Về bức xúc nghệ thuật và....

Trần Tiễn Cao Đăng

Trần Tiễn Cao Đăng sinh 1965. Tốt nghiệp khoa Ngữ văn Nga Đại học Tổng hợp TPHCM. Nhà văn, dịch giả.

Rushdie có nói “Don’t waste your talent to serve your nation” (“Đừng phí phạm tài năng của bạn để phụng sự quốc gia”). Pamuk cũng nói một câu với ý tương tự như vậy. Tôi hiểu điều họ muốn nói, từ trong máu. Đó là một lựa chọn. Và “Hãy dùng tài năng của mình để phụng sự quốc gia” là một lựa chọn khác. Không có lựa chọn nào trong hai cái này là tốt hơn cái kia MỘT CÁCH TỰ THÂN. Nó đúng với RIÊNG TỪNG CÁ NHÂN MỘT. (Ở đây ta chỉ nói đến cá nhân nghệ sĩ, người sáng tạo nghệ thuật, chứ không nói đến cá nhân theo nghĩa công dân chẳng hạn, đó là chuyện khác). Và cái tôi muốn chống lại là BẤT CỨ THỨ NÃO TRẠNG NÀO coi một trong hai cái đó, Ở TỰ THÂN NÓ, là tốt hơn cái kia, đúng hơn cái kia. Chỉ có vậy.

Và do vậy, sự lựa chọn giữa “văn dĩ tải đạo” và “văn chương thuần túy” không chỉ là vấn đề đóng khung trong khuôn khổ Việt Nam. Nó là một trong những vấn đề cốt tử mà người sáng tạo nghệ thuật ở bất cứ nước nào, thời nào, cũng đều có thể phải đối mặt. Và những lực cản đối với người nghệ sĩ chọn con đường “vị nghệ thuật” đâu phải chỉ đơn giản là các chế độ chính trị. Đó có thể là chính một số nghệ sĩ đồng nghiệp của anh (không phải chỉ loại nghệ sĩ làm quan như ở quê ta, nói rõ là vậy). Đó có thể là một bộ phận công chúng sẵn sàng lên tiếng một cách cứ như thể họ đại diện cho chân lý. Vân vân và vân vân. 

Và khi một nghệ sĩ bức xúc nghệ thuật trong khi phần lớn mọi người quanh anh ta bức xúc chính trị, đương nhiên anh ta sẽ cô độc, thậm chí bị cô lập. Nhưng chẳng phải nghệ sĩ, thứ nghệ sĩ luôn luôn bức xúc nghệ thuật đến mức cao độ, thì luôn luôn không nhiều thì ít là một kẻ cô độc, một thứ xa lạ, thậm chí là một con chiên ghẻ đối với bầy đàn, bất kể anh ta đang ở nước nào và thời nào hay sao? Nếu đó là lựa chọn của anh ta, anh ta chấp nhận cái hoàn cảnh ấy, đơn giản có vậy.

Điều lành mạnh là anh lựa chọn con đường phù hợp với bản chất sâu xa nhất của anh. Nếu bản chất sâu xa nhất của anh bảo anh hãy theo con đường phụng sự quốc gia, cụ thể là bằng cách dấn thân vào hành động chính trị, anh hãy làm theo nó, đi làm chính trị. Thế là lành mạnh, và đẹp. Và nếu bản chất sâu xa nhất của anh bảo anh rằng dù có chuyện gì xảy ra với anh đi chăng nữa, anh đừng bao giờ từ bỏ giấc mơ sáng tạo của anh, anh hãy làm theo nó, kiên trì sáng tạo. Thế là lành mạnh, và đẹp. 

Sẽ không lành mạnh, sẽ xấu xí, khi anh đi theo một con đường nào đấy vì anh bị người ta bắt buộc làm thế, hoặc anh làm thế vì nghe theo những tiếng nói khác không sâu thẳm bằng tiếng nói từ trong nội thể anh.

Khi anh kiên trì theo con đường sáng tạo nghệ thuật, và khi anh va phải đủ thứ bức tường, trong đó có bức tường chế độ toàn trị (nhưng không phải chỉ có nó), anh chiến đấu chống lại nó theo cách của mình, để bảo toàn tự do của tư tưởng mình, đấy là anh đang hành động “chính trị”. Lịch sử văn chương/nghệ thuật thế giới đầy ắp những ví dụ về chuyện đó. 

Đương nhiên là không ai có thể sống ngoài/sống trên chính trị. Cũng như không ai có thể đứng ngoài thời gian. Nhưng đương đầu với nó có nhiều cách. Toàn bộ vấn đề là ở chỗ anh chọn cách nào phù hợp nhất với mình. Đơn giản có vậy.

