Chỉ là sự giải thích sai lạc của bọn khủng bố, không còn là "Bí mật" nữa!

Bí mật về cuộc sống của phụ nữ dưới trướng IS

Thanh Hảo

VNN - Mới đây trên mạng xuất hiện một bản hướng dẫn sống bằng tiếng Ảrập dành cho nữ giới mà tác giả tự xưng là Các lữ đoàn Khansaa của IS.

Với mục đích chủ yếu là thu hút các nữ tân binh từ Ảrập Xêút và Vùng Vịnh, hướng dẫn này trả lời rất nhiều câu hỏi và hé lộ nhiều bí ẩn về cuộc sống hôn nhân của phụ nữ dưới quyền IS. 

BBC cho biết, tài liệu mới được dịch sang tiếng Anh và được đăng tải bởi Tổ chức cố vấn chống li khai Qulliam có trụ sở tại London.

"Việc một bé gái được cưới gả từ năm 9 tuổi được xem là hợp pháp", tài liệu ghi rõ. "Hầu hết các cô gái trinh trắng sẽ được cưới hỏi ở tuổi 16 hoặc 17". Và sau khi có chồng, người vợ sẽ phải giấu mặt, ủng hộ chính quyền từ đằng sau những cánh cửa đóng kín.

Hướng dẫn cho biết thêm, phụ nữ không nên tụt hậu mà họ cần được giáo dục, đặc biệt là về mọi mặt của đạo Hồi, nhưng chỉ ở độ tuổi từ 7 đến 15. Mẫu hình phụ nữ phóng khoáng của phương Tây, rời khỏi nhà để tới công sở, là không được phép, vì họ "chẳng được lợi gì từ quan niệm bình đẳng với nam giới ngoài những lo lắng bất an".

Tài liệu khẳng định các cửa hàng thời trang và thẩm mỹ viện là sản phẩm của Iblis, tức ma quỷ.

Hướng dẫn dài dằng dặc kể trên đã được tung lên Internet từ ngày 23/1 nhưng không được truyền thông quốc tế chú ý. Nó khá khác biệt với những thông điệp phóng khoáng và thường rất bạo lực, mà các nữ chiến binh IS xuất thân từ phương Tây đưa lên mạng xã hội.

Nữ giới được tin là chiếm khoảng 10% trong tổng số hàng nghìn chiến binh nước ngoài đã vượt qua biên giới Thổ Nhĩ Kỳ để gia nhập IS.

Tài liệu nêu rõ, vai trò chủ yếu của phụ nữ là "ngồi một chỗ", không phải chiến đấu mà là ủng hộ các chiến binh nam từ ở nhà, bao gồm cả việc đẻ con.

Phần lớn hướng dẫn được đưa ra nhấn mạnh đến đời sống bình thường của phụ nữ dưới quyền IS.

"Nhà nước không cấm thứ gì cả", tài liệu viết và cho biết thêm, họ không tiếc công sức để tách riêng nam sinh và nữ sinh ở các trường học.

Raqqa - thủ phủ của IS - được miêu tả là "nơi trú ẩn cho những người di cư", nơi gia đình "sống mà không bao giờ biết đến đói khát, gió rét và sương lạnh".

Tài liệu còn nêu rõ, phụ nữ ở các quốc gia Ảrập tại Vùng Vịnh, nhất là ở Ảrập Xêút đang đối mặt với "sự dã man và tàn bạo".

Giải thích đi kèm là điều này bao gồm việc nữ phải làm việc cùng với nam trong các cửa hiệu, xuất hiện trên ảnh thẻ căn cước, nhận các học bổng của phương Tây hoặc theo học "một trường đại học đồi trụy" ở thành phố Jeddah.

Đài Truyền hình Ảrập Xêút bị mô tả là "các kênh truyền hình mãi dâm và sai lạc" còn các cây viết nữ bị gán mác "sa ngã". Giáo viên bị gọi là gián điệp chuyên gieo rắc "những quan điểm độc hại và vô thần".

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Bộ trưởng đầu tiên lập facebook

Linh Thư 

VNN - Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến trở thành Bộ trưởng đầu tiên công khai chính thức trang fanpage hoạt động tại địa chỉfacebook.com/botruongboyte.vn tới người dân cả nước.

