Vì sao khó nhìn vào sự thật?

Một trong những thủ thuật mà não chúng ta thường sử dụng đó là chú trọng vào những bằng chứng củng cố cho những gì chúng ta đã tin vào.

Khi nghe lời bàn tán về một người mình không thích, chúng ta thường nghĩ "tôi đã biết tỏng lão ta là đồ dở hơi"; thế nhưng nếu chúng ta nghe cùng một lời đồn đại về bạn thân của mình, chúng ta sẽ tự nhủ "chỉ là tin đồn mà thôi". Nếu không tin tưởng chính phủ, bạn sẽ cho rằng việc thay đổi chính sách bộc lộ điểm yếu của họ, còn nếu tin tưởng một chính phủ, bạn sẽ cho rằng việc thay đổi chính sách cho thấy họ rất cầu thị.

Điều này gọi là định kiến, và bạn có thể nhìn thấy nó ở khắp nơi.

Bạn cần nhận thức rõ về định kiến nếu muốn đưa ra những quyết định chính xác. Định kiến là có thể chấp nhận nếu chúng ta luôn luôn đúng.

Thế nhưng trên thực tế chúng ta lại thường phạm sai lầm và chỉ để ý tới những bằng chứng mang tính quyết định khi mọi việc đã quá trễ.

Muốn tránh đưa ra quyết định dựa trên định kiến, ta cần dựa trên nguyên nhân gây ra định kiến đó.

Có hai giả thuyết và một thử nghiệm từ các nhà nghiên cứu tại Đại học Princeton đã đặt hai giả thuyết này bên cạnh nhau để từ đó làm rõ cách để vượt qua định kiến.

Giả thuyết đầu tiên về định kiến là giả thuyết phổ biến nhất. Đó là loại định kiến mà bạn có thể phát hiện ra trong những biểu cảm như 'tôi muốn tin gì thì tin' hoặc 'biết ngay là anh ta sẽ nói như vậy', hoặc khi một ai đó bị phán xét chỉ vì cá tính, nghề nghiệp hoặc bè bạn của mình. Có thể tạm gọi đây là 'giả thuyết về động lực'.

Định kiến này có một thuốc chữa khá rõ ràng: hãy thay đổi động lực của người khác, và họ sẽ từ bỏ định kiến của mình.

Một giả thuyết khác về định kiến, đó là định kiến không chỉ hiện hữu bởi vì chúng ta chỉ tin những gì muốn tin, mà bởi vì chúng ta không có khả năng chất vấn những thông tin mới hoặc niềm tin của chính bản thân. Giả thuyết này không hoàn toàn dễ giải thích, bởi vì có hàng trăm lý do vì sao chúng ta lập luận sai - từ trí nhớ kém cho đến khả năng tư duy kém.

Một trong các khả năng là chúng ta thiếu khả năng tưởng tượng ra mọi thứ sẽ như thế nào nếu nó không giống với suy nghĩ ban đầu của mình.

Theo giả thuyết này thì một trong những cách để giải quyết định kiến là cho người ta một chiến lược để điều chỉnh suy nghĩ của mình.

Hầu hết trong chúng ta đều có động lực để tìm ra sự thật, chúng ta chỉ cần một công cụ tốt hơn. Có thể tạm gọi đây là 'giả thuyết về sự nhận biết'.

30 năm trước, Charles Lord và các đồng nghiệp đã đăng tải một thử nghiệm trong đó đặt hai giả thuyết này cạnh nhau. Nghiên cứu của họ đã sử dụng phương pháp thuyết phục, vốn đã giúp hiển thị một loại định kiến mà họ gọi là 'định kiến trong cách tiếp thu'.

Trong thử nghiệm này, những người tham gia chia ra làm hai loại: Một nhóm có cái nhìn ủng hộ và một nhóm phản đối bản án tử hình. Cả hai nhóm đều được cho xem các bằng chứng ủng hộ việc bãi bỏ bản án này. Tuỳ theo niềm tin trước đó của mỗi người, những bằng chứng này được thừa nhận hoặc phủ nhận.

Kết quả nghiên cứu cho thấy các bằng chứng không quan trọng bằng những gì người ta đã tin trước đó. Các bằng chứng chứng minh làm củng cố thêm góc nhìn của mỗi người, thế nhưng các bằng chứng phủ nhận cũng vậy. Những người chống bản án tử hình tiếp tục chống bản án này mạnh mẽ hơn ngay cả sau khi được xem những bằng chứng ủng hộ cho bản án tử hình.

Trong nghiên cứu tiếp theo, Lord và các đồng nghiệp đã làm lại thử nghiệm về định kiến trong cách tiếp thu thông tin, nhưng lần này họ sử dụng hai loại hướng dẫn đối với bằng chứng về tính hiệu quả của bản án tử hình trong việc phòng ngừa án mạng.

Một loại hướng dẫn yêu cầu người tham gia 'khách quan nhất có thể' và tự xem họ là 'thẩm phán hoặc thành viên bồi thẩm đoàn đang xem xét tất cả các bằng chứng một cách công bằng". Một hướng dẫn khác yêu cầu người tham gia "hãy tự hỏi mình rằng liệu bạn có đưa ra cùng một nhận xét nếu như nghiên cứu này mang lại cùng kết quả đối nghịch với nhận xét của bạn".

Ví dụ như khi được cho xem một nghiên cứu chỉ ra rằng bản án tử hình giúp làm giảm tỷ lệ gây án mạng, những người tham gia được yêu cầu phân tích phương pháp nghiên cứu và tưởng tượng khi kết quả hoàn toàn ngược lại.

Họ xem đây là chiến lược 'xem xét hướng ngược lại', và kết quả thật đáng kinh ngạc.

Khi được yêu cầu công bằng và khách quan, những người tham gia biểu hiện cùng một định kiến như trong thử nghiệm ban đầu.

Những người ủng hộ bản án tử hình cho rằng các bằng chứng ủng hộ bản án tử hình, trong khi những người chống bản án tử hình cho rằng bằng chứng chống lại án tử hình. Điều này cho thấy con người ta không thể nhận xét khách quan chỉ vì được yêu cầu làm vậy.

Thế nhưng phương án 'xem xét hướng ngược lại' đã giúp những người tham gia vượt qua định kiến trong tiếp thu thông tin - họ không muốn đánh giá nghiên cứu vốn đồng ý với quan điểm ban đầu của mình nhiều hơn nghiên cứu đi ngược lại quan điểm của mình, và không trở nên cực đoan hơn trong cái nhìn của mình bất kể được cho xem bằng chứng nào.

Kết quả này là tin tốt lành cho niềm tin vào nhân loại của chúng ta. Chúng ta không phải không muốn nhìn vào sự thật. Chúng ta chỉ cần một chiến lược để vượt qua tầm nhìn có hạn của bản thân.

Bài học trong việc đưa ra quyết định chính xác hơn khá rõ: chỉ cố gắng để công bằng và khách quan thôi không đủ. Cần có những phương pháp để cải thiện khả năng lý luận hạn chế trong mỗi chúng ta - và một trong những hạn chế lớn là chúng ta không phải ai cũng có khả năng tưởng tượng mọi thứ sẽ ra sao nếu không phải như mình nghĩ.

Nếu chúng ta may mắn, một ai khác sẽ chỉ ra cho mình hướng đi khác, thế nhưng bản thân chúng ta cũng có thể tận dụng chiến thuật 'xem xét hướng ngược lại'.

Tom Stafford

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Vụ Cà Mau được tặng 2 xe Lexus: Bên cho, bên nhận nói gì?

Dân trí Liên quan đến việc một doanh nghiệp tặng tỉnh Cà Mau 2 xe sang hiệu Lexus GX 460, đại diện đơn vị tặng xe cho rằng, trong lúc tỉnh nhà gặp khó khăn, doanh nghiệp chỉ muốn đóng góp một phần công sức...
 >> Doanh nghiệp tặng 2 xe Lexus cho Cà Mau: Có ưu ái doanh nghiệp?

Liên quan đến vụ việc Công ty TNHH Xây dựng - Thương mại - Du lịch Công Lý (gọi là Cty Công Lý) tặng 2 xe Lexus GX 460 cho tỉnh Cà Mau, sau đó được tạm ứng 25 tỷ đồng, PV Dân trí đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Tiến Hải (Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau) và ông Tô Hoài Dân (Tổng Giám đốc Cty Công Lý).