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Nhiều khi đánh giặc miệng cũng được đấy ông Vinh nhở:

Nhàvăn Nguyễn Quang Vinh

ĐUỔI DÀN KHOAN BẰNG 3 MŨI GIÁP CÔNG.
(Rất hiếm khi ta sử dụng 3 mũi giáp công như thế này)

Mũi 1, như đã thông tin, tàu chiến, máy bay chiến đấu của ta hôm nay đã xuất phát, vây đuổi cương quyết.

Mũi 2, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh gọi điện thoại cho Bộ trưởng Ngoai giao Trung Quốc mắng tơi bời các bác ạ, ví dụ:" Việt Nam không thể chấp nhận và kiên quyết phản đối việc làm này của Trung Quốc, yêu cầu Trung Quốc rút hết giàn khoan HD-981 và các tàu hộ tống ra khỏi khu vực này và cùng đàm phán để xử lý những bất đồng xung quanh vấn đề này.
Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Phạm Bình Minh khẳng định Việt Nam có đầy đủ căn cứ pháp lý và lịch sử khẳng định chủ quyền đối với Hoàng Sa, Trường Sa và quyền chủ quyền, quyền tài phán đối với vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa theo các quy định của Công ước Liên hợp quốc về Luật biển 1982.
Việt Nam sẽ áp dụng mọi biện pháp phù hợp cần thiết để bảo vệ các quyền và lợi ích chính đáng của mình.

Mũi 3, Đại diện Bộ Ngoại giao Việt Nam đã gặp Đại biện Đại sứ quán Trung Quốc tại Hà Nội trao Công hàm của Bộ Ngoại giao Việt Nam gửi Bộ Ngoại giao Trung Quốc.
Nội dung Công hàm nhấn mạnh hoạt động của giàn khoan HD-981 và tàu Trung Quốc đã “xâm phạm nghiêm trọng chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán của Việt Nam đối với quần đảo Hoàng Sa, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam, cũng như đã vi phạm nghiêm trọng các thỏa thuận giữa Lãnh đạo hai nước, tinh thần và lời văn của Tuyên bố DOC, các quy định có liên quan của luật pháp quốc tế”.
Đồng thời, yêu cầu Trung Quốc “rút ngay giàn khoan nói trên cùng các tàu, thiết bị, nhân sự có liên quan ra khỏi khu vực lô 143 thuộc thềm lục địa Việt Nam và không để tái diễn các hành động tương tự”.

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Bài đã thành lạc đề vì không còn "Ẩn số":

Cũng lâu lắm rồi, từ dạo còn Yahoo! 360°, tình cờ lang thang lạc vào trang Blog anh Ba Sàm, thấy lạ và thú vị, sau thì cái tình cờ ngẫu nhiên ấy dần dần thành tất yếu, trang mạng này không thể thiếu khi hắn ngồi internet. Lúc đó, Blog anh Ba sàm hầu như rất ít người còm.., thời mà Vàng Anh, Tắc Kè... là "kỷ lục"...

Bây giờ, cũng cái lạ và thú vị ấy, Nhật báo Ba Sàm đã trở thành một món ăn tinh thần của không ít Blogger trong và ngoài nước, nhất là các bạn trẻ quan tâm đến vận nước, những người đứng tuổi trăn trở thời cuộc quốc gia... Ba Sàm tuyệt nhiên không hề 'ba láp ba sàm' chút nào, ngược lại, rất đàng hoàng và nghiêm túc?.

Hy vọng, bà con sẽ ngạc nhiên giống hắn, không hiểu chủ nhân trang Blog này lấy đâu ra sức lực, thời gian, kiến thức, tiền bạc... để đều đặn sáng, trưa, chiều, tối, ngày ngày điểm tin, post bài tiếng Anh, tiếng Việt - đa phần là đáng đọc, đáng xem. Thỉnh thoảng, lại bình vài câu gãy gọn, hóm hỉnh.., điểm vài trích đoạn quan trọng làm bật sáng, bật tối... các bản tin. Tất tần tật vấn đề trong cuộc sống, bỏ qua những giới hạn ấu trĩ ngô nghê "lề trái hay lề phải", "chính thống hay phản động", nhật báo Ba Sàm tạo nên một sân chơi, một diễn đàn đông đúc, nhộn nhịp các phản hồi thuận nghịch. Cần mẫn nhẹ nhàng chấp nhận sự khác biệt, chủ nhân Blog giúp cho bạn đọc trút được " hỉ, nộ, ái, ố " trong lòng, bất kể thời điểm, thâu đêm suốt sáng.

Rồi từ Blog này, bà con còn có thể khám phá ra những blog hay khác, hợp với "khẩu vị" từng người...