Trong một bản tin ngắn trên mạng điện tử, tờ Sức khỏe và Đời sống - cơ quan ngôn luận của Bộ Y tế cho hay fanpage trên là "trang Facebook chính thức và duy nhất của Bộ trưởng Y tế". Một quan chức của Bộ Y tế cũng xác nhận với VietNamNet đó là trang Facebook thật của Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến.

Báo Sức khỏe và Đời sống nói thời gian qua có rất nhiều trang giả mạo fanpage Bộ Y tế hoặc Bộ trưởng Y tế. Nên việc công bố rang Facebook chính thức và duy nhất của Bộ trưởng Bộ Y tế "để không bị nhầm lẫn và đảm bảo quyền lợi" của người đọc.

Tờ này cho hay, mọi thông tin không đến từ trang Facebook chính thức trên đều "không chính xác và không đáng tin cậy" và độc giả "không nên cung cấp bất cứ thông tin nào cho các trang giả mạo". Đồng thời báo khuyến nghị độc giả Facebook "nếu phát hiện các trang giả mạo có nội dung không lành mạnh, vui lòng thông báo ngay cho chúng tôi để có biện pháp xử lý kịp thời".

Được thành lập từ cuối 2014, trang Facebook chính thức của Bộ trưởng Y tế được cập nhật khá thường xuyên, tổng hợp các tin tức, thông tin liên quan đến sức khỏe, y tế, một số hoạt động của bà. Trong vụ sập hầm thủy điện ở Lâm Đồng cuối năm ngoái, các hoạt động của Bộ trưởng  được cập nhật liên tục dựa trên báo chí để đưa lên địa chỉ Facebook trên.

Không ít người dân biết địa chỉ Facebook của Bộ trưởng Y tế đã vào mục "bình luận" để nhắn hỏi nhiều vấn đề liên quan trực tiếp đến việc chăm sóc y tế, trong đó có cả những bệnh nhân nghèo, phản ánh thái độ của bác sĩ, hay hỏi các thông tin liên quan chính sách.

Ngoài việc tham khảo những thông tin, tin tức tổng hợp thì Facebook là nơi được kỳ vọng về tính tương tác cao, vai trò, dấu ấn chủ nhân chủ động trong tương tác mạng xã hội. Tuy nhiên, do có thể trang mới thành lập nên hoạt động tương tác trao đổi, thông tin đa chiều, trực tiếp của Bộ trưởng với từng người dân, độc giả chưa nhiều.

Tại hội nghị tổng kết công tác năm 2014, triển khai nhiệm vụ năm 2015 của VPCP hồi tháng 1 vừa qua, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã chỉ đạo việc làm tốt công tác thông tin truyền thông, trong đó có việc cung cấp thông tin chính thống lên mạng xã hội.

Thủ tướng cho rằng, hiện nay lĩnh vực thông tin không chỉ có các loại hình báo chí truyền thống mà còn có mạng xã hội.

“"Điện thoại bật ra là có, lên Facebook là đọc được thông tin, mấy chục triệu người dùng Internet và mạng xã hội rồi, vậy thì làm sao để thông tin chính thống của chúng ta cũng lên mạng xã hội. Chúng ta không ngăn và cũng không cấm được đâu, quan trọng nhất là đưa thông tin đúng, chính xác kịp thời để người ta có lòng tin đúng", Thủ tướng nói.

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Mỹ mải đấu Nga, TQ xây xong pháo đài phi pháp trên biển Đông

Anh Tú (theo LA Times)

MTG - Trong lúc Nga và Mỹ đang hục hặc với nhau trong vấn đề Ukraine suốt gần 1 năm qua thì Trung Quốc đã xây xong pháo đài phi pháp của họ tại quần đảo Trường Sa (thuộc chủ quyền Việt Nam). Điều này gây quan ngại lớn cho an ninh – hòa bình trong khu vực.

Những bức ảnh vệ tinh mới nhất cho thấy Trung Quốc đã xây xong hệ thống pháo đài trên bãi đá Tư Nghĩa thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam. 9 tháng trước, bãi đá Tư Nghĩa chỉ là mỏm rộng khoảng 380 mét vuông. Trung Quốc đã ngang nhiên mở rộng phi pháp các cơ sở, công sự tại đây bất chấp phản ứng của các nước trong khu vực.

