Dưới ánh sáng của anh đần và tinh thần của anh lú, cử nhân lý luận chính trị Quốc Ấn Mai đã từ giã nghề làm báo để bước chân sang nghề làm vườn một cách ngoạn mục! Mẻ rau đầu tiên có trọng lượng 100gr vừa được thu hoạch thành công. Thật là một sự kiện lừng lẫy năm châu chấn động địa cầu! Bữa tiệc rau diễn ra tại quán Đu Đủ Xanh, có sự góp... đũa của Nguyen Huu Khiem, Tran Hoang Nhan, Nguyen Thanh Nha, Vàng A Hiếu....
1.- Sau phán quyết của Tòa Trọng tài quốc tế (PCA) La Hay, Hà Lan về “đường lưỡi bò”, Trung Quốc hung hăng nhưng đang cuống cuồng ngăn chặn chủ nghĩa dân tộc cực đoan phát triển trong nội bộ qua các phát biểu trên các trang mạng TQ. Nhiều học giả TQ đã nhận ra vấn đề và họ cố giảng giải cho người dân TQ về “đường lưỡi bò không có tính pháp lý”. Trong khi đó, Campuchia và Lào ủng hộ TQ, bác bỏ phán quyết của tòa PCA. Đồng nhân dân tệ đã làm mất lý trí những người bạn vàng của Việt Nam. Đảo chính quân sự ở Thổ Nhĩ Kỳ kết thúc trong máu và lửa. Cán cân quyền lực nghiêng về phía Tổng thống Recep Tayyip Erdogan.
2.- Việt Nam đang bị trả giá về môi trường. FORMOSA Hà Tĩnh được sự tiếp tay bởi các quan chức Hà Tĩnh, đã đem rác thải chôn khắp nơi, kể cả tận Phú Thọ. 270 tấn rác đã bị phát hiện tại trang trại của giám đốc công ty môi trường đô thị Thị xã Kỳ Anh. Phát hiện thêm 10 địa điểm chôn rác thải ở địa bàn Hà Tĩnh. Còn chôn ở những nơi nào nữa thì báo chí đang săn lùng. Vậy mà trước đây (25/4), PCT TX Kỳ Anh Phan Duy Vĩnh phát biểu: “Nhà báo và người dân đều náo. Biển ô nhiễm từ cái mồm của các bạn”. Thật là bốc mùi vô liêm sỹ. Công ty TNHH Nông sản Việt Phước (huyện Hớn Quản) do ông Li Kuo Hui (quốc tịch Đài Loan) làm đại diện đã vứt hàng trăm xác heo chết ra mé sông Sài Gòn. Xác heo đang phân hủy, bốc mùi hôi thối, ruồi nhặng bâu đầy làm ô nhiễm nguồn nước của hàng chục triệu người trong khu vực. Tình hình báo động đỏ.
3.- Các quan chức Việt Nam đang sốt ruột về việc huy động vàng trong dân mà dự đoán là khoảng trên 500 tấn. Ông Nguyễn Thành Long, Chủ tịch hiệp hội Vàng Việt Nam (VGTA): “Cần đẩy nhanh tiến trình huy động vàng trong dân”. Hình như các vị muốn làm cú chót trong việc làm kiệt quệ sức dân. Nhưng chắc là không dễ trừ phi dùng lực lượng công an.
4.- Hiện tượng cán bộ xã ăn chịu, tiệc chịu đang xảy ra phổ biến trong cả nước. Điển hình ở xã Đồng Thái (Ba Vì, Hà Nội). Tổng số tiền các vị quan xã “ăn chịu, hát chịu”, đi thực tế tại Sầm Sơn (Thanh Hóa), Cửa Lò (Nghệ An)...đã lên đến 3,5 tỷ đồng. Các chủ quán phải kéo nhau vào tận Ủy ban để đòi nợ nhưng xã không có tiền trả. Nhà nước làm thế nào chứ ngân sách cấp không đủ để cán bộ ăn chơi, tiếp khách là không được. Phải cấp thêm ngân sách cho cơ sở để cán bộ yên tâm phục vụ nhân dân chứ.
5.- Ông Nguyễn Thanh Hải, đại biểu Quốc hội đề nghị Chính phủ xem xét lại “Kế hoạch phát triển nguồn nhân lực giai đoạn 2011 – 2020”. Hiện nay, hơn 190.000 cử nhân, thạc sỹ, tiến sỹ thất nghiệp. Một con số đáng suy nghĩ.
6.- Chủ tịch Thanh Hóa vừa bổ nhiệm thêm 02 phó giám đốc cho Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Như vậy, Sở này có cả thảy 01 giám đốc và 08 phó giám đốc. Quá siêu. Trước đây, qua thống kê, Thanh Hóa thừa 158 phó phòng. Ở các sở cũng có tình trạng thừa tương tự. Kiểm tra xong, số cán bộ thừa cũng sắp xếp ổn. Không bớt được vị nào. Công tác cán bộ Thanh Hóa thật giỏi. Ngân sách nào nuôi nổi bộ máy quá nhiều cán bộ như vậy. Được biết, Thanh Hóa là tỉnh đứng đầu trong 50 địa phương phải dựa vào nguồn ngân sách trung ương để tồn tại. Năm 2013, TW cấp cho Thanh Hóa 14.427 tỷ đồng. Năm 2015 (chưa quyết toán đầy đủ) là trên 12.000 tỷ. Đứng thứ hai là Nghệ An.
7.- Theo Ngân hàng Thế giới, hàng năm có từ 20 - 40 tỷ USD bốc hơi vì tham nhũng. Việt Nam đứng thứ hai trong danh sách nhận được nhiều khiếu nại nhất liên quan đến tham nhũng, đặc biệt trong lĩnh vực giao thông và cấp nước. Thông tin này nghe có vẻ mang hơi hướng cùa “các thế lực thù địch” quá. Theo “Báo cáo tổng kết mười năm công tác phòng, chống tham nhũng” của Tổng Thanh tra Chính phủ: “ Mười năm qua, 59.750 tỷ đồng và trên 400 ha đất thiệt hại do các vụ án, vụ việc tham nhũng gây ra, số đã thu hồi là 4.676,6 tỷ đồng và trên 219 ha đất”. Một con số biết nói. Chẳng cần bình luận thêm.
8.- Giáo sư. Tiến sĩ Nguyễn Minh Thuyết cho rằng:“ Báo chí bao cấp quá nhiều, hết sức tốn kém ngân sách”. Nhưng bù lại báo chí cách mạng ra sức bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa nên khó có thể bỏ được, dù rằng với nhân dân “bỏ tất cả chúng đi nhà nước cũng chẳng thiệt hại gì”.