Đôi khi, cái thông điệp "PHÁ VÒNG NÔ LÊ" khó hiểu, cái slogan "Cơ quan ngôn luận của THÔNG TẤN XÃ VĨA HÈ" buồn cười kia cũng khiến cho "một nhóm người" chột dạ, âu lo, mất ngủ... Và cứ như thế, như thế, người ghé thăm nhà anh Ba Sàm càng lúc càng tăng ngùn ngụt, thực tế là một trời một vực nếu chẳng may "ai đó" muốn đối chiếu với một số báo tự cho là "chính thống".., rồi thì, Vàng Anh, Tắc Kè... vang bóng một thời xem như đã lùi về "quá khứ"... thuở sơ khai.

Anh Ba Sàm lạ và thú vị là vì thế, hắn tò mò không biết con người này là ai.., mà cái gì không biết thì tra Google... , Google mách rằng:

" Anh Ba Sàm tên thật là Nguyễn Hữu Vinh, thường trú tại Hà Nội, sinh năm 1956, con trai của cụ Nguyễn Hữu Khiếu, cựu Bộ Trưởng Bộ Lao động nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, cựu Đại sứ Việt Nam tại Liên bang Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết.

Chủ nhân trang Ba Sàm tốt nghiệp Đại học An ninh, từng là sĩ quan an ninh, từng công tác tại Ban Việt kiều. Sau đó, vì nhiều lí do, anh xin nghỉ việc, theo học luật và ngoại ngữ...

Hiện nay, anh là chàng thám tử tư đầu tiên của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, giám đốc Công ty Điều tra & bảo vệ-V, Nguyễn Hữu Vinh.

... "

Có lẽ, Blog Ba Sàm là "tờ báo" độc đáo, kì lạ trên thế giới...

Và có lẽ, "ẩn số" trang mạng Anh Ba Sàm chưa hẳn đã dừng lại ở bốn chữ "PHÁ VÒNG NÔ LỆ".

Chúc Nhật báo Ba Sàm "ăn nên làm ra", chúc anh Ba Sàm cùng toàn thể Biên tập viên sức khỏe và vui vẻ.

MP
(Ba sàm như một hình ảnh sống động về một con nhện lớn - thông tấn xã, 
xe một tấm mạng xung quanh nó, bắn các sợi tơ ở khắp nơi để kéo những con ruồi sặc sỡ - blogger nổi bật lại gần.)

Từ trái qua: Nguyễn Hữu Quý, Nguyễn Trọng Tạo, Ba Sàm, Nguyễn Xuân Diện, Trần Văn Thủy

Từ trái qua: Hoàng Minh Tường, Nguyễn Trọng Tạo, Dương Danh Dy, Trần Nhương, Ba Sàm

Tin ngoại vi trên Phây, chưa kiểm chứng, nhưng cảm thấy..

Đinh Văn Hồng  

1 giờ · 

Kiên quyết giữ vững chủ quyền, lãnh thổ. Sẵn sàng hy sinh bảo vệ Tổ quốc của những người lính biển khiến chúng ta thật tự hào !

Hiện nay, cảnh sát biển Trung Quốc và Việt Nam đang đối đầu ở khu vực cách đảo Tri Tôn (thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam) 17 hải lý về phía nam.

Việt Nam đã điều nhiều tàu cảnh sát biển đến ngăn chặn giàn khoan 981 của Trung Quốc (đang hoạt động bất hợp pháp trên vùng biển thuộc chủ quyền của Việt Nam theo luật pháp quốc tế).

Thích ·  · Chia sẻ

• Cựu CB và 12 người khác thích điều này.
• 

  Đinh Văn Hồng Như các bạn đã biết vừa rồi trung quốc đã đưa giàn khoan HD-981 tiến hành khoan và tác nghiệp tại vị trí có tọa độ 15o29’58” vĩ Bắc-111o12’06” kinh Đông từ ngày 2/5 đến 15/8/2014, người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Hải Bình nêu rõ: “Vị trí tọa độ hoạt động của giàn khoan HD-981 nêu trong thông báo hàng hải của Cục Hải sự Trung Quốc nằm hoàn toàn trong vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa của Việt Nam, cách bờ biển Việt Nam khoảng 120 hải lý.
  
  Ngay tối hôm đó hải quân ta đã đưa tàu ra chặn và có đụng độ giữa các tàu với nhau như mọi khi. Đụng độ ở đây là dùng mũi tàu để húc nhau ngăn cho tàu trung quốc xâm phạm và đuổi khỏi lãnh hải của ta.Những chuyện thế này xảy ra như cơm bữa nên anh em cũng quen rồi,chỉ là lâu lâu mới đưa tin cho đất liền biết kẻo mọi người lại lo.Tất cả đều nằm trong sự kiểm soát của chúng ta,tuy có sự hy sinh vất vả nhưng các đồng chí của chúng ta ngoài đó luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ.Quyết không để mất một nắm đất hay một giọt nước biển nào về tay kẻ thù.