Trong 9 tháng qua, trong lúc Mỹ mải chĩa mũi dùi vào Nga và dành một chút sự quan tâm khác để lo đối phó khủng bố IS, Trung Quốc đã âm thầm mở rộng và ảnh vệ tinh cho thấy Bắc Kinh đã mở rộng công sự tại bãi đá Tư Nghĩa lên đến 75.000 mét vuông (gấp gần 200 lần diện tích ban đầu).

James Hardy, biên tập viên phụ trách khu vực châu Á Thái Bình Dương của tạp chí quân sự IHS Jane Defence Weekly, cho biết: "Ban đầu nó chỉ là một vài miếng bê tông nhỏ, bây giờ nó đã thành hòn đảo hoàn chỉnh với đầy đủ sân đỗ trực thăng, bãi đáp máy bay, bến cảng và các cơ sở để hỗ trợ số lượng lớn quân đội”.

'Chúng ta có thể thấy rằng đây là một sách lược, một kế hoạch để (Trung Quốc) tạo ra một chuỗi pháo đài trên không, trên biển và nó (đảo Tư Nghĩa) có khả năng là một mắt xích trong chuỗi pháo đài ở quần đảo Trường Sa".

Một nhà ngoại giao phương Tây cho biết: "Tham vọng chiếm hữu của Bắc Kinh lớn hơn tất cả những gì chúng ta suy nghĩ. Nếu tiếp tục để Trung Quốc mở rộng pháo đài như hiện giờ thì rất khó để chống lại họ trên Biển Đông”.

Chuyện Trung Quốc xây các công sự, mở rộng các công trình một cách phi pháp trên Biển Đông là điều được nhắc nhiều từ trước. Nhưng thời gian trước đây, mọi động thái của Trung Quốc đều bị Mỹ theo dõi sát sao và lên tiếng kịp thời thông qua Bộ Ngoại giao, Bộ quốc phòng. Cũng vì thế mà Trung Quốc không dám thực hiện việc xây trộm một cách mạnh mẽ.

Còn giờ, do Mỹ mải so găng với Nga, ít quan tâm đến khu vực châu Á nên Trung Quốc tranh thủ triệt để thời gian để tiến hành các hoạt động xây dựng trái phép trên Biển Đông. Những tấm ảnh từ vệ tinh cách đây 9 tháng và hiện giờ đã nói lên tất cả.

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Thời nào lãnh đạo trọng hiền tài, quốc gia sẽ thịnh

VNN - Là một trí thức, Nguyễn Trãi tin rằng sự thịnh suy hưng phế của các quốc gia, các triều đại xưa nay đều do con người tạo nên, không phải do mệnh trời hay do lẽ tuần hoàn của tạo hóa.

Bình Ngô Đại cáo, bản Tuyên ngôn độc lập lần thứ hai của Việt Nam, được Thái tổ Cao Hoàng đế Lê Lợi, người sáng lập triều đại Hậu Lê, công bố vào năm 1428, sau khi quét sạch giặc Minh, là một áng hùng văn kiệt tác bất hủ của Nguyễn Trãi, một nhà văn, nhà thơ, một chiến lược gia chính trị quân sự xuất chúng của mọi thời đại. Sử không cho biết chính xác năm Nguyễn Trãi gia nhập lực lượng kháng chiến do Lê Lợi lãnh đạo, nhưng nhiều tư liệu xác định ông không có mặt trong Hội thề Lũng Nhai do Lê Lợi tổ chức để khởi nghĩa (1416).

Theo Đinh tộc ngọc phả, mãi đến năm 1423, bảy năm sau ngày Lê Lợi khởi nghĩa ở Lam Sơn, Nguyễn Trãi mới đến bái yết Bình Định Vương Lê Lợi. Nhưng từ khi có ông, cục diện kháng chiến chống Minh đã thay đổi. Thực hiện những kế sách của Nguyễn Trãi, lực lượng kháng chiến đã liên tục giành hết thắng lợi này đến thắng lợi khác. Nguyễn Trãi giỏi sử dụng chiến thuật dùng yếu đánh mạnh, dùng ít đánh nhiều và là một nhà tâm lý chiến đại tài. Ông là người đề xuất và thực hiện một mưu kế nổi tiếng vừa làm nản lòng quân xâm lược, vừa xây dựng niềm tin cho tướng lĩnh, binh sĩ và nhân dân ta là dùng mật ong viết lên lá rừng tám chữ “Lê Lợi vi quân, Nguyễn Trãi vi thần” cho kiến đục thành lỗ khiến quân Minh nghi là có thần giúp.

