luôn phải tìm kiếm không ngừng. Hạnh phúc và niềm vui phải dùng trái tim để cảm nhận, có cảm nhận được hay không cồn phụ thuộc vào chính bản thân bạn. 3. Tiền bạc Đừng quá coi trọng tiền bạc, càng không nên quá chi li tính toán, tiền chỉ như vật ngoài thân,sống để vậy chết cũng không mang theo được.Nếu có ai đó cần sự giúp đỡ của bạn, hết lòng giúp đỡ họ cũng chính là một niềm vui, nếu dùng tiền mua được sức khỏe và niềm vui tại sao lại không làm chứ? Tiêu tiền giúp bạn hiểu được tiền có thể kiếm được thì cũng có thể tiêu đi, hãy dùng nó để giúp đỡ bản thân và người khác. 4. Sức khỏe là của bạn Tiền bạc là con cái, quyền lực chỉ là nhất thời, vinh quang là của quá khứ, còn sức khỏe sẽ mãi là của bạn. 5. Không giống nhau Tình yêu của cha mẹ giành cho con cái là vô hạn,còn tình yêu của con cái giành cho bố mẹ chỉ là cái gì đó hữu hạn mà thôi. Con cái bị bệnh cha mẹ hết mình chăm sóc, cha mẹ bệnh con cái hỏi thăm qua loa và coi thế là đã đủ. Con cái tiêu tiền của cha mẹ đó là lẽ đương nhiên, cha mẹ tiêu tiền của con cái không dễ dàng như vậy. Nhà của cha mẹ là nhà của con cái, còn nhà của con cái thì không còn là nhà của cha mẹ nữa. Không giống nhau chính là như vậy, hiểu rằng vì con cái làm tất cả đó không chỉ là nghĩa vụ mà đó còn là niềm vui, không cầu báo đáp,nếu mong muốn sự báo đáp của con cái thì chỉ chuốc lấy muộn phiền. 6. Khi đau ốm thì trông chờ ai? Trông mong vào con cái? Nằm trên giường bệnh quá lâu sẽ không còn ai chăm sóc bạn. Trông mong vào bạn đời? Bạn đời còn khó thể tự lo cho bản thân, lực bất tòng tâm. Vẫn là trông mong vào đồng tiền, tiền có thể mua được sức khỏe. 7. Quý trọng những thứ hiện tại Con người thường không biết quý trọng những thứ mình đang có, và luôn có niềm mong muốn mãnh liệt với những thứ chưa đạt được. Hạnh phúc và những điếu tốt đẹp trong cuộc sống sẽ là của bạn tùy vào cách bạn cảm nhận nó như thế nào. 8. Luôn có một tâm thái vui vẻ Cuộc sông luôn công bằng, biết đủ thì luôn hạnh phúc, làm việc tốt, lấy việc giúp đỡ người khác làm niềm vui, bối dưỡng các sở thích của bản thân, bạn sẽ một cuốc sống nhiều màu sắc hơn. Dùng tâm thái bình tĩnh đối mặt với mọi điều,chỉ như vậy bạn mới luôn vui vẻ, khỏe mạnh. 9. Đơn giản, bình thường mới là thật Quyền cao chức trọng thì được hưởng lộc,nhưng thường dân lại chiếm số đông hơn. Số ít chưa chắc đã hạnh phúc, “số đông” vì thế không cần phải tự ti. Con người vốn không phân cao thấp sang hèn,chỉ cần phấn đấu hết mình vì sự nghiệp cũng coi như là đã có cống hiến, hơn nữa bước qua tuổi trung niên chẳng phải cũng gần về với thiên nhiên rối sao? Ai cũng giống nhau cả. Thực ra làm quan cao không bằng nhiều tiền, nhiều tiền không bằng sống lâu, sông lâu không bằng vui vẻ, vui vẻ không bằng hạnh phúc. 10. Tìm niềm vui ở đâu? Học tập: đọc sách, đọc báo,dùng máy tính,đánh đàn,đánh cờ,vẽ tranh…Học cái gì tùy bạn lựa chọn, học vừa có thể thêm kiến thức, vừa có thể rèn luyện trí não. Vận động : bơi, khiêu vũ, tập thể dục, tùy theo sở thích, tăng cường sức khỏe cả thể chất lẫn tinh thần. Giải trí: đánh mạt trượt, hát hò, bơi lội, chỉ cần bản thân thích đều có thể chơi,kết giao thêm bạn bè. Kết bạn: Cuộc sống về già nên phong