  1 giờ · Đã được chỉnh sửa · Thích · 6
• 

  Cựu CB Quyết không lùi bước, chúng ta đã từng đánh thắng phong kiến trung quốc và quân trung quốc hiện đại trong đất liền 2/1979.

  1 giờ · Thích · 4
• 

  Đinh Văn Hồng Hiện tại ta có khoảng 30 tàu các loại đang kiên quyết bảo vệ chủ quyền và đối đầu với lực lượng hải quân trung quốc, dàn khoan HD-981 chưa thể cố định dàn tại tọa độ 15o29’58” vĩ Bắc-111o12’06” kinh Đông khu vực đảo Tri Tôn. Chúc cán bộ, chiến sĩ hải quân Việt Nam và cảnh sát biển vững vàng trước các âm mưu thâm độc của trung quốc nhàm hợp thức hóa biển đông bằng đường lưỡi bò.

  41 phút · Thích · 2
• 

  Cựu CB Đất liền luôn sát cánh và là chỗ dựa cho các bạn,cố lên

  29 phút · Thích

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Kết quả đào tạo:

Heo Mọi 

Bạn đang học nghành nào ? 

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Khi các nhà thơ nói thật mình mang họ “Thích”

Nguyễn Hoàng Đức

Cuối xuân đầu hạ, khi sự ẩm ướt vẫn còn kéo một vệt dài lê thê buồn bã khó chịu, một chút nắng hạ vừa ửng hồng như muốn chấm dứt không gian sũng nước, tôi có dịp ngồi cùng mấy nhà thơ. Một nhà thơ phủ đầu tôi ngay lập tức: “Mẹ, thơ nước mình nó vậy, người mình nó thế, nhỏ bé, èo uột, lèo tèo, mà ông cứ nhắc đi nhắc lại, đay nghiến làm gì?”

Mấy nhà thơ xung quanh mỉm cười có vẻ thủ thế như sắp thực chứng một vụ trâu bò đánh nhau. Tôi liền vui vẻ bảo: “Vậy tôi hỏi các anh, nếu những đứa trẻ nhà mình còi cọc vì thiếu dinh dưỡng thì mình sẽ chạy chữa liên tục cho nó, hay là biết nó thế cứ để mặc kệ?”

“Nhưng ông nói một lần người ta biết rồi thì thôi, sao lại cứ phải nói đi nói lại cho nặng nề ra?”

“Vậy tôi xin hỏi, nhà các anh quét hôm nay, ngày mai có quét nữa không, hay là thôi? Và những nhà thơ đã được giải một lần tức là lên đời về mặt đẳng cấp rồi, tại sao cứ thích lĩnh giải đi, lĩnh giải lại? Sao không lĩnh một lần là đủ?”

“Vì chúng nó tham!” một nhà thơ buột miệng.

“Như vậy chứng tỏ, giải không phải giá trị thơ mà là kiếm một khoản tiền?”

“Còn gì nữa! Ô kê, ô kê! Trật thế nào được! Nó lè lè ra đấy.”

Và mọi người nói về một nhà thơ chức tước to, trong ban sơ khảo ẵm giải dễ như thò tay vào túi. Trước hết trong ban sơ khảo, anh ta tự gắp cho mình. Đến cuộc họp của ban chung khảo, lẽ ra đã hết nhiệm vụ, anh phải ra ngoài, nhưng anh cứ ngồi ì theo kiểu người nhà, cơ quan chúng mình mà, rồi ánh mắt anh tất nhiên nhìn như điểm xạ vào từng khuôn mặt trong ban chung khảo, xem đứa nào dám không bỏ cho “ông”, y như rằng người ta bỏ cho anh, chỉ trừ có một phiếu của người can đảm.

Rồi người ta lại nói về một nhân vật được chín phiếu khác ở sơ khảo, nhưng vào chung khảo, vẫn cái hội đồng sơ khảo ấy hóa phép thành, thì chín phiếu chỉ còn 2 phiếu. Lý do tại sao? Con kiến, con ong còn biết chăn nuôi để sống, nhân vật này đã không biết rót vốn đầu tư đều đều từ sơ khảo đến chung khảo, thế là vốn mỏng thì phiếu thưa, có gì đâu!

Tại sao có nạn đút mồm đó? Bởi vì nó mở đầu từ một nhà thơ chuyên gia gãi ví khác. Anh này bảo với một số người “nhà mình có đứa ở, dù nó phải quét nhà, lau bàn ghế, nhưng thỉnh thoảng mình cũng phải cho nó vài chục nghìn tiền thưởng. Đằng này, người ta đọc rồi chấm cho mình ẵm giải, chẳng lẽ lại không có đồng uống nước. Thế là, sơ sơ mỗi vị một chiếc phong bì vài triệu.