Tuy nhiên, các tướng lĩnh như Lê Sát, Phạm Vấn… (những người đã vào sinh ra tử cùng Lê Lợi trong buổi đầu kháng chiến) rất bất bình, cho là Nguyễn Trãi kiêu ngạo không coi họ ra gì. Đinh Liệt đứng ra hòa giải bằng cách yêu cầu sửa lại là “Lê Lợi vi quân, bách tính vi thần” (Lê Lợi là vua, trăm họ là bề tôi). Mối hiềm khích giữa Nguyễn Trãi, một người thuộc dòng dõi trâm anh thế phiệt (ông là cháu ngoại quan Tư Đồ Trần Nguyên Đán, thuộc tôn thất nhà Trần) và các công thần nhà Lê vốn xuất thân là những nông dân áo vải, đã nảy sinh từ lúc đó và có thể đó cũng là mầm mống di họa cho ông sau này.

Nguyễn Trãi đã dành trọn tâm huyết của cả một đời để viết Bình Ngô Đại cáo, lời bố cáo khắp thiên hạ của hoàng đế nước Nam. Văn phong của ông trác tuyệt, lời lẽ sắc bén hơn gươm đao, khí thế mạnh mẽ, hùng tráng hơn cả vạn binh, thấm đượm tình yêu nước, thể hiện ý chí độc lập tự cường, khí phách kẻ cả không hề nhún nhường kém cạnh với cường quốc phương Bắc, uy vũ hiên ngang mà vẫn giữ phong độ trang nghiêm văn hiến, càng đọc càng thấy lòng tự hào dân tộc trỗi dậy bừng bừng.

Nhưng đó không chỉ là một bản tuyên ngôn thể hiện niềm tự hào về lịch sử lẫy lừng hàng ngàn năm của Đại Việt, tán thán công lao dựng nước giữ nước của tiền nhân và của hoàng đế đương triều, tuyên dương mạnh mẽ chủ quyền độc lập thiêng liêng, chính thống và bất khả xâm phạm, sự toàn vẹn lãnh thổ và bản sắc văn hóa dân tộc Đại Việt, ghi nhận chiến công oanh liệt hiển hách của các tướng sĩ trong cuộc kháng chiến chống ngoại xâm, mà còn chất chứa cả tấm lòng của một trung thần muốn nhắc nhở những người lãnh đạo triều đại mới một điều cốt tử trong sự nghiệp bảo vệ vương triều, bảo vệ chủ quyền độc lập và xây dựng đất nước: đó là cần phải trọng dụng người hiền tài.

Ngay trong phần mở đầu của bản Tuyên ngôn nhằm khẳng định chủ quyền độc lập, sự toàn vẹn lãnh thổ và nền văn hóa phong tục khác biệt giữa Đại Việt và Trung Hoa, Nguyễn Trãi đã viết hai câu cuối có ý nghĩa rất sâu sắc: “Tuy mạnh yếu có lúc khác nhau, song hào kiệt đời nào cũng có”. Mới đọc qua, người đọc có thể chỉ nghĩ rằng đây là một nhận xét phù hợp với thực tế lịch sử, vì đúng là các triều đại nối tiếp nhau của hai nước có lúc thịnh lúc suy, nhưng nhân tài hai nước thì thời nào cũng xuất hiện.

Tuy nhiên, phân tích kỹ ý nghĩa của phần mở đầu, mới thấy hai chữ hào kiệt dùng ở đây là chỉ hào kiệt nước Nam. Nguyễn Trãi muốn nhắn nhủ người láng giềng phương Bắc rằng dân tộc Đại Việt thời nào cũng sản sinh ra anh hùng hào kiệt đủ tài năng bảo vệ đất nước, đừng uổng công phí sức âm mưu chiếm đoạt. Hàm ý trong hai câu này tương tự nội dung bốn câu thơ trong bản Tuyên ngôn Độc lập lần thứ nhất của Lý Thường Kiệt “Sông núi nước Nam, vua Nam ở, Rành rành định phận ở sách trời, Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm, Chúng bay sẽ bị đánh tơi bời”.