Tiếp xúc với PV Dân trí, ông Nguyễn Tiến Hải cho biết, thời điểm doanh nghiệp "có nhã ý" tặng tỉnh 2 chiếc xe nói trên, Trung ương chưa cho phép tỉnh xuất kinh phí mua xe cho đơn vị. Lúc này, phương tiện đi lại của tỉnh gặp nhiều khó khăn, phần do thiếu xe, phần do lượng xe hiện có đã quá cũ và không phù hợp việc đi lại trên các con lộ giao thông vùng sâu vùng xa.

“Khi doanh nghiệp nhã ý tặng xe, tỉnh xét thấy đang cần xe để sử dụng vào những mục đích khẩn cấp như kiểm tra đê điều, phòng chống hạn, lụt bão,… nên tỉnh đã trình xin ý kiến các Bộ ngành liên quan và được thống nhất cho tiếp nhận. Đồng thời, khi tiếp nhận, tỉnh đã chỉ đạo Sở Tài chính rà soát các quy trình thủ tục, xác lập quyền sở hữu Nhà nước đúng quy định”, ông Hải nói.

Ông Hải thông tin thêm, khi giao xe cho Văn phòng Tỉnh ủy và Văn phòng UBND tỉnh quản lý, phía tỉnh cũng đã thống nhất là chỉ dùng 2 chiếc nói trên vào công việc chung, những việc rất cần thiết, mang tính chất khẩn cấp.

Cũng theo Chủ tịch tỉnh Cà Mau, việc tiếp nhận xe và việc cho doanh nghiệp tạm ứng tiền là 2 vụ việc hoàn toàn khác nhau. Bởi thời điểm tặng xe là đầu năm và đến cuối năm doanh nghiệp mới tạm ứng tiền. Lúc này, tỉnh cũng đã chỉ đạo Sở Tài chính rà soát các văn bản phù hợp mới thống nhất cho tạm ứng.

Một chiếc xe Lexus doanh nghiệp tặng đang đậu ở UBND tỉnh Cà Mau.

Trong khi đó, ông Tô Hoài Dân (Tổng Giám đốc Cty Công Lý) cho rằng, bản thân ông là một chủ doanh nghiệp, đồng thời là người con của tỉnh Cà Mau, có nhiều dự án lớn ở nhiều tỉnh, thành trên cả nước nên việc đóng góp một phần cho tỉnh Cà Mau là việc rất bình thường.

Ông Dân cũng cho rằng, ông tặng xe là tặng cho tập thể chứ không phải tặng cho một cá nhân nào nên nói ông tặng để lấy lòng lãnh đạo là không đúng.

Theo ông Dân, trước khi trao tặng xe, ông có nói với lãnh đạo tỉnh rà soát xem có gì sai quy định hay không, để sau này xảy ra “rắc rối” thì phiền phức và cán bộ tỉnh đã trả lời là đúng quy định.

“Thời điểm này, tôi đang đầu tư một số dự án thuộc vùng sâu của tỉnh Cà Mau mà lãnh đạo tỉnh thì rất thiếu xe nên việc tham quan, giám sát dự án gặp nhiều khó khăn. Tôi hỏi mới biết Trung ương và Chính phủ chưa cho phép xuất tiền mua xe nên tôi mới nhã ý tặng cho tỉnh”, ông Dân nói.

Còn về việc tạm ứng 25 tỷ đồng, ông Dân nói: “Trước đây, khi sửa chữa Nhà máy xử lý rác tôi cũng đã từng tạm ứng 20 tỷ đồng và lần này cũng tương tự như lần trước, chứ không phải vì tôi tặng xe mới được tỉnh cho tạm ứng”.

Qua tìm hiểu được biết, trước đây, tỉnh Cà Mau cũng đã từng cho doanh nghiệp này tạm ứng 20 tỷ đồng. Số tiền này được trừ dần vào 50% chi phí mà ngân sách tỉnh phải trả cho phía doanh nghiệp trong việc xử lý rác.

Liên quan đến số tiền 25 tỷ đồng cho Cty Công Lý tạm ứng, ông Đoàn Quốc Khởi (Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Cà Mau) cho rằng, việc cho ứng trước nguồn kinh phí nói trên chưa có quy định cụ thể tại văn bản nào, nhưng pháp luật cũng không cấm điều này.

Ngoài ra, việc điều hành ngân sách của địa phương thuộc thẩm quyền của UBND tỉnh, dựa trên cơ sở tình hình thực tế của địa phương. “Việc cho doanh nghiệp tạm ứng ngân sách như trên có thể gây hiểu nhầm, nhưng thực chất đây là nguồn ứng trước nguồn kinh phí phải trả hàng tháng cho doanh nghiệp để thực hiện xử lý rác thải trên địa bàn tỉnh, được quy định tại Điều 38 và Điều 56, Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015”, ông Khởi khẳng định.

Như Dân trí đã phản ánh, thời gian gần đây, dư luận tỉnh Cà Mau xôn xao về việc 2 chiếc xe sang mang biển xanh mà Cty Công Lý tặng cho tỉnh Cà Mau vào tháng 3/2016. Trong đó, UBND tỉnh Cà Mau đang sử dụng chiếc màu trắng; còn chiếc màu bạc do Tỉnh ủy Cà Mau sử dụng.

Nhiều người cho rằng, do được tặng xe nên UBND tỉnh mới ưu ái cho phía công ty tạm ứng số tiền 25 tỷ đồng.

Tuấn Thanh

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Có BỐC PHÉT quá không đới?

30 ngày đầu tiên của Trump hiệu quả hơn gần 30 năm của bốn đời tổng thống tiền nhiệm

Chính hãng tin CNN (khuynh tả luôn chống báng ông) cũng đã khẳng định: “tân tổng thống Donald Trump là người của công việc”… Đúng thế, chính vì người của quốc dân, người của công việc, nên chỉ mới 30 ngày đầu tiên của tân tổng thống Donald Trump làm việc hiệu quả hơn gần 30 năm của bốn đời tổng thống tiền nhiệm George W.H. Bush (cha), Bill Clinton, George W. Bush (con) và Barrack Obama… Như vậy, tiết kiệm gì mà bạn không nở một nụ cười với ông Trump … chia vui

Như thông lệ, quốc dân Hoa Kỳ thường chú ý đến 100 ngày đầu tiên của Tân Tổng Thống Mỹ nào mới lên nhậm chức, sau đó thì mọi người mới đánh giá được tốt-xấu, giỏi-dở và có thay đổi theo chiều hướng tích cực nào hay không. Thế nhưng, đến lúc này chỉ mới đúng 30 ngày đầu tiên làm việc của tổng thống Donald Trump đã thấy hoàn toàn khác với người tiền nhiệm, nếu không muốn nói là khác luôn cả 4 đời tổng thống vừa qua. 

Sự khác biệt điển hình so sánh về kinh tế, những sắc lệnh ban hành và những hữu ích mà tổng thống Trump đã đem lại cho quốc dân một cách tốt đẹp, mặc dù chung quanh ông toàn là hùm beo lang sói, nhất là đảng viên Dân chủ và giới truyền thông khuynh tả luôn dèm pha, tìm cách ngăn chặn những công việc đem lại nguồn lợi cho dân tộc Hoa kỳ. 

Vì sao thế? đơn giản lắm thôi, bên chống đối muốn chặn lại bước chân thành công và cố tình tìm đủ mọi cách hạ uy tín tổng thống Trump để chuẩn bị dọn đường cho 4 năm tới bầu cử trở lai, và quyết giành chiếc ghế rồng, nếu không làm vậy chắc chắn đảng Dân Chủ phải chờ đến không những 8 năm, có thể 80 năm sau cũng không thể lấy lại được ngôi vị đế vương này…

Chúng ta thử nêu ra một số vấn đề thiết thực mà tân tổng thống Donald Trump và nội các của ông đem lại những sự kiện tích cực, tốt đẹp cho toàn dân trong vòng chỉ vỏn vẹn 30 ngày đầu tiên.

Trước hết, hãy đề cập về khía cạnh kinh tế để thấy những nguồn lợi gì mà Tổng thống Donald Trump mang về cho quốc dân.

1. Ngày 06/01,người đứng đầu Softbank Group Corp – tập đoàn truyền thông và Internet đa quốc gia của Nhật Bản – đã gặp gỡ Tổng thống Trump và cam kết một dự án đầu tư trị giá 50 tỷ USD dự kiến tạo mới 50.000 việc làm tại Mỹ.