Than ôi, đúng lúc này, chúng ta cũng nên bình: giá trị văn chương gì mà lại thèm khát tiền thưởng như thứ con ở, thì làm sao cao quí và tinh hoa được. Một kiểu ăn vặt tham bát bỏ mâm, tự mình lại tìm cách gắp cho mình, không thì gắp cho đồng đội mình, để có ngày được gắp trả lại, thì có phải chính là thứ văn học con ở tham lam không?

Lại nói chuyện vào Hội. Một vị quyền chức kia liền nói thẳng: “anh có biết muốn trở thành hội viên phải đóng bao nhiêu không?”

Lại nói chuyện tiền. Mấy nhà văn, nhà thơ kia thành lập quĩ văn học, chỉ trong vài năm thay đến hơn một tá kế toán. Tại sao? Vì họ không thể tuân lệnh các bố già, phải hợp lý hóa vào đó tất cả các khoản từ giải rủng đến nhậu nhẹt ăn chơi đàng điếm. Tôi nhớ lại cuốn “Người Trung Quốc xấu xí” của Bá Dương, ông viết: tất cả các cơ sở kinh doanh của Trung Quốc ở nước ngoài đều phải thuê người phương Tây làm kế toán, để họ không phải chịu sức ép con ông cháu cha, cả nể. Than ôi, cái trình độ sống của châu Á là vậy, hầu như tất cả chứ không phải một hai người, không có nổi một đức hạnh công bình trước tiền bạc.

Trong một cái chợ, người bán rau, người bán cá, người ta rất ít đố kỵ nhau. Đặc biệt người bán phở, cạnh người bán nước, thì càng hỗ trợ cho nhau, bởi vì ăn phở xong mọi người sang uống nước. Trong một cái làng, người bán củi, người bán dao, hay người bán đồ gốm cũng ít đố kỵ nhau vì nghề nghiệp của người này không ảnh hưởng đến người kia. Nhưng trong cái làng thơ người ta đố kỵ nhau một cách khủng khiếp, tại sao, vì mọi người đều chỉ có vài chữ thấp lè tè! Và logic thay, vì quá giống nhau người ta càng cần giải thưởng để nâng mình lên cao hơn người khác. Và trong một xã hội không có nền cộng hòa cùng chế độ dân sự chỉ có sợi chỉ đỏ xuyên xuốt cho việc xếp ghế ngồi từ thấp lên cao, nên nạn cạnh tranh ghế quyền lực lại càng thêm đố kỵ và khốc liệt. Hai bài thơ, hai nhà thơ, sàn sàn bằng nhau, nhưng nếu là hai ghế ngồi ở hai vị trí khác nhau, thì hai bài thơ liền khác nhau ngay.

Chúng ta hãy nghĩ về tài thơ của những nhà thơ, cả đời chỉ loanh quanh cửa văn phòng hội để lách ghế và lách giải, cuối cùng tài năng của họ có bao nhiêu? Văn thơ là công việc của sáng tạo, nhưng vì cả đời đi tìm tem phiếu ưu tiên nên số này quá yếu đuối, đến mức lúc nào cũng câu kết thành dàn đồng ca. Trời ơi, khi đã là dàn đống ca thì làm sao hát đơn ca?! Nhưng bi kịch lại nằm ở chính chỗ này, vì yếu nên người ta cần lực lượng đông, nhưng chính số đông lại nuốt chửng người ta trong vô vị, thế là người ta quẫy đạp đố kỵ nhau từng cái chấm, dấu phẩy để đòi vượt trội.

Trước kia nhà thơ Xuân Sách viết về 100 chân dung các nhà văn, nói chung mỗi người được liệt kê trong một bài tứ tuyệt tổng kết luôn đời văn thơ, đã tạo ra một trận cuồng phong bão tố, giờ chúng ta nghĩ gì, khi chúng ta cần viết về chân dung một số nhà văn, nhà thơ vè vè bu quanh sân bao cấp hưởng sái vinh quang, nói thẳng tên, chỉ thẳng mặt, theo tinh thần khoa học hay chống tham nhũng văn hóa, thì liệu có tạo ra cơn sóng thần không?! Việc một số vụ tham nhũng lớn tại các ngành không phải do các đoàn thanh tra chỉ ra mà do chính nước ngoài như Nhật Bản chỉ ra vụ ở Đường Sắt… Liệu có còn sớm không khi chúng ta bắt đầu phải nêu hẳn tên gọi cho các vụ việc đầu cơ tham nhũng ghế và giải thưởng văn chương?!