9.- Thiếu tướng Nguyễn Quang Đạm, tư lệnh Cảnh sát biển phát biểu: “Chúng tôi sẽ tăng cường túc trực 24/24 giờ ở những điểm đảo xa và phối hợp cùng các lực lượng khác đứng sau thậm chí đi ngay bên cạnh để bảo vệ ngư dân”. Dư luận bình chọn đây là câu nói PHÉT hay nhất trong tháng. Nó hay vì thời gian qua, ngư dân liên tục bị tàu Trung Quốc cướp tài sản, bị đâm chìm, bị Thái Lan bắn ...nhưng Cảnh sát biển chẳng thấy tăm hơi. Ngay cứu hộ tàu cá bị nạn, ngư dân rơi xuống biển, phi công SU 30-MK2, xác CASA-212 đều chỉ thấy toàn là ngư dân. Phát biểu của ông Nguyễn Quang Đạm thật quá ấn tượng. (Ảnh minh họa: Thiếu tướng Nguyễn Quang Đạm)
10.- Đường ống dẫn nước sạch Sông Đà lại vỡ. Đây là lần vỡ thứ 18. Lãnh đạo Công ty Vinaconex đang bị công an điều tra. Nghe đâu, vì vi phạm lần đầu nên không xử lý hình sự đối với các cựu lãnh đạo của Vinaconex . May quá!
11.- Lê Thanh Huyền, biên tập viên Đài truyền hình Việt Nam tâm sự: “Vẫn thích Triệu Vy dù cô ấy ủng hộ đường lưỡi bò”. Trong khi đó, Đài truyền hình Bình Thuận và một số đài khác ngưng chiếu phim TQ để tỏ thái độ ủng hộ phán quyết của Tòa Trọng tài quốc tế PCA. Hoan hô đài Bình Thuận và thật xấu hổ khi nghĩ đến đài truyền hình quốc gia.
12.- Thời gian qua, Bác Cả Trọng đang công du một số tỉnh . Bác thăm Bà Rịa - Vũng tàu, hái chè ở Lai Châu, Sơn La...Công việc khá bận rộn. Một số cư dân mạng cho rằng bác Cả không quan tâm đến tình hình ô nhiễm môi trường do FORMOSA gây ra, không đến tận nơi xảy ra vụ việc để chỉ đạo. Nghĩ như thế là sai. Bác Cả bận trăm công, ngàn việc, bác nghĩ đến “đại cục” chứ “tiểu cục” đã có Chính phủ lo.
Tin Bảo Ninh "trượt" Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật năm nay ở hội đồng cuối cùng, tôi nghe mà mừng cho anh và tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh của anh. Biết là anh không thích các thứ giải thưởng, nhưng như thế là anh đã cho thấy những người không bỏ phiếu cho anh là thế nào. Bằng trường hợp của mình, anh đã cho thấy làm văn chương đích thực là văn chương ở nước mình khó đến thế nào, khổ đến đến thế nào. Nhưng văn chương đích thực đứng ngoài sự hủy hoại của thời gian và những toan tính dập vùi của những kẻ đo văn chương bằng những cái ngoài văn chương. Tôi đăng lại đây trích đoạn bài viết của mình về dư luận ở Mỹ đối với cuốn NBCT. Bài này là tham luận tại hội thảo Hoa Kỳ học tổ chức ở Huế (11/2008) và đã in trong cuốn sách của tôi Nhà văn như Thị Nở (2014).
Phạm Xuân Nguyên
Trong lịch sử quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ, cuộc chiến tranh Việt Nam (theo cách gọi từ phía Mỹ, còn gọi theo phía Việt Nam là cuộc chiến tranh chống Mỹ cứu nước) kéo dài trong hai thập niên giữa thế kỷ XX là một biến cố lớn. Đề tài này chắc chắn sẽ còn được các giới chính trị, quân sự, khoa học, văn hóa của hai nước tiếp tục đi sâu phân tích, tìm hiểu. Trong ngành Hoa Kỳ học, đây cũng sẽ phải là một trọng tâm nghiên cứu. Và trong phạm vi giảng dạy bộ môn Hoa Kỳ học ở nhà trường, việc tham chiếu, so sánh các cách nhìn của Việt Nam và Mỹ về cuộc chiến tranh này trên mọi bình diện cũng là điều cần thiết và cấp bách. Ở đây, tôi chỉ giới hạn trong lĩnh vực của mình là văn học, và giới hạn hơn nữa là từ cuốn tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh (NBCT) của nhà văn Việt Nam Bảo Ninh soi chiếu dưới sự tiếp nhận và giảng dạy ở Mỹ. Cuốn tiểu thuyết của Bảo Ninh khi đến Mỹ đã nhận được sự đồng cảm và tiếp nhận tích cực. “Hội chứng Việt Nam” ở Mỹ sau cuộc chiến đang cần được giải phẫu và chữa trị. Như báo Anh The Guardian đã viết: “Một cuốn tiểu thuyết không thể đặt xuống. Bất kỳ nhà chính trị hoặc nhà hoạch định chính sách nào của Mỹ cũng cần nên đọc cuốn sách này. Nó lẽ ra phải được giải Pulitzer, nhưng đã không được. Nó quá hấp dẫn để xứng được thế”. Những cựu binh Mỹ nói riêng và người dân Mỹ nói chung muốn được biết những con người ở phía bên kia, phía kẻ thù của mình, là như thế nào, để từ đó đi tìm câu trả lời giải thích và cắt nghĩa cho số phận và hậu quả cuộc chiến mà nước Mỹ đã bị lâm vào và phải bị rút ra. Vượt lên và vượt thoát khỏi sự tuyên truyền từ cả hai phía, tác phẩm NBCT trả lại bộ mặt người cho người lính tham chiến ở phía bên kia mà một thời chỉ được gọi là “gooks”, “Charlie”, hay “VC”. Một nhà phê bình Mỹ viết trên tờ Philadelphia Inquirer rằng cuốn tiểu thuyết ‘đã làm cho những người lính Bắc Việt thành ra con người” vì nó “rốt cục đã đặt một bộ mặt người khả dĩ chấp nhận được lên một nhóm người lâu nay không có mặt”. Cách viết mang thái độ tàn nhẫn và khinh miệt, nhưng là đối với người Mỹ, để nói với người Mỹ. Nhà báo Kenneth Champeon khi điểm sách cuốn này đã diễn dịch ý kiến của nhà phê bình trên ra là: “Chúng ta chưa bao giờ thực sự coi những người đó là con người cho đến khi Bảo Ninh, một người Việt Nam và có lẽ là một con người, nói với chúng ta như vậy”. Một nhà phê bình khác táo bạo hơn cho rằng NBCT “vượt lên trên tất cả các tác phẩm văn xuôi của Mỹ đã viết về cuộc chiến Việt Nam” . Một cựu binh Mỹ viết sau khi mua NBCT năm 1999: “Tôi đã đọc sách này một cách do dự, nhưng sau trang đầu thì tôi đã bị móc vào nó. Là một lính thủy đánh bộ, tôi đã chiến đấu chống lại kẻ thù này vào năm 68 và 69 và đã có mặt ở Sài Gòn khi anh ta vào đấy năm 75. Tôi tự thấy mình có sự hối tiếc đối với những người lính Bắc Việt và chút gì đó xấu hổ vì đã gây ra những nỗi buồn mà anh ta đã viết ra. Cuốn sách này cần cho tất cả các cựu binh Việt Nam. Bạn sẽ thấy kẻ thù cũng y như chúng ta về mọi mặt”. Gần đây nhất, ngày 3/10/2008, Dennis Mansker, thành viên của hội cựu binh vì hòa bình và hội cựu binh Việt Nam chống chiến tranh, tác giả sách A Bad Attitude: A Novel from the Vietnam War, đã bất ngờ khi được đọc NBCT. Ông chỉ mới mua một bản sao của sách này gần đây tại Sài Gòn, mua từ một phụ nữ bán hàng rong trên phố. Lúc đầu ông nghĩ là mua vậy thôi để giúp cho người bán có chút tiền. Nhưng khi trên máy bay về nước ông giở sách đọc thì không thể dứt ra được khỏi nó vì choáng váng và xúc động. Ông viết: “Đây là một bức tranh trung thực và tàn nhẫn đến kinh ngạc về bi kịch của một người lính Bắc Việt bị tê liệt hết nhân tính của mình sau mười năm tham chiến. Đã đến lúc thế giới phải thức tỉnh trước nỗi đau mang tính phổ quát của những người lính ở mọi bên xung đột, và cuốn sách này là nên đọc đối với những ai chọn nghề “binh nghiệp”. Tôi đặc biệt giới thiệu nó cho các bạn bè cựu binh của mình; Bảo Ninh thực sự là “bạn chiến đấu” của chúng tôi, bất kể việc anh ta đứng ở phía bên kia. Hết sức giới thiệu”. Khi đọc cuốn sách của Bảo Ninh, độc giả Mỹ thường so sánh với tác phẩm của các nhà văn cựu binh Mỹ, và rộng ra là đặt nó trong tương quan với các tiểu thuyết viết về chiến tranh nổi tiếng trên thế giới. Tác phẩm này kết hợp được ba yếu tố: một câu truyện cổ điển về chiến tranh (theo kiểu All Quiet on the Western Front), một câu truyện tình cổ điển (theo kiểu Love Story) và suy nghĩ của cá nhân về bản chất “cuộc sống”. Cho nên nhiều độc giả Mỹ khi đọc NBCT thường nhắc đến cuốn tiểu thuyết của Erich Remarque để khen ngợi và lấy làm điểm quy chiếu cho cả Bảo Ninh và các nhà văn cựu binh Mỹ. NBCT được liên hệ, đối chiếu với A Rumor of War của Philip Caputo, Paco’s Story của Larry Heinemann, If I Die in a Combat Zone và The Things They Carried của Tim O’Brien. Tác phẩm của Bảo Ninh đối với người Mỹ là lời chứng từ bên thắng. Nhưng Bảo Ninh cũng như Caputo sớm ra trận và sớm vỡ mộng về chiến tranh, chỉ khác là Caputo ở chiến trường có một năm còn Bảo Ninh thì trải mười năm. Và nhân vật Kiên cũng giống như nhân vật Paco bị cuốn đi trong dòng hồi tưởng về những đồng ngũ đã mất và kinh nghiệm bao lần cận kề cái chết ở chiến trường. Kiên thậm chí còn bị chấn thương thể xác và tinh thần mạnh hơn Paco, khi anh cảm nhận thấy sự thờ ơ và vô ơn của mọi người xung quanh đối với xương máu hy sinh của anh và đồng đội trong chiến tranh. Tập truyện ngắn The Things They Carried của Tim O’Brien có nhiều nét gần gũi với NBCT của Bảo Ninh. Cả hai đều là cựu binh của hai phía. Cả hai đều đưa kinh nghiệm chiến trận của mình vào văn học và đều chọn cách không vinh danh chiến tranh và sự nghiệp chiến tranh. Cả hai không tìm cách lăng nhục kẻ thù trong tác phẩm, mà cố gắng đưa lại cho người đọc những người lính sống thực, có nhân tính, ở cả hai phía. Vì từ hai phía họ hiểu rằng dù anh đứng ở bên nào, theo ai hay chống ai, rốt cuộc những con người thực là chết. Cái chết không chừa một ai. Cả Tim O’Brien và Bảo Ninh đều có viết về trường hợp đụng độ và đồng cảm giữa hai người lính ở hai bên chiến tuyến (không biết có cùng chịu ảnh hưởng của E. Remarque trong tiểu thuyết Phía Tây không có gì lạ không). Ở NBCT đó là câu chuyện của Phán về người “lính ngụy” bị anh đâm nhưng khi nghe anh ta kêu cứu thì anh đã chạy đi tìm bông băng nhưng khi quay lại thì không thấy cái hố hai người nằm chung lúc nãy đâu nữa, cả trận địa đã bị ngập tràn trong nước mưa. Còn người kể chuyện trong The Things They Carried đã giết chết một anh lính và cứ tự hỏi người đó có làm thơ không, anh ta người đó là người thế nào. Trong khi các đồng ngũ vui mừng trước cuộc giết ấy thì anh ta vẫn day dứt với ý nghĩ là mình đã cướp đi mạng sống của một con người. Như vậy, ở hai tác phẩm, hai tác giả đều cho thấy người lính phía bên kia cũng là nạn nhân của chiến tranh. Tim O’Brien có một nhận định rất đúng cho ông, cho Bảo Ninh, và cho những cái viết về chiến tranh của các cựu binh từ cả hai phía: “Các truyện về chiến tranh thực chất không phải bao giờ cũng viết về chiến tranh. Chúng không viết về bom đạn và mưu mô quân sự. Chúng không viết về chiến thuật, chúng không viết về các hố cá nhân và lều trại. Truyện chiến tranh, giống như bất kỳ truyện hay nào, rốt cuộc là viết về trái tim con người”. Cảm nhận về một nền văn hóa khác tồn tại ở Việt Nam được thể hiện trong NBCT cũng đã được độc giả Mỹ chú ý. Susan L., một nữ quân nhân, đọc cuốn tiểu thuyết của Bảo Ninh rất chú ý đến vai trò phụ nữ trong chiến tranh, và thấy ra sự khác biệt văn hóa của hai đất nước qua việc thể hiện hình ảnh người phụ nữ ở vai trò đó. Bà viết: “Văn hóa phương Tây không thường mô tả phụ nữ là người bảo vệ quê hương mình và là chiến binh cho đất nước mình. Với tư cách một phụ nữ và là một phụ nữ làm lính tôi cảm thấy thân thuộc với những phụ nữ trong truyện này. Chưa ai từng bảo họ là họ không thể chiến đấu và chết cho tổ quốc mình. Tôi khâm phục họ. Tôi đã thấy cách họ được mô tả và tôi hiểu rằng trong nền văn hóa Mỹ của mình tôi có lẽ sẽ không bao giờ thấy được một chủ nghĩa anh hùng như thế. Phần lớn các nữ nhân vật trong tiểu thuyết này hoặc bị giết hoặc bị hãm hiếp, thế nhưng họ vẫn được phép coi là những anh hùng. Tôi thấy đây là sự khác nhau lớn giữa NBCT và các bộ phim, cuốn sách của Mỹ. Đọc sách này đã thêm một chiều kích mới cho cuộc chiến tranh Việt Nam đối với tôi. Tôi mừng là đã có cơ hội thấy được nhiều phía của vấn đề”. Một bạn đọc khác lại quan tâm đến NBCT ở khía cạnh các giá trị truyền thống của văn hóa Việt Nam như tình cảm cha con, việc chôn cất và tưởng nhớ người chết. Thái độ của Kiên đối với người cha họa sĩ, khi còn nhỏ anh không hiểu cha mình, không đồng cảm được với cảnh ngộ của ông, mãi sau này đi lính về anh mới hiểu ra và thương xót. Điều này cung cấp cho độc giả Mỹ thấy mối quan hệ cha con, rộng ra là quan hệ giữa các thế hệ, trong gia đình Việt Nam. Việc những người lính tử trận không được chôn cất tử tế, cẩn thận do hoàn cảnh chiến trường, nên biến thành những hồn ma lang thang, không nơi cư ngụ và thường ám ảnh Kiên, cũng thể hiện một nét văn hóa tâm linh Việt Nam đối với độc giả Mỹ. Đặt trong khung cảnh cuốn tiểu thuyết của Bảo Ninh, những khía cạnh này được độc giả Mỹ cảm nhận là cuộc chiến tranh kéo dài ba mươi năm đã hủy hoại hệ thống giá trị của văn hóa Việt Nam. Đất nước, làng mạc, gia đình bị tan hoang trong chiến tranh. Sau chiến tranh văn hóa, lối sống của người Việt Nam phải xây dựng lại. Và nhân vật Kiên cho thấy hoàn cảnh khó khăn của người dân Việt Nam trước, trong và sau chiến tranh là thế nào. Cuốn tiểu thuyết của Bảo Ninh không phải dễ đọc, ngay cả đối với độc giả Mỹ. Lối viết theo “dòng ý thức” của nhân vật Kiên, đảo lộn trình tự thời gian, chắp nối, đứt đoạn sự kiện, lồng “truyện trong truyện”, đã khiến nhiều người khó theo dõi nội dung tác phẩm. Hầu hết các bài viết điểm sách, phê bình NBCT ở Mỹ đều nói tới điều này. Một số người còn nói thẳng là họ đã tính bỏ sách xuống sau vài trang đầu, nhưng rồi cố rán đọc và càng đọc thì mới càng thấy lôi cuốn, thấy hay. Thậm chí có độc giả mang tên (hay nickname) Shogun Len ở New York còn kể rằng đọc các bài điểm sách khen NBCT nên mua sách về và đọc hai lần, cả hai lần đều không thấy vào, đành bỏ. Người này nêu lý do là có thể do bản dịch, nhưng cũng có thể là do cách viết “dòng ý thức” nên thấy truyện cứ rời rạc, ngắt quãng. Theo Susan L. cuốn sách có một số điểm phi thực. Thứ nhất là vận may của Kiên khi anh sống sót được qua bao lần ốm đau, thương tích trong chiến tranh. Thứ hai là sự tương phản giữa bản tính tốt đẹp và hành động phá phách của con người. Thứ ba, phi thực nhiều hơn cả, là truyện các hồn ma. “Tôi hiểu và tôn trọng thực tế là các nền văn hóa khác nhau nhìn thế giới vô hình theo những cách khác nhau. Phương diện này của truyện khiến nó hai lần phi thực đối với tôi. Hồn ma không phải là một phần thường ngày trong thế giới của tôi và văn hóa của tôi nên tôi khó mà chia sẻ với phương diện này trong nhân tính của Kiên. Tôi tôn trọng cách nhìn của anh về các hồn ma nhưng tôi không liên kết được với sự hiện diện của chúng. Chúng không thực với tôi nên làm cho câu truyện có phần phi thực”, độc giả này viết. Tóm lại, NBCT đến Mỹ là đã mang người lính ở hai bên chiến tuyến đến gần nhau, giúp hai bên hiểu nhau, nhìn nhau thấy cùng là con người, cùng chung thân phận người lính, khắc phục tâm lý một thời đối lập “họ” và “chúng ta”. Câu truyện của Kiên cũng là truyện của nhiều lính Mỹ, nhưng là được kể từ một người lính Bắc Việt, và khi mở sách ra người lính Mỹ và người dân Mỹ bắt gặp kẻ thù một thời và thấy – anh ta là chúng ta. NBCT khám phá cho nước Mỹ thấy một Việt Nam rất riêng về dân tộc và văn hóa và cũng rất chung về con người với những đức tính và phẩm chất phổ quát. Chính Bảo Ninh trong một lá thư gửi cho Marc Levy, một cựu binh Mỹ từng tham chiến ở Việt Nam và đã gặp gỡ trò chuyện với nhà văn khi anh sang Mỹ, cũng nhấn mạnh điều này. Anh yêu cầu Marc Levy khi tường thuật lại cuộc trò chuyện giữa hai người phải nhấn mạnh được tính người, chất người của người lính Bắc Việt. Đánh giá cao nhất NBCT ở Mỹ có lẽ là ý kiến của Leif A. Torkelsen (Columbus, OH United States) khi ông cho đây là cuốn tiểu thuyết chiến tranh hay nhất thế kỷ XX. Torkelsen viết: “Liệt kê đầy đủ các phẩm chất của sách này ở đây là không thể. Liên quan đến văn học Việt Nam, đây là một tác phẩm ngoại hạng so với tất cả các tác phẩm khác cùng lĩnh vực. Liên quan đến văn học chiến tranh thì chỉ có Phía Tây không có gì lạ là may ra có thể so sánh được. Bảo Ninh đã viết nên bản tụng ca đẹp đẽ đầy ám ảnh về sự trong trắng bị mất đi trong dòng xoáy chiến tranh. Tuổi trẻ, tình yêu và nghệ thuật đều được mô tả kỹ lưỡng dưới ánh sáng gắt của ẩn dụ tối hậu đối với cuộc sống là chiến tranh. Hỗ trợ cho cách trình bày chủ đề không gì so sánh nổi của cuốn sách là thứ văn xuôi tuyệt vời của tác giả. Cuốn sách được viết bằng một văn phong nên thơ nhưng súc tích, nó là một mô hình tiết kiệm. Mỗi dòng của cuốn tiểu thuyết tương đối ngắn này chất chứa vẻ đẹp thẩm mỹ và chiều sâu tinh thần. Cuốn sách tràn đầy những suy tư thấu suốt về Việt Nam cũng như về tâm hồn con người. Đây là một trải nghiệm đọc không thể bỏ qua”. Còn có một độc giả Mỹ khác đã nảy ra một ý tưởng độc đáo: chấm điểm NBCT là cuốn sách 4 sao trong bảng xếp hạng 5 sao (but overall I rate the Sorrows Of War a 4 star out of 5 star book!).
Sống thì ích kỷ, yêu đương nhăng nhít, ăn nhậu và xuê xoa với quan chức, nhưng cứ vênh váo như ta đây thấu triệt lẽ đời, nào thiền nào đạo. Khi say thì lảm nhảm vài ba câu vô nghĩa, ai đụng vào thì đỏ mặt tía tai văng tục (đúng bản chất) để bảo vệ cái gọi là thần tượng!
Hiện nay VN là nơi mà người dân bị bóc lột nhứt. Cán bộ nghĩ ra đủ cách để kiếm tiền, những cái cách này thì nhiều, nhưng có một cách đánh vào sự u mê của người dân: xây tượng!
Đừng nói với tôi rằng họ ép buộc. Đúng là họ có ép buộc nhưng cái tư duy “thần tượng” hiện vẫn sống khỏe trong nhiều dòng máu Việt. Trong cả giới gọi là “chữ nghĩa”.
Loạt status về Trịnh Công Sơn tiếp tục đề cập đến chuyện này. Ông Sơn, tôi không biết ông ta có thần tượng ai không, nhưng ông đã dùng ca khúc để vẽ ra khá nhiều thần tượng, cả bên này lẫn bên kia, bởi như đã nói, bên nào Sơn cũng chơi được!
Tượng đài bà mẹ Việt Nam anh hùng với kinh phí 411 tỷ đồng ở Quảng Nam (ảnh), một tỉnh thường xuyên xin kinh phí để cứu đói có vẻ như lấy ý tưởng bà mẹ Việt Nam anh hùng mà TCS đã phù phép thành Huyền Thoại Mẹ bởi hình ảnh giang tay như con gà mẹ rất ấn tượng trong câu hát:
Mẹ về đứng dưới mưa.
Che đàn con nằm ngủ.
Canh từng bước chân thù.
Mẹ ngồi dưới cơn mưa.
He he, có ai còn nói rằng Trịnh Công Sơn không phân biệt ta và thù?
Còn ở một số ca khúc khác, tôi nói rằng ai chưa nhìn ra cái sáo rỗng của ngôn từ, mà cố bám víu vào đó, tự huyễn hoặc như một cái gì đó cao siêu, thì chỉ có 2 loại: họ quá dốt nát hoặc quá tự ti. Bởi tự ti nên cố bám vào, hát lên những câu chữ đó, để xem như ta là … trí thức!
Với một người đủ tự tin khi sử dụng ngôn từ Việt, tôi hỏi quí vị “nắng khuya chưa lên” là cái quái gì? Và “loài sâu ngủ quên trong tóc chiều” là sâu chi? Có phải là sâu rượu?
Tôi viết loạt status này hoàn toàn không phải chỉ trích nhạc sĩ TCS, mà tôi muốn thiên hạ nhìn thấy một đám giả trí thức, lợi dụng ông Sơn để ngụy biện cho hành vi ích kỷ của mình. Sống thì ích kỷ, yêu đương nhăng nhít, ăn nhậu và xuê xoa với quan chức, nhưng cứ vênh váo như ta đây thấu triệt lẽ đời, nào thiền nào đạo. Khi say thì lảm nhảm vài ba câu vô nghĩa, ai đụng vào thì đỏ mặt tía tai văng tục (đúng bản chất) để bảo vệ cái gọi là thần tượng!
Điều này không phải là không ảnh hưởng lớp trẻ, thành phần sinh viên. Cứ làm theo TCS “Chiều một mình qua phố" mà âm thầm nhớ nhớ tên em thì quá an toàn, nhưng trong hàng triệu người tuổi trẻ đang lảm nhảm hát kia, có ai dám một mình ra phố đi bộ ngồi tọa kháng đòi minh bạch vụ Formosa như A Lầu? Khiến cho công an liên quận 1 và 5 phải “đưa lầu vào đồn”!
Đất nước này đang ở tầng đáy của khổ đau và man rợ. Nếu lớp trẻ u mê mãi thì bao giờ thoat kiếp nô lệ? Việc đầu tiên để thoát khỏi u mê là đạp đổ thần tượng, nhất là thứ thần tượng ba phải, chế độ nào cũng tìm cách để no cơm ấm cật!
(GDVN) - Myanmar chưa từng sợ hãi và cũng không chấp nhận sức ép của nước khác, Trung Quốc cần thận trọng hành động, Myanmar cũng có thể tập trận khi cần.
Tờ “Phượng Hoàng” Hồng Kông ngày 6 tháng 6 đăng bài viết “Myanmar bất mãn với việc Quân đội Trung Quốc tập trận: Không sợ sức ép của bất cứ nước nào”.
Binh sĩ Trung Quốc (nguồn Đài tiếng nói Đức)
Theo bài viết, tại một cuộc họp báo, Bộ trưởng Ngoại giao Myanmar U Wunna Maung Lwin cho biết, Quân đội Trung Quốc tiến hành diễn tập quân sự ở biên giới Trung Quốc-Myanmar có khả năng gây hoang mang, sợ hãi cho người dân hai nước, trong đó có quân đội và nhân dân Myanmar. Ông đã nói với Trung Quốc rằng, cần cân nhắc thận trọng vấn đề này.
Bộ trưởng Tuyên truyền kiêm người phát ngôn Tổng thống Myanmar tuyên bố, Myanmar chưa từng sợ hãi và cũng không chấp nhận sức ép của nước khác.
Ngày 2 tháng 6, Quân khu Thành Đô - một đại quân khu lớn của Quân đội Trung Quốc bắt đầu tiến hành diễn tập quân sự liên hợp lục-không quân ở tỉnh Vân Nam - khu vực biên giới Trung Quốc-Myanmar.
(GDVN) - Trung Quốc không nói rõ thời gian kết thúc tập trận, mượn cớ diễn tập để tăng quân đến biên giới; máy bay có thể tấn công nguồn hỏa lực từ Myanmar.
Tại Rangoon, Bộ trưởng Ngoại giao Myanmar cho rằng, mặc dù Trung Quốc thông báo cuộc diễn tập quân sự lần này là diễn tập thường lệ, nhưng Myanmar vẫn lo ngại.
Bộ trưởng Tuyên truyền kiêm người phát ngôn Tổng thống Myanmar tuyên bố: Myanmar không cho rằng, Trung Quốc tổ chức diễn tập quân sự là đang gây sức ép.
Theo ông, hai nước Trung Quốc và Myanmar thực hiện 5 nguyên tắc chung sống hòa bình, tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của nhau, không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau, bất cứ nước nào cũng đều có quyền tiến hành diễn tập quân sự trên lãnh thổ của mình.
Ông cho hay, nếu có nhu cầu, Myanmar cũng tiến hành diễn tập quân sự trên lãnh thổ của mình. Còn về chiến sự Kokang là kế hoạch tác chiến cần thiết do Myanmar tiến hành nhằm bảo vệ chủ quyền lãnh thổ quốc gia, chiến sự lúc lúc nào kết thúc còn chưa biết.
Tín hiệu cảnh cáo cao nhất
Theo hãng tin Reuters Anh, Trung Quốc nhiều lần đòi Myanmar có biện pháp ngăn chặn ngọn lửa chiến tranh tràn vào lãnh thổ Trung Quốc. Xung đột giữa Quân đội Myanmar và phiến quân Kokang luôn mở rộng tới cách biên giới chỉ vài trăm m. Tháng trước, Quốc hội Myanmar còn quyết định kéo dài lệnh giới nghiêm ở Kokang thêm 3 tháng.
Máy bay chiến đấu Trung Quốc tham gia tập trận sát biên giới với Myanmar
Theo hãng tin AP Mỹ, khu vực diễn tập của Quân đội Trung Quốc đối diện với chiến trường xung đột giữa Quân đội Myanmar và phiến quân Kokang. Đây là lần đầu tiên Trung Quốc công khai tổ chức diễn tập ở khu vực này kể từ sau khi bom từ phía Myanmar gây thiệt hại cho dân biên giới Trung Quốc. Trung Quốc có ý đồ khẳng định họ có năng lực quân sự để ứng phó với bất cứ vấn đề gì ở khu vực này.
Theo báo Thụy Sĩ, “Trung Quốc đang chuẩn bị can thiệp”; cho rằng, máy bay chiến đấu Trung Quốc tuần tra ở biên giới, hiện nay còn tiến hành diễn tập – đây là một tín hiệu cảnh cáo cao nhất.
Tăng cường năng lực tác chiến liên hợp lục – không quân
Trong thời gian diễn tập, các loại máy bay chưa được phép thì không được tiến vào vùng trời khu vực này. Tuy nhiên, Trung Quốc không cho biết lúc nào thì cuộc diễn tập này kết thúc.Trước đó, trang mạng CCTV Trung Quốc ngày 1 tháng 6 đưa tin, cùng ngày Quân khu Thành Đô thông báo, bắt đầu từ ngày 2 tháng 6, đại quân khu này tổ chức diễn tập thực binh, bắn đạn thật liên hợp lục-không quân ở khu vực biên giới Trung Quốc-Myanmar.
Theo mạng “Quan sát” Trung Quốc ngày 1 tháng 6, tham gia cuộc diễn tập này có hàng nghìn binh sĩ và dân quân, máy bay chiến đấu không quân, vài trăm trang bị hạng nặng. Tiến hành cuộc diễn tập nhằm kiểm tra toàn diện năng lực thực hiện nhiệm vụ phòng không biên giới, xử trí các sự kiện bất ngờ ở biên giới.
Ngoài ra, không quân, tập đoàn quân – lục quân và lực lượng biên phòng sẽ tham gia diễn tập thực binh, bắn đạn thật, nghiên cứu phương pháp hiệp đồng lục-không quân, đi sâu tổ chức và thực hiện lập kế hoạch liên hợp, chỉ huy liên hợp.
Tân Hoa xã ngày 2 tháng 6 cho biết thêm, tham gia cuộc diễn tập gồm có các đơn vị binh chủng như lực lượng hàng không (không quân), pháo binh, lực lượng phòng không, hàng không lục quân cùng các cơ quan đảng, chính quyền địa phương.
Theo mạng “Quan sát”, cuộc diễn tập quân sự này tổ chức ở khu vực lân cận khu vực Kokang của Myanmar.
Máy bay trực thăng vũ trang Z-9 Trung Quốc tấn công các mục tiêu còn sót lại trong cuộc diễn tập ở khu vực biên giới với Myanmar
Hoa Xuân Oánh - người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc cùng ngày cho rằng, tình hình miền bắc Myanmar có liên quan đến hoà bình và an ninh khu vực biên giới Trung Quốc-Myanmar.
Bà Oánh nói: Trung Quốc nhiều lần thúc giục các bên ở Myanmar giữ kiềm chế, ngăn chặn xung đột leo thang, nhanh chóng để tình hình dịu đi, tránh gây thiệt hại cho an ninh và trật tự khu vực biên giới Trung Quốc-Myanmar. Trung Quốc muốn Myanmar cùng Trung Quốc nỗ lực, bảo vệ tốt an ninh khu vực biên giới, thúc đẩy phát triển lành mạnh, ổn định quan hệ Trung Quốc-Myanmar.
Chuyên gia quân sự Trung Quốc Tống Trung Bình cho rằng, thời gian và khoa mục diễn tập được sắp xếp theo kế hoạch 1 năm trước, nhưng cũng không loại trừ có thêm một số khoa mục diễn tập lâm thời, nó tùy thuộc vào tình hình. Những năm gần đây, Trung Quốc tăng cường diễn tập để nâng cao năng lực tác chiến liên hợp các quân binh chủng.
(GDVN) - Mặc dù Trung Quốc muốn can thiệp, nhưng Myanmar đã có đủ quân bài, kiên quyết tấn công phiến quân, đã kiểm soát Kokang, yêu cầu phiến quân hạ vũ khí.
Theo tờ “Nhân Dân” Trung Quốc ngày 3 tháng 6, cuộc diễn tập lần này tập trung kiểm nghiệm năng lực tác chiến liên hợp lục quân-không quân, tấn công chính xác hỏa lực, hình thành sức chiến đấu của trang bị mới và huấn luyện hiệp đồng ở khu vực núi cao-rừng cây.
Trong cuộc diễn tập lần này, máy bay chiến đấu do Trung Quốc tự sản xuất sử dụng bom tấn công chính xác các mục tiêu mặt đất; máy bay trực thăng vũ trang Z-9 bay ở tầng trời thấp, tiến hành tấn công chính xác đối với các mục tiêu còn lại trên mặt đất.
Còn cụm phòng không mặt đất (như tên lửa đất đối không) đề phòng các mục tiêu trên không, tiêu diệt các mục tiêu tấn công từ trên không.
Tham diễn còn có xe chiến đấu bộ binh mới, lực lượng thiết giáp, phân đội pháo cối – chúng được sử dụng sau khi tấn công hỏa lực đường không. Các loại hỏa lực hiệp đồng với nhau.
Theo bài báo, radar dò tìm ụ súng chỉ 8 giây đã có thể dò tìm chính xác tọa độ mục tiêu, cụm lựu pháo nhanh chóng triển khai áp chế hỏa lực.
Theo chỉ huy của cụm tấn công hỏa lực mặt đất Biện Hiểu Minh, cuộc diễn tập xoay quanh các năng lực như cơ động nhanh, trinh sát lập thể, tấn công chính xác và bảo đảm tổng hợp.
Cuộc diễn tập đã kiểm nghiệm toàn diện tình hình hình thành năng lực tác chiến của các vũ khí trang bị mới, nghiên cứu ứng dụng tác chiến của vũ khí trang bị mới trong điều kiện rừng núi, địa hình phức tạp, khí tượng thường xuyên thay đổi, đã nâng cao năng lực chiến đấu thực tế cho lực lượng tham diễn – Biện Hiểu Minh cho biết thêm.
Cái gì là cơ sở để Trung Quốc đang hành động hung hăng tại Biển Đông? Họ hành động như Biển Đông là ao nhà của họ, gần như không để ý luật pháp quốc tế là gì. Liệu có phải đây là mánh khóe chính trị của Tập Cận Bình? Nếu một người khác làm sếp Trung Nam Hải liệu ông ta có làm như vậy không? Có phải vì Trung Quốc giầu? Có phải vì Trung Quốc ham vọng bá quyền hay tại vì họ muốn dân tộc Trung Hoa trường tồn vĩnh cửu? Hay là do các yếu tố văn hóa truyền thống đã thúc đẩy họ hành động như vậy? Nếu là yếu tố văn hóa truyền thống thì không chỉ Tập Cận Bình mà ai làm sếp Trung Nam Hải cũng vậy thôi. Vì vậy, cần phải tìm hiểu yếu tố căn cốt cơ bản nhất của nền văn hóa Trung Hoa để xem có phải đó là cơ sở thúc đẩy hành động hiện nay của họ hay chỉ là hứng khởi mang tính nhiệm kỳ của một nhà cầm quyền nào đó. Nếu thực có một yếu tố như vậy thì nó phải tồn tại một cách phổ quát đối với mọi người Trung Hoa. Dù là ai, cương vị nào, cũng đều mang trong máu cái yếu tố ấy. Và ở địa vị càng cao thì yếu tố ấy càng bộc lộ mạnh mẽ và càng chi phối toàn diện từ tư duy chiến lược đến hành vi hàng ngày của họ. Tức là yếu tố ấy có tầm phổ quát vừa ở mức vĩ mô và vửa ở mức vi mô nữa. Nó tác động lên không chỉ một người mà cả hàng tỉ người Trung Quốc. Nếu quả thực có một yếu tố văn hóa như vậy thì chúng ta phải tìm ra nó để xây dựng nên phương cách ứng xử khôn khéo với Trung Quốc, để trở thành hàng xóm vĩnh viễn với họ một cách hòa bình và lịch sự, theo tư thế bình đẳng.
Cách đây đã lâu lắm tôi được đọc Sử ký Tư Mã Thiên do Nhữ Thành dịch (Nhữ Thành chính là Cụ Phan Ngọc một nhà Hán Học lừng danh đời nay). Trong lời giới thiệu cuốn ấy, Ông bảo văn của Tư Mã Thiên trùng trùng điệp điệp như núi, trèo lên một đỉnh núi lại nhìn thấy nhiều đỉnh núi cao to hùng vĩ hơn, đấy chính là chất văn của Tư Mã Thiên. Rồi ông kết luận nền văn hóa Trung Hoa cực kỳ vĩ đại, ta chỉ có thể biết được phần nào mà không thể biết hết. Tôi hoảng quá, hỏi cha mình. Cụ bảo thằng Tàu chỉ thâm, chứ có quái gì. Hai thái độ đó làm tôi bỏ luôn ý định nghiên cứu văn hóa Trung Quốc, mà đi nghiên cứu Vật Lý.
Bây giờ trước những sự kiện thời sự của năm 2016 này tôi lại nghĩ về cái sự vĩ đại của nền văn hóa Trung Quốc. Nó là cái gì nhỉ. Là sự vĩ đại của đa dạng và phong phú hay là sự vĩ đại của thâm sâu và cao cả.
Trước khi thống nhất thành một đế chế vào thời nhà Tần, Trung Quốc gồm nhiều quốc gia. Mỗi quốc gia là một gia tộc theo nghĩa đen. Thời kỳ tiên Tần là thời kỳ kéo dài vài trăm năm, là thời kỳ của sự tiêu diệt các quốc gia nhỏ để hình thành các quốc gia lớn hơn. Quốc gia mới hình thành rộng hơn về đất, đông hơn về dân, mạnh hơn về quân bị. Quá trình ấy cứ dần dần tiêu diệt hết cả thất hùng trong thời chiến quốc, rồi chỉ còn lại một đế chế thống nhất toàn cõi Trung Hoa gọi là nhà Tần. Các quốc gia bị tiêu diệt chỉ còn lại trong ký ức. Ví dụ Trương Phi ra trận thường hét to lên rằng “Ta là Trương Dực Đức người nước Yên đây”. Câu ấy nghĩa thế nào. Nước Yên đã bị Tần Thủy Hoàng tiêu diệt hơn 400 năm rồi cơ mà. Hồi Trương Phi sống là thời tan rã của nhà Hán. Mà nhà Hán đã tồn tại hơn 400 năm rồi. Lẽ ra Trương Phi phải nói ”Ta là Trương Dực Đức người nhà Hán đây” mới đúng chứ. Vì Trương Phi đang phò Lưu Bị khôi phục nhà Hán cơ mà. Thực ra, trong sâu thẳm cõi lòng, trong mỗi dòng chảy nơi huyết quản, đối với Trương Phi chỉ có nước Yên, không có nhà Hán. Chính Ông cũng không ý thức điều ấy, vì nó ăn sâu vào tiềm thức từ mấy trăm năm rồi. Mối thù mất nước mà cha ông cụ kỵ nhà Trương Phi truyền lại cho ông vẫn hàng ngày thôi thúc mọi hành động của ông. Trong Sử Ký còn có chuyện Kinh Kha mưu giết Tần Vương. Chuyện rất hay, đọc mãi không chán. Nhưng hay nhất và cảm khái nhất vẫn là lời thơ đưa tiễn:
Gió vi vút chừ, sông Dịch lạnh tê Tráng sỹ một đi chừ không trở về
Mở rộng ra, lịch sử Trung Quốc là lịch sử của mất nước, sợ sệt, căm hờn và âm mưu trả thù. Tam Quốc diễn nghĩa được dân Tàu xem là một áng văn chương bậc nhất thì cũng là tổ hợp của những chuyện mất nước và trả thù. Trong mấy ngàn năm của lịch sử nước Tàu, có những đoạn thịnh trị và tao loạn. Thịnh trị là sự thành công của trả thù, tao loạn là sự khởi phát một quá trình trả thù mới. Trị loạn ở nước Tàu không phải là do sự phát triển của lực lượng sản xuất vượt quá khuôn khổ của quan hệ sản xuất. Trị loạn ở Tàu là do thành công hay thất bại của các kế hoạch trả thù. Nhà Minh là một đại đế chế cũng hình thành nên từ sự thành công của việc trả thù người Nguyên. Chu Nguyên Chương là Minh Thái Tổ. Lẽ ra khi thành công thì ông phải giải hết oán thù thì ông lại giết thêm người. Ông sợ những người có tử vi giống mình có thể cướp ngôi, nên ra lệnh giết hết những người cùng ngày tháng năm sinh với ông.
Những người Minh Hương đến miền Nam nước ta sinh sống cũng là dòng di dân của những người sợ sệt và mang mộng trả thù theo phong trào “Phản Thanh phục Minh”. Trong văn học hiện đại Tiếng Trung, thì chưởng Kim Dung là hay nhất. Nhưng đọc kỹ thì đây chính là các câu chuyện về sự trả thù. Người Tàu xem Vạn lý Trường Thành là một công trình văn hóa vĩ đại nhất của họ thì chính công trình ấy được xây nên vì Tần Thủy Hoàng lo sợ kẻ thù phương Bắc.
Thơ ca, văn học, hội họa, nghệ thuật của Tàu được sinh ra bởi rất nhiều các bậc tài hoa. Xét kỹ thì thấy họ tìm đến những lãnh vực tinh thần đó như một lối giải thoát khỏi lòng thù hận. Chính Tư Mã Thiên là một ví dụ sinh động nhất cho nhận định này. Ông tự biết không thể trả mối hận lớn của mình, nên ông bèn gửi căm thù vào tác phẩm. Thậm chí, ông còn sợ tác phẩm ấy không thể chào đời được nên lại chôn nó vào tường. Cho nên có thể nói các bộ môn văn hóa Trung Hoa là nơi trú ngụ và nơi xả thoát của lòng thù hận. Lão Trang là một trường phái tư tưởng quan trọng của văn hóa Trung Hoa. Lão Trang đề cao vô vi. Vô vi là quay về với hư vô. Nhưng quay về từ đâu? Chắc là quay về từ thù hận, bỏ thù hận để qua về vô vi. Theo Lão Trang tức là bỏ thù hận mà về với hư vô. Tất nhiên nếu được như vậy, về với vô vi, thì thật vô cùng vĩ đại. Nhưng ở tuổi nào thì con người có thể bỏ thù hận mà về với hư vô?
Văn hóa Tàu không có một giai đoạn Phục Hưng. Thực vậy, sau thời kỳ trung cổ, sau giai đoạn đè nén của Nhà thờ Thiên Chúa giáo, châu Âu được giải thoát. Con người có tự do. Chính giai đoạn tự do ấy được gọi là thời kỳ Văn Hóa Phục Hưng. Các giá trị văn hóa của thời Phục Hưng là kết quả của sự tìm tòi và sáng tạo trong tự do. Lịch sử nước Trung Quốc chưa từng có giai đoạn ấy. Cho đến tận thời điểm hiện tại cũng vẫn vậy. Nhân dân Trung Hoa vẫn chưa thể bước vào một thời kỳ mà ở đó con người được tự do, được hân hoan sáng tạo ra các giá trị văn hóa.
Nước Tàu là một nền văn minh lớn, nhưng lại không sản sinh ra một tôn giáo lớn, cũng không là bệ đỡ cho một tôn giáo lớn nào. Tại sao vậy, vì lòng thù hận không thể sản sinh ra tôn giáo. Mọi tôn giáo lớn đều xuất phát từ tình thương. Khổng tử chỉ là một nhà tư tưởng chứ không phải là một giáo chủ. Học thuyết tư tưởng của ông đề cao chữ nhân. Nhưng lại là chữ nhân một chiều. Tức là thương người một chiều. Người dưới chỉ có quyền yêu thương người trên theo một chiều. Nên con phải tuyệt đối phục tùng cha. Sinh thời Khổng tử đi khắp các nước trong lục địa Trung Hoa giảng thuyết của ông mà không một vị vua nào dùng thuyết ấy. Ông chết mấy trăm năm sau, vua nhà Hán mới thấy cái hay của lòng nhân một chiều, bèn biến hóa nó thành học thuyết thống trị: Vua bảo chết phải chết. Mấy ngàn năm sau học thuyết của Khổng tử vẫn là công cụ thống trị hay nhất mà các bậc Hoàng đế Trung Hoa luôn luôn cổ súy. Bởi vì, nếu người dân chấp nhận thuyết ấy thì xã hội rất dễ bảo, rất ổn định. Đến nay, nước Tàu hiện đại đã xây dựng mấy trăm Viện Khổng tử khắp thế giới. Chắc họ muốn truyền bá chữ nhân một chiều để cai trị thế giới chăng.
Tóm lại cái "vĩ đại" nhất trong văn hóa Trung Hoa là sự sợ sệt và lòng thù hận. Khổng Minh trước khi chết ngửa cổ lên trời mà than rằng: “Từ nay ta không được ra trận đánh giặc nữa, trời xanh thăm thăm thù này biết bao giờ nguôi”. Lòng thù hận sản sinh ra các giá trị tiêu cực gọi là “Thâm như Tàu”. Sự thù hận cũng sinh ra các giá trị tích cực như xả bỏ về với vô vi.
Vậy sống cạnh một hàng xóm khổng lồ, lúc nào cũng đầy thù hận, thì người Việt phải hành xử thế nào? Chúng ta sẽ đào mả kẻ thù giã nát nhồi thành thuốc súng mà bắn, hay chúng ta sẽ như Nguyễn Trãi lấy đại nghĩa mà đối địch với hung tàn. Cả hai cách trên đều là không thích hợp vói thời đại hiện nay. Bởi vì người Trung Quốc chưa thể hiểu được đại nghĩa, ít nhất là trong vòng vài trăm năm nữa. Bởi vì, lịch sử mấy ngàn năm của các quá trình tiêu diệt các quốc gia và các âm mưu trả thù khôi phục không dễ gì một sớm một chiều có thể đổi dòng.
Hãy lấy chính một hạt nhân văn hóa Trung Quốc làm điểm tựa cho suy luận sau đây. Hạt nhân ấy là thuyết Thiên-Địa-Nhân. Theo đó, người Trung Hoa cho rằng con người là một trong ba lực lượng lớn nhất của tự nhiên. Con người theo nghĩa chung nhất có thể sánh ngang với trời và đất. Thuyết này đề cao năng lực của con người: Mối hận thù, lòng trung thành, sự chân thật,… có thể làm cảm động trời đất. Nhưng trong khắp các văn bản của văn hóa Trung Hoa không thấy đề cập một năng lực khác của con người: Lòng yêu mến tự do có thể làm cảm thông trời đất. Trái lại, người Việt chúng ta có một đặc điểm là yêu tự do. Hồ Chủ tịch biết sức mạnh của tự do, cho nên ông nói “Không có gì quí hơn độc lập tự do”.
Nếu có một cách nào đó biến mỗi con người Việt Nam thành một vị vua của tình yêu tự do, thì mảnh đất hình chữ S của chúng ta sẽ là nơi đáng sống nhất trên hành tinh này. Nước Việt Nam sẽ là nơi chung sống bình đẳng và hòa bình của 90 triệu vị vua yêu tự do, không thù hận. Khi đó không còn đất sống cho sự sợ hãi và mối thù hận. Họ có thể tự do sáng tạo, tự do nói cái mà họ nghĩ, tự do lập hội đoàn để khỏi bị bắt nạt,…Trong khi đó nước Tàu vẫn là mảnh đất của một thiên tử, hoặc một tập thể thống trị, đứng bên trên hơn một tỉ sinh linh, một tỉ lò than thù hận âm ỉ. Lúc đó nước Việt là một nước bé nhưng mạnh mẽ bên cạnh một nước Tàu to lớn nhưng đầy bất trắc. Và chúng ta không sợ gì một nước Tàu giàu có về tiền bạc, tham lam về lãnh thổ, bất trắc về lòng người nữa.
