Minh Thu lược dịch
 |
| Đội tàu của Hải quân Mỹ trên Biển Đông |
Nhằm trấn an đồng minh châu Á trước mối đe dọa khiêu chiến từ Trung Quốc, Bộ Tư lệnh Thái Bình Dương của Mỹ đã lên kế hoạch phản ứng nhanh trước mọi diễn biến đơn phương bất ngờ từ Bắc Kinh.
Mỹ hiện vẫn đang thể hiện rõ quyết tâm duy trì vị trí chiến lược tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương với vai trò cường quốc hùng mạnh ngăn chặn mọi nỗ lực của Trung Quốc nhằm thay đổi hiện trạng an ninh khu vực.
Trong khi đó, mối quan hệ giữa Trung Quốc và một số quốc gia láng giềng đang ngày càng trở nên căng thẳng xung quanh cuộc chiến giành chủ quyền. Điển hình, quan hệ giữa Bắc Kinh và Tokyo đã không ít lần rơi xuống vực thẳm liên quan tới quần đảo tranh chấp Senkaku/Điếu Ngư trên biển Hoa Đông. Ngoài ra, Hải quân Trung Quốc còn nhiều lần đối đầu với một số quốc gia láng giềng như Philippines trên Biển Đông giàu tài nguyên.
 |
| Đội tàu của Hải quân Mỹ trên Biển Đông |
Đây chính là lý do Bộ Tư lệnh Thái Bình Dương của Mỹ (PACOM) lập sẵn kế hoạch phản ứng trước mọi động thái đơn phương khiêu chiến từ Trung Quốc.
Theo tờ Wall Street Journal (WSJ), quân đội Mỹ sẽ sẵn sàng điều động máy bay ném bom B-2 hay tổ chức các cuộc tập trận tàu sân bay gần hải phận Trung Quốc nhằm đối phó đối phó với hành động khiêu khích trên Biển Đông và biển Hoa Đông từ Bắc Kinh.
Nguồn tin từ WSJ cho hay phản ứng "chậm chạp" của quân đội Mỹ trước hành động Nga sáp nhập Cộng hòa tự trị Crimea đã khiến các đồng minh chủ chốt trong khu vực châu Á của Washington tỏ hoài nghi. Nhiều quốc gia cho rằng vụ việc ở Crimea được xem là phép thử cho các biện pháp mà Washington sẽ triển khai nếu Trung Quốc âm mưu theo đuổi mưu đồ dùng sức mạnh để giành quyền kiểm soát lãnh thổ tranh chấp trên Biển Đông và biển Hoa Đông.
"Họ không chỉ quan tâm tới vấn đề tại Crimea mà còn cả những tình huống đang dần được hình thành", một quan chức Mỹ giấu tên trả lời WSJ.
Theo đó, Bộ Tư lệnh Thái Bình Dương của Mỹ tại Hawaii chịu trách nhiệm lên phương án chiến thuật và chiến lược nhằm phản ứng nhanh chóng trước mọi mối đe dọa khiêu khích từ Trung Quốc và Triều Tiên.
Bản kế hoạch này được Washington xây dựng sau khi Trung Quốc đơn phương tuyên bố thiết lập "Vùng nhận diện phòng không" trên biển Hoa Đông bao gồm không phận quần đảo tranh chấp với Nhật Bản – Senkaku/Điếu Ngư.
"Bộ Tư lệnh đã lên kế hoạch từ tập trận cho tới cứu trợ nhân đạo, khắc phục thảm họa tự nhiên và cả chiến lược tổng tấn công quân sự. Mọi kế hoạch đã được chuyển tới các nhà lãnh đạo quân sự cấp cao", phát ngôn viên PACOM, Tướng Chris Sims cho biết.
 |
| Hải quân Trung Quốc - Nhật Bản không ít lần đối đầu trên hải phận gần quần đảo tranh chấp chủ quyền Senkaku/Điếu Ngư trên biển Hoa Đông | |
Những kế hoạch này đều nhằm thể hiện khả năng phản ứng nhanh chóng của quân đội Mỹ trước bất cứ hành động khiêu khích đơn phương từ Trung Quốc trên Biển Đông và biển Hoa Đông. Tuy nhiên, Washington sẽ không theo đuổi trò chơi "ăn miếng trả miếng" với Bắc Kinh. Thực tế, kế hoạch của PACOM chỉ muốn nhắc nhở Trung Quốc rằng Mỹ có thể đối phó với bất cứ nỗ lực nhằm thay đổi hiện trạng an ninh trong khu vực.
Giới chức Mỹ cho rằng chiến lược của PACOM sẽ tránh được nguy cơ xảy ra đụng độ hay một "cuộc chiến tranh nóng" giữa Mỹ và Trung Quốc. Trong khi đó, nguồn tin tình báo Mỹ tiết lộ quân đội Trung Quốc hiện đang bị chia rẽ quan điểm về phương thức phản ứng trước những động thái quả quyết từ Mỹ.
Tuy nhiên, một quan chức Mỹ cho hay mọi đối sách của chính phủ nước này vẫn để ngỏ một lối thoát giảm căng thẳng. “Đừng bao giờ dồn kẻ thù vào chân tường bởi bạn có thể vấp phải sự kháng cự mà bạn không hề mong muốn”, một quan chức Mỹ giấu tên trả lời WSJ.
Điều đáng nói là bản kế hoạch của PACOM được tiết lộ đúng thời điểm Tổng thống Mỹ Barack Obama thực hiện chuyến công du kéo dài 1 tuần tới 4 nước châu Á.