phú hơn, chỉ có vài người bạn thì không đủ,cần có một nhóm bạn già. Bạn bè sẽ giú cuộc sống của chúng ta thêm màu sắc, bớt cô đơn. 11. Công thức để có một gia đình hạnh phúc “Yêu thương, tôn trọng nhau, biết cách quan tâm và chia sẻ, thấu hiểu và bao dung” bằng “ Gia đình hạnh phúc” 12. Sống vì bản thân mình Nửa đời người lo nghĩ cho cha mẹ, con cái, gia đình, thời gian còn lại nên sống một cuộc sống dành cho riêng mình! Sống thật vui vẻ, làm những việc muốn làm,hưởng thụ cuộc sống, đừng quan tâm đến những điều người khác nói về mình. 13. Đối mặt với đau khổ Chịu đựng, chấp nhận và vượt qua nỗi đau đến cuối cùng vẫn hải dựa vào chính bản thân mình, quan trọng là trong thời gain đó bạn chọn cách sống như thế nào. 14. Thuận theo tự nhiên Nếu bạn đã dùng mọi cách không vẫn không thay đổi được hiện tại chán nản,vậy thì hãy để thuận theo tự nhiên đi! Đây có lẽ là một cách giải thoát, việc không thể làm được thì đừng cố é bản thân. 15. Bình thản đối mặt với sự ra đi Sinh lão bệnh tử, không ai có thể tránh khỏi,cũng như không thể kháng cự. Nếu ngày đó phải đến, bạn hãy dùng tâm thái bình thản nhất để dối diện với nó, mỉm cười chào đón. Con người ta khi đi qua nửa đời người mới cảm nhận được cuộc sống rất đơn giản, bạn hãy hết mình hưởng thụ cuộc sống của mình. Theo LNCS

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Sự giàu lên của các đại gia làm “nghèo đi” đất nước

Các tỉ phú Việt Nam. Tường VânĐất đai là ổ tham nhũng lớn nhất Việt Nam khi nhà nước không có thiết chế kiểm soát và để thị trường bất động sản rơi vào tay các đại gia. Nó cũng là “quả bơm nợ” của nền kinh tế, vì tình trạng cho vay bất động sản quá nhiều làm cho các ngân hàng phải ôm những khoản nợ xấu lớn. Và “giới siêu giàu ngày càng đông – nợ công Việt Nam ngày càng lớn” đó là khẳng định của nhà nghiên cứu cao cấp tại Bộ Công Thương ông Phạm Tất Thắng. Đất đai là ổ tham nhũng lớn nhất Việt Nam khi nhà nước không có thiết chế kiểm soát và để thị trường bất động sản rơi vào tay các đại gia. Tỷ phú Việt Nam & Tỷ phú thế giới: “Hai thái cực” làm giàu Người Do Thái sống rải rác tại nhiều quốc gia khác nhau, nhưng chỉ có Israel là quốc gia Do Thái duy nhất trên thế giới. Đất nước Israel tuy nhỏ, nhưng lại là cái nôi của vô số những công nghệ, phát minh mới nhất với chất lượng vô cùng vượt trội. Các tỷ phú thế giới hầu như là người Do Thái, riêng tại Mỹ tỷ phú là người Do Thái chiếm 48% trong tổng số các tỷ phú. Những vị tỷ phú này có những phát minh sáng chế phục vụ không chỉ cho quốc gia của họ mà còn phục vụ cho cả thế giới. Điển hình như tỷ phú Bill Gates, có bản quyền có sáng chế và phần mềm Microsoft là một đóng góp rất quan trọng cho tiến bộ của xã hội. Còn Elon Musk, với ô tô Tesla và với nhiều dự án khác như SolarCity cũng có những đóng góp rất là quan trọng. Một nhân vật không thể không nhắc đến đó là tỷ phú Mark Zuckerberg với phát minh Facebook, đóng góp này đã giúp cho hàng tỷ người trên thế giới chia sẽ thông tin, gởi gắm thông điệp cho nhau 1 cách nhanh nhất. Đây là một sự đóng góp sáng tạo và có ý nghĩa quan trọng trong lĩnh vực công nghệ. Năm 2016 được đánh giá là xuất hiện nhiều tỷ phú nhất. Trong danh