Nhìn tình tiết cụ thể thấy văn thơ tem phiếu nước nhà ăn bao cấp kéo dài thật là quá nhỏ bé chẳng có gì đáng kể ngoài vài cái giải, cái ghế gắp cho nhau, nhưng mà lại còn ảo tưởng những giải Nobel thì thật khôi hài. Người chơi bi giỏi thì làm sao trở thành cầu thủ bóng đá. Đan rổ giỏi đâu có thành đóng thuyền giỏi, và bao giờ mới đóng được tầu sân bay? Nghĩa là, người ta phải hiểu người ta đầu tư và sức vóc đang làm cái gì?! Có nhiều nhà thơ còn vỗ ngực phi lý rằng những bài thơ vụn của mình là những lâu đài. Và tât nhiên những lâu đài vụn đó đang nằm bên hàng rào Nobel, chỉ cần tất cả mọi người yêu quí chịu khó đọc và khen thì chúng sẽ thành hiện thực. Than ôi, cái hay, cái đẹp chúng phải được phát lộ tự nhiên chứ đâu có thể cứ kiễng chân mà thành.

Người xưa dạy, biết người biết ta, bách chiến bách thắng. Không biết mình là ai, mình đang làm gì, làm sao có thể đòi mình chiến thắng ở vòng chung kết một giải thưởng cao nhất?! Mấy câu thơ cảm xúc cò con còn đang lo chạy giải quanh hồ Ha-le, với tầm nhìn mong có tiền thưởng của thứ con sen thằng ở, thì làm sao đòi có giải thưởng nhân văn cao ngất của giá trị con người?!

Dù sao xin biết ơn những nhà thơ bắt đầu muốn nói thật, để sự việc trở nên giản dị dễ hiểu hơn nhiều mà không bị những làn sương úm ba la che đậy. Xin cám ơn!

NHĐ 05/05/2014

Phần nhận xét hiển thị trên trang

Anh Ba Sàm là ai? Trả lời câu hỏi này bạn hãy đọc bài trên báo Tuổi trẻ oline:

Gặp "ông trùm"

05/09/2004 22:51 (GMT + 7)

TT - Anh là cựu sĩ quan an ninh, là chàng thám tử tư đầu tiên của nước CHXHCN VN, là giám đốc một doanh nghiệp kinh doanh loại dịch vụ độc nhất VN... nhưng hình như cả ba mẫu người này đều không ăn nhập với bề ngoài của Nguyễn Hữu Vinh, giám đốc Công ty Điều tra & bảo vệ-V.

Đó là người đàn ông tầm thước, nhỏ nhẹ và giản dị trong trang phục, cử chỉ. Anh nói hình thức tuy không hợp; tuổi đời, suy nghĩ và cảm nhận có đổi khác nhưng máu thám tử trong mình lúc nào cũng hừng hực như thời niên thiếu.

Giấc mơ thời niên thiếu

Sinh năm 1956 tại Hà Nội trong một gia đình cán bộ công chức, những ngày đầu làm quen với sách, truyện, với anh, sau văn học là những tác phẩm trinh thám. Chất lãng mạn, kiêu bạc của họ làm anh ngưỡng mộ.

Ám ảnh đó theo Nguyễn Hữu Vinh đến tuổi trưởng thành. Cậu học sinh lớp chọn Trường cấp III Chu Văn An ngày đó đã nộp hồ sơ thi vào Trường Công an trung ương (nay là Đại học An ninh), mặc dù đủ điểm đi nước ngoài. Ra trường, Vinh trở thành một sĩ quan an ninh. Sau những lăn lộn thực tế, điều tra, hỏi cung những tên tội phạm, Vinh tích lũy thêm nhiều kiến thức, kỹ năng đấu tranh, khai thác.

Số phận đưa đẩy, Vinh chuyển sang công tác tại Ban Việt kiều. Và gần đến tuổi “tứ thập nhi bất hoặc”, Vinh nhận thấy rằng mỗi môi trường sống hay làm việc, dù khó khăn hay thuận lợi cũng đều cho anh những kinh nghiệm, bài học quí báu. Vấn đề là anh phải nhìn ra nó. Thời gian công tác ở Ban Việt kiều đã cho Vinh những trăn trở mà trong cương vị một công chức anh không thỏa mãn được.

Đó là những Việt kiều bao năm lưu lạc nay muốn về quê tìm lại những người máu mủ của mình nhưng không biết làm cách nào. Nhiều người phiêu bạt xứ người nay có chút lưng vốn muốn về nơi chôn nhau cắt rốn để lập nghiệp nhưng không biết lựa chọn đối tác tin cậy.

Những năm tháng trong ngành an ninh đã giúp Vinh tin rằng nếu yêu nghề thì không cần một đặc quyền nào anh cũng có thể bảo vệ được sự thật. Anh nuôi khát vọng sẽ tự mình làm điều đó. Anh muốn tìm rõ những bí ẩn luôn che mờ mỗi số phận, mỗi con người. Anh quyết định xin nghỉ việc, theo học luật, ngoại ngữ để chuẩn bị dấn thân vào khát vọng của riêng mình.