Chuyến thăm của Tổng thống Obama là minh chứng tái khẳng định cam kết hỗ trợ an ninh cho các đồng minh khu vực châu Á. Bởi trước đó, một số đối tác chiến lược châu Á của Washington đã tỏ ra nghi ngờ về sức mạnh của quân đội Mỹ sau khi chứng kiến những biến động tại Syria và Ukraine trong thời gian gần đây. Ngoài ra, bản kế hoạch mới của PACOM còn nhằm khẳng định quyết tâm theo đuổi chiến lược "trục châu Á" của Mỹ cũng như thu hút thêm sự ủng hộ từ phía các đồng minh chiến lược trong khu vực.
Đọc thêm: Mỹ có thể giúp đỡ Việt Nam như thế nào?
Tr.N
Ảnh bên: Quân hạm Mỹ USNS Safeguard (T-ARS 50) ghé cảng Đà Nẵng ngày 7/04/2014. Tăng cường sự hiện diện của Hải quân Mỹ tại Việt Nam được cho là biện pháp thiết thực để hậu thuẫn Việt Nam trong cuộc đọ sức với Trung Quốc.-US Navy
Ngay sau khi Trung Quốc đưa giàn khoan xuống hoạt động tại vùng Biển Đông, trong một khu vực mà họ tự nhận chủ quyền gần Việt Nam, Mỹ đã liên tiếp lên tiếng tố cáo đó là một hành động khiêu khích và nguy hiểm. Tuy vậy, cho đến nay Hoa Kỳ không hề có động thái cụ thể nào để ngăn chặn hành động đó, mặc dù một số nhà phân tích cho rằng Washington hoàn toàn có thể can thiệp giúp Việt Nam giải tỏa sức ép từ Trung Quốc.
Trong một chừng mực nào đó, thái độ trung lập tương đối của Mỹ trong cuộc khủng hoảng Việt Trung lần này có thể được giải thích bằng sự kiện là Việt Nam – trái với Philippines – không phải là một đồng minh kết ước của Hoa Kỳ, hai bên không hề có Hiệp ước phòng thủ chung, do vậy Washington không có nghĩa vụ lao vào giúp đỡ Hà Nội.
Trong thực tế, ngoài một loạt các tuyên bố cứng rắn tố cáo hành động của Bắc Kinh là phá hoại tình hình ổn định trong vùng Biển Đông, Washington chưa thấy có động tĩnh nào cho thấy là họ sẵn sàng can thiệp một cách cụ thể để giúp Việt Nam đối phó với các hành vi luôn bị Mỹ đánh giá là khiêu khích, nguy hiểm, thậm chí không phù hợp với luật lệ quốc tế.
Thái độ dè dặt của Hoa Kỳ tuy nhiên đang khiến cho nhiều nước đồng minh của Mỹ tại châu Á sốt ruột, nhất là khi chỉ mới đây thôi, nhân chuyến công du châu Á, Tổng thống Barack Obama đã làm dấy lên nhiều hy vọng về việc Washington sẵn sàng sát cánh cùng châu Á trong việc hạn chế các tham vọng lãnh thổ của Bắc Kinh.
Theo hãng tin Anh Reuters, một nhà ngoại giao châu Á tại Mỹ mới đây đã cho rằng ngành ngoại giao Mỹ cần có một thái độ kiên quyết hơn đối với Trung Quốc, cùng lúc với việc sử dụng ảnh hưởng của mình để giảm bớt căng thẳng ở Việt Nam.
Theo nhà ngoại giao này, các nước Đông Nam Á hiện ngày càng quan ngại trước khả năng Bắc Kinh lấn lướt thêm và vẽ lại cục diện khu vực. Trừ phi là có một thế lực khác ngăn chặn tham vọng đó của Trung Quốc.
Thêm tàu tại Biển Đông, trừng phạt CNOOC tại Mỹ
Theo một số nhà phân tích, dù về hình thức, Hoa Kỳ không có nghĩa vụ « giải cứu » Việt Nam, nhưng trong tư cách là một cường quốc Thái Bình Dương, niềm hy vọng của nhiều nước nhỏ trong vùng, Hoa Kỳ phải có những phản ứng cụ thể nhằm vào Trung Quốc hơn là những lời tố cáo suông.
Đây chính là ý kiến của hai chuyên gia Mỹ Elizabeth Economy và Michael Levi, thuộc trung tâm nghiên cứu đối ngoại Mỹ Council on Foreign Relations. Trong một bài viết của mình, hai chuyên gia này khuyến cáo :
« Hoa Kỳ cần phải chuẩn bị để hỗ trợ Việt Nam thông qua một sự hiện diện hải quân mạnh mẽ hơn ». Việc tăng cường lực lượng hải quân Mỹ trong vùng Biển Đông, theo hai chuyên gia này sẽ « cung cấp cho Washington thêm cơ hội để đánh giá thực lực của Trung Quốc và góp phần giúp cho căng thẳng xuống thang ».
Bà Economy và ông Levi còn đề xuất một biện pháp khác, trực tiếp hơn : Đó là hạn chế các hoạt động tại Mỹ của Tập đoàn Dầu khí Hải dương Trung Quốc CNOOC, một tập đoàn Nhà nước và là sở hữu chủ của giàn khoan HD 981 đang là nguyên nhân là mất ổn định tại Biển Đông.
Hai chuyên gia này cảnh báo : « Nếu Hoa Kỳ không có khả năng gắn liền hành động với lời nói, thì các cam kết duy trì hòa bình và ổn định trong khu vực từng được Mỹ đưa ra sẽ trở thành rỗng tuếch ».