1. Ngày 09/01,Hãng chế tạo ô tô Toyota Motor Corp của Nhật Bản thông báo kế hoạch đầu tư trị giá 10 tỷ USD tại Mỹ trong 5 năm tới,tương tự dự án trong 5 năm qua,nhằm đáp ứng nhu cầu và nâng cấp các nhà máy để tạo thêm các mẫu xe có hiệu quả nhiên liệu.
2. Ngày 17/01,Tập đoàn Hyundai Motor (Hàn Quốc) công bố kế hoạch tăng 50% đầu tư tại Mỹ lên 3,1 tỷ USD trong vòng 5 năm và có thể sẽ xây thêm một nhà máy mới ở đây.
3. Ngày 26/1, Samsonite International S.A. (thương hiệu lớn nhất thế giới trong ngành vali, balô, túi xách của Mỹ) cho biết đang cân nhắc việc tái thiết lập hoạt động sản xuất tại Mỹ.
4. Ngày 02/02, một nguồn tin cho biết Samsung – tập đoàn đa quốc gia của Hàn Quốc – có thể cũng sẽ xây dựng một nhà máy tại Mỹ phục vụ mảng kinh doanh thiết bị gia đình của mình với nhà máy mạch vi xử lý trị giá 17 tỷ USD tại Austin, Texas.
5. Cùng ngày 02/02, công ty điện tử đồng hương của Samsung là LG Electronics Inc cũng cho biết sẽ đưa ra quyết định về kế hoạch xây dựng một trụ sở chế tạo tại Mỹ trong nửa đầu năm nay.
6. Ngày 08/02.công ty chế tạo thiết bị điện tử của Nhật Bản Sharp Corp cho biết sẽ khởi công xây dựng một nhà máy trị giá 7 tỷ USD tại Mỹ trước ngày 30/06.
7. Tuần rồi, Thủ tướng Nhật bản cũng không đến Mỹ với hai bàn tay không. Trong chuyến thăm, ông Abe đã đề xuất “Sáng kiến tăng trưởng và việc làm Mỹ-Nhật” gồm các gói hợp tác kinh tế trong các lĩnh vực: phát triển cơ sở hạ tầng tiên tiến nhất; nghiên cứu và phát triển robot và trí tuệ nhân tạo; hợp tác trong các lĩnh vực không gian và mạng; hợp tác về việc làm và quốc phòng, với kỳ vọng tạo ra 700.000 việc làm và 450 tỷ USD trong 10 năm tới. Động thái trên nhằm đáp ứng kỳ vọng thúc đẩy số việc làm tại Mỹ, và thể hiện thiện chí của Nhật bản sát cánh với Mỹ; và nhứt là “Nhật bản không có âm mưu gì gây lũng đoan nền kinh tế Mỹ”.
8. Tổng giám đốc công ty buôn bán lẻ trên internet Alibaba của Trung cộng, ông Jack Ma bay qua nói chuyện trực tiếp với tổng thống Trump, hứa sẽ đầu tư trên 100 tỷ mỹ kim xây dựng một số công ty đối tác trong nội địa Hoa Kỳ.
9. Trong nội địa, hai hảng sản xuất xe hàng đầu nước Mỹ là Ford và Fiat đã bỏ hợp đầu xây dựng công xưởng chế tạo xe ở Mexico đem về hai tiểu bang Ohio và Iowa.
10. Hảng tin học chế tạo chip điện tử Intel đã bỏ ra 7 tỷ Mỹ kim xây dựng nhà máy không lồ Simiconductive tại tiểu bang Arizona.
11. Hảng chế tạo xe điện tử duy nhất trên thế giới đó là Tesla lợi nhuận tăng từ 140 dollars/share bây giờ đả lên ngưỡng $280/share, và đã bỏ tiền đâu tư xây dựng thêm những chi nhánh sản xuất xe với model 3 tại Reno, Neveda…
12. Thị trường chứng khoán xây dựng được niềm tin với chính quyền mới của Trump, và những con số trên phố WallStreet đã lên trên 2000 điểm kể từ ngày 8/11/2016 Dowjon: 17,894.14 hiện tại 20,624.04. Điểm tăng bằng cấp số cộng với một con số mà lịch sử của phố thị trướng chứng khoan WallStreet từ bấy lâu nay chỉ là trong ước mơ… nay đã thành hiện thực.

Về những sắc lệnh tổng thống Donald Trump ký trong ngày đầu tiên làm việc trên cương vị nguyên thủ quốc gia.

1. – Đóng băng về người lao động liên bang không cần thiết
2. – Các thị trường chứng khoán đã đạt con số kỷ lục
3. – Áp đặt lệnh cấm tạm thời và các quy định mới của liên bang
4. – Bảo vệ nam giới và phụ nữ trong thực thi pháp luật, bao gồm thực hiện một lực lượng đặc nhiệm.
5. – Một kế hoạch tiêu diệt băng đảng tội phạm
6. – Kiểm soát chặc chẻ về vấn đề an ninh
7. – Một kế hoạch để xây dựng một bức tường dọc theo biên giới Mexico
8. – Bắt các thành phố thánh Từ chối thực hiện theo luật liên bang
9. – Đàm phán và tiết kiệm tiền trên hợp đồng Hoa Kỳ
10. – Rút “từ thảm họa công việc diệt gọi là TPP”
11. – Quy định bãi bỏ luật khó khăn đối với các nhà sản xuất
12. – Dân Hoa Kỳ đánh giá phê duyệt là 55% ủng hộ phần trăm “đi lên.”
13. – Một sự đột biến trong sự lạc quan, Đặc biệt trong thế giới kinh doanh
14. – Các nhà máy của Mỹ và các nhà máy chuyển công việc trở lại vào Hoa Kỳ
15. – Cuộc hội thoại hiệu quả với các nhà lãnh đạo thế giới
16. – Một kế hoạch được tiến hành để đánh bại ISIS

Dĩ nhiên không phải sắc lệnh nào cũng được trôi qua suông sẻ, mặc dù những sắc lệnh đó luôn bảo vệ và đem quyền lợi cho quốc dân Hoa Kỳ.

Vậy tại sao lại có những người đang sống tại Hoa Kỳ chống đối ông, và không ít người mang quốc tịch Mỹ cũng theo phái khuynh tả lên án tân tổng thống ?

Trong cộng đồng Việt Nam, nhất là những đồng hương cư ngụ trong những tiểu bang Liberal (cấp tiến) như California, New York không ít người chống báng tổng thống Trump, mặc dù họ cũng hiểu ông Trump luôn bảo vệ cho người dân Hoa Ky trong đó có họ. Một số gia đình Việt Nam sang làm tự do rồi tìm cách trốn thuế, lấy tiền mặt, khai gian thuế, rồi xin thêm tiền trợ cấp. Sau đó bảo lãnh cha mẹ anh chị em qua sử dụng tiền trợ cấp, tiền bảo hiểm sức khỏe. Thành phần này không ít, nhưng không phải người Việt tị nạn nào cũng có sự suy nghĩ cách sống ích kỷ, bòn rút như vậy…

Một số thống kê của bộ lao động cho biết, trên 65% dân tỵ nạn Hồi sống trong hệ thống trợ cấp của chính phủ được tiền nhà, tiền thực phẩm, bảo hiểm y tế miễn phí. Dưới triều đại của Barrack Obama cho cả triệu người Hồi định cư, đó là một trong những lý do chính làm cho nợ công của nước Mỹ lên 20 ngàn tỷ Mỹ kim, một con số nợ kinh hoàng.

Với chủ trương nâng cao mức sống cho người dân, tổng thống Donald Trump sẽ ra lệnh, ai đi làm trên 20 tiếng mới có tiền trợ cấp (dành cho tuổi đi làm từ 18-55) và ông giới hạn di dân như chúng ta thấy tranh luận sôi nổi trong mấy ngày qua về sắc lệnh “giới hạn di dân” này. Tân tổng thống còn cổ động cho di dân cao cấp có học sang xây dựng nước Mỹ và phát Visa cho người nước ngoài vào làm lao động trả thuế đàng hoàng, và tuyết đối bố ráp gắt gao người di dân lậu, gây nhiều rũi ro lẫn người di dân và nước MỹĐể kết luân bài viết, chúng ta hãy công bằng mà nói tổng thống Donald Trump quyết tâm thực hiện lời hứa, đem lại quyền lợi cho dân, bảo về an nình cho dân, nâng cao đời sống tốt đẹp cho dân, và xây dựng lại một quốc gia hùng cường, vững mạnh từ Chính Trị, Kinh Tế, lẫn Quân Sự… Vì hơn ai hết, chính bản thân tân tổng thống làm việc không lãnh lương, chủ trương tiết kiệm ngân quỹ quốc gia tối đa… Dồn nổ lực tất cả đều lo cho quốc dân.