Khi thám tử vào đời

Năm 1999, qua tâm sự với người bạn từ nước ngoài về, Vinh có ý tưởng mình sẽ làm thám tử tư. Thời thế tạo anh hùng, đúng thời điểm đó Luật doanh nghiệp ra đời. Các công dân VN có thể kinh doanh bất cứ thứ gì nếu pháp luật không cấm. Với đời sống hiện nay, thị trường của thám tử không hạn hẹp. Nghề này không đòi hỏi vốn lớn... Vinh quyết định thành lập công ty thám tử tư.

Để chắc chắn, Vinh đến một luật sư khá nổi tiếng thuê đăng ký kinh doanh. Luật sư đồng ý và hẹn 10 ngày sau nhận giấy phép. Sau đó, luật sư cho biết Sở Kế hoạch - đầu tư Hà Nội đang nghiên cứu vì ngành nghề này chưa từng có mặt ở VN. Vinh tìm đến Sở Kế hoạch - Đầu tư và được biết không chỉ có một hồ sơ xin thành lập công ty thám tử tư mà là hai. Hồ sơ kia là của chính ông luật sư Vinh thuê.

Cán bộ sở nói theo quy định, sau hai tuần nhận hồ sơ chúng tôi phải trả lời. Nhưng thám tử tư là nghề chưa có trong danh mục nghề nghiệp ở VN. Sở có công văn xin ý kiến bộ. Bộ nói nên tham khảo Bộ Công an. Đó là lý do chậm trễ... Với tình hình này, Vinh biết sự ra đời của công ty sẽ còn nhiều trắc trở. Hình như cảm nhận được khát vọng và lòng chân thành của Vinh hay là trong số có quí nhân phù trợ, hay trong rủi có may mà ông trưởng phòng đăng ký kinh doanh đã tư vấn cho Vinh.

Ông nói: “Tôi thấy trong danh mục nghề có loại dịch vụ điều tra và bảo vệ. Anh đăng ký chỉ hoạt động trong lĩnh vực dân sự và kinh tế thì tương đồng với loại nghề này. Anh nên đổi tên doanh nghiệp thì thuận lợi hơn...”. Mừng như bắt được vàng, Vinh chấp nhận ngay. Làm lại hồ sơ lấy tên công ty điều tra & bảo vệ.

Vinh thêm gạch ngang và chữ V, “đa nghĩa” - anh cười bảo khi có người thắc mắc. Bảy ngày phấp phỏng đợi mong, cuối cùng trời cũng chiều người. Còn bộ hồ sơ công ty thám tử tư của ông luật sư nọ thì không biết đang nằm ở đâu.

Vinh quyết định không đi thuê trụ sở mà đặt công ty tại nhà. Vừa rộng và không tốn kém, vừa kín đáo. Về bộ máy ban đầu một mình Vinh phải sắm các vai giám đốc, kế toán, nhân viên... Nhiều đêm khách hàng gọi đến, Vinh vùng dậy cố lấy giọng tỉnh táo như nhân viên trực ban để trả lời, rồi tư vấn... Tuyển nhân viên khác thì dễ nhưng nguồn thám tử ở đâu? Tiêu chí nào? Những đơn hàng ban đầu Vinh cân nhắc rất kỹ mới nhận. Anh kêu gọi bạn bè hỗ trợ.

Vụ thì hợp tác cùng công ty luật, vụ thì với công ty sở hữu trí tuệ, vụ thì cùng một số anh em xưa cùng học ngành công an nay làm trong những ngành nghề khác... Mỗi vụ việc lại có nhiều công đoạn, mỗi công đoạn sẽ có cộng tác viên riêng. Qua đó, từng bước Vinh tìm nhân viên cho mình...

Sang phần đối ngoại. Công việc ban đầu là giám đốc đi làm nhân viên tiếp thị. Dịp ấy cứ ai mời đám cưới, hội nghị, sinh nhật... dù bận mấy Vinh cũng đến. Gặp bạn bè, họ hàng, người quen, quan khách... Vinh đều gửi tờ rơi tự in (vì chưa có tiền thuê in), danh thiếp giới thiệu mình là thám tử tư. Ai có nhu cầu cứ đến thám tử. Mặt khác Vinh đăng ký dịch vụ giải đáp qua bưu điện, hợp tác với các trung tâm tư vấn gia đình, tư vấn pháp lý và anh em báo chí... để tất cả các đầu mối này đều thông với mình.

Thế là ngay từ cái tên đã hấp dẫn, nhu cầu xã hội lại cao, cộng với những thành công liên tiếp, uy tín của công ty thám tử cứ thế vang xa. Chưa đầy một năm sau gần như ngày nào công ty cũng có khách hàng.

Tâm nguyện thám tử

Nguyên tắc thám tử của Vinh là tuyệt đối giữ bí mật cho khách hàng, không bao giờ chống lại khách hàng và chỉ nhận những việc thuộc quan hệ dân sự, kinh tế. Là người thiên về tư duy logic nhưng Vinh thừa nhận hình như cuộc sống cũng có sự sắp đặt bí ẩn của nó. Đó là câu chuyện về đơn hàng đầu tiên, khách hàng đầu tiên trong đời thám tử của Vinh.