Ngẫm đi ngẫm lại, chúng ta lại phát hiện một nghịch lý trong hai câu “tuy mạnh yếu có lúc khác nhau, song hào kiệt đời nào cũng có”. Vì sao đất nước thời nào cũng sản sinh ra anh hùng hào kiệt lại có lúc yếu lúc mạnh? Hiển nhiên là các triều đại Nam Bắc xưa nay nối tiếp nhau có lúc thịnh, lúc suy và sự thịnh suy đó không xảy ra cùng lúc, nên nhận xét của Nguyễn Trãi “tuy mạnh yếu có lúc khác nhau” là hoàn toàn chính xác. Nhưng nếu câu này đúng, chẳng lẽ câu “song hào kiệt đời nào cũng có” lại chỉ là một lời khoa trương? Chẳng lẽ đất nước đã có anh hùng hào kiệt mà vẫn yếu, vẫn suy hay sao? Vì sao anh hùng hào kiệt lại không thể làm đất nước cường thịnh?

Bình Ngô Đại cáo là tuyên cáo của một hoàng đế nước Nam cho khắp thiên hạ, lời của hoàng đế phải là lời chân thật, quân bất hý ngôn. Nguyễn Trãi là một học giả uyên bác, trong đoạn mở đầu ông đã viết “Như nước Việt ta từ trước, vốn xưng văn hiến đã lâu” thì câu kết “song hào kiệt đời nào cũng có” là một hệ quả tất yếu hợp lẽ. Đại Việt có nền văn hóa lâu đời, dân trí cao, khí thiêng sông núi hùng mạnh bền vững thì đương nhiên thời nào cũng có nhân tài xuất hiện.

Truyền thuyết dân gian kể rằng khi được vua Tàu cử sang làm Thái thú Giao Châu (tên gọi của nước ta khi còn bị Bắc thuộc), Cao Biền thấy xứ này long mạch rất vượng, tất phát đế vương ngàn đời, nên có dã tâm muốn phá, thường mặc áo phù thủy, cưỡi diều giấy đi khắp nơi để xem địa thế, hoặc giả tảng lập đàn cúng tế để lừa thần bản địa đến rồi dùng kiếm báu chém đầu, xong đào hào, chôn kim khí để triệt long mạch, nhưng cuối cùng cũng không thành công. Tuy chỉ là truyền thuyết, nhưng một dải giang sơn Đại Việt nằm dọc bờ Biển Đông từ đó nổi tiếng là nơi địa linh nhân kiệt.

Nếu nhận xét ở cả hai câu đều đúng, chúng ta cần tìm ra ẩn số để giải mã nghịch lý này? Ẩn số đó phù hợp với mọi thời đại, mọi quốc gia, ngày trước cũng như bây giờ. Thời nào mà người lãnh đạo quốc gia biết trọng dụng hiền tài, quốc gia sẽ thịnh trị, còn thời nào hiền tài bị bỏ phế, đất nước phải suy vong.

Là một trí thức, Nguyễn Trãi tin rằng sự thịnh suy hưng phế của các quốc gia, các triều đại xưa nay đều do con người tạo nên, không phải do mệnh trời hay do lẽ tuần hoàn của tạo hóa. Ông mong muốn vị hoàng đế sáng lập triều đại Hậu Lê hiểu rằng muốn xây dựng đế nghiệp vững bền, quốc gia dân tộc cường thịnh khiến ngoại bang không dám dòm ngó thì phải thực thi chính sách chiêu hiền đãi sĩ, trọng dụng nhân tài. Ông đã gửi gắm tâm sự của ông qua những lời lẽ thiết tha bày tỏ tấm lòng cầu hiền như khát nước của Lê Lợi trong thời kỳ kháng chiến qua những câu sau đây:

Lại ngặt vì:

Tuấn kiệt như sao buổi sớm

Nhân tài như lá mùa thu

Việc bôn tẩu thiếu kẻ đỡ đần

Nơi duy ác hiếm người bàn bạc

Tấm lòng cứu nước, vẫn đăm đăm muốn tiến về Đông

Cỗ xe cầu hiền, thường chăm chắm còn dành phía tả

Trông người, người càng vắng bóng, mịt mù như nhìn chốn bể khơi…

Trong kháng chiến, nhờ có nhân tài mới đánh đuổi được quân xâm lược thì trong hòa bình, càng cần nhân tài nhiều hơn để xây dựng và bảo vệ đất nước. Kinh nghiệm lịch sử cho thấy, khi lãnh đạo quốc gia biết trọng dụng nhân tài, hiền sĩ khắp nơi sẽ theo nhau mà đến. Trọng dụng nhân tài là một quốc sách lâu dài làm cho nước Nam cường thịnh, đó chính là tâm huyết của Nguyễn Trãi khi viết Bình Ngô Đại cáo cho Lê Lợi.

Nhưng Lê Lợi thiển cận, chỉ nghĩ đến việc bảo vệ vương triều mà không xem lợi ích quốc gia làm trọng. Ông nghi kỵ và bức hại công thần. Nguyễn Trãi chỉ được phong chức Nhập nội Hành khiển, không phải là chức quan đầu triều mặc dù công lao ông rất lớn, chưa kể ông còn bị nghi ngờ trong vụ án Trần Nguyên Hãn, bị cánh trọng thần như Lê Sát, Phạm Vấn… gièm pha, đả kích, bị tước bỏ quốc tính, phải từ quan. Đến đời Lê Thái Tông, ông được vời ra làm Gián nghị Đại phu nhưng vẫn không được tin dùng để thi thố tài năng nên cáo lão về quê ẩn dật. Về sau lại bị vướng vào án oan Thị Lộ, bị xử uống thuốc độc chết, cả nhà bị tru di tam tộc. Mấy mươi năm sau, khi Lê Thánh Tông lên ngôi, ông mới được giải oan, phục hồi danh dự.

Đỗ Nghị, một vị quan triều Hậu Lê, đã cảm thương cho ông: Nhà Lê sở dĩ lấy được thiên hạ đều do sức ông cả. Tiếc thay trời chưa muốn bình trị thiên hạ, cho nên cuối cùng ông vẫn chỉ làm chức Hành khiển Đông đạo, không được dùng hết hoài bão của mình; việc đó không phải là không may cho ông, mà chính là không may cho sinh dân đời Lê vậy.

Thật không có nhận xét nào đúng hơn.

Theo Huỳnh Bửu Sơn (Doanh nhân Sài Gòn cuối tuần)

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Từ án tù của ‘tiểu thư’ nhà tài phiệt

Nguyễn Khắc Giang

VNN - Khoảng một vài năm trở lại đây, gió đã đổi chiều với các chaebol. Sự phản kháng từ công chúng ngày càng lớn, được hỗ trợ bởi các công cụ mới.

Khi bắt máy bay quay về cổng chờ để trừng phạt tiếp viên trưởng do “phục vụ không chu đáo”, có lẽ bà Heather Cho, con gái chủ tịch hãng Korean Air, không ngờ rằng hậu quả lại khủng khiếp như vậy. Sự cố này thổi bùng lên cơn giận dữ âm ỉ của công chúng Hàn Quốc, khiến nhà chức trách phải vào cuộc. Bà Cho bị kết án một năm tù giam vì tội vi phạm an toàn hàng không, hành hung nhân viên và lợi dụng chức quyền để cản trở quá trình điều tra.  

Sự việc sẽ không có gì đáng nói nếu đây là một trong những lần hiếm hoi thành viên của một Chaebol phải chịu án tù. Vào năm 2007, một người thuộc chaebol, chủ tịch Hyundai Chung Mong-koo, bị tuyên án ba năm tù tội gian lận nhưng sau đó được thả vì chính phủ coi ông là quá quan trọng với nền kinh tế (1). Đổi lại, ông Chung thực hiện lao động công ích và đóng một tỷ đô la vào quỹ từ thiện.

Quyền lực của chaebol

Korean Air và Hyundai đều được gọi là chaebol, dịch theo nghĩa đen tiếng Hàn Quốc là tài phiệt. Đây là những nhóm tập đoàn theo hướng “gia đình trị”, có ảnh hưởng quyết định đến nền kinh tế xứ Kim Chi. Các tập đoàn này được tổ chức bằng cách gom lại những công ty độc lập trên danh nghĩa, tuy nhiên chịu sự quản lý về mặt hành chính và tài chính của một gia đình. Người đứng đầu chaebol là một chongsu, người quản lý không chính thức và không được bổ nhiệm, nhưng lại có quyền đưa ra những quyết định tối cao (2).

Chaebol có chân rết lan toả khắp mọi ngóc ngách của nền kinh tế, tham gia vào những ngành dường như không có chút liên hệ nào với nhau như công nghiệp nặng cho đến thể thao và giải trí. SK Group, chaebol lớn thứ hai Hàn Quốc, có đến 95 công ty thành viên.

Chaebol ra đời từ những năm 1960, sau chính sách thúc đẩy công nghiệp hoá của tổng thống Park Chung-hee (cha của đương kim tổng thống Park Geun-hye). Chính các chaebol là lực đẩy chính tạo ra “kỳ tích sông Hàn”, đưa quốc gia này từ khốn cùng bởi chiến tranh trở thành cường quốc kinh tế trong khu vực và trên thế giới chỉ sau 30 năm. Hiện tại, 20 chaebol lớn nhất có tài sản tương đương 85% GDP của Hàn Quốc (2).

Thế nhưng, nói như nhà sử học người Anh John Dalberg-Acton, quyền lực tuyệt đối thì sự tha hoá cũng tuyệt đối. Cùng với sức mạnh kinh tế của mình, chaebol nhiều lúc trở thành “kiêu binh”. Về kinh tế, các chaebol nhận được nhiều ưu đãi từ nhà nước như vay với lãi suất thấp, hỗ trợ về thuế và mặt bằng, cũng như hỗ trợ khi mở rộng đầu tư ra nước ngoài. Trước năm 1997, việc các chaebol bị phá sản là không tưởng, bởi chính quyền luôn là “người cho vay cuối cùng” để cứu vớt các chaebol gặp vấn đề.

Thêm vào đó, do mối quan hệ chặt chẽ giữa của chaebol với chính quyền, cũng như quyền lực tài chính của các tập đoàn này, họ gần như bất khả xâm phạm trước pháp luật. Ví dụ tiêu biểu nhất là scandal của ông Lee Kun-hee, chủ tịch tập đoàn Samsung, chaebol lớn nhất Hàn Quốc, vào năm 2008. Khi đó ông Lee bị buộc tội tham nhũng, hối lộ, và trốn thuế. Công tố viên đề nghị ông chịu án bảy năm tù giam và nộp hơn 300 triệu USD tiền phạt. Tuy vậy, ông được cựu tổng thống Lee Myung-park ân xá chưa đầy một năm sau đó, và chỉ phải nộp phạt khoảng 98 triệu USD (3).

Trong một xã hội có thể chế dân chủ và pháp quyền như Hàn Quốc, những sự việc trên khiến công chúng hết sức bất mãn. Đặc biệt là sau cuộc Khủng hoảng tài chính Đông Á 1997, khi nhiều người cho rằng chính chaebol với hệ thống quản trị không minh bạch và vay nợ nhiều là nguyên nhân chính của khủng hoảng (4), thì tâm lý không hài lòng với chaebol của người dân ngày càng tăng lên. Có ý kiến còn cho rằng nền kinh tế phụ thuộc vào chaebol chính là nhân tố trì trệ khiến Hàn Quốc chững lại trong phát triển (5).  

Các vị tổng thống lên nắm quyền từ sau cuộc Khủng hoảng Đông Á (Kim Dae-jung, Roh Moo-hyun, Lee Myung-bak, và Park Geun-hye) đều nỗ lực cải tổ chaebol, nhưng chưa đạt được hiệu quả như mong muốn.

Hoàng hôn của đế chế?