sách 10 người giàu nhất sàn chứng khoán, mới được công bố có đến một nữa là tỷ phú bất động sản. Những vị tỷ phú này đã không làm giàu nhờ sản xuất và kinh doanh hợp pháp, mà dựa trên tham nhũng, trốn thuế và những hoạt động bất hợp pháp. Họ không đóng góp nhiều cho nền kinh tế, họ cũng không có đóng góp gì vào công nghệ, “họ không có bằng sáng chế, phát minh”, và năng lực cạnh tranh quốc tế của họ “rất hạn chế, thậm chí có thể gây bất ổn về lâu dài. Nếu như những tỷ phú Việt làm giàu theo cách thức của người Do Thái thì nền kinh tế Việt Nam sẽ vượt xa Mỹ. Kinh tế gia Lê Đăng Doanh cũng cho rằng: “họ là sản phẩm của thể chế hiện hành, của chủ nghĩa tư bản hoang dã”, khác hẳn với Bill Gates hay Elon Musk.Mừng hay lo về việc xuất hiện nhiều tỷ phú bất động sản Việt Nam Theo báo cáo Thịnh vượng 2016 (Wealth Report) của Night Frank, hiện Việt Nam có hơn 12.000 tỷ phú đô la tăng hơn 350% trong 1 thập kỷ qua. Riêng trong năm 2015, Việt Nam có 168 người siêu giàu có tài sản từ 30 triệu USD trở lên. Giới siêu giàu ở Việt Nam được dự báo là sẽ tăng 140%, lên tới hơn 400 người trong thập niên tới. Tuy nhiên, nhiều đại gia trong số này đã không làm giàu nhờ sản xuất và kinh doanh hợp pháp, mà dựa trên việc mua chính sách, quan hệ thân hữu, trốn thuế và những hoạt động bất hợp pháp. Điển hình như những đại gia: Trịnh Văn Quyết, Lê Phước Vũ, Dương Công Minh, Phạm Nhật Vượng, Vũ Văn Tiền, Vũ Quang Hội hay Lương Trí Thìn… Chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh cũng nhận định tin về các tỷ phú chưa hẳn tin tốt lành cho nền kinh tế: “Điều đáng ngại nhất là họ ăn chênh lệch giá, họ giàu lên một cách rất nhanh chóng mà họ không có sáng kiến, phát minh, không có đóng góp gì cho sự phát triển của lực lượng sản xuất cả.” Lách thuế cực kỳ gian xảo Dự án Thép Cà Ná của ông chủ tập đoàn Hoa Sen đại gia Lê Phước Vũ đã minh chứng cho điều này. Ngành luyện Gang Thép là một ngành công nghiệp gây ô nhiễm, tổn hại nhiều tới hệ sinh thái và sức khỏe cộng đồng. Với một Formosa chưa tiên liệu được hậu quả môi trường khiến cả Miền Trung và nhân dân cả nước gánh chịu hậu quả nghiêm trọng. Nay đến dự án thép Cà Ná tại tỉnh Ninh Thuận, mặc dù vấp phỉ sự phản đối quyết liệt của dư luận trong cả nước nhưng chính quyền nơi đây vẫn thông qua dự án và ưu ái rất nhiều. Ông Lê Phước Vũ từng lớn tiếng khẳng định: “Nếu dự án thép Hoa Sen Cà Ná gây ô nhiễm môi trường, sẽ đóng cửa nhà máy và giao toàn bộ tài sản cho Nhà nước; không xả thải một giọt nào ra biển”. Không hiểu ông Vũ căn cứ vào đâu mà tuyên bố mạnh miệng như thế? Trong khi máy móc ông sử dụng là của Trung Quốc, công nghệ làm thép thì lạc hậu không thua gì Formosa đang sử dụng. Mới đây, tại dự án này ông Vũ đã tách biệt thành 3 công ty, với 3 pháp nhân khác nhau. Chỉ động thái nhỏ này thì ông Vũ thu về khoản tiền “khủng” từ việc cho thuê đất trong 70 năm của dự án lẽ ra phải đóng vào ngân sách nhà nước. Chưa gì ông Vũ đã “lồi đuôi cáo” liệu lời hứa của ông về việc bảo vệ môi trường có giá trị hay không? Kinh doanh thiếu đạo đức như thế, nếu xảy ra sự cố thì ông có khắc phục hậu quả hay không? Hay lại xin đi nước ngoài chữa bệnh? Nghịch lý thay, ông chủ Hoa Sen thì ngày càng giàu sụ nhờ “chiêu trò” lách tiền thuê đất, người dân nơi đây phải đối mặt thảm họa môi trường của Fomosa thứ 2 đang sắp xảy ra. Ông chủ Hoa Sen thì ngày càng giàu sụ nhờ chiêu trò lách tiền thuê đất, người dân nơi đây phải đối mặt thảm họa môi trường của Fomosa thứ 2 Tham nhũng “chính sách” Không những thế, những tỷ phú BĐS tạo mối quan hệ với giới quyền lực bằng cách chia sẻ địa tô như: chênh lệch giá đất, khai thác khoán sản, phá rừng. Họ và nhóm lợi ích xem hệ thống chính quyền như “công cụ” làm lợi cho họ, điều đó gây thiệt hại cho cộng đồng, quốc gia. Điển hình vụ cao ốc 50 tầng tại Giảng Võ của các tập đoàn: Vingroup, T&T, và Tân Hoàng Minh. Được xem là ví dụ cho trường họp “tham nhũng chính sách”. Trong khi báo chí trong nước gần như “lãng quên” vụ này thì Facebooker là Nguyễn Anh Tuấn nhà hoạt động xã hội Đà Nẵng đã đi tìm hiểu thông tin. Việc thâu tóm khu đất vàng với giá rẻ của các tập đoàn này là sự mất mát không gian công cộng mà còn làm thiệt hại cho nền kinh tế. Ban đầu khu đất vàng 50 Giảng Võ được quy hoạch làm triển lãm, không thu hút nhà đầu tư. Các tập đoàn Vingroup, T&T, và Tân Hoàng Minh mua với giá chỉ 21,5 triệu đồng/m2. Sau một thời gian chính quyền Hà Nội có chính sách quy hoạch xây chung cư cao cấp, và giá thị trường lúc này là khoản 200–300 triệu đồng/m2. Như vậy để giành lấy khu đất này, họ đã tung tin giả, làm lũng đoạn thị trường, mua được chính sách làm lợi cho mình. Trong khi người dân phải bỏ ra chi phí rất cao để sở hữu nhà ở khu này. Quan hệ thân hữu Những doanh nghiệp bình thường khó mà có thể tiếp cận được chính sách quy hoạch đất đai. Mà chỉ những DN BĐS lớn có “quan hệ thân hữu” mới tiếp cận được. Họ khai thác triệt để mối quan hệ này bằng cách: Họ nhờ giới quan chức thu hồi đất giá thấp, rồi bán lại cho khách hàng giá cao gấp mấy trăm lần, nhờ vậy mà họ trở thành những triệu phú, tỷ phú rất nhanh trong lĩnh vực này. Phạm Chi Lan nói: “Cái “được” của ngành bất động sản đi kèm cái “mất” của hàng ngàn người dân bị mất sinh kế, tạo nên nỗi bức xúc lớn cho xã hội.” Vụ sân golf trong sân bay Tân Sơn Nhất của đại gia Dương Công Minh là minh chứng khác. Sân golf này chỉ phục vụ giải trí không đóng góp gì vào sản xuất, cũng như công nghệ, mà gây ra sự bất ổn cho nền kinh tế. Mặt cho máy bay không có chỗ đỗ, sân bay ùn tắc vì quá tải, sân golf của đại gia này vẫn nằm hiên ngang uy hiếp an toàn bay và tính mạng người dân thành phố. Bất chấp lời kêu gọi giao lại đất mở rộng sân bay của cử tri va người dân thành phố, nhưng sân golf của ông vẩn thản nhiên nằm đấy như đang thách thức dư luận và chính quyền sở tại. Trên thế giới xưa nay chưa có tiền lệ như thế này. Sở dĩ, ông Minh bất chấp dư luận phản đối, bất tuân quy định pháp luật là do có sự hậu thuẫn từ phía quân đội. Nhóm lợi ích thật khổng lồ, nếu đất nước tồn tại những nhóm lợi ích như thế này, liệu nên kinh tế có phát triển hay không? Gây bất ổn cho xã hội Theo báo cáo của Bộ Tài Nguyên môi trường năm 2014 có tới 3.300 đơn thư tố cáo khiếu nại, tranh chấp đất đai chiếm hơn 97% trong tổng số đơn tố cáo. Năm 2015 có tới 64% khiếu nại tố cáo. Việc khiếu nại tranh chấp đất đai, chiếm