Chiều đông, chiếc xe hơi sang trọng đưa đến công ty một người đàn ông áo choàng, cặp da lớn. Ông nói: “Tôi là giám đốc khách sạn H ở quận Ba Đình, muốn thuê anh tìm đứa cháu đích tôn chín tháng tuổi đã bị mẹ nó đưa đi sáu tháng nay không tin tức. Không cần ký hợp đồng mà tôi đem theo camera và máy ghi âm lưu lại cuộc làm việc này. Ta cùng niêm phong, xong việc cả hai cùng hủy...”.

Ông ta trình bày: con trai ông là gã phong tình, quyết kết hôn cùng cô tiếp viên tỉnh lẻ trong quán hát. Mâu thuẫn ngay sau ngày cưới, chúng xô xát, vợ nó ôm thằng con trai sáu tháng tuổi đi mất tích để moi tiền gia đình ông... Ông nhấn mạnh việc quan trọng không kém chuyện tìm cháu là phải có được chứng cứ con dâu ông hành nghề mại dâm để sau này tòa xử ly hôn sẽ giành quyền nuôi con cho gia đình ông. “100 triệu vụ này. OK?”.

Vinh nghĩ: tìm một cô gái quán hát lại có con nhỏ rất đơn giản. Tìm chứng cớ một ca ve hành nghề còn đơn giản hơn. Nhưng câu chuyện có những vấn đề không rõ ràng. Thứ nhất, cô gái ôm con đi nhằm gây sức ép moi tiền nhà chồng là lý do không thỏa đáng vì theo ông khách, từ khi đi đến giờ cô không liên lạc, 

không để lại bất cứ thông tin gì để móc nối với gia đình ông.

Thứ hai, việc không ký hợp đồng, xóa sạch cam kết và yêu cầu phải có chứng cứ để nêu trước tòa kèm theo một khoản tiền kếch sù mà một doanh nhân tinh ranh như ông bỏ ra có nghĩa là thám tử phải làm một việc xứng đáng. Đó là dàn dựng cảnh mua dâm đưa đối tượng vào bẫy quay phim, ghi âm. Việc đầu tiên là phải tìm sự thật.

Tìm một cộng tác viên vào vai khách làng chơi đến quán hát xưa cô gái thường lui tới. Sau vài ngày, Vinh biết cô gái đang thuê nhà ở Láng Trung và làm tiếp viên ở một quán hát trên đường Bưởi. Tiếp cận, khai thác. Kết quả: gia đình nhà chồng đối xử tàn tệ, lăng nhục, không xin việc và không đưa tiền. Chồng nghiện hút và nặng thói trăng hoa. Cô quyết lìa bỏ địa ngục đó...

Thám tử Vinh báo lại tình hình cho thân chủ (trừ địa chỉ) và nói: “Chúng tôi chỉ nhận việc tìm cháu nhỏ. Việc tìm chứng cớ mẹ cháu thì không thể”. Cuộc thương lượng của hai bên lập tức kết thúc. Vinh mất ba triệu đồng và nhiều ngày tìm hiểu, bỏ qua 100 triệu của ông bố chồng nhiều quỉ kế.

Vinh nói anh đã không thể bịt tai với tiếng khóc xé lòng của đứa bé xa mẹ khi chưa biết nói; không thể dập vùi, chà đạp lên chút lành lặn cuối cùng của một thân phận đã ở đáy cùng xã hội.

Nghề thám tử luôn bị đặt giữa ranh giới của tình người và tiền. Chỉ một cái tặc lưỡi, một phút vô tâm bạn sẽ có một khoản tiền lớn mà vẫn hợp pháp, không ai trách cứ được bạn, trừ tấm lòng. Vụ việc đầu tiên đó đã trở thành câu chuyện truyền kỳ cho anh em công ty và cũng là nguyên tắc bất biến của các thám tử. Một nguyên tắc chỉ có lương tâm mới kiểm soát được.

Còn rất nhiều người chưa tin rằng VN có thám tử tư. Khi gặp Vinh, người ta ngỡ rằng anh là ông tổ của nghề này ở VN. Vinh cười và bảo: “Máu thám tử của dân mình đã có từ xưa. Tôi chỉ là người nối gót”. Anh đã cho chúng tôi địa chỉ của một trong những thám tử tư đầu tiên ở VN đã có mặt cách đây gần nửa thế kỷ. Đó là ông Lê Văn Lương, quê tại thôn Kim Thượng, xã Kim Bình, Kim Bảng (Hà Nam).

TRÂM ANH

Phần nhận xét hiển thị trên trang