Bởi thế, chính hảng tin CNN (khuynh tả luôn chống báng ông) cũng đã khẳng định: “tân tổng thống Donald Trump là người của công việc”…

Đúng thế, chính vì người của quốc dân, người của công việc, nên chỉ mới 30 ngày đầu tiên của tân tổng thống Donald Trump làm việc hiệu quả hơn gần 30 năm của bốn đời tổng thống tiền nhiệm George W.H. Bush (cha), Bill Clinton, George W. Bush (con) và Barrack Obama…

Như vậy, tiết kiệm gì mà bạn không nở một nụ cười với ông Trump … chia vui (?)

PHAN NGUYÊN LUÂN

(source from http://www.foulentertainment.com/blogs/the-first-three-bills-that-will-be-passed-by-donald-trump-30-days-of-stuff)



https://cuuhocsinhphuyencom.wordpress.com/2017/02/20/30-ngay-dau-tien-lam-viec-cua-tt-donald-trump-hon-30-nam-cua-4-doi-tong-thong-tien-nhiem/

Phần nhận xét hiển thị trên trang

BÊN KIA CÂY CẦU

          

                            Truyện ngắn Hồng Giang

Lần thứ hai mình vào quán của em. Một cái quán nhỏ, sâu hun hút, ẩm thấp, độ âm so với gương đường.

Vốn dĩ nó là cửa hàng photo coppy không ăn khách, em thuê lại. Lòng quán hẹp chỉ kê duy nhất một dãy ba cái bàn gỗ ép, chân bàn bằng sắt uốn, có thể gấp lại được. Ban ngày khoảng trống ấy dùng làm chỗ ngủ, những hôm em không có việc gì, đi đâu đó..

Một gian xép làm chỗ đun nấu, chỉ nhóm bếp lò đun than vào lúc xâm xẩm tối.

Quán như thế, không thể bán hàng ăn buổi sáng, buổi trưa hay buổi chiều vì không chứa được bao nhiêu khách.

Dĩ nhiên rồi.

 Em chỉ bán về đêm, cho những khách cơ nhỡ dọc đường. Như mình chẳng hạn. Hoặc cánh lái xe, người đi chợ đêm ngoài thành phố. Đông nhất là đám con bạc, kẻ ăn sương ( chỉ có giời mới biết là họ đang làm những gì )!

Em có vẻ mừng khi thấy mình đỗ xe trước cửa:

- Cứ tưởng không có khi nào còn được gặp nữa.. Em đang mong anh đây!

Mình sướng. Một gã như mình vẫn có người mong chờ, ngóng đợi nữa hay sao?

Chả cứ mình, trừ những thằng ngu ra, ai chả sướng khi có người khác quan tâm đến mình, còn bảo là “đợi” nữa? Người “mong” ấy lại là một cô nàng có bề ngoài khả ái, nom “đường được” như thế này?

Nhưng không biết chuyện gì mà em mong?

Mình không phải đợi lâu. Em pha cho mình cốc trà chanh nóng, đúng như sở thích của mình. Còn cẩn thận đưa cho mình cái khăn lạnh lau mặt. Cử chỉ này khiến mình nhớ đến cô vợ lành hiền chất phác ở quê của mình. ( Tất nhiên về mặt nhan sắc, vợ mình chả ăn thua con mẹ gì với cô chủ quán này đây ). Nói thế cho vui. Vợ bao giờ chả “Năm pờ oăn”? Gái đời có xinh bằng mười, cũng không thể hơn vợ quê của mình được!

( Ngàn đời nay, truyền thống gia đình Việt “vẫn là”, “mãi là” thế mà! )

Bởi vì vợ ngoài chữ “tình”, còn hơn cái “nghĩa” ở đời với nhau. “Bồ hay đến mấy, mãi chỉ là bồ”.

Mình thề!

Em dạo khúc đầu:

- Thật là ngại quá! Mới quen biết mà nhờ anh chuyện này em thấy áy náy thế nào í.. Nhưng vì gấp quá rồi, em cứ đánh bạo. Được thì được, không được thì thôi, anh đừng cười nhé?

- Gì mà cứ phải úp mở như thế?

- Còn một ngày nữa, em phải trả nốt số tiền cho người ta. Dạo này buôn bán ế ẩm quá, dự tính của em không thành công. Có hai triệu bạc mà khó như người ta cả trăm, cả tỷ.. Nếu anh có, cho em mượn tạm. Chỉ một tuần đổ lại em sẽ trả đầy đủ..

Không cần em nói, mình quá biết sự buôn, sự bán hiện thời như thế nào. Buôn thua bán lỗ đâu chỉ mình em?

Hàng trăm siêu thị, nhà hàng trong nam ngoài bắc có ngày không bán được đồng tiền hàng nào. Khách ra vào chủ yếu để “xem” và “ngắm”.

Tiền bạc như có trí khôn, và rất kỹ tính, cứ tìm cách chui vào két sắt các đại gia, các ông to bà lớn, chả thèm để ý đến cái ví lép xẹp của người nghèo, đến người buôn bán phọt phẹt, công chức quèn như tôi với em.

Bạc tiền ở một đất nước không thiếu, bởi quê hương nền tảng của nó là: “rừng vàng biển bạc, rẽ cá mới thấy nước” hết chiến, hết loạn rồi, “đang phới phới đi lên”. Bảo hết tiền hết gạo là cớ làm sao?

Em một thân một mình. Ăn tiêu đáng bao nhiêu, để mang công mắc nợ?

-  Em hận cái thằng chồng cũ của em nên cố mua cái xe này ( Em chỉ cái xe tay ga hình như mua lại vì không được mới cho lắm ). Hơn ba chục vé đấy anh ạ. Cứ nghĩ thiếu một tý, dành dụm trả dần.

Lần đầu tiên mình thấy có người hỏi vay tiền khách qua đường là mình, như em!

Ít ra nó cũng phải “có quá trình”, “hình thành và phát triển”, cái gọi là tình củm một chút với nhau!

Chưa hề cầm tay, chưa hẹn hò, thề thốt, ai lại làm quả hỏi “vay đứng” như thế này?

Em bảo nếu không thể trả cả một lần, em sẽ trả làm mấy đợt.”mỗi đợt hai trăm”. Thật, mà lại không thật. Có chút gì ẩn ý, điêu điêu, kín hở ở trong?

Có lẽ là em hiểu sai mình. Mình đến không phải vì “chuyện ấy”, vì cách cho vay “kiểu ấy”! Nhưng dù sao thì vẫn ý tứ, tế nhị kín đáo hơn cách tiếp thị của kẻ chuyên nghiệp, không trắng trợn vì mới vào nghề.

Hai triệu bạc không phải số tiền to, nhưng cũng không nhỏ. Bằng cả tháng lương giáo viên tiểu học của đứa em dạy hợp đồng. Bằng cả vụ “nông nhàn” vất vả của chị gái anh ở quê. Và nữa, bằng bữa “ăn rượu” vô tư nhà hàng của bọn môi giới đủ hạng đãi nhau.. Bằng..và không bằng gì gì nữa? Chả cần quan tâm!

Rất may là mình có lý do chính đáng. “Đêm hôm nằm một mình ở chân cầu mang tiền theo làm gì?”

Em cười, tin là thật. Em biết thừa mình đang làm ở đội thi công cầu. Một cây cầu cách đây không xa. Cầu khởi công hơn ba năm rồi vẫn chưa xong. Không phải vì thiếu vật liệu. Vật liệu thời nay có thừa. Máy móc thiết bị cũng sẵn, chả thiếu thứ gì. Thời hội nhập, mở cửa ra với thế giới bên ngoài, máy móc thiết bị cần gì cũng có. Chỉ thiếu mỗi tiền..

Mà cũng chả giống ai. Cầu xây gần xong rồi, giải phóng mặt bằng vẫn chưa xong ở hai bên đầu cầu!

Đáng lẽ ra chuyện này phải “đi trước, đón đầu một bước”. Ban quản lý dự án “chơi theo kiểu du kích”, đánh tỉa. Tưởng đâu bớt được chút tiền đền bù.

Đâm ra thất cách.

Khi giải ngân lại mỗi nhà một giá, không làm đồng loạt, kẻ trước người sau. Người nhận sau lại đòi thêm một tý. Người sau nữa đòi lên một tý nữa..

Từ giá theo quy định chung, thành giá ảo.. Người dân vì vậy mà không nhận tiền đền bù, không biết đâu là giá “chuẩn”, đòi ngước mãi lên.. May mà chưa có kiện cáo nào xảy ra.

Chỉ tạm dừng công trình. Công ty tạm đưa người, máy móc, thiết bị làm công việc khác.

Giá như làm đồng loạt, sự thể đã không nên nỗi. Có phải “chiến thuật du kích”, cò con bất cứ lúc nào cũng áp dụng tốt được cả đâu?

Tiến độ thi công chậm, bên A “ách lại” không giải ngân!

Ông “Tổng”, ông “Giám” cong đít lên mà “chạy”, huy động nguồn vốn. Mà đồng tiền bấy giờ như có “tinh”, thấy chỗ mắc mớ, “có vấn đề”, vướng víu một tý là nó liền thắt hầu bao lại. Trừ đi vay “xấp”, “tín dụng đen”. Nhưng đó là cái “lỗ đen” chết người. Các ông ấy còn do dự chưa dám “ vào chơi”.

Đã không ít nạn nhân chui vào cái lỗ này để rồi chả bao giờ có đường ra. Công ty chúng anh là không có dại, chả dám dây vào!

Để lại hai thằng anh ở lại trông nom thiết bị, với kho vật liệu đợi chờ.. Ăn vật, nằm vạ gần cả năm nay. Cứ như hai thằng tù lỏng, chỉ quanh quẩn hai bên đầu cầu, chả dám đi đâu xa.

Đến hàng của em như trường hợp này chỉ là việc hãn hữu.

Em có biết đâu lương bọn anh chậm cả hai tháng nay rồi, chưa nhận được đồng nào?

Vợ ở quê cứ liên chi hồ điệp gọi điện, nhắn tin. Nào là mua xe cho thằng anh lớn chuẩn bị đi làm. Nào là đóng học phí, tiền trọ cho con bé em đang học ở Hà Nội..

Từ lâu nhà nước đã “Xã hội hóa giáo dục và đào tạo”, quả bóng giáo dục đá hẳn sang sân ở phía người dân.

Sự học của con trẻ tất tần tật cha mẹ phải lo chả được miễn phí như xưa. Tiền đóng gạo góp như biết đường lên trời, mỗi ngày mỗi tăng!

Không như hồi xưa anh đi học chuyên nghiệp trung cấp. Tiền đã chả mất đồng nào, lại có thêm học bổng. Dù chỉ số ít, dưng mờ an tâm vô cùng em ạ!

Chỉ là tiền xà phòng đánh răng, tiền cơm hai bữa, nhưng mà đỡ khối. Không như bây giờ.

Ai chê thời bao cấp điểm nào thì chê. Chứ anh thì anh thấy thời ấy đi học khá thuận lợi, lại trong sáng, tử tế hơn bây giờ nhiều. Còn được nhà nước quan tâm.

Giờ khó thế đấy, theo được thì theo. Mặc!

Vợ chồng anh bóp mồm bóp miệng gửi hầu hết số tiền kiếm được của mình cho con. Em đâu có biết chuyện này? Đừng nghĩ bọn anh ở “Đội công trình số 4” tiền như nước sông, “Đông như quân Nguyên” mà lầm, em ạ!

Kể ra thì cũng không phải. Phái yếu, đang kỳ cơ nhỡ như em mở lời mà không giúp được, cũng cảm thấy ngượng, và áy náy thế nào trong lòng. Nhưng con người ta có phải điều gì muốn cũng làm được cả đâu?

Đêm nằm lại nghĩ. Chắc là em nói đùa thế, chứ em chả đến nỗi nào, hoặc là thấy cảnh nhếch nhác của bọn anh muốn đuổi khéo. Sợ anh ghi sổ nợ, ảnh hưởng đến quán của em.

( Nếu đúng thế, hẳn là em không biết. Giai cấp công nhân chúng anh bao giờ cũng mẫu mực, làm gì có chuyện nhố nhăng, chằng bửa? )

Hoặc em nghĩ: Không có gì chấm dứt nhanh, chấm dứt ngay được sự hiện diện của kẻ mình không thích dây dưa bằng cách hỏi vay tiền!

 Nhất là trong quan hệ của hai bên khác giới với nhau. Bảo “yêu”, bảo “mến” ư? Cứ thử hỏi vay tiền là biết ngay.

Cũng chẳng cứ quan hệ khác phái.

Ngay như bọn đực dựa với nhau, chơi bời, qua lại bao nhiêu năm giời.. Có lúc hứng lên nói như thể sẵn sàng cởi áo cho nhau mặc. Nhưng phép thử “Vay tiền” là biết hết!

Chung quy, bởi lòng tin giữa con người với con người. Hình như có điều gì đó không ổn. Đề cao lối sống vật chất, thổi nó lên to hơn cả con voi, trọng tiền bạc, đúng nó là khắc tinh của truyền thống tình nghĩa đời nay.

Mà đâu phải do khó khăn, bần hàn quá gây nên?

Dù sao so với ngày trước, còn chán vạn lần hơn, có khó cũng một trời, một vực. Có còn ai phải thèm ăn, thèm mặc, đói rách quá thể nữa đâu?

Tinh thần và vật chất đáng lý ra phải hài hòa, bỗng nhiên mâu thuẫn, thành con đường hai chiều, hai lối đi trái ngược hẳn với nhau.

Đỡ va chạm thật, dưng mờ buồn, lỏng lẻo hết cả chân tay!

**

Lần đầu mình đến quán của em là bởi do sếp.

Nếu “Giám” không đưa tới, mình cóc biết chỗ này là chỗ quái nào đâu? Một là không có “xiền”, hai là lo lắng công việc, chả dám đi đâu xa. Quanh quẩn ngày ngày bên hai chân cầu, sợ thằng nào vô phúc phá hoại, trộm cắp gì đó thì gay.

Công trình chưa hoàn thiện đã bàn giao được với “cơ quan chức năng” đâu? Trông coi chủ yếu vẫn hai thằng mình.

Chín giờ tối “giám” đột xuất đến! Đây là kiểu kiểm tra bất ngờ chưa từng có trong lịch sử quản lý nhân viên công ti mình.

May, mình lúc ấy đang soi đèn “kiểm tra kho bãi”. “Giám” có vẻ hài lòng. Lão ấy nói:

- Tinh thần các cậu thế là tốt. Tớ chả mang theo gì. Bây giờ hai cậu lên xe, ra quán thích gì tớ đãi một chầu!

Lão để tài xế ở lại trông lán thay mình, tự tay lái xe. Hai thằng lộc ngộc lên xe. Bấy giờ mình mới để ý đến cái xe của lão. Không phải “con” bóng mượt, long lanh trước kia. ( “Con ấy” mấy tỷ kia, chứ không ghẻ như con này! ). “Con” bây giờ như “xe bà già”, đời cũ lắm rồi. Có lẽ “giám” đã đổi xe để “xén” ra tý vốn?

Mình nghĩ thế nhưng không dám hỏi. Lão bực, điên lên chả hay ho gì vào lúc này. Người ta không nên gợi câu chuyện buồn những khi không phải lúc!

Dầu sao vẫn là đi “xế hộp”, không phải đi bộ là được rồi.

Mấy khi được sếp ưu ái, đãi ngộ như này?

Chả cứ công ty mình, chỗ quái nào cũng vậy. Phần nhiều nhân viên đãi sếp. Mấy khi sếp đãi nhân viên? Chả hóa ra là “đãi ngược” à? “Giám” đãi nhân viên như này là trời “để chân” ra ngoài!

Hiếm có lắm!

Thật là không may! Xe mới chạy được quãng, ạch ạch mấy cái rồi lịm hẳn. Thằng bảo vệ cùng cánh với mình có võ vẽ biết sửa xe một tý. Hắn vốn là lái xe đổi nghề. Mò mẫm mãi, hết cả pin điện thoại, cũng không biết nó là cái bệnh tội nợ gì?  Đành bó tay chấm than!

Sếp bảo cái tật của xe này chỉ tay lái xe nó biết. Thường vẫn xảy ra luôn. Chả biết tay ấy nó sờ sờ, mó mó thế nào lại chạy tốt?

Mình mới bảo:

- Thôi sếp cứ ngồi lên xe, bọn em đẩy về lán cho anh ấy sửa. Chả đi hôm này, đi hôm khác. Với lại bữa chiều bọn em vớ được con rắn ráo, thêm hai xị cũng khơ khớ rồi. Chẳng qua sếp bảo thì chúng em phải đi cùng cho vui thôi. “Điện” nạp đã đủ, sếp không cần lăn tăn!

Câu này mình thực tâm. Thỉnh thoảng mình với gã cùng làm “công tác bảo vệ” có kiếm thêm. Ở gần sông cũng phải biết “hưởng lợi” từ nguồn sông chứ? Cải thiện thêm “chất”, có sức khỏe để cống hiến lâu dài. Chiều nào cũng thả vài cái dọ tôm, nhờ tài lẻ từ hồi còn bé của mình, hôm nào cũng có đĩa tôm kho. Cứ đậu phụ mãi, nhạt miệng, chịu sao nổi?

Sếp không chịu. “Ai lại làm thế? Các cậu là công nhân viên nhà nước, với mình bình đẳng như nhau. Có phải quan hệ chủ tớ đâu để các cậu đẩy xe như thế? Phong kiến, lạc hậu bỏ mẹ!”

Câu này khiến mình rưng rưng cảm động. Mình nghĩ ra một cách:

- Hay là sếp cứ lên xe ngồi đây. Em chạy một lèo gọi lái xe ra?

Sếp không nói gì, nhìn quanh. Chợt thấy gần đó có ánh đèn, một quán ăn thì phải?

Ba thày trò đẩy xe đến trước cửa quán. Đúng ngay quán của em, mình đang kể trong câu chuyện này.

Quán nghèo, chả có gì vì em mới mở được nửa năm, chưa kịp “phát triển kinh doanh”. Mấy tháng trước còn có món chân gà nướng, nhưng giờ thì không.

Thiên hạ rỉ tai nhau, rồi truyền thông cũng đưa tin: “Chân gà nhập ngoại là thực phẩm không hợp vệ sinh, chứa nhiều độc tố của hóa chất bảo quản. Có khi đọng trong kho ba bốn năm mới sang đến nước mình”. Khách chê nên em cũng không nhập về nữa. Em bảo:

- Kể ra người mình cũng khôn các anh nhỉ?

Hỏi khôn làm sao?

- Không dùng thực phẩm bỏ đi, đầu thừa đuôi thẹo của nước ngoài kém phẩm chất. Ưu tiên dùng hàng Việt cho kinh tế Việt có cơ hội cạnh tranh với nước ngoài ngay sân nhà, mà lại an toàn thực phẩm. Em cho đó là giải pháp khôn ngoan!

Sếp không để ý đến lời em nói. Có lẽ mấy câu này ông nghe quen tai, nghe nhiều ở các hội nghị. Nhưng mình phục.

Tuổi em ý, lại quán khiêm tốn thế này, nghĩ được tầm “Vĩ mô” như thế không phải chủ quán nào cũng nghĩ được. Thậm chí chủ các nhà hàng to lớn, sang trọng chưa tất đã nghĩ ra. Chắc là em ấy có ăn học. Hoàn cảnh thế nào mới rẽ bước, sang ngang bôn bán như này?

Quả này là mình đã đoán không sai?

Chuyện được một lúc, chợt sếp của mình nhớ ra chuyện từng quen biết chồng em thời gian đã lâu, đã từng ăn cơm với vợ chồng em tại tư gia!

Chủ khách không nhận ra nhau, vì sếp không ngờ gặp em trong tình cảnh này.

Chồng em cũng là “giám” của một công ty đã tuyên bố phá sản cuối năm ngoái. Không biết giờ đang lưu lạc nơi đâu?

Em không tin người ta nói chồng em đang làm thợ xây bên Lào. Ngôi biệt thự của hai vợ chồng hiện ngân hàng đang thông báo bán thanh lý nhưng chưa có người mua. Em là kế toán trưởng của công ty giờ chuyển sang dịch vụ “bán hàng ăn đêm” cho khách qua đường.

Món nhậu đã sơ sài thì chớ, vì chỉ có trứng vịt lộn ăn với lá dăm, thêm câu chuyện buồn nữa, rượu như nhạt hẳn đi.

Mình chả có số đào hoa, gặp toàn chuyện buồn là chuyện buồn.

Và bây giờ là lần gặp thứ hai!

**

Ba tháng sau.

Mình hỏi tình hình “cây cột cái” bây giờ ra sao rồi? Em lặng im không nói. Mắt rơm rớm lệ, em tảng lờ như không nghe thấy. Mình hẫng, ai lại vô duyên hỏi em như thế? Mình có là cái gì của em đâu mà đi sâu vào đời tư người ta?

Định đứng dậy ra về. Lúc ấy em mới bảo:

- Hôm qua quán em không có khách. Nồi cháo gần như còn nguyên, buồn hết cả chân tay anh ạ! Cũng bởi tại em ham mua cái xe này. Nhà em về bảo mang đi để lấy phương tiện làm ăn, em không cho. Thế là sinh sự. Hắn bảo viết đơn ly dị. Em bực, ly dị thì ly dị, em cóc cần. Không ngờ hắn làm thật. Đơn đã gửi ra tòa rồi, chỉ chờ ngày tòa gọi.. Anh bảo em nên làm sao bây giờ?

Thì ra không phải em khinh mình. Tôn trọng, tin cậy là đằng khác!

Sở dĩ không trả lời ngay câu mình hỏi là vì tâm trạng không được vui. Mình chả biết góp ý với em thế nào?

Xui người ta làm phúc, ai giục người làm tội bao giờ?

Chia rẽ vợ chồng người ta, các cụ ngày xưa bảo: “sau này xuống âm phủ bị tội cưa đầu xẻ tai”. Là một cái tội không nhỏ.

Nhưng bảo em cứ ràng buộc với người chồng không còn yêu thương mình nữa như em kể liệu có nên? Mà mình biết nội tình hai người ra sao mà góp với chả ý? Nhỡ chỉ là quá bức xúc nhất thời mà xung đột, mình thêm dầu vào lửa, là chuyện chẳng nên gì.

Mình nước đôi:

- Cái này phải là người trong cuộc mới tự quyết định được. Người ngoài dễ phiến diện, chủ quan lắm!

Em cười gượng:

- Anh nói cứ như nhà đài. Nói thế em còn hỏi anh làm gì?

Rồi em thêm:

- Thực ra em đâu có tiếc anh ấy? ( Em đổi cách gọi tên chồng, có lẽ để giữ ý ). Nhưng anh có biết bây giờ anh ấy thế nào không? Chán ở bên Lào chả mang được đồng nào về thì thôi chả nói làm gì.. Vợ chồng với nhau không phải thấy lúc xa cơ nhỡ bước mà chia lìa. Thôi thì cùng nhau làm lại từ đầu, no đói có vợ có chồng, mãi rồi cũng qua..

Hai tay em cứ đan vào nhau, nói như thể với mình chứ không phải cho người khác nghe: “Người ta nói mưa to, gió lớn mới biết cây cứng mềm. Thiếu gì người lên voi, xuống lợn cuối cùng cũng nên người? Đằng này vấp váp một tý đã hoang mang, chán nản. Tệ nhất sinh ảo tưởng hoang đường.. Phát mại tài sản còn một chút đầu tư vào chứng khoán. Em nói thực, người Việt mình còn lâu mới chơi được trò ghê gớm, đáo để này. Đấy là cách mấy anh giàu non học làm sang, mấy anh nữa chết đuối mơ vớ được cọc!  Lại thêm máu mê đỏ đen cờ bạc, số đề. Anh ấy bảo “ Giẫm phải gai phải lấy gai mới nhỉ được, cần cù ăn dè hà tiện biết đến bao giờ trả hết công nợ?” Chịu, không thể hiểu cái  kiểu tính toán, kiểu hy vọng của anh ấy. Vay mượn chả thiếu đâu. Hết chỗ mới tính cái xe của em.

Em nói cái xe này là em mua chịu, người ta cho trả dần. Không phải để làm sang, cốt lấy chân đi. Cốp xe rộng là nơi cất giấy tờ, vài thứ quan trọng khác không biết để đâu. “Anh tính quán xá thế này, tủ ỷ chả có, những thứ ấy cất vào đâu? Đã không thương vợ thì chớ, đến nước này còn dồn thêm, em chịu làm sao được?”

Không nói mình cũng biết. Từ đây ra chợ cũng khá xa. Không có xe máy hàng ngày em đi chợ bằng gì?

Trông cái dáng người có vẻ quý bà của em, nếu không biết chuyện, ngay đến mình cũng không thể biết em đang khổ sở đến cỡ nào?

Chuyện khủng hoảng suy thoái đâu phải là chuyện bên Tây, bên Tầu? Nó ở ngay trước mũi mình. Chính bản thân mình cũng đang là nạn nhân của nó?

Tình hình lúng túng này rồi sẽ ra sao? Đã lâu mình mù tịt, chả có thông tin gì. Có mỗi hai “nhân dân” thằng mình, công ty chả bố trí một cái ty vi. Báo chí cũng ù suông nốt.

Sống gần thành phố mà như chỗ không có con người, như trên cung trăng hay nơi hoang mạc..

Một kẻ như thế, không có tiền giúp cho em vay thì chớ, đến câu góp ý thỏa đáng trong trường hợp em cũng tịt luôn.

Có thằng mù thông tin nào chỉ dẫn được cho người sáng bao giờ không?

Quá tam ba bận. Đây là lần nữa đến quán em, toàn gặp những điều khó nói.

Đành âm thầm cầu chúc cho em chân cứng đá mềm, qua khỏi cái đận này!

Đừng trách nhau, mà tội nghiệp!

==========

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Sau 30 năm, nghĩ về cuộc đổi mới lần thứ hai

Tiến sĩ Lê Kiên Thành
Theo An Ninh Thế Giới

 1-3-1987 có lẽ là ngày không thể quên được trong ký ức của nhiều người dân Việt Nam thế hệ chúng tôi, đó là ngày mà chính phủ chính thức tiến hành giải thể các trạm kiểm soát hàng hoá trên các tuyến đường nhằm thúc đẩy lưu thông hàng hoá.

Thế hệ chúng tôi, những đứa trẻ sinh ra và trưởng thành trong thời bao cấp lần đầu tiên có khái niệm về thị trường, về một nền kinh tế hàng hoá thực sự.

Dù mệnh lệnh Đổi mới đã được Đảng và Chính phủ phát đi năm 1986, thì ngày mà mệnh lệnh đó chính thức trở thành thực tiễn cuộc sống với tôi vẫn có ý nghĩa vô cùng đặc biệt. 30 năm sau sự kiện đổi mới đó, tôi mơ ước rằng, tôi sẽ được chứng kiến cuộc đổi mới lần thứ hai của đất nước trước khi quá muộn, với cả cá nhân tôi và với cả dân tộc này.

Có rất nhiều các học giả, các nhà nghiên cứu, các chuyên gia kinh tế đã đặt vấn đề về cuộc đổi mới lần 2 trong năm qua dưới góc nhìn khoa học, tôi chỉ xin phép được nói, với tiếng nói của một Đảng viên tha thiết với Đảng và tha thiết với dân tộc này.

Năm 1986, sau nhiều năm trời sống trong thời kỳ bao cấp, đứng trước sự sụp đổ hàng loạt của hệ thống XHCN trên thế giới, người Việt Nam chúng ta từ trên xuống dưới hiểu rằng, đổi mới là mệnh lệnh, là điều không thể tránh.

Nói về cuộc đổi mới năm 1986, tôi cho rằng, nếu cắt nghĩa một cách đầy đủ, một cách sâu xa, thì thực ra những việc chúng ta làm không phải là đổi mới; Chúng không sáng tạo ra một cái mới và nhờ cái mới đó mà thay đổi vận mệnh của mỗi chúng ta nói riêng và của dân tộc nói chung.

Cái chúng ta làm 30 năm trước là tự cho phép mình làm những điều mà vì lý do gì đó mình đã không dám làm, vì lý do gì đó, mình đã tự cấm đoán mình.

Ví dụ khi đổi mới, chúng ta trao lại ruộng đất cho nông dân tự canh tác: việc đó không phải là mới, đó chỉ là việc chúng ta không làm trong thời gian dài và giờ quay lại làm nó.

Khi đổi mới, chúng ta cho phép tự do giao thương: việc đó cũng là việc vốn đã tồn tại trên đất nước này cả nghìn đời.

Dù ai cũng hiểu là không thể khác, nhưng đó là quyết định vô cùng can đảm của những người lãnh đạo.

Việt Nam là nước xuất khẩu lương thực nhất nhì thế giới, nhưng có tới 70% người Việt là nông dân và đang nghèo.

Năm đó, khi thực hiện những cải cách về kinh tế, chúng ta đã tạo ra nền kinh tế thị trường, xu hướng tất yếu của một xã hội vận động. Nhưng vấn đề là kinh tế thị trường ấy động chạm đến những lý thuyết cốt lõi mà chúng ta đã lựa chọn cho con đường đi của đất nước.

Lúc nền kinh tế thị trường ra đời, có những người băn khoăn về chuyện đổi mới đã nhắc lại câu nói của Mac: “Chủ nghĩa tư hữu hàng ngày hàng giờ đẻ ra CNTB”. Hiểu theo cách đó, thì thừa nhận kinh tế thị trường và cho phép nó tồn tại cũng có nghĩa là chúng ta cho phép sự tư hữu, nghĩa là cho phép CNTB hàng ngày hàng giờ nảy sinh trong lòng đất nước XHCN này.

Vượt qua những nghi ngại, việc đất nước thay da đổi thịt từng ngày, từng giờ đã chứng tỏ rằng cuộc đổi mới 30 năm trước là đúng đắn.

Rất nhanh sau đó, chúng ta thoát khỏi nạn đói và trở thành nước xuất khẩu gạo lớn thứ 2 thế giới. Nền kinh tế khởi sắc, tăng trưởng vượt bậc. Và chúng ta đã thoát khỏi nguy cơ hiển hiện của sự sụp đổ sau những bài học từ Liên Xô và Đông Âu.

30 năm sau đổi mới, không thể không thừa nhận những gì mà chúng ta đã cùng nhau đạt được, nhưng cũng không thể không thẳng thắn và sòng phẳng nói rằng, đây là thời điểm mà chúng ta phải nghiêm túc nghĩ về cuộc đổi mới lần thứ 2 – và cuộc đổi mới này – giống như 30 năm trước cũng sẽ phải là mệnh lệnh!

Cái được mà kinh tế thị trường (KTTT) mang lại đã rõ, nhưng mặt trái của nó cũng khốc liệt không kém.

Khi đổi mới, Đảng và Nhà nước đặt mục tiêu về một nền KTTT định hướng XHCN. Với định hướng đó, chúng ta tìm cách phát triển các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) và định hướng nó trở thành mục tiêu chủ đạo của nền kinh tế.

Nhưng qua năm tháng, thay vì biến thành trụ cột, thì chính những DNNN này lại đã và đang trở thành khối ung nhọt đáng sợ nhất cuả nền kinh tế, nơi mà thất thoát, lãng phí, sự tha hóa và tham ô đều là lớn nhất.

Thay vì trở thành trụ cột, DNNN lại là gánh nặng khủng khiếp của nền kinh tế và làm nền KTTT của chúng ta bị méo mó, biến dạng vì tư duy kinh tế độc quyền, không lành mạnh.

Ngoài sự méo mó đó, chúng ta cũng đối mặt với sự bất công, bất bình đẳng, sự chênh lệch giàu nghèo trong xã hội ngày càng lớn,  mà đó vốn là những điều thuộc về lý tưởng của chúng ta, là lời hứa của Đảng và Nhà nước với nhân dân.

Giờ nước ta đang là nước xuất khẩu lương thực nhất nhì thế giới, nhưng người nông dân lại là những người khổ nhất trong xã hội này, đó là điều không công bằng. Việc 70% người Việt Nam là nông dân và đang nghèo hơn phần còn lại là không công bằng; việc con em của 70% này không được tiếp cận với nền giáo dục tốt nhất, không được hưởng thụ sự chăm sóc y tế đầy đủ nhất, chính là không công bằng.

Thế hệ chúng tôi ngày xưa, dù học ở nông thôn hay ở thành thị, thì sự chênh lệch cũng không đáng kể. Nhưng giờ cứ nhìn cách mà những đứa trẻ thành phố được thừa hưởng nền giáo dục, tôi hiểu rằng có ít vô cùng những cơ hội để những đứa trẻ nông thôn có thể cạnh tranh được với những đứa trẻ thành phố khi chúng trưởng thành. Đó là điều vô cùng không công bằng.

Chúng ta cũng phải đối mặt với sự không dân chủ thể hiện trong rất nhiều vấn đề: Như việc những cán bộ phường, xã không do người dân trực tiếp bầu ra, trực tiếp lựa chọn, mà những cán bộ đó là những người ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống thường nhật của họ; ở nhiều nơi trên đất nước này, công lý đang không thuộc về những người có lẽ phải, mà thuộc về những người có tiền, có quyền.

Cho đến giờ chúng ta mới đang xem xét dự án Luật Biểu tình. Luật Biểu tình đã bị lỗi hẹn tại các kỳ họp Quốc hội từ lần này sang lần khác.

Sẽ là không quá nếu chúng ta nói rằng, dù đã có những thay đổi về kinh tế, nhưng chúng ta đang tồn tại nhiều vấn đề về công bằng, dân chủ, văn minh.

Như tôi đã nói ở trên, cuộc đổi mới năm 1986 về bản chất là vượt qua nỗi sợ hãi của chính chúng ta, để chúng ta dám làm những điều mà chúng ta vì sợ hãi mà đã ngăn cấm. Ví dụ năm 1986, nếu trong 10 điều chúng ta sợ hãi, có lẽ chúng ta đã bỏ được 4 điều. Chỉ bỏ được 4 điều đó thôi, thì nó đã tạo ra sự thay đổi đáng kinh ngạc trong những năm tiếp theo.

Nhưng có một vấn đề nảy sinh là sau 30 năm, chúng ta bỏ được 4 điều, nhưng xã hội chúng ta lại nảy sinh ra 10 điều mới khác cộng với 6 điều của cái cũ mà lẽ ra chúng ta nên làm nhưng chưa dám làm, nó khiến cho vấn đề của chúng ta hôm nay không kém trầm trọng, không kém thách thức hơn 30 năm trước. Thậm chí, có những vấn đề còn phức tạp hơn 30 năm trước.

Vì sao thách thức hơn?

Vì năm đó khi chúng ta đổi mới, đó là lúc Đảng, Chính phủ và nhân dân cùng đồng lòng. Khi đó xuất phát điểm của chúng ta thấp hơn bây giờ rất nhiều, nhưng chúng ta trong sáng hơn bây giờ rất nhiều.

Ngày xưa xã hội chúng ta không nhiều tật xấu như bây giờ, không nhiều tệ nạn như bây giờ. Ngày xưa, chúng ta đổi mới vì hiểu rằng đói nữa thì đổ. Giờ thì nếu những người có chức có quyền giàu lên nữa thì đất nước này sẽ đổ. Đó là những nghịch lý mà chúng ta đang phải đối mặt bây giờ.

Năm xưa, chúng ta e ngại KTTT vì lo sợ KTTT sẽ kéo theo đó những mặt xấu nhất của CNTB vào đất nước của chúng ta. Nhưng đáng buồn là, trong khi nhiều nước CNTB đang tự hoàn thiện mình và thay đổi được những gì vốn thuộc về bản chất xấu xí nhất của họ, thì đất nước chúng ta giờ lại đang giữ trong lòng mình những gì xấu xí nhất của CNTB trước đây, cộng hưởng với những tiêu cực do định hướng XHCN chưa rõ ràng đưa lại.

Đó vừa là lý do chúng ta phải đổi mới, nhưng cũng đồng thời là những thứ sẽ thách thức chúng ta nếu muốn đổi mới lần 2.

Khi tôi hình dung về cuộc đổi mới lần 2, tôi vẫn luôn tự hỏi một điều: ai sẽ là người khởi xướng và lãnh trách nhiệm lãnh đạo cuộc đổi mới lần 2, nếu cuộc đổi mới này diễn ra trong thời gian tới?

Trong cuộc đổi mới năm 1986, người khởi xướng chính là những người lãnh đạo. Họ kêu gọi đổi mới vì sự bức thiết của xã hội và vì sự trong sáng, không mưu cầu lợi ích cá nhân của bản thân họ.

Nhưng đến hôm nay, chính một bộ phận trong lực lượng này có lẽ sẽ không sẵn sàng cho đổi mới nữa, vì với những cơ chế đang tồn tại này, nhờ sự bất cập của họ mà họ đã có trong tay rất nhiều lợi ích. Và tôi e rằng họ chính là những người sẽ ngăn cản đổi mới, vì đổi mới sẽ khiến cho nhóm lợi ích của họ bị thiệt thòi. Đổi mới sẽ khiến những lợi ích mà họ có được nhờ những kẽ hở của xã hội sẽ vì thế mà mất đi.

Đổi mới lần này, chúng ta sẽ phải đứng về một phía chống lại 1/3 chúng ta, mà 1/3 này là những người vừa có tiền vừa có quyền, những người đang được hưởng lợi từ cơ chế quản lý hiện giờ. Vì lẽ đó, lực lượng hưởng ứng tích cực cuộc đổi mới lần 2, tôi tin là sẽ ít hơn 30 năm trước, sẽ khó khăn hơn 30 năm trước, nhưng bằng cách này hay cách khác, họ sẽ được ủng hộ.

Cuộc đổi mới lần 2 tuy cực kỳ khó khăn, phức tạp, nhưng tôi vẫn hy vọng rằng, chúng ta sẽ thực hiện được cuộc đổi mới ấy, như nguyện vọng của tất cả những người yêu nước và tha thiết mong đất nước này lớn mạnh. Và nếu có cơ hội, một Đảng viên như tôi, cũng mong được góp hết sức mình vào cuộc đổi mới ấy, với bất kể thách thức nào!

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Lòng tốt bị đe dọa

Thảo Thương

TNO - Mỗi sớm, tôi thường bước bộ thong dong từ nhà đến tòa soạn, trên những vỉa hè, những con phố đông đúc huyên náo, để cảm nhận một Sài Gòn rất mềm mỏng.

Lâu nay, trong mắt những người tha phương và ngay cả tôi, Sài thành là nơi đáng sống, nơi tình người có thể trao nhau một cách giản đơn, nhẹ nhàng nhất.

Thế nhưng, sáng nay chứng kiến cảnh va chạm giữa hai xe máy giữa hai người phụ nữ tại góc chợ Vườn Chuối (đường Nguyễn Thượng Hiền - Nguyễn Đình Chiểu, Q.3, TP.HCM) tự lom ngom ngồi dậy trước sự chứng kiến của bao người. “Thôi, mình né, đỡ dậy rồi làm ơn mắc oán, mang họa vào thân. Ông không thấy báo đưa tin mấy ngày nay à?”, lời hai người xe ôm vẳng bên tai tôi. Lòng chợt nghĩ, người ta đã nghi ngại, e dè vì sợ lòng tốt bị đe dọa.

Quay lại câu chuyện mà người xe ôm nhắc đến, không ít những phẫn nộ trước câu chuyện nam thanh niên chỉ vì cứu giúp cô gái bị tai nạn giao thông, nhưng bị người quen của nạn nhân đâm thủng phổi tại H.Thuận Thành, Bắc Ninh. Chưa kịp lắng, mới đây tại H.Đạ Tẻh, Lâm Đồng, cô nhân viên y tế bị người nhà nạn nhân đấm tới tấp vào đầu và mặt vì…cấp cứu chậm. Hai câu chuyện, hai sự việc khác nhau nhưng cùng chung một mẫu số: “Lục Vân Tiên” giữa đời thường lại bị đánh trả, làm ơn mắc oán. Câu chuyện làm nhiều người băn khoăn.

Đọc tin nữ y tá bị đánh vì cấp cứu chậm, tôi chợt nhớ đến câu chuyện năm 2016 của một bác sĩ đăng Facebook những dòng tâm sự kể chuyện về một ca trực đêm và tiếp xúc bệnh nhân, khiến hàng triệu người phải suy nghĩ. Nếu nói một cách trọn vẹn, chuyện người nhà bệnh nhân “bức xúc” ở bệnh viện, không phải chuyện hi hữu, và có không nhiều trường hợp đáng tiếc xảy ra do sự tắc trách của y tá, bác sĩ. Nhưng suy cho cùng, mấy ai hiểu và cảm thông cho những “blue trắng”, khi họ đang căng mình thực hiện trách nhiệm xã hội trên những lằn ranh của sự sống - cái chết. Tôi đồng cảm, và thương cô y tá.

Và trong khi không ít người vô cảm, thờ ơ chứng kiến cảnh người khác gặp nạn, thậm chí còn dửng dưng đứng xem người khác bị nạn để quay video clip rồi tung lên mạng xem như không phải chuyện của mình, thì hành động đẹp, đáng trân quý của anh thanh niên đưa cô gái đi cấp cứu lại nhận…cái kết đắng.

Họ là những con người có tinh thần sống thực sự, có trách nhiệm với xã hội. Họ cứu người như một bản năng, một phản xạ của những người sống có đạo đức, sống có tình người. Nhưng buồn thay một hành động nghĩa hiệp, nhân văn…lại bị ngược đãi. Và trong những hỗn độn xô bồ của cuộc sống này, tình nhân ái, những hành động đẹp làm sao có đất để gieo mầm, để nhân rộng cho một xã hội đẹp hơn? Lòng tốt sẽ bị đe dọa, hay không dám ban phát lòng tốt vì sợ bị nghi ngờ, bị vạ lây. Và như thế, mặc nhiên, người ta có nhã ý, có lòng cũng chẳng dám ra tay.

Phần nhận xét hiển thị trên trang