Khoảng một vài năm trở lại đây, gió đã đổi chiều với các chaebol. Sự phản kháng từ công chúng ngày càng lớn, được hỗ trợ bởi các công cụ mới, trong khi chính quyền của tổng thống Park Geun-hye tỏ ra cứng rắn hơn các tiền nhiệm trong việc xử lý vi phạm từ các tập đoàn này.

Nếu như trước đây, những cổ đông nhỏ gần như không có tiếng nói gì trong việc thay đổi các chính sách quản trị của chaebol, thì bây giờ, với internet, họ đã có thể dễ dàng kết nối với nhau nhằm tạo ra sức mạnh lớn hơn.

Ví dụ điển hình trong số đó là cộng đồng 35 nghìn nhà đầu tư thiểu số của Navistock, một công ty nhỏ ở Seoul chuyên vận động thay đổi cách quản trị của chaebol. Kim Jung-hyun, giám đốc của Navistock, từng mất đến 2,8 triệu đô la do đầu tư vào một công ty con của chaebol, mà sau đó bị loại ra khỏi sàn chứng khoán do gian lận kế toán. Ông thành lập công ty này để các nhà đầu tư khác không rơi vào hoàn cảnh như mình (6).

Thêm vào đó, mạng xã hội đã trở thành phương tiện lợi hại để kiềm toả các chaebol. Những vụ lạm dụng quyền lực của lãnh đạo các tập đoàn này được phát tán nhanh chóng trên internet, khiến họ không chỉ “mất mặt” mà nhiều khi còn mất cả ghế.

Ở sự cố Namyang vào năm 2013, một người bán hàng của công ty sữa Namyang Dairy Products lăng mạ và doạ giết một nhà phân phối của hãng, do người này không mua thêm sản phẩm vì hết chỗ. Sự cố này được quay lại và phát lên YouTube, khiến cho khách hàng tẩy chay sản phẩm của công ty. Namyang sau đó buộc phải xin lỗi và sa thải nhân viên nói trên (7).

“Trong quá khứ, những hành vi lạm quyền không được công chúng biết đến do thiếu kênh thông tin. Nhưng hiện tại, điều này thay đổi với việc mạng xã hội cho phép khách hàng chia sẻ đủ loại thông tin và đoàn kết với nhau để chống lại các hành vi sai trái từ các công ty,” Ông Chung Sun-sup, một nhà báo Hàn Quốc cho biết trên Financial Times.

Tại Hàn Quốc, những phong trào như của Navistock, và mạng xã hội được đánh giá sẽ góp phần mang “quyền lực cho kẻ không có quyền lực” tạo nền tảng cho cuộc cải cách “dân chủ hoá kinh tế” mà chính quyền Hàn Quốc đang muốn thực thi. Những áp lực này, cùng với mức độ cạnh tranh toàn cầu ngày càng tăng, đòi hỏi các chaebol phải tự thay đổi chính mình, trước hết là về cách ứng xử với công chúng và pháp luật.

“Có một làn sóng về dân chủ trên mạng xã hội Hàn Quốc rằng chaebol không nên được phép cư xử như đứng trên luật pháp nữa,” Kwon Young-joon, giáo sư thương mại tại ĐH Kyung Hee nói (8).

Có lẽ hơn ai hết, có lẽ bà Heather Cho là người thấm thía nhất nhận định này.

***

Tài liệu trích dẫn

(1) BBC News (2007). Guilty Hyundai boss escapes jail.

(2) Chang, S. J. (2003). Financial crisis and transformation of Korean business groups: The rise and fall of chaebols. Cambridge university press.

(3) The Verge (2012). King of Samsung: a chairman's reign of cunning and corruption

(4) Murillo, D., & Sung, Y. (2013). Understanding Korean Capitalism: Chaebols and their Corporate Governance. ESADE geo Center for Global Economy and Geopolitics Position Paper, 33.

(5) Bloomberg (2012). Reining In South Korea's Chaebol?. Song Jung-a (2013). Pressure mounts on chaebol chiefs. Financial Times.

(7) Song Jung-a (2013). Chaebol under fire amid South Korean scandals. Financial Times.

(8) Munroe and Kim (2014). Special no more? Holding Korean chaebol to higher account. Reuters.

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Những Làn Điệu Chèo Hay Nhất

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Tìm em trong chiều Hội Lim

Phần nhận xét hiển thị trên trang