tỷ lệ cao và có chiều hướng phức tạp, gây mất trật tự an toàn xã hội tạo ra dư luận tiêu cực trong xã hội và nhân dân. Điều này gây tốn kém tiền bạc, thời gian khi người dân phải khiếu kiện đòi quyền lợi chính đáng. Cụ thể vụ dân khiếu nại tại dự án Khu đô thị du lịch sinh thái FLC Sầm Sơn tại thôn Hồng Thắng (xã Quảng Cư thị xã Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa của tập đoàn FLC – ông Trịnh Văn Quyết đền bù giá đất không thỏa đáng, giá đất rẻ như “mớ rau, con cá”. 28 hộ dân sẽ phải dời đi, dành 20ha đất cho FLC thực hiện dự án này tiền đền bù GPMB 1,2 triệu đồng/m2, mua đất làm nhà mới 2,5 triệu đồng/m2. Không chỉ tàn phá rừng phòng hộ, FLC còn cướp đất dân, ngang nhiên ngăn đường, cấm biển không cho người dân đi lại và đánh bắt cá, đẩy người dân vào bước đường cùng. Quá bức xúc, Ông Ngô Hữu Dương (thôn Hồng Thắng, Quảng Cư) nói: “Chúng tôi đã chấp nhận nhường cho FLC rất nhiều, từ đồng ruộng, bãi tôm, bãi biển, rừng phòng hộ, nay chỉ còn cái nhà để ở FLC cũng muốn lấy nốt làm biệt thự. Sao chính quyền lại có thể đứng ra lấy đất của dân với giá rẻ mạt giao cho doanh nghiệp thế được?”. Theo các thông báo của UBND thị xã Sầm Sơn, hộ gia đình ở vị trí 1 đường Thanh Niên sẽ được đền bù với giá 2,5 triệu đồng/m2; vị trí 2, 3 chỉ có từ 1,2-1,4 triệu đồng/m2. Thực tế, giá thị trường đang giao dịch ở khu vực này, vị trí 1 có giá từ 40 -50 triệu đồng/m2. FLC không thể hung hăng ngang ngược nếu không có sự hậu thuẫn của chính quyền Thanh Hóa. Nghe đâu giữa Trịnh Văn Quyết và Bí thư Thanh Hóa Trịnh Văn Chiến có mối “giao tình” thâm sâu, đến nỗi ông này còn chỉ đạo Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hoá chi tiền ngân sách thu hồi đất cho FLC của Quyết nhanh chóng lấy được đất. Lẽ ra việc đền bù GPMB là của doanh nghiệp và người dân, nhưng ông Chiến đã dùng quyền lực của mình để đẩy nhanh tiến độ. Liệu chăng đây là điển hình cho mối quan hệ thân hữu của giới kinh doanh? Có hay không những phong bì “lót tay” không hề nhỏ để ông Quyết sai khiến cả chính quyền Thanh Hóa? Trong khi người dân nghèo Thanh Hóa đang rơi nước mắt thì ông Trịnh Văn Chiến – Bí thư tỉnh ủy – Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Thanh Hóa và Chủ tịch Tập đoàn FLC Trịnh Văn Quyết vẫn tươi cười sau mỗi dự án được thi công. Bị ép giá đền bù, người dân phải chịu cảnh mất nhà mất đất, vào khu tái định cư thì phải mua đất với giá cao. Phải chăng số tiền chêch lệch đó di vào túi của ông chủ FLC Trịnh Văn Quyết và nhóm lợi ích? Để khép lại bài viết, xin trích dẫn khẳng định của ông Phạm Tất Thắng, Cố vấn Cấp cao Viện Nghiên cứu Thương mại (Bộ Công Thương): “Sự tăng vọt về số người siêu giàu của Việt Nam lại tỷ lệ nghịch với sự tăng trưởng GDP của đất nước. Nhiều tỷ phú USD nhưng lại không có nhiều người giàu lên nhờ sản xuất hàng hóa có phẩm chất cao, tạo thêm việc làm đóng góp vào GDP hoặc tham gia vào phát triển bền vững. Chính điều này làm cho nợ công tăng cao”. Giới siêu giàu ngày càng đông, nợ công Việt Nam ngày càng lớn. “Điều này chứng tỏ sự giàu lên của đa số “đại gia” lại làm nghèo đi đất nước.” – ông Thắng kết luận. Tường Vân Nguồn BlueVN

Phần nhận xét hiển